တႃႇၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ် ပၢႆးပၺ်ၺႃ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇမိူင်းတႆး ပေႃးတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ႁဵၼ်းသွၼ်ဢဝ်ပိုၼ်ႉထၢၼ်ပၢႆးပၺ် ၺႃဢၼ်မႅၼ်ႈၸွမ်းၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်း သၽႃႇဝမိူင်းတႆး၊ ပိုၼ်းမိူင်းတႆး၊ ၵၢၼ်မိူင်းတႆးလႄႈ လွင်ႈယူႇ သဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးလႄႈ ဢိၵ်ႇပႃး ၵူၼ်းမိူင်းတႆး တေမီးသုၼ်ႇႁူမ်ႈပူၵ်းပွင်ပၢႆးပၺ်ၺႃၼၼ်ႉ ၸင်ႇလႆႈၶူင်သၢင်ႈ ၶူင်းၵၢၼ် 30 ဝၢတ်ႇ ၵမ်ႉၸွႆႈပၢႆးပၺ်ၺႃယိုၼ်းယၢဝ်း (SEA) မႃး ဝႃႈၼႆ။
ဝၼ်းတီႈ 7/7/2019 ယူႇတီႈၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ၺႃ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး မၵ်းမၼ်ႈၵမ်ႉထႅမ်ႁႂ်ႈပဵၼ်ၶူင်းၵၢၼ် ႁႃလွင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈ တႃႇပူၵ်းပွင်ပၢႆးပၺ်ၺႃသေ ၸင်ႇၶွတ်ႇၽွတ်ႈတင်ႈၶိုၼ်ႈမႃး ၶူင်းၵၢၼ် 30 ဝၢတ်ႇ ၵမ်ႉၸွႆႈပၢႆးပၺ်ၺႃ ယိုၼ်းယၢဝ်း Sustainable Education Aids (SEA) ဝႃႈၼႆ။
ၸၢႆးလၢၼ်တႆး ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ၸုမ်းပွင်ၵၢၼ်ပၢႆးပၺ်ၺႃၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ “ ၶူင်းၵၢၼ် ၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်ပၢႆးပၺ်ၺႃၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇသေတႃႉၵေႃႈ ယိူင်းဢၢၼ်းၸူးလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဝ်း ဢမ်ႇ ဝႃႈၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်။ ၸွမ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇ တီႈဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈႁဵၼ်း သွၼ်လိၵ်ႈငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉပၢႆးပၺ်ၺႃၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈလႆႈႁဵၼ်းသွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇ။ ၸွမ်းၼင်ႇဢၼ်ပဵၼ်လိၵ်ႈလၢႆးႁဝ်း ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်းႁဝ်း ပိုၼ်းႁဝ်း လွင်ႈယူႇသဝ်းၵိၼ် သၢင်ႈမိူင်းႁဝ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဝ်းလႆႈၶဝ်ႈထိုင်ပၢႆးပၺ်ၺႃၵၼ်ၵူႈၵေႃႉ” ဝႃႈၼႆ။
ၸၢႆးလၢၼ်တႆး သိုပ်ႇလၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ “ တႃႇတေပူၵ်းပွင်ပၢႆးပၺ်ၺႃၼႆႉ ၸုမ်းလႂ် ၸုမ်းၼိုင်ႈႁဵတ်းၵူၺ်း မၼ်းဢမ်ႇလႆႈ ပေႃးဝႃႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ် သေ ႁူမ်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉၵၼ်သေ ႁူမ်ႈၼမ်ႉၸႂ်တႃႇၼသတ်ႉထႃးၵၼ်သေၵေႃႈ ယုမ်ႇ ယမ်ဝႃႈပၢႆးပၺ်ၺႃႁဝ်းၶႃႈတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၶႂ်ႈယွၼ်းတိုၵ်းသူၼ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ၽွမ်ႉၵၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈ ပၢႆးပၺ်ၺႃ၊ ပၼ်ႁႅင်းပၺ်ၺႃ ႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁဝ်း လႆႈႁဵၼ်းသွၼ်” ဝႃႈၼႆ။
ၶူင်းၵၢၼ် 30 ဝၢတ်ႇ တႃႇၵမ်ႉၸွႆႈပၢႆးပၺ်ၺႃယိုၼ်းယၢဝ်း (SEA) ၼႆႉ မီးယိူင်းဢၢၼ်းဝႆႉ 4 ၶေႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇ – တႃႇႁႂ်ႈလုၵ်ႈ ဢွၼ်ႇမိူင်းတႆး ၶဝ်ႈထိုင်လႆႈငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉပၢႆးပၺ်ၺႃ။ တႃႇပူၵ်းပွင်ပိူင်ပၢႆးပၺ်ၺႃလႄႈ လၵ်းသုတ်ႇၵၢၼ်ႁဵၼ်းသွၼ်။ တႃႇၸွႆႈထႅမ် ၶိူင်ႈၵမ်ႉၵႅမ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်းသွၼ် ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လႄႈ ၶူးသွၼ်။ ယဝ်ႉၵေႃႈ တႃႇၵမ်ႉၸွႆႈလွင်ႈၵိၼ်ယႅမ်ႉလႄႈ ၶူဝ်းၶွင်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇႁူင်းသဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ၶူင်းၵၢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈပၢႆးပၺ်ၺႃယိုၼ်းယၢဝ်း (SEA) ၼႆႉ လႆႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈမႃး မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 7 လိူၼ်ၼႆႉသေ လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈ သူၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ ၾၢႆၼမ်ႉတႃႇႁူင်းႁဵၼ်းလွႆတႆးလႅင်း၊ ယဝ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈမႃး မိူၼ်ၼင်ႇ ၶူင်းၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်၊ ႁူင်းႁဵၼ်း ၸွမ်းဝၢၼ်ႈၼွၵ်ႈၼႃးပၢင်ႇၼႂ်းမိူင်းတႆးလႄႈ လႆႈႁူမ်ႈႁႃလွင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈတႃႇႁဵတ်းတၢင်းလူင်းႁူင်းႁဵၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ၸၼ်ႉ ၵၢင်လွႆတႆးလႅင်း ဢိၵ်ႇပႃးႁႃလွင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈၶူဝ်းၶွင် လွင်ႈၵိၼ်ယႅမ်ႉလုၵ်ႈႁဵၼ်းႁူင်းသဝ်းလွႆတႆးလႅင်း မႃးတင်းၼမ် ဝႃႈၼႆ။
လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၶူင်းၵၢၼ်ႁႃလွင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈတႃႇပူၵ်းပွင်ပၢႆးပၺ်ၺႃၼႆႉသေ ယၢမ်းလဵဝ်မီးၸုမ်းႁူမ်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈတူင်ႉၼိုင်ၸွမ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၸုမ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းသင်ၶတႆး မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ၼႂ်းမိူင်းထႆး – မိူင်းၵွၵ်ႇ၊ ၵဵင်းမႆႇ၊ ရယွင်း၊ ပထုမ်းထႃးၼီး၊ ၸုမ်းလႅင်းသၼ်လွႆ၊ ၸုမ်းႁူမ်ႈႁႅင်းၸႂ်တႆးလႄႈ ၸုမ်းႁိူၼ်းႁူမ်ႈႁၵ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ။
ယူႇတီႈၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး/ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ပိုတ်ႇဝႆႉႁူင်းႁဵၼ်းပူင်သွၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼႂ်းမိူင်းတႆး တင်းမူတ်း မီး 224 ႁူင်းႁဵၼ်း။ လုၵ်ႈႁဵၼ်းတင်းမူတ်း ဢမ်ႇယွမ်း 11,000 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ