ၼၢႆးၼႃႈလိၼ်(မျေႇပွႆးသႃး) ႁွင်ႉၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ မႃးလွၵ်ႇငိုတ်ႈလိုပ်ႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၺွင်ႇပိၼ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်ႈ ႁႂ်ႈၶၢႆႉဢွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈ ယွၼ်ႉပဵၼ်လိၼ်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဝႃႈၼႆ ။

တႄႇႁၢင်လိူၼ် ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊဝၼ်းတီႈ 21 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႈၸုမ်းပျီႇၸူႉၸိတ်ႉပဢူဝ်းPNO ႁွင်ႉပလိၵ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မႃးလိုပ်ႈ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၺွင်ႇပိၼ်ႇ(ညောင်ဗင်) လင်ႁိူၼ်း 100 ပၢႆ ဢၼ်မီးၾၢႆႇၸၢၼ်း ဝၢၼ်ႈၼွင်တွင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း တေလႆႈဢွၵ်ႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ႁႂ်ႈယဝ်ႉ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 29 လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ ၼႆယဝ်ႉ ။  

ၵူၼ်းၸၢႆးပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ –“သၢမ်ပီ ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၼၢႆးၼႃႈလိၼ် သမ်ႉၶၢႆၵႃႈထုၵ်ႇၵႃႈပႅင်းသေ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၵေႃႈဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇသိုဝ်ႉသေယူႇ ၊ ၵမ်းၼႆႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈသမ်ႉ ဝႃႈပဵၼ်လိၼ်ၶဝ်ၼႆႉ လိုပ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢွၵ်ႇ ၊ ၼၢႆးၼႃႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ ဢမ်ႇဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းသင်သေ ၵမ်းၼႆႉ ႁွင်ႉၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ မႃးလွၵ်ႇၵူၼ်းမိူင်းထႅင်ႈ”– ဝႃႈၼႆ ။

ယွၼ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈဢမ်ႇၶၢႆႉဢွၵ်ႇပၢႆႈလႄႈ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 30 လိူၼ် ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ ၼႆႉ ၼၢႆးၼႃႈႁွင်ႉ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ပလိၵ်ႈ ဢဝ်ၵႃးထုၺ်ႇလိၼ် မႃးလွၵ်ႇငိုတ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁႂ်ႈၶၢႆႉဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇမီးတီႈပိုင်ႇဢိင်သင် ။

ၵဵဝ်ၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၼႂ်းပျီႇတူႉၸိတ်ႉ PNO လၢတ်ႈဝႃႈ လိၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လိၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈပႅတ်ႈဝႆႉ ၊ ပဵၼ်လိၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸတ်းၵၢၼ် (အစိုးရစီမံခန့်ခွဲမှုနဲ့အစိုးရပိုင်တဲ့မြေ) ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းလင်ႁိူၼ်း 1 ပၢၵ်ႇပၢႆ ၶဝ်ႈယူႇ ၊ လွင်ႈၼႆႉယူႇတီႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းၵူႈလွင်ႈ ႁွင်ႉပၼ်ၾၢင်ႉလၢတ်ႈ 3 ပွၵ်ႈယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ ။  

“လွင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၵဵဝ်ႇၵၼ်တင်း PNO ။ ၵဵဝ်ႇၵၼ်တင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၺ်း ယူႇတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁွင်ႉလၢတ်ႈၵေႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇမႃး ၊ သမ်ႉမႃးၼႄး PNO ၊ ၊ ပေႃးဢမ်ႇၶႂၢင်ႉတီႈ PNO ၼႆႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈတႅမ်ႈၸိူင်ႉၼၼ် ”-  လုၵ်ႈၸုမ်းပျီႇတူႉၸိတ်ႉ PNO  လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ ။

ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်းၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉလႄႈ ၵႆႉသိုဝ်ႉတီႈလိၼ်ဝႆႉၼမ် ။ ၵဵဝ်ၵပ်းလွင်ႈပိုၼ်ႉႁူႉ ပၵ်းပိူင်တီႈလိၼ်ၵေႃႈမီးဢႄႇ ၊ ၼၢႆးၼႃႈလိၼ်( ပွၺ်းသႃး) ဢၼ်ၸမ်ၸႂ်ၵၼ်တင်း ပျီႇတူႉၸိတ်ႉPNO သမ်ႉၶၢႆပၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ – ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ ။

ၵူၼ်းၸၢႆးပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“ မၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ယူႇတီႈဝၢၼ်ႈႁဵတ်းၵိၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ ပေႃးမီးငိုၼ်းမႃးၵေႃႈ သိုဝ်ႉလိၼ်ဝႆႉၸိူင်ႉၼႆႉ ၊ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈၵႂႃႇႁဵတ်းႁိူၼ်းယူႇ ၊ တလဵဝ် ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈငိုၼ်းၵေႃႈသုမ်း ၊ လိၼ်ၵေႃႈသုမ်း ၊ မၢင်ၸိူဝ်းမႃးႁဵတ်းႁိူၼ်းယူႇၼၼ်ႉ ႁိူၼ်းၵေႃႈသုမ်းပႃး ၊ ပေႃးဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းၼႂ်းၸုမ်းၶဝ် ဢမ်ႇသိုဝ်ႉၶၢႆလႆႈၶႃႈလေႃႇ လိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ”-ဝႃႈၼႆ ။

ယၢမ်းလဵဝ် ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ မၢင်ၸိူဝ်းၶၢႆႉဢွၵ်ႇ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈယဝ်ႉ  ။ ၽွင်းၼၼ်ႉၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလႆႈသိုဝ်ႉတီႈလိၼ် ၼိုင်ႈလွၵ်းၼႆႉ 100 သႅၼ်ပျႃး – ၼႆယဝ်ႉ ။

မိူၼ်ၼင်ႇၼႆ ဝၼ်းတီႈ 26/04/2025 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ႁွင်ႈၵၢၼ် ၾၢႆႇၽွင်းငမ်း ဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၼႄးဝႃႈပူၼ်ႉပႅၼ်ၶဝ်ႈမႃးယူႇၼႂ်းတီႈလိၼ်တပ်ႉ 560 ဢေႊၶိူဝ်ႊ ၼႆသေ ႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼွင်တွင်းတႃႇလင်ႁိူၼ်း 200 ပၢႆ ၶၢႆႉတီႈယူႇ ၼႆယဝ်ႉ ။

မိူဝ်ႈပီ 1992 ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢဝ်တီႈလိၼ် ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်း ႁူဝ်ပူင်း-လွႆလႅမ် ႁိမ်း 20,000 ဢေႊၶိူဝ်ႊ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉထိုင်မႃး ပီ 2015 ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပၼ်  တပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွႆႇ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈပဢူဝ်း (PNO) သေ တႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈလိၼ်ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈဝႃႈၼႆသေတႃႉ မီးၶၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃးဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွႆႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈပဢူဝ်း (PNO) ဢမ်ႇၵူၼ်းမိူင်းသေ ၸႂ်ႉၼၢႆးၼႃႈ တတ်းလွၵ်း ၶၢႆပၼ် ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ – ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈ ။

သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 4 ပီပၢႆၼႆႉ တီႈလိၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢဝ်လၢႆၼႆႉ မီးမႃးလၢႆတီႈယဝ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 21 လိူၼ်မၢတ်ႊၶျ် ပီ 2025 ၼႆႉၵေႃႈ တီႈလိၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းဝၢၼ်ႈႁူၵ်းလၵ်းလႄႈ ႁိမ်းၸၼ်ႉၸွမ်ပုတ်ႉထ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇယိုတ်းၵႂႃႇၽွင်ႈ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ယင်းၺႃးတူတ်ႈတၢမ်ႇမႂ်ငိုၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ။