ၼႂ်းၵူႈဝၼ်းဝၼ်းၼႆႉ ၵူႈလွင်ႈၵူႈဢၼ် လႅၵ်ႈလၢႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇၶၢတ်ႇ ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၾိင်ႈယူႇၾိင်ႈၵိၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈၸွမ်းငဝ်းလၢႆး ဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈၶိုတ်းၸၼ်ႉလုမ်ႈၾႃႉ ဢမ်ႇယင်ႉဢမ်ႇၵိုတ်း ။ ၾိင်ႈၵဝ်ႇသမ်ႉ တေၸူမ်ႁၢႆၵႂႃႇၸွမ်း ၵူၼ်းႁုၼ်ႈၵဝ်ႇသဵင်ႈမူတ်းတႄႉ ၶိူဝ်းၸၢင်ႈၸူမ်ႁၢႆ ။ ၸင်ႇၼၼ်လႄႈ ဢမ်ႇဝႃႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႂ် တိုၼ်းၶတ်းၸႂ် ၶိုင်သၢင်ႈႁႂ်ႈၾိင်ႈၵဝ်ႇၵႄႇဢမ်ႇႁၢႆ ။

မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈႁူင်းႁဵၼ်းသိုပ်ႇသၢၼ်ၽုမ်ႊပၼ်ႊယႃႊလၢၼ်ႉၼႃး ဢွင်ႈတီႈဢၼ်သိုပ်ႇပိုၼ်ၽႄႈၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်းလၢၼ်ႉၼႃးၼႆႉၵေႃႈ ၸတ်းပၢင်သွၼ်ၵႃႈၼူၵ်ႉ တႃႇပီႈၼွင်ႉထႆး ပႃးၸဵမ်ပၢၼ်သႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇလႄႈၵူၼ်းၸိူဝ်းသူၼ်ၸႂ် ဢမ်ႇယွမ်း 50 ၵေႃႉ ။ ပိူင်ယႂ်ႇသုတ်းၵေႃႈ ၾိင်ႈၵႃႈၼူၵ်ႉၼႆႉ ႁႂ်ႈၵူၼ်းၵူႈတီႈပေႃးႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်ၾိင်ႈတႆးဝႃႈၼႆ ။

ႁူင်းႁဵၼ်းသိုပ်ႇသၢၼ်ၽုမ်ႊပၼ်ႊယႃႊ ၼႆႉ ယူႇတီႈမုလၼိထိသိုပ်ႇသၢၼ်လၢၼ်ႉၼႃး ၵေႃႇတင်ႈဝႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပီထႆး 2540 ၼပ်ႉထိုင်ပီၼႆႉၵေႃႈ မီးမႃးၶၢဝ်းတၢင်း 29 ပီ ၊ ပိူင်လူင် တႃႇႁၵ်ႉသႃပႂ်ႉပႃး ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်းၸၢဝ်းလၢၼ်ႉၼႃး (ဢၼ်တႆးႁဝ်းႁွင်ႉၶဝ်ဝႃႈ တႆးယူၼ်း)။

မိူဝ်ႈလဵဝ် ပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈထႆး ႁူႉၸၵ်းႁူင်းႁဵၼ်းၼႆႉမႃးၼမ်သေ ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းထႆး ႁွင်ႉႁူၺ်းဢဝ်လုၵ်ႈလၢင်းၵၢင်တဝ်ႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်သႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇ မႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်းလၢၼ်ႉၼႃး မႃးၵူႈပီပီ ။

လိူဝ်သေ လဵပ်ႈႁဵၼ်း ၾိင်ႈၵူၼ်းမိူင်း(တႆးယူၼ်း) ၊ ၵူၼ်းထႆးယဝ်ႉ ပေႃးၵဵဝ်ႇၾိင်ႈတႆးမႃးၵေႃႈ ႁူင်းႁဵၼ်းတီႈၼႆႈ ဢမ်ႇပၼ်ၶၢတ်ႇ ဝႃႈၼႆ။
ၸွမ်းၼင်ႇ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၶဝ်လၢတ်ႈဝႆႉတႄႉ တႆးၵူႈၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူဝ်းလၢၼ်ႉၼႃးယူႇ ၊ ၶိူဝ်းလၢၼ်ႉၼႃးၵူႈၵေႃႉတႄႉ တေဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းတႆးတင်းပိုၵ်းလႆႈ ။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၼႂ်းၸၢဝ်းလၢၼ်ႉၼႃးၼႆႉ မၼ်းၽႄႈမီးဝႆႉ ၶိူဝ်းၵူၼ်းလၢႆၸုမ်းလၢႆၸၢဝ်း ပႃးတင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ၼႆယူႇ ။

ၸင်ႇၼၼ်လႄႈ ဝၼ်းတီႈ 18-19/04/2026 ၶၢဝ်းတၢင်းသွင်ဝၼ်းၼႆႉ မူလၼိထိသိုပ်ႇသၢၼ်လၢၼ်ႉၼႃး ၵေႃဢၼ်တူင်ႉၼိုင်ပိုၼ်ၽႄႈၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်းလၢၼ်ႉၼႃး သွၼ်ပၼ်ပိုၼ်ႉထၢၼ်တၢင်းၵႃႈၼူၵ်ႉ တီႈႁူင်းႁဵၼ်းသိုပ်ႇသၢၼ်ၽုမ်ႊပၼ်ႊယႃႊလၢၼ်ႉၼႃး ဢိူင်ႇဝတ်ႉၵဵတ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းမႂ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး ။

ပၢင်သွၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်းပွတ်းၵူၺ်းသေတႃႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇသႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇလႄႈၽူႈသူၼ်ၸႂ်မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈႁဵၼ်းဢဝ် မီးထိုင် 50 ၵေႃႉ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၵေႃႈမႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းၸွမ်း ။ ပၢင်သွၼ်ၶၢဝ်းပွတ်းၸိူင်ႉၼႆ ၸတ်းမႃးယဝ်ႉ 4 ပွၵ်ႈပႃးၵမ်းၼႆႉ ။

ၵွၼ်ႇၼႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ယၢမ်ႈၸတ်းမႃး ၼႂ်းဝၼ်းသဝ်ဝၼ်းတိတ်ႉ ၼိုင်ႈဝၼ်းလႂ် ၶၢဝ်းတၢင်း 2 ၸူဝ်ႈမူင်း ။ ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇသမ်ႉ သုၵ်ႉၸွမ်းတႃႇႁပ်ႉတႃႇသူင်ႇလႄႈသင် ၊ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵေႃႈ ႁဵၼ်းဢမ်ႇထိုင်တီႈလႆႈလႄႈ ၸင်ႇမႃးၸတ်း 2 ဝၼ်းတဵမ်တဵမ် ၸိူင်ႉၼႆ ၼႆ ၶူးသၢင်ႇၶမ်း ၸၢင်းယွတ်ႈ ၶူးပူင်သွၼ်တၢင်းၵႃႈၼူၵ်ႉလၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

ဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ တိုၵ်ႉၸတ်းၵူၺ်း ၸတ်းမႃး သၢမ်သီႇပွၵ်ႈ ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းမႃးသွၼ် ႁၢၼ်ႉၸႂ် ၊ ယွၼ်ႉဝႃႈ လႆႈႁဵၼ်းတဵမ်တီႈ ထိုင်တီႈ ။ ဝၼ်းမၼ်းၵေႃႈ ႁဝ်းလိူၵ်ႈဝၼ်းသဝ်ဝၼ်းဢႃးတိတ်ႉလႄႈ ပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းလီတႃႇၶဝ် ။

တႃႇႁဝ်းတႄႉ ႁဝ်းတႄႉ ႁဝ်းလႆႈၵူၼ်းၼမ် ။လႆႈၵူၼ်းဢၼ်မႃးႁူႉၸၵ်းႁူင်းႁဵၼ်းႁဝ်း ႁႂ်ႈၼမ်တိူဝ်းလိူဝ်ၼၼ်ႉ ။ ပၺ်ႇၺႃႇတၢင်းမေႃဢၼ်တႆးႁဝ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၵႃႈၼူၵ်ႉၵိင်ႇၼရီႇ ၵိင်ႇၼရႃႇၼႆႉ မၼ်းၵေႃႈ တေၽႄႈတိူၼ်းၵႂႃႇ ၊ တိတ်းၸပ်းၶဝ်ၵႂႃႇ ။

လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႂ်ႇ သေ မိူၼ်ၼင်ႇ လုၵ်ႈႁဵၼ်းဢၼ်မႃးတၢင်း မႄႈသၢႆ လမ်းပၢင်း မႄႈႁွင်ႈသွၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီး ။
လွၵ်းၵႃႈၼူၵ်ႉ ဢၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းမႃးၾိုၵ်းႁဵၼ်းဢဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်လွၵ်းၵႃႈပိုၼ်ႉထၢၼ်ၼႆသေတႃႉ သင်လုၵ်ႈႁဵၼ်း ဢဝ်မိူဝ်းၾိုၵ်းလိုမ်ႉၶိုၼ်းသေ တူၺ်းပိူင်လွၵ်းၵႃႈဢၼ်ၸႅၵ်ႇပၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉၸိုင် ၸၢင်ႈမေႃလွၵ်းၵႃႈၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးထႅင်ႈ ။ လွၵ်းၵႃႈပိုၼ်ႉထၢၼ်ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ဢဝ်ၵႃႈၼႄၼႂ်းပၢင်ၵူၼ်းၼမ်လႆႈယဝ်ႉ ၼႆ ၶူးသၢင်ႇၶမ်း သိုပ်ႇလၢတ်ႈ။

လုၵ်ႈႁဵၼ်းယိင်း(ၵူၼ်းထႆး) ဢၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်သွၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႃႈ – “ လႆႈႁၼ်တၢင်းၵႃႈၼူၵ်ႉ ဢၼ်ပီႈၼွင်ႉတႆး ၵႃႈၼႄၼႂ်းပၢင်ပွႆးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လီလွမ်လီတူၺ်းလႄႈ ၶႂ်ႈႁဵၼ်းၸဵမ်လႂ် ။ ၵမ်းၼႆႉ လႆႈမႃးႁဵၼ်းဢဝ်ယဝ်ႉလႄႈ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တေသႂ်ႇပိၵ်ႇၼူၵ်ႉၵိင်ႇၼရီႇသေ ၵႃႈၼႄၵူၼ်းၼမ်လႆႈယဝ်ႉ။ တေၶတ်းၸႂ်ၵႂႃႇ ႁႂ်ႈပေႃးယုမ်ႇယမ်တူဝ်ၵဝ်ႇၼမ်ၼမ်ၵွၼ်ႇ ။ ယိၼ်းၸူမ်းၶူးပူင်သွၼ်ၶဝ်တႄႉတႄႉ ” – ဝႃႈၼႆ။

ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းထႆးသႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇလႄႈၽူႈသူၼ်ၸႂ်ပေႃးတေမီးၸႂ်သိုပ်ႇပႂ်ႉပႃးၾိင်ႈၵႃႈၼူၵ်ႉၵႂႃႇထႅင်ႈၼၼ်ႉ ယူႇတီႈမုလၼိထိသိုပ်ႇသၢၼ်လၢၼ်ႉၼႃး ယိုၼ်ႈမွပ်ႈပၼ် ဝႂ်ယွင်ယေႃးလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈႁဵၼ်းတၢင်းၵႃႈၼူၵ်ႉ ။ ၼႂ်းဝႂ်ၼၼ်ႉ မီးလၢႆးမိုဝ်းႁူဝ်ပဝ်ႈၼႂ်းမုလၼိထိသိုပ်ႇသၢၼ်လၢၼ်ႉၼႃးလႄႈ ၶူးသၢင်ႇၶမ်းၸၢင်းယွတ်ႈ ။

တၢင်းၵႃႈၼူၵ်ႉၼႆႉ ပီႈၼွင်ႉတႆးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် လၢတ်ႈသိုပ်ႇၵၼ်မႃးတႄႉဝႃႈ မိူဝ်ႈၿုတ်ႉထၽြႃႊပဵၼ်ၸဝ်ႈလူင်းမႃး ၻေးသၼႃးထမ်း ၼႂ်းၶူင်းၵၢင်မိူင်းၵူၼ်းၼၼ်ႉ မီးၼူၵ်ႉ မီးတူဝ်း ၵႂႃႇၵႃႈႁပ်ႉတွၼ်ႈ ၿုတ်ႉထၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၼႆလႄႈ ဢဝ်တိုဝ်းၵမ် ပဵၼ်ႁိတ်ႈ ပဵၼ်ႁွႆးမႃး ။

ဝၢႆးၼႆႉ ၸင်ႇ ႁဵတ်းႁၢင်ႈပိၵ်ႇၼူၵ်ႉ မတ်ႉၵွပ်ႈတိတ်းတူဝ် သႂ်ႇၼႃႈၵၢၵ်ႇ မိူၼ်ႁၢင်ႈ ၼႃႈၵူၼ်း ႁၢင်ႈၼႃႈၶုၼ်သၢင် ႁၢင်ႈဢၼ်ၶႂ်ႈယုမ်ႉယုမ်ႉသေ တိုဝ်းမူၵ်ႇႁူဝ်ၶုၼ်သၢင် သႂ်ႇသဵၼ်ႈၽႃႈၽႄး မီးလၢႆးမွၵ်ႇလၢႆး ဝႂ်ၶႂႆႇၶႃပႄ ၼႃႈဢူၵ်း(လေႃးပေး) မီးၵၢပ်ႇပိၵ်ႇၶၢင်ႈဢႅဝ် သႂ်ႇၵၢပ်ႇသၢႆဢႅဝ်ႁႄႉၵၢင်ၼႃႈၶႃ မိူၼ်ၶုၼ်ၼူၵ်ႉ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ထႆးၵေႃႈဢဝ် ႁၢင်ႈၼူၵ်ႉ “ၶုတ်ႉ” ႁိုဝ် (ၵႃလူၼ်ႇ) ႁၢင်ႈမိူၼ်ၵူၼ်းၶိုင်ႈ မိူၼ်ၼူၵ်ႉၶိုင်ႈ ။ ပေႃးပဵၼ်ၼူၵ်ႉတူဝ်ပေႃႈ ႁဵၵ်ႈၸိုဝ်ႈ ဝႃႈၵိၼ်ၼရႃႇ ပေႃးပဵၼ်ၼူၵ်ႉ တူဝ်မႄႈသမ်ႉဝႃႈ ၵိၼ်ၼႃရီႇ (ၼူၵ်ႉၵိၼ်ၼရႃႇ – ၵိၼ်ၼရီႇ) ၼႆ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၸၢႆးမွၼ်းၶိူဝ်း တႅမ်ႈမၢႆဝႆႉ ၼႂ်း ပပ်ႉၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ မၢႆ 005 June, 2018 ၼၼ်ႉၼင်ႇၼႆ။

ပဵၼ်ၾိင်ႈတႆးသေတႃႉ ၼႂ်း ႁူင်းႁဵၼ်းသိုပ်ႇသၢၼ်ၽုမ်ႊပၼ်ႊယႃႊလၢၼ်ႉၼႃး ၼႂ်းၵဵင်းမႂ်ႇၸိုင်ႈထႆးၼႆႉ ဝႆႉၵႃႈၶၼ်သေ သိုပ်ႇပိုၼ်ၽႄႈပၼ်လုၵ်ႈလၢၼ်လိၼ်ယူႇ ဝႃႈၼႆ။
ႁူင်းႁဵၼ်းၼႆႉ ပူင်သွၼ်ပၼ်ၾိင်ႈလၢၼ်ႉၼႃးလၢႆသႅၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ – လၢႆးယွမ်ႉသီၽႃႈၽႅၼ်ႇ ၊ လၢႆးတႅမ်ႈႁၢင်ႈၼိူဝ်လူင်ႇၸွင်ႈ ၊ လၢႆးႁဵတ်းတုင်း ၊ လၢႆးတေႃးၽႃႈ ၊ လၢႆးသၢၼ်မႆႉသၢၼ်တွၵ်ႇ ၊ လၢႆးၶႅၵ်းမွၵ်ႇၶႅၵ်းမၢၵ်ႇ ၊ လၢႆးႁႆႇၵွင် ၊ လၢႆးၵႃႈပိုၼ်ႉမိူင်း ၊ လၢႆးၵႃႈလႅဝ်း ၊ လၢႆးၵႃႈၼႄၼဵပ်ႉမိုဝ်း ၊ လၢႆးၵႃႈသၢဝ်မႆ ( ၼႄတၢင်းႁၢင်ႈလီမႆ ၊ လၢႆးၵႃႈၾႆးတဵၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၼႂ်းၼိုင်ႈပီၼိုင်ႈပီၼႆႉ ယူႇတီႈၶူးပူင်သွၼ်ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းၼႆႉသေ ဢုပ်ႇဢူဝ်းဢဝ်ၶေႃႈတူၵ်းလူင်းလႆႈၸႂ်ၵၼ်သေ သိုပ်ႇသွၼ်ပိုၼ်ၽႄႈၵႂႃႇ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၶၵ်ႉပဵၼ်တွၼ်ႈယူႇၼႆ ၶူးသၢင်ႇၶမ်းၸၢင်းယွတ်ႈ ၽူႈႁူမ်ႈသွၼ်ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းသိုပ်ႇသၢၼ်ၽုမ်ႊပၼ်ႊယႃႊလၢၼ်ႉၼႃး သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ –

ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းတႄႉ မၼ်းမီးဝႆႉယူႇယဝ်ႉ ဝႃႈ တေပိုတ်ႇသွၼ်သင်ၼႆ ။ တီႈႁူင်းႁဵၼ်းလႄႈ ၶူးပူင်သွၼ်ၼႆႉ တေမႃးဢုပ်ႇၵၼ်ဝႃႈ ပီၼႆႉႁဝ်းတေပိုတ်ႇသင်ပိုတ်ႇသင်ၽွင်ႈၼႆ ။ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်း သိုပ်ႇသၢၼ်ၽုမ်ႊပၼ်ႊယႃႊလၢၼ်ႉၼႃးၼႆႉ ႁဝ်းၶႂ်ႈသွၼ်သင် ။ ႁဝ်းတေမီးလွင်ႈႁႆႇၵွင်ႁႆႇမွင်း တေႁွင်ႉၵႂၢမ်း သေႃး ႁႃႉ တိင်ႇသၢမ်သၢႆႁႃႉ ၊တြေႃးမၢၵ်ႇပၢဝ်ႉႁႃႉၼႆႉၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းမီးဝႆႉၵူႈမဵဝ်းယူႇယဝ်ႉ

ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ်ၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းလၢၼ်ႉၼႃးၼႆႉ ၸႅၵ်ႇဝႆႉပဵၼ် 5 တွၼ်ႈ 1)တွၼ်ႈသွၼ်လိၵ်ႈလၢႆးၽႃသႃၵႂၢမ်းလၢတ်ႈပိုၼ်ႉမိူင်း(တႆးယူၼ်း) 2)တွၼ်ႈသွၼ်ႁႆႇတိုင်ႈပိုၼ်ႉမိူင်း 3)တွၼ်ႈသွၼ်ၾၢႆႇႁဵတ်းတုင်း ၊ ပုင်းၾႆး 4)တွၼ်ႈသွၼ်လၢႆးသၢၼ်မႆႉသၢၼ်တွၵ်ႇ လႄႈ 5)တွၼ်ႈသွၼ်လၢႆးၵႃႈၵူႈပိူင်ပိူင် ၸိူဝ်းၼႆႉ ။