ဝၢႆးသေ ၶႄႇပၼ်ႁႅင်းဢီး မိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈမိူင်းႁိမ်းႁွမ်း ၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉၸုမ်းလွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းၼိူဝ်ဢွၼ်ႊလၢႆႊယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်သႅၼ်းၼႆႉ ယူႇယၢပ်ႇမႃး။ ၸိူဝ်းၺႃးၺွပ်းသူင်ႇတူဝ်ၶိုၼ်းမိူင်းၽႂ်မၼ်းမီးယူႇသေတႃႉ ဢၼ်ၶၢႆႉတီႈၶၢႆႉတၢင်းသေ သိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉမီးထႅင်ႈၼမ်။ ၸိူဝ်းယၢမ်ႈႁဵတ်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈၵမ်ႊပူႊၶျႃႊၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ် ႁွတ်ႈဝႆႉတီႈမိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ ၼမ်ဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁဵတ်းပၼ်ၵၢၼ်ၾၢႆႇဢၢႆႊထီႊ ၾၢႆႇသၢႆႊပႃႊ ၼႂ်းၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႂ်းပီ 2026 ၼႆႉ  ဢွၼ်ၵၼ် ၵႂႃႇတင်ႈတူဝ်ၵၼ်တီႈမိူင်းသီႇရိလင်းၵႃၼမ်လႄႈ ပလိၵ်ႈလႄႈ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၸိူဝ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ပၵ်းတႃတူၺ်းဝႆႉ ၼႆယူႇ။ 

ၼႂ်းဝဵင်းၵူဝ်ႊလမ်ႊၽူဝ်ႊ မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃၼၼ်ႉ ပလိၵ်ႈ လႆႈငိူၼ်ႈမၼ်းသေ ၶဝ်ႈသွၵ်ႈ တိုၵ်းၶၢတ်ႈ ၊ ႁွင်ႈၶၢတ်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တီႉၺွပ်းလႆႈ ၸၢဝ်းၶႄႇ 18 ၵေႃႉ ၼႂ်းၵၢင်လိူၼ်ၵျူၼ်ႊၼႆႉ ။ ၼႂ်းလိူၼ်မေႊ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပလိၵ်ႈ ၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်း ၸွမ်းၶႅပ်ႇဝဵင်းသေ တီႉၺွပ်းလႆႈ ၸၢဝ်းၶႄႇ 37 ၵေႃႉ ။  ပဵၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ ၼႆ ပလိၵ်ႈမိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇ Nikkei Asia ၼင်ႇၼႆ။

ၸဵမ်မိူဝ်ႈၼႂ်း လိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊလ် ပူၼ်ႉမႃးၵေႃႈ ပလိၵ်ႈမိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ ဢွၼ်ၵၼ်ပႂ်ႉၵူတ်ႇထတ်း ၸွမ်းၶူင်ႇႁိူဝ်းမိၼ်သေ တီႉၺွပ်းလႆႈ ၸၢဝ်းၶႄႇ 9 ၵေႃႉ ၊ ယွၼ်ႉၶဝ် ဢၢၼ်းတေႃႉသူင်ႇၶိူင်ႈၾႆးၾႃႉလႄႈ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ။ ဝၢႆးသေ ၵူတ်ႇထတ်းထဵတ်ႈထၢမ်ယဝ်ႉ ၶိုၼ်းလူင်းပိုၼ်ႉတီႈ သွၵ်ႈ ယိုတ်းလႆႈ ၾူၼ်း 383 လႄႈ တႅပ်ႊပလႅတ်ႉ 101 လုၵ်ႈ လႄႈ ၶိူင်ႈဝၢႆႊၾၢႆႊ 6 ဢၼ် ၼႆယူႇ။

ၼႂ်းပီ 2026 ၼႆႉၵူၺ်း ပလိၵ်ႈမိူင်းလင်းၵႃ သွၵ်ႈ တီႉၺွပ်းလႆႈ ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း 700 ၵေႃႉ ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈလႆႈငိူၼ်ႈၶၢဝ်ႇဝႃႈ ၸုမ်းၵျႃႊၽျႅၼ်ႉပွတ်းတၢင်းမိူင်းၵမ်ႊပူႊၶျႃႊ တေၶဝ်ႈမိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ မိူဝ်ႈ 2024 ၼၼ်ႉၵူၺ်းၵေႃႈ သမ်ႉပေႃးၺွပ်းလႆႈ 430 ၵေႃႉယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းၵႃႈ ဢၼ်တီႉၺွပ်းလႆႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵူၺ်းၸၢဝ်းၶႄႇၵူၺ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၵူၼ်းမိူင်းဢိၼ်ႊတီႊယိူဝ်ႊ ၼီႊပေႃႊ ဢိၼ်ႊတူဝ်ႊၼီႊသျႃႊ မိူင်းမၢၼ်ႈ ဝႅတ်ႉၼၢမ်း လႄႈ ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းၽီႊလပိၼ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉထႅင်ႈ။

ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းၼိူဝ်ဢွၼ်ႊလၢႆႊၸိူဝ်းၼႆႉ တင်ႈၸႂ်ဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းလွင်ႈဝႃႈပၢႆးတီႊၵျီႊတႄႊလ် ၼႂ်းမိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ ဢမ်ႇၶဵင်ႈၶႅင်ၼႆသေ ဢွၼ်ၵၼ်လႆၶဝ်ႈမိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ ၼႆ ၽူႈမီးၸၼ်ႉၼႂ်းၾၢႆႇၸွပ်ႇၶၢဝ်ႇၵဝ်ႇ မႁိလ်တူဝ်ႊလ် တႅမ်ႈလၢတ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ဢၼ်လႆၶဝ်ႈမိူင်းသီႇရိလင်းၵႃၼမ်မႃးၼႆႉ ဝၢႆးသေ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉၸုမ်းၵျႃႊၽျႅၼ်ႉၼႂ်းမိူင်းၽီႊလပိၼ်ႊ 2023 ။ လႆႈဝႃႈ မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃၼႆ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈမႂ်ႇတႃႇၵျႃႊၽျႅၼ်ႉမႃး ၼႆယဝ်ႉ။

ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းႁႃငိုၼ်းဢမ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းပိူင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပၼ်ႇၵၢၼ်လီၵေႃႈ ပဵၼ်ဝၢႆး လႅၼ်လိၼ်ထႆး -မၢၼ်ႈ ထႆး-ၵမ်ႊပူႊၶျႃႊ ဢမ်ႇၼိမ်သဝ်း ။ ၸင်ႇၼၼ်လႄႈ ၼႂ်းလိူၼ်ဢွၵ်ႊထူဝ်ႊပိူဝ်ႊ 2025 ၼႆႉ ယိင်ႈၶႅၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ လတ်းၸူးမိူင်းသီႇရိလင်းၵႃၼမ်မႃး ။

ဢၼ်မႃး တင်ႈယူႇၼႂ်းမိူင်းသီႊရိလင်းၵႃၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ် ယၢမ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉမႃး ပွတ်းတၢင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ မိူင်းၵမ်ႊပူႊၶျူႊ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇပိုၼ်ႉတီႈၼင်ႇၼႆ။

ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇၽၼ်ႇတႃႇငိုၼ်းတွင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ လၢတ်ႈၼႂ်း 2024 ၼၼ်ႉဝႃႈ ယွၼ်ႉၸုမ်းလွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းၼိူဝ်ဢွၼ်ႊလၢႆႊ ၼမ်လႄႈ ၵူၼ်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ ၺႃးလႅၼ် မွၵ်ႈ 10 ပီႊလီႊယႅၼ်ႊ တေႃႊလႃႊ ။

ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၵေႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇၼႂ်းမိူင်းလူင် ၸိူဝ်းၼႆႉ ၺႃးလႅၼ်ၼမ်။ သုမ်းငိုၼ်း မွၵ်ႈ 45 ပီႊလီႊယႅၼ်ႊ ၼႆ ပလိၵ်ႈၶႄႇ ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉ။

ဝၢႆးသေ ၸၢဝ်းၶႄႇ ၶဝ်ႈယူႇၼႂ်းမိူင်းသီႊရိလင်းၵႃၼမ်ယဝ်ႉၼႆႉ လုမ်းၽွင်းတၢင်မိူင်းၶႄႇ ဢၼ်ပၵ်းဝႆႉၼႂ်းသီႇရိလင်းၵႃၵေႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ဢိင်ၼိူဝ် မီးၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ဢမ်ႇထုၵ်ႇၸွမ်းပၵ်းပိူင်ၼမ်လႄႈ မိူင်းၶႄႇလႄႈ မိူင်းသီႇရိလင်းၵႃ တေႁူမ်ႈၵၼ် ၶဵင်ႈၶႅင်ပၵ်းပိူင် ၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။

မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးလိူၼ်ၾႅပ်ႊပိဝ်ႊရီႇၼၼ်ႉ ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်းဝႃႈ – ၼႂ်းႁူင်းၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းတင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ (ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ)ၼႆႉ မီးၵၢၼ်တဵၵ်းတဵင်ပေႉၵိၼ် ၼိၵ်ႈၸၢၵ်ႈတေႃႇၵၼ် တင်းၵႃႇမ၊ တဵၵ်းႁႂ်ႈၼၢင်းယိင်းၸိူဝ်းပႃးတွင်ႉ ယႃႉပႅတ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ၊ ပွႆႇဢိုပ်းၶဝ်ႈဢိုပ်းၼမ်ႉသေ ၵုမ်းၶင်ဝႆႉၵေႃႉလဵဝ်ႁင်းၶေႃ၊ ဢမ်ႇပၼ်ငိုၼ်းၵႃႈၸၢင်ႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ

ဢၢင်ႈဢိင် ၶၢဝ်ႇ – BBC