ယၢမ်းလဵဝ် ၸိုင်ႈထႆး ၾုၼ်ႇၵႂၼ်း PM 2.5 ၼမ်ႁႅင်း၊ ထိုင်တီႈတုမ်ႉယွၼ်ႈပႃး ပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းမိူင်းၼႆ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး လၢတ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

တႄႇလိူၼ်ထူၼ်ႈသွင်ပူၼ်ႉမႃး တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ၼႂ်းၸိုင်ႈထႆးလၢႆလၢႆၸႄႈဝဵင်း၊ ပိူင်ယႂ်ႇ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈပွတ်းႁွင်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႂ်ႇၼႆႉ ၾုၼ်ႇၵႂၼ်း PM 2.5 ၼမ်ၼႃႁႅင်း။ ၸွမ်းၼင်ႇၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ် ဝဵင်းၵဵင်းမႂ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းမီးၾုၼ်ႇၵႂၼ်း ၼမ်သုတ်း ၼိူဝ်လုမ်ႈၾႃႉ မၢႆၼိုင်ႈ။

မေႃယႃၶဝ်ၵေႃႈ လၢတ်ႈပၼ်ၾၢင်ႉဝႆႉဝႃႈ ၾုၼ်ႇၵႂၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းမိူင်း မိူၼ်ၼင်ႇၸၢင်ႈပဵၼ် ၼိူဝ်ႉၼင်ၶူမ်းၵၢႆး၊ မူင်ႈမႅင်းၸၢင်ႈတိတ်းၸပ်းၵၼ်ငၢႆႈ လႄႈ တၢင်းပဵၼ်ထူၺ်ႈၸႂ်ၵပ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈပဵၼ်ပႃး တႃၸဵပ်းတႃသႅပ်ႇ တႃၶူမ်း၊ ၵၢၼ်ႁုၼ်ႈမုၼ်းဢွၵ်းဢေႃလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ႁႅင်းဢႄႇလူင်း၊ ၸၢင်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈပႃး ၵူၼ်းထဝ်ႈ ဢႃယုယႂ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းတၢႆၽၢၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉထႅင်ႈ ဝႃႈၼႆ။

ယွၼ်ႉၼၼ် ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ်တိုၵ်းသူၼ်းပၼ်ၾၢင်ႉဝႆႉဝႃႈ – သင်ဢွၵ်ႇၵႂႃႇတၢင်းၼွၵ်ႈ ႁႂ်ႈသႂ်ႇၽႅၼ်ႇတူမ်းသူပ်းၶူႈၼင်၊ သင်ပဵၼ်လႆႈ ငိူင်ႉဝႄႈ လွင်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇမႃးတၢင်းၼွၵ်ႈ၊ ၵႆႉၵိၼ်ၼမ်ႉပၼ်ၼမ်ၼမ် ဝႃႈၼႆ။

ၾုၼ်ႇ PM 2.5 ပဵၼ်ၾုၼ်ႇသႅၼ်းလဵၵ်ႉၽွင် 2.5 မႆႊၶရွၼ်ႊ။ မီးၾၢင်ႁၢင်ႈငၢႆးတၢင်းမွၵ်ႇၵုမ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၽဝ်ႇၵႂၼ်းၼင်ႇတီႈထူပ်းႁၼ်ၵၼ်ယူႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ။ ၸွမ်းၼင်ႇႁွင်ႈၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လွင်ႈမူတ်းသႂ်လူမ်းမိူင်းထႆးဢိၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း လၢႆလၢႆမိူင်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ထတ်းသၢင်လႄႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉမႃး ၼၼ်ႉ ၾုၼ်ႇမုၵ်ႉ PM 2.5 ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ယွၼ်ႉၵၢၼ်ၸုတ်ႇၽဝ်။

ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉတေပဵၼ် ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးတီႈ တေႃႈဢၢႆၵႂၼ်းရူတ်ႉၵႃး၊ လွင်ႈၸႂ်ႉၽိုၼ်းႁုင်တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယမ်ႉ၊ ၽဝ်ယုၵ်းယၵ်း လႄႈ ယိူဝ်ႈယႃႈ ၼႂ်းသူၼ်ၼႂ်းဝၢင်းႁိူၼ်း၊ ပိူင်လူင်သုတ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ၽဝ်ႁႆႈ၊ ၽဝ်ၶူဝ်းၶွင်ယုၵ်းယၢၵ်းၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းသူၼ် ၊ၽဝ်ယုၵ်းယၢၵ်းၶူဝ်းၶွင်လိူဝ်တီႈႁူင်းၸၢၵ်ႈႁဵတ်း ၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ဢိင်ၼိူဝ်ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်းလွင်ႈလူမ်းသႅၼ်ႈသႂ်လႄႈၾုၼ်ႇၵႂၼ်း မိူင်းထႆး ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ဢွၵ်ႇဝႆႉသေ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇမိူင်းထႆးလၢႆလၢႆဢၼ်ၵေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝၼ်းတီႈ 30/03/2026 မိူဝ်ႈၼႆႉ မိူင်းထႆးတွၼ်ႈၼိူဝ် ၵူတ်ႇထတ်းထူပ်းႁၼ်လွင်ႈၽဝ်ထိူၼ်ႇ ၽဝ်ႁႆႈ 3396 တီႈ။

ဢၼ်ႁၢႆႉႁႅင်းသုတ်းပဵၼ်ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈ ၵဵင်းမႂ်ႇ၊ မႄႈႁွင်ႈသွၼ်၊ လမ်းပၢင်း ဢိၵ်ႇ ၸႄႈတွၼ်ႈၼၢၼ်ႉ။

လွင်ႈၼႆႉၾၢႆႇပွင်ႇၶၢဝ်ႇလွင်ႈၽေးသၽႃႇဝၵေႃႈယူႇယူႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ၾၢင်ႉလွင်ႈၾုၼ်ႇၵႂၼ်း၊ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ၽေးႁုၵ်ႉႁၢႆႉလၢႆဝၼ်းၼႆယူႇတႃႇသေႇ။

ၾၢႆႇတၢင်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄၾႆးပႃႇလႄႈႁႄႉၵင်ႈၾုၼ်ႇၵႂၼ်း လႆႈဢဝ်ၵွင်ႈထၢႆႇ လၢဝ်ပွမ်ပိူင်းတူၺ်း လႆႈႁႁၼ် ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႂ်ႇၵူၺ်း ပိူၼ်ႈၽဝ်ထိူၼ်ႇဝႆႉ မီး 787 တီႈ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၾုၼ်ႇၵႂၼ်း တၼ်ၼႂ်း ဝၢၼ်ႈၼႂ်းမိူင်း။ ၵၢင်ၼႂ်ၸဵမ်ၸဝ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းၵဵင်းမႂ်ႇ မိုတ်ႉမူဝ်းတၼ်ယွၼ်ႉၾုၼ်ႇၵႂၼ်း။ မုင်ႈတူၺ်းတၢင်းၼႃႈမွၵ်ႈ 300 မီႊတႃႊ ၵူၺ်းၵေႃႈသမ်ႉပေႃးဢမ်ႇႁၼ်သင်ယဝ်ႉ လႆႈၾၢင်ႉ ႁေႃႈရူတ်ႉၵႃး လႆႈၾၢင်ႉၵႂႃႇမႃး။

ၾုၼ်ႇၵႂၼ်းၼႃသုတ်းပဵၼ်ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းလၢဝ်၊ ဝဵင်းသမိူင်း၊ သၼ်ၵမ်ႇပႅင်း၊ ၽရၢဝ်ႉ၊ မႄႈဢွၼ်း၊ မႄႈဝၢင်း၊ သၼ်သၢႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်း၊ လွႆသၵဵတ်း၊ သၼ်ပႃႇတွင်း၊ မႄႈတႅင်၊ ၶျႆးပရၵၼ်ႊ၊မႄႈရိမ်း၊ ဢူမ်ႊၵွႆ၊ ႁွတ်း၊ မႄႈၸႅမ်ႇ၊ ႁၢင်ၻူင်ႊ၊ ဝဵင်းႁႅင်၊ ၾၢင် ၊ လွႆတဝ်ႇ လႄႈ ၵလျႃႊၼိဝတ်းၸိူဝ်းၼႆႉဝႃႈၼႆ ။