မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႆႉ ႁူမ်ႈဝႃႈမီးၸုမ်းတိုၵ်းတေႃးၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉၵၢၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းယဵတ်ႈမွၼ် (ဢၵတိလၢႆႉၸႃးမူႉ/ၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈ) ယူႇ ၼႆသေတႃႉ  ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်/ဝုၼ်ႇၵျီးထႃႇၼ 29 ႁွင်ႈၵၢၼ် တိုၵ်ႉပူၼ်ႉပႅၼ်ယူႇလႄႈ ယင်းၶဝ်ႈပႃးယူႇၼႂ်းသၢႆမၢႆလႅင် ယူႇဝႃႈၼႆ။

ၸုမ်းပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းၸိူဝ်းၵိၼ်ငိုၼ်းယဵတ်ႈမွၼ်/ၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈ  Transparency International ဢွၵ်ႇႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉဝႃႈ ပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼူၵ်ႉယုင်း NLD ၼႆႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶွမ်ႊမတီႊၵူတ်ႇထတ်းပၼ်တူတ်ႈတၢမ်ႇ သေတႃႉ တိုၵ်ႉပဵၼ်မိူင်းဢၼ်တိတ်းသၢႆမၢႆလႅင် ဢၼ်တိုၵ်ႉၵိၼ်ငိုၼ်းယဵတ်ႈမွၼ်/ႁပ်ႉၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈယူႇ။

ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ 180 မိူင်းၼႆႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ တိုၵ်ႉမီးၼႂ်းၸၼ်ႉ 132 မိူင်း၊ လႆႈဝႃႈ လူတ်းယွမ်းလူင်း လိူဝ်ပီၵၢႆ 2 ၸၼ်ႉၵူၺ်းလႄႈ တႃႇတေၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉႁႂ်ႈလႆႈၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတၵ်းလႆႈၶူၼ်ႉႁႃ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈ တူၼ်ႈတေႃ ၵၢၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းယဵတ်ႈမွၼ် ။ ၵွပ်ႈၼၼ် တိုၼ်းတေလႆႈႁူမ်ႈမိုဝ်းတင်းၵူၼ်းမိူင်းသေ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၵႂႃႇ ၸင်ႇတေလႆႈ ၼႆ – ဢူးဢွင်ႇၼၢႆႇဢူး ႁူဝ်ပဝ်ႈၸုမ်းႁူမ်ႈမိုဝ်းပွင်သၢင်ႈတႃႇလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း တိူင်းတၼၢဝ်းသီလၢတ်ႈ။

“တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ယင်းတိုၵ်ႉယူႇၼႂ်းသၢႆမၢႆ သဵၼ်ႈလႅင်ယူႇ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈၼႆႉ။ မိူင်းႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ပေႃးဢမ်ႇပၼ်ငိုၼ်း ၵႃႈၼၼ်ႉၵႃႈၼႆႉ  တိုၼ်းဢမ်ႇႁဵတ်းပၼ်ၼႆ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၼႂ်းမၢႆမီႈ တိုၵ်းတေႃး ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ လွင်ႈၵိၼ်သူး ၵိၼ်လၢပ်ႈၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီသႂ်ႇဝႆႉပႃးဝႃႈ ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵႃႈ ၵူၼ်း ဢဝ်သူးဢဝ်လၢပ်ႈၵူၺ်း။ ၵူၼ်းပၼ်သူး ပၼ်လၢပ်ႈၵေႃႈ ထုၵ်ႇလႆႈတိၺွပ်းဢေႃႈ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ  ၵွၼ်ႇတေတိၺွပ်းၵူၼ်းႁပ်ႉ/ပၼ် ငိုၼ်းယဵတ်ႈမွၼ် ၼႆႉ တေလႆႈတူၺ်းဝႃႈ ယွၼ်ႉသင်လႄႈၶဝ် ၵိၼ်သူးလၢပ်ႈၼႆပႃး။ ငိုၼ်းလိူၼ်ၸၼ်ႉပိုၼ်ႉထၢၼ်ၼႆႉ မၼ်းတိုၵ်ႉတႅမ်ႇၼႃႇႁႃႉ။ ထုၵ်ႇလီၶိုၼ်ႈပၼ်ငိုၼ်းလိူၼ်ၼႄႇ – ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉၶႃႈဢေႃႈ ”- ဝႃႈၼႆ ။

ဢူးဢွင်ႇၵျီႇ ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊၵႂၢတ်ႈလၢင်ႉၵၢၼ်ငိုၼ်းယဵတ်ႈမွၼ် လၢတ်ႈၼႂ်းသၽႃး ႁူမ်ႈတုမ် မိူဝ်ႈလိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊပူၼ်ႉမႃးဝႃႈ တင်ႈဢဝ်မိူဝ်ႈပီၵၢႆမႃးတေႃႇထိုင်ပီၼႆႉ  လႆႈႁၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ပၼ်တူတ်ႈတၢမ်ႇ လွင်ႈၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈယူႇသေတႃႉ  ယင်းပႆႇထိုင်တီႈလႄႈ လွင်ႈၵိၼ်သူးလၢပ်ႈၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉမီး ယူႇဝႃႈၼႆ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ဢူးၵျေႃႇၸူဝ်း ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊၽဵဝ်ႈတိုၵ်းလွင်ႈၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ – “ဢၼ်ၸုမ်း Transparency International ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈႁၢႆးငၢၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ဢၼ် ၶဝ်ၵဵပ်းၶေႃႈမုၼ်းလူၺ်ႈလၢႆးၽတ်ႉၽဵင်ႇသေဢွၵ်ႇၵူၺ်း။ ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႈ ၶတ်းၸႂ်ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉ ယူႇ လွင်ႈၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈၼႆႉ ”- ဝႃႈၼႆ။

မၢႆမီႈ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၵၢၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းယဵတ်ႈမွၼ်ၼႆႉ မၵ်းမၼ်ႈၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 2013 လိူၼ်သႅပ်ႉထႅမ်ပိူဝ်ႊ ဝၼ်းတီႈ 17 သေ ၵူတ်ႇထတ်း ပၼ်တူတ်ႈတၢမ်ႇ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွင်း ၽူႈပူၼ်ႉပႅၼ် ၶဝ်မႃး ။ မိူဝ်ႈပီ 2017/11/23 လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၵၢၼ် ၵိၼ်ငိုၼ်းယဵတ်ႈမွၼ်(ငိုၼ်းတႂ်ႈတူဝ်ႉ/ၽိူၼ်)။ ၼႂ်းပီ 2018 ၵူၺ်း ၵူၼ်းမိူင်းတႅမ်ႈလိၵ်ႈထိုင် ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊ ၼႆႉမႃး မီး မိုၼ်ႇလိူင်ႈပၢႆ ။ ၽူႈပၵ်းတႃၵၢၼ်မိူင်း လွင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈတႄႉလၢတ်ႈဝႃႈ –  ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၶုၼ်မိူင်းလႄႈ ပိူင်ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းလႄႈ လွင်ႈၵိၼ်သူး ၵိၼ်လၢပ်ႈယၼ်ႇႁၢၵ်ႈမီးမႃး ပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်။  ၼင်ႇႁိုဝ် တေၽဵဝ်ႈလၢင်ႉလႆႈလွင်ႈၼႆႉ တၵ်းတေလႆႈမီး မၢႆမီႈဝၢၼ်ႈမိူင်း တၵ်းလႆႈႁူမ်ႇငမ်းလိူဝ်ၼႆႉ၊ ၵၢၼ်လူင်းပိုၼ်ႉတီႈ ၵူတ်ႇထတ်းပၼ်တူတ်ႈ တၢမ်ၵူၼ်းၽိတ်း ၵေႃႈ လီလူင်းႁဵတ်း၊ လီၶဵင်ႈလိူဝ်ၼႆႉထႅင်ႈဝႃႈၼႆ။

ၶေႃႈမုၼ်း- VOA