သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵႂၢတ်ႇလၢင်ႉၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၸုမ်းၵျႃႊၽျႅၼ်ႉတၢင်းသူၺ်ႇၵူၵ်ႉၵူဝ်ႇ မျႃႉဝတီႇၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် မိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ-မိူင်းထႆးဢမ်ႇထၢတ်ႇသေတႃႉ ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ ယင်းပႆႇၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉလႆႈႁႂ်ႈပေႃးမူတ်းသေဢမ်ႇၵႃး တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉတိုၵ်ႉၵိုတ်းၶမ်ယူႇၼႂ်းၼႃႈတီႈသိုၵ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇဝႆႉတင်းၼမ် ။

ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းထႆး ၸုမ်းၼိုင်ႈ ႁၢႆးငၢၼ်းဢွၵ်ႇမႃးဝႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉၼႆႉ တိုၵ်ႉၵိုတ်းၶမ်ဝႆႉယူႇၼႂ်း ႁူင်းႁဵတ်းၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ် ၵိၼ်ငိုၼ်းတင်းဢွၼ်ႊလၢႆး (Scam Centers) ၼႂ်းၼႃႈတီႈသိုၵ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႈ တႃႇ 5300 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈႁၢႆးငၢၼ်းၼၼ်ႉ ၸီႉၸမ်ႈၼႄဝႃႈ “ၸုမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွႆႈထႅမ်ၵၢၼ်ၵူၼ်း (CSNHTV) လႆႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ် သူင်ႇယိုၼ်ႈထိုင် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈပလိၵ်ႈမိူင်းထႆး ႁႂ်ႈၵႂႃႇၸွႆႈထႅမ်ပၼ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းၺႃးတဵၵ်းတဵင်ၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ ၸိူဝ်းထုၵ်ႇပိူၼ်ႈလွၵ်ႇႁွင်ႉၵႂႃႇၶၢႆတူဝ်သိုပ်ႇယဝ်ႉသိုပ်ႇ ၼႂ်းႁူင်းၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းၺႃးၶင်ဝႆႉၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ် ၵူၼ်းမိူင်းၼွၵ်ႈ” ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းၼႃႈတီႈသိုၵ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ (DKBA) ၼႆႉ ၵုမ်းၶင်ဝႆႉၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်း တင်းဢွၼ်ႊလၢႆး တႃႇ 4 ဢွင်ႈတီႈ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉမီးၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇ မွၵ်ႈ 1600 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈမွၵ်ႈ 200 ၵေႃႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ မီးပႃးၵူၼ်းမိူင်းၾိလိပ်ႉပိၼ်းသ်၊ ထႆႇဝၼ်း၊ မလေးသျႃႊ၊ ပရႃႊသီႊလ် ၊ ရတ်ႉသျႃး၊ ၶႅၼ်ႊၺႃႊ၊ ယူႊၵၼ်ႊၻႃႊ၊ ရဝၼ်ႊတႃႊ လႄႈ ၸႅမ်ႊပႃႊပူၺ်ႊ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆ CSNHTV ႁၢႆးငၢၼ်းဢွၵ်ႇဝႆႉ။

ၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းတင်းဢွၼ်ႊလၢႆးၼႆႉ မီးဝႆႉၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းၵမ်ႊပေႃႊတီႊယႃႊ လႄႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (မိူင်းမၢၼ်ႈ) ၼမ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း။ ၽွင်းၶၢဝ်းတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႊ (COVID-19) ၼၼ်ႉ ႁူင်းတေႃႇလွင်း ၵႃႊသီႊၼူဝ်ႊ တင်း ႁူင်းၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းတင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊၼႆႉ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉလိူင်ႇၼမ်မႃးႁႅင်းသေ တင်းသွင်လွင်ႈၵွင်ႉၵဵဝ်ႇၵၼ်ဝႆႉ။

ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼႃႈၵၢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလူင်ၵႂႃႇ ပိူင်ၼိုင်ႈၼႆ ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၶဝ်ၵေႃႈ တူၵ်ႇတၵ်ႉဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးလိူၼ်ၾႅပ်ႊပိဝ်ႊရီႇၼၼ်ႉ ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၽိုၼ်ႁၢႆးငၢၼ်းဝႃႈ – ၼႂ်းႁူင်းၵၢၼ်လွၵ်ႇလႅၼ်ၵိၼ်ငိုၼ်းတင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ (ၵျႃႊၽျႅၼ်ႉ)ၼႆႉ မီးၵၢၼ်တဵၵ်းတဵင်ပေႉၵိၼ် ၼိၵ်ႈၸၢၵ်ႈတေႃႇၵၼ် တင်းၵႃႇမ၊ တဵၵ်းႁႂ်ႈၼၢင်းယိင်းၸိူဝ်းပႃးတွင်ႉ ယႃႉပႅတ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ၊ ပွႆႇဢိုပ်းၶဝ်ႈဢိုပ်းၼမ်ႉသေ ၵုမ်းၶင်ဝႆႉၵေႃႉလဵဝ်ႁင်းၶေႃ၊ ဢမ်ႇပၼ်ငိုၼ်းၵႃႈၸၢင်ႈ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။