ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 26 /03/ ပီ 2026 ၼႆႉ ၸၼ်ႉၸွမ်တူင်ႇၵူၼ်းတႆး ၵေႃတႆး ဝဵင်းၵႃလီႉ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆး ဝၼ်းၶွပ်ႈတဵမ် 27 ပီၼႆသေ ယူႇတီႈၵေႃတႆး မွပ်ႈယိုၼ်ႈပၼ်သူးရၢင်းဝလ်း “ၾၼ်းသိုပ်ႇၶိူဝ်း” ပၼ်ၶူးမေႃၽဵင်းၵႂၢမ်း ၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်း ပႃးဝႃႈၼႆ။
ၼၢင်းႁဵဝ်းသႅင် ၽူႈၵွၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်တူင်ႇၵူၼ်းတႆး ဝဵင်းၵႃလီႉလၢတ်ႈတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ− “ၶႃႈၶဝ်လႆႈလိူၵ်ႈဝႆႉ ၶူးမေႃလူင်ၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်း ၵေႃႉဢၼ်တႅမ်ႈၵႂၢမ်းသေ သေႃႇယူင်းသူၼ်းၸႂ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆးႁဝ်းတင်းၼမ်တင်းလၢႆလႄႈၵူၼ်းၸိူဝ်းထွမ်ႇၵႂၢမ်းၽဵင်းၵႂၢမ်းဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈတႅမ်ႈသေ မီးယိၼ်ႉတၢင်းသူင် ၼႂ်းၵၢၼ်ပႂ်ႉပႃးလိၵ်ႈလၢႆးတႆးမႃးလႄႈ ၸႂ်ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၵေႃႈ လႆႈမီးမႃးၵွပ်ႈ ၵႂၢမ်းမၼ်းၸဝ်ႈ ၼမ်လၢႆၼႆလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈ ပီၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈယိုၼ်ႈမွပ်ႈပၼ် ၶူးမေႃလူင်ၸၢႆးၶမ်းလဵၵ်း ” – ၼႆယဝ်ႉ။
ဢၼ်ယိုၼ်ႈမွပ်ႈသူးရၢင်းဝလ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽိုၼ်ယွင်ႈယေႃး ဢၼ်ဢဝ်ၶႅပ်းတွင်းႁဵတ်းပဵၼ် သီလိူင်ၶမ်းႁိူဝ်ႈလႄႈ ငိုၼ်းမၢၼ်ႈတႃႇ 200 သႅၼ်ပျႃး။ ၼႆႉၵေႃႈ လႆႈလိူၵ်ႈဢဝ်ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ်တူဝ်ယၢင်ႇလီတႃႇၵူၼ်းတင်းၼမ်ယဝ်ႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး တႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇၶဝ် ပေႃးတေမီးႁႅင်းၸႂ်ပႃးၼႆၶႃႈ။
ၼၢင်းႁဵဝ်းသႅင် ၽူႈၵွၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်တူင်ႇၵူၼ်းတႆး ဝဵင်းၵႃလီႉ-“ယိူင်းဢၢၼ်းဢၼ်လႆႈ ၶူင်သၢင်ႈမႃး သူး “ၾၼ်းသိုပ်ႇၶိူဝ်း” ၼႆႉ ၶႃႈၶဝ်မႃးႁၼ်ဝႃႈ ၸိူဝ်းၵေႃႉဢၼ် သၢင်ႈဝႆႉၸိူဝ်ႉၽၼ်းတင်းၼမ် တႃႇလုၵ်ႈလၢၼ်တႆး ႁႂ်ႈပေႃးမီးၵၢင်ၸႂ် ႁႂ်ႈသိုပ်ႇ ပဵၼ်တႆးလႄႈ ၵေႃႉဢၼ် ယူင်းသေႃႇပၼ်ၼႂ်းမၢၵ်ႇလၢမ်းႁူဝ်ၸႂ်ၵူၼ်းၼႆႉ မၼ်းတေမီးယူႇလၢႆလၢႆၵေႃႉၼႆၶႃႈဢေႃႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်လႄႈ ႁဝ်းၶႃႈၵေႃႈ ၸင်ႇမႃးဝူၼ်ႉဝႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ် သိုပ်ႇတၢမ်းမႃးၸွမ်းလင်ၼၼ်ႉ ပေႃး တေမီးႁႅင်းၸႂ်သေ ၸိူဝ်းၵေႃႉဢၼ်ႁဵတ်းမႃးၵေႃႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈၼႆလႄႈ ၸင်ႇလႆႈမီးမႃး သူးရင်းဝၼ်း “ၾၼ်းသိုပ်ႇၶိူဝ်း” ၼႆႉၶႃႈ။”
လိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်လႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးၼႆႉ ပဵၼ်တႃႇထတ်းထွင်ၶိုၼ်း လွင်ႈဢွင်ႇမၢၼ်၊ လွင်ႈၸုတ်ႈယွမ်း လႄႈ ၼႃႈၵၢၼ်တႃႇၶၢဝ်းမိူဝ်းၼႃႈ ဢၼ်ၵေႃတႆးတူင်ႉၼိုင်မႃး ။
ၼၢင်းႁဵဝ်းသႅင် ၽူႈၵွၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်တူင်ႇၵူၼ်းတႆး ဝဵင်းၵႃလီႉလၢတ်ႈဝႃႈ- “ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈလႆႈႁဵတ်း ပၢင်ပွႆး ဝၼ်းၶွပ်ႈၶူပ်ႇ ၵေႃႇတင်ႈၼႆႉၼႆ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ တႃႇတေသူင်ႁဵတ်းပွႆး ႁဵတ်းလၢမ်းမဵဝ်းလဵဝ်ၶႃႈၼႃ။ တႃႇတေပဵၼ်လွင်ႈဝႃႈ ႁဝ်းႁဵတ်းမႃး တင်းၼွင်ႈတင်းလင်ၼႆႉ ႁဝ်းဢွင်ႇမၢၼ်ယဝ်ႉ ဢီႈသင်မႃး။ ပေႃးယဝ်ႉ ႁဝ်းတိုၵ်ႉမီးဝႆႉ ၶေႃႈၸုတ်ႈယွမ်း ဢီႈသင် ႁဝ်းတေ သိုပ်ႇပႆထႅင်ႈတၢင်းလႂ်ၼႆ မၼ်းတေပဵၼ် ၵၢၼ်ပၼ်ၾၢင်ႉတိူၼ်းတေႃႇ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ႁဝ်းတင်းသဵင်ႈသေ ပေႃးယဝ်ႉၵေႃႈ ၶႂ်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈၼႄ ပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်း ၵူႈတီႈတီႈဝႃႈ “ၵေႃတႆး”ၼႆႉ မီးၼႂ်းတူင်ႇတႆးၼႆႉမႃး ၶွပ်ႈတဵမ် 27 ပီယဝ်ႉသေ တၢင်းၼႃႈ ၵႂႃႇၶၢဝ်းယၢဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းတေသိုပ်ႇမီးၵႂႃႇၸိူင်ႉႁိုဝ် တေပႆတၢင်းလႂ်ထႅင်ႈၼႆလႄႈ တႃႇတေယိုၼ်ႈပၼ် ၶေႃႈသူင်ႇသင်ႇ ၶေႃႈၾၢၵ်ႇထိုင်ၼႆလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈ လႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆး ဝၼ်းၶွပ်ႈတဵမ် 27 ပီၼႆၶႃႈဢေႃႈ။”
ၼႂ်းပၢင်ပွႆးၼႆႉ ၼွၵ်ႈလိူဝ်မေႃသွၼ်လႄႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းယဝ်ႉ မီးပေႃႈမႄႈလုၵ်ႈႁဵၼ်း၊ ၸုမ်းတူင်ႇၼိုင်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းလႄႈ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႈ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈတင်းၼမ်။
သူးရၢင်းဝလ်း ၾၼ်းသိုပ်ႇၶိူဝ်းၼႆႉ ယူႇတီႈၸုမ်းၵေႃတႆး လႆႈတႄႇယိုၼ်ႈမွပ်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 2024 ။ ပီၼၼ်ႉ လႆႈယိုၼ်ႈ မွပ်ႈပၼ် ၶူးပူင်သွၼ်လူင် လုင်းၸၢႆးၾႃႈ ပဵၼ်ၵေႃႉႁႅၵ်ႈ။ မိူဝ်ႈပီ 2025 သမ်ႉ ပဵၼ်တွၵ်ႊတိူဝ်ႊ ၸၢႆးသၢင်ႇဢၢႆႈ။
မုၵ်ႉၸုမ်းၵေႃတႆးၼႆႉ လႆႈတႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီ 1999 ယဝ်ႉ ႁဵတ်းသၢင်ႈၼႃႈၵၢၼ် တႃႇပူၵ်းပွင်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၸွမ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ၊ ၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်တူင်ႇၵူၼ်း၊ ၵၢၼ်ႁဵၼ်းဢင်းၵိတ်း၊ ၶွမ်ႊပိဝ်ႊတိူဝ်ႊ၊ ပိုၼ်ႉႁူႉပူၵ်းပွင်ၸိူဝ်းၼႆႉသေ သူင်ႇၵူၼ်းၼုမ်ႇသိုပ်ႇႁဵၼ်းတေႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း။ မိူဝ်ႈပီ 2017 လႆႈပိုတ်ႇ ၸၼ်ႉၸွမ်တူင်ႇၵူၼ်းတႆး တီႈဝဵင်းၵႃလီႉသေ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် လႆႈသူင်ႇၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် ၼွၵ်ႈမိူင်းႁိမ်းၸမ်သွင်ပၢၵ်ႇၵေႃႉယဝ်ႉၼႆၶႃႈ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ