ဝၼ်းတီႈ 6/10/2025 ၼႆႉပဵၼ်ဝၼ်းဢွၵ်ႇဝႃႇ မိူင်းတႆး ၊  ဝၼ်းတီႈ 7/10/ 2025 ၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်း ဢွၵ်ႇဝႃႇသႃ မိူင်းထႆး ပဵၼ်လိူၼ် 12 မူၼ်းတႆးလိုဝ်ႉ တႆး ၶိုၼ်၊ သမ်ႉပဵၼ်လိူၼ်ၸဵင်မူၼ်း တႆးယူၼ်း(ၵဵင်းမႆႇ-ၵဵင်းႁၢႆး)။ ဝၼ်းဢွၵ်ႇဝႃႇသႃသင်ၶၸဝ်ႈ လႄႈဝၼ်းဢွၵ်ႇဝႃႇသႃၵူၼ်းႁိူၼ်း ပိူင်ႈသင်ၵၼ်။ ဝၢႆးဢွၵ်ႇဝႃႇသႃယဝ်ႉ ၵူၼ်းႁိူၼ်း ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းသင်လၢႆလၢႆ။ 

ပဵၼ်ဝၼ်းဢွၵ်ႇဝႃႇသႃၸၢဝ်းပုတ်ႉထ သႃသၼႃ တင်းလုမ်ႈၾႃႉ  ၊  ၼိၵၢႆ ထေရဝႃတ 5 မိူင်း သီရိလင်းၵႃ-ထႆး-လၢဝ်း-ၶမဵၼ်လႄႈ မၢၼ်ႈ ။ တႆးလူင် မၢၼ်ႈ ထႆး ၶဝ်ႈဝႃႇသႃလိူၼ်ပႅတ်ႇမူၼ်း လႄႈဢွၵ်ႇဝႃႇသႃလိူၼ်သိပ်းဢဵတ်းမူၼ်း၊ တႆးလိုဝ်ႉ၊ တႆးၶိုၼ်၊ တႆးလႅမ်းသမ်ႉ ၶဝ်ႈဝႃႇသႃလိူၼ်ၵဝ်ႈ မူၼ်း ယဝ်ႉဢွၵ်ႇဝႃႇသႃလိူၼ်သိပ်းသွင်မူၼ်း၊ တႆးယူၼ်းၶဝ်ႈဝႃႇသႃ လိူၼ်သိပ်းမူၼ်းလႄႈ ဢွၵ်ႇဝႃႇသႃလိူၼ်ၸဵင်မူၼ်း –  ၸိူင်ႉၼႆၵူႈပီပီ။

ဝၼ်းဢွၵ်ႇဝႃႇသႃၼႆႉ ဝၼ်းပဝႃႇရၼႃႇၼႆၵေႃႈ ႁွင်ႉ ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ- ဝၼ်းလိူၼ် 11 မူၼ်း (ဝၼ်းဢွၵ်ႇဝႃႇသႃ)ၼႆႉ  သင်ၶၸဝ်ႈ ႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်သွင်လွင်ႈဢၼ် ပဵၼ်လွင်ႈယႂ်ႇယႂ်ႇ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ (1) ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် လွင်ႈလၵ်းပိူင်ဝိၼႆး ဝိၼီး ဝိၼယ၊ ၽိတ်ႈမွၵ်ႇၵၼ်ႁႂ်ႈၸီႉ ၸမ်ႈၼႄတၢင်းပၼ်ဢၼ်ၵဵဝ်ႇတင်းၵၢၼ်ႁဵတ်း လၢတ်ႈဝူၼ်ႉတူဝ်ၽႂ်တူဝ် မၼ်း။ (2)ဢုပ်ႇ ဢူဝ်းၵၼ် လွင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းသင်ၶလႄႈၵၢၼ်ၽႄႈတိူၼ်းပုတ်ႉထသႃသၼႃၶၢဝ်းၼႃႈ- ၸိူင်ႉၼႆ။

ဢဝ်ၸွမ်းၵၢၼ်ဝိၼႆး ဢၼ်ပုတ်ႉထၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ တမ်းဝၢင်းဝႆႉဝႃႈ- ၸဝ်ႈသင်ၶ ဢရႁၼ် ၶဝ် ၶၢဝ်းၾူၼ်သၢမ်လိူၼ် ၽႂ်ႁွတ်ႈထိုင်ယူႇဝႆႉတီႈလႂ်ၵေႃႈ တေလႆႈယူႇသေႃႉၾူၼ်လႄႈမဵတ်ႉတႃႇ သင်ႇသွၼ်၊ႁပ်ႉဢဝ်ၶူဝ်းလူႇ တၢင်းတၢၼ်း ၵူၼ်းၽီတီႈၼၼ်ႈ ။ ၽွင်း သေႃႉၾူၼ်သၢမ်လိူၼ်ၼၼ်ႉ ပေႃးမီးၵၢၼ်လမ်ႇလွင်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈသင်ၶ ၸဝ်ႈႁႂ်ႈႁူႉၸွမ်းသေ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇလႆႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈၵႂႃႇလႆႈ 7 ဝၼ်းၵွႆးၼႆလႄႈ  သင်ၶၸဝ်ႈတင်းလၢႆၼႂ်းပုတ်ႉထ သႃသၼႃ ၸင်ႇမီးၾိင်ႈထုင်းၶဝ်ႈဝႃႇသႃ/ဢွၵ်ႇဝႃႇသႃမႃး။

ၵူၼ်းႁိူၼ်းၸိူဝ်းပဵၼ်သတ်ႉထႃး ၵမ်ႉၸွႆႈပၼ်ၶဝ်ႈၽၵ်းတင်းၵိၼ်၊ ၽႃႈၼုင်ႈႁူမ်ႇဝႆ၊ ဝတ်ႉဝႃးတီႈယူႇ၊ ႁူမ်ႈတင်းဢီႈယႃ ဢၼ် ပဵၼ်ပတ်ႉၸႆး (ပိတ်ႉၸေး)တင်းသီႇၶဝ်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈၵုသုလ်ၼႃးမုၼ် လီၸွမ်းၼၼ်ႉ ၸင်ႇဢွၼ်ၶဝ်ႈဝႃႇသႃထိုဝ်သိလ်၊ တိုဝ်းထမ်း၊ ၼင်ႈဝိပသ်ႉသၼႃ ၸွမ်းပုၼ်ႈတႃႇ ၼႂ်းၶၢဝ်းၾူၼ် သၢမ်လိူၼ်၊  ႁဵတ်း ၸွမ်းသိၵ်ႉၶႃႇသၢမ်ယိူင်ႈဢၼ်ပဵၼ် သီလ သမႃထိ ပၺ်ၺႃ ႁႂ်ႈတဵမ် 12 ဝၼ်းၵူႈပီပီ။

လၢႆးၶဝ်ႈဝႃႇသႃၼၼ်ႉ ၽသင်ၶၸဝ်ႈလႆႈပၼ်ၵတိတေႃႇၵၼ်ဝႃႈ-“ ၶႃႈႁဝ်းတေတင်ႈၸႂ်ယူႇ သဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်သင်ၶၸဝ်ႈ ၼႂ်းဝတ်ႉလင်ၼႆႉ ၽွင်းၶၢဝ်းၾူၼ်သၢမ်လိူၼ်လုမ်းလုမ်းၶႃႈ ဢေႃႈ ”-ၼႆဢမ်ႇဝဵၼ်ႉၸဝ်ႈတူၼ်လႂ် လႆႈပၼ်ၵတိၸိူင်ႉၼႆၵူႈၸဝ်ႈ။ ၼႆႉပဵၼ်ၾိင်ႈလီဢၼ် ဝႃႈတေၶဝ်ႈႁႂ်ႈမွၵ်ႇ-တေဢွၵ်ႇႁႂ်ႈလၢတ်ႈၼႆၼၼ်ႉယူႇ။

မိူဝ်ႈဢွၵ်ႇဝႃႇသႃၵေႃႈ  သင်ၶၸဝ်ႈလႆႈၽိတ်ႈမွၵ်ႇ  သင်ၶၸဝ်ႈၼင်ႇၵၼ် ႁႂ်ႈထတ်းသၢင် ၸီႉၸမ်ႈတၢင်းၽိတ်းတူဝ်ၵဝ်ႇဝႃႈမီး/ဢမ်ႇမီးၼႆၼၼ်ႉဝႃႈ-“ ၼႂ်းဝႃႇသႃသၢမ်လိူၼ်ၼႆႉ ၶႃႈႁဝ်း ၸွင်ႇမီးတၢင်းၽိတ်းသင်ၶႃႈႁိုဝ် ? ဢၼ်ၸဝ်ႈႁဝ်းၶဝ်တႃႁၼ်၊ ႁူယိၼ်း၊ ဢမ်ႇၼၼ် ထၢင်ႇ ထိူမ်ယူႇၼႂ်းၸႂ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ သင်ဝႃႈႁၼ်၊ ယိၼ်း၊ ထၢင်ႇထိူမ်ၼႆၸိူင် ၶႅၼ်းတေႃႈၸီႉၸမ်ႈ/ သင်ႇသွၼ်ပၼ်သေၵမ်းၶႃႈ။ ၶႃႈႁဝ်းတေၶတ်းၸႂ်မူၼ်ႉမႄးတူဝ်ၵဝ်ႇႁႂ်ႈလီၶႃႈဢေႃႈ”- ၼႆၵၼ် ၵူႈတူၼ်။

ၼႆႉပဵၼ်ၾိင်ႈထုင်းလီၶွင်တူင်ႇဝူင်းပုတ်ႉထသႃသၼႃး ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၽႂ်မိူၼ်လႆႈ ၼၼ်ႉယိူင်ႈၼိုင်ႈ။ မၼ်းပွင်ႇဝႃႈ- ၸၢဝ်းပုတ်ႉထသႃသၼႃး ဢမ်ႇမေႃသိူင်ႇလပ်ႉတၢင်းၽိတ်း တူဝ်ၵဝ်ႇ၊ ၵွပ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ ဢမ်ႇႁၼ်ၶိုၼ်းတၢင်းၽိတ်းတူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ ၽိတ်ႈမွၵ်ႇႁႂ်ၽသင်ၶ ၸဝ်ႈထတ်းပၼ်၊ သင်ႇသွၼ်ပၼ်ၼႆၼၼ်ႉယူႇ။ ၼႆႉပဵၼ်ၸႂ်ဢၼတ်ႉတ ဢၼ်ဢမ်ႇတူၺ်း သုၼ်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇသေ တူၺ်းတႃႇသုၼ်ႇတင်းၼမ်(တီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ)ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း သင်ၶ ၸဝ်ႈ။

ႁဝ်းၸိူဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်းႁိူၼ်းၵေႃႈလီယိူင်ႈဢဝ်ၾိင်ႈၶဝ်ႈဝႃႇသႃ/ဢွၵ်ႇဝႃႇသႃ ၸဝ်ႈသင်ၶၶဝ်ၼႆႉ တႄႉတႄႉ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၶဝ်ႈဝႃႇသႃ ႁဝ်းလႆႈၶဝ်ႈတိုဝ်းၵမ်သိၵ်ႉၶႃသၢမ်ပိူင်(ဢၼ်ပဵၼ် သီလ၊ သမႃထိ၊ ပၺ်ၺႃ) မိူဝ်ႈဝၼ်းသိလ်၊ ၼိုင်ႈလိူၼ် 4 ဝၼ်း၊ တင်းပီၵွႆးမီး 12 ဝၼ်းၵူၺ်းသေ ၵေႃႈယႃႇမၼ်းလႄႈ ၵွပ်ႈၸိူဝ်းႁဝ်းမီးၵၢၼ်ႁေႃၵၢၼ်ႁိူၼ်းၼမ်ၼႆၵေႃႈဝႃႈႁႄၵွၼ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈပၼ်ႁႃမၼ်း ယူႇတီႈၵႂၢမ်းထၢမ် ဢၼ်ဝႃႈ- ၸွင်ႇႁဝ်းပႃးၸႂ်ပႃးၶေႃးသေ တိုဝ်းၵမ်တႄႉႁိုဝ် ? ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ တိုဝ်းၵမ်ဢဝ် ပဵၼ်ၾိင်ႈ မၼ်း၊ တိုဝ်းၵမ်ဢဝ်ၼႃႈဢဝ်တႃၵူၺ်းႁိုဝ် ? ၵႂၢမ်းတွပ်ႇ မၼ်းယူႇၼႂ်းၸိတ်းၸႂ်ၽႂ်မၼ်းၵူၺ်း၊ တူဝ်ၵဝ်ႇၵူၺ်း ဢၼ်ႁူႉၸၵ်းတူဝ်ၵဝ်ႇလီသေပိူၼ်ႈၼႆႉ၊ ၽႂ် တေဢမ်ႇမႃးတွပ်ႇတၢင်တူဝ်ၵဝ်ႇလႆႈ။

ၵူဝ်ပိူၼ်ႈတၢင်ႇၵေႃႉ ႁူႉႁၼ်တၢင်းၽိတ်းတူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၾိင်ႈလီၶွင်ၸၢဝ်းပုတ်ႉထ သႃသၼႃးႁဝ်း။ ၸင်ႇဝႃႈဝၼ်း ဢွၵ်ႇဝႃႇသႃၼၼ်ႉ ႁဝ်းၸၢဝ်းပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ တင်းသဵင်ႈ လီယိူင်ႈ ၸွမ်းၾိင်ႈသင်ၶၸဝ်ႈၶဝ်ယူႇ၊ လီၽိတ်ႈမွၵ်ႇႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ(တၢင်ႇၵေႃႉ) မႃးထတ်းသၢင်တၢင်း ၽိတ်း၊ မႃးၸီႉၼႄတၢင်းၽိတ်းတူဝ်ႁဝ်း ပိူဝ်ႈတႃႇၸၢင်ႈမူၼ်ႉမႄးသူပ်းတူဝ်ႁူဝ်ၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈမူတ်းသႂ်လီၸွမ်းထမ်းၼႆၼၼ်ႉယူႇ။

ဢွၵ်ႇဝႃႇသႃယဝ်ႉ တေႁဵတ်းသင် ? ၼႆႉပဵၼ်ၵႂၢမ်းထၢမ် ဢၼ်တူဝ်ႁဝ်းၶိုၼ်းထၢမ်တူဝ်ႁဝ်း ပိူဝ်ႈတႃႇၵေႃႇသၢင်ႈလႆႈၽဝတူဝ်ၵဝ်ႇ။ လႄႈသိုပ်ႇၽႄႈသုၼ်ႇၽွၼ်းၵၢၼ်(ဢၼ်ႁဝ်းလႆႈ ႁဵတ်းဝႆႉ)ပၼ်ပိူၼ်ႈတၢင်ႇၵေႃႉ ႁႂ်ႈၸၢင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ ၽဝတူဝ်ၵဝ်ႇၽႂ်မၼ်း လႆႈၸွမ်း လၢႆးပုတ်ႉ ထသႃသၼႃသွၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉ။ ၼႂ်ဝႃႇသႃၸိူဝ်းႁဝ်းလႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်လီတႃၼ၊ ပႂ်ႉပႃးသူပ်း တူဝ်သီလ၊ တူၵ်းမၢၵ်ႇၼပ်ႉ ၼင်ႈသမႃထိ ယၵ်ႉတူၺ်းရုပ်ႈ-ၼၢမ်ႇပဵၼ်လူႉဝိပသ်ႉသၼႃမႃး၊ လႆႈၾင်းထမ်မ တေႇသၼႃႇလႄႈ မီးတၢင်းႁူႉ ထမ်မမႃးၸိူဝ်းၼႆႉ။

ဢွၵ်ႇဝႃႇသႃယဝ်ႉ ၽွၼ်းၵၢၼ်လီဢၼ်ၸိူဝ်းႁဝ်းလႆႈမႃး မီးမႃးၼႂ်းဝႃႇသႃၸိူင်ႉၼင်ႇလႆႈလူႇတၢၼ်းလႄႈၸႂ်သိူဝ်း မူၼ်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ လႆႈတူၵ်းမၢၵ်ႇ ၼပ်ႉမၢၵ်ႇ လႆႈၼင်ႈသမႃထိလႄႈမီးၸႂ်ၵတ်းယဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ လႆႈ ယၵ်ႉတူၺ်းရုပ်ႈ-ၼၢမ်ႇ ၶၼ်ႇထႃႇ ၸွမ်းလၢႆးဝိပသ်ႉသၼႃးလႄႈ မီးၸႂ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၼိူဝ်ရုပ်ႈ-ၼၢမ်ႇၸိူင်ႉႁိုဝ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸိူဝ်းႁဝ်းလီလႆႈသိုပ်ႇလၢတ်ႈ သပ်းလႅင်းၼႄပိူၼ်ႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ပတ်ႉတိတႃၼ ၵုသုလ်၊ လႄႈထွမ်ႇၾင်းဢဝ်ဢၼ်ပိူၼ်ႈတၢင်ႇၵေႃႉမႃးလၢတ်ႈသပ်းလႅင်းပၼ်ႁဝ်း ႁႂ်ႈပဵၼ် ပတႃၼုမူဝ်းတၼ ၵုသုလ်။ ၼႆႉယဝ်ႉ ဢွၵ်ႇဝႃႇသႃယဝ်ႉ ၵၢၼ်လီဢၼ်ႁဝ်းၸၢဝ်း ပုတ်ႉထသႃသၼႃႇ လီသိုပ်ႇႁဵတ်းပုၼ်ႈတႃႇပဵၼ်ၵၢၼ် တွပ်ႇၵုၼ်းမုၼ်ပုတ်ႉထၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ႁဝ်းၼၼ်ႉ။ ၼႆႉလႆႈဝႃႈၸိူဝ်းႁဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ပရိယတ်ႈ၊ ပတိပတ်ႈလႄႈလႆႈႁပ်ႉဢဝ်ၽွၼ်း ၵၢၼ်ပတိဝေထၵမ်ႈၽွင်ႈ မိူၼ်သင်ၶၶဝ်ၸဝ်ႈဢမ်ႇၼမ်ၵေႃႈၵေႇၼႆၼၼ်ႉယူႇ။

ပိုၼ်ႉထၢၼ်ၶွင်ၸၢဝ်းပုတ်ႉထသႃသၼႃးႁဝ်းမီး (3) ၶေႃႈၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ။

ၸိူင်ႉၼင်ႇ- ဝဵၼ်ႉႁၢႆႉႁဵတ်းလီ-သုၵ်ႈသီႁူဝ်ၸႂ်ႁႂ်ႈၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈ-ၼႆႉၵွႆး(ၼႂ်းဢူဝ်းဝႃတပႃတိမူၵ်ႉၶ-ထမ်မပတ)။ ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈႁဵတ်းၸွမ်းလႆႈၵူႈၵေႃႉ ပေႃးပဵၼ်ၵူၼ်းမီးဢဵၼ်းဢၢၼ်းသုင်လႄႈမီးယိူင်းဢၢၼ်းတႃႇၵေႃႇသၢင်ႈၽဝတူဝ်ၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈလႆႈယူႇယဵၼ်ပဵၼ်သုၶ်းပၢႆးၸႂ်-ၸိူင်ႉၼႆ။

ၶိုၼ်ႈထႅင်ႈၸၼ်ႉသုင်သုတ်းၵေႃႈ- ယၵ်ႉႁႂ်ႈႁၼ်လွင်ႈဝႃႈ ၸႂ်ၶႂ်ႈလႆႈ(တၼ်ႁႃ)၊ ၸႂ် တိတ်းႁွႆႈၸပ်းပႅၼ်း(ဢုပႃတႃၼ)-တီႈၼိူဝ်ၶၼ်ထ(ရုပ်ႈ-ၼၢမ်ႇ)တင်း (5) ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈႁူႉပွင်ႇ လွင်ႈဝႃႈ- ပဵၼ်တုၵ်ႉၶ၊ ပဵၼ်တၢင်းတုၵ်ႉၶ(ပၢႆးၸႂ်)။ ပေႃးထွၼ်ပႅတ်ႈတၼ်ႁႃ-ဢုပႃတႃၼ ဢွၵ်ႇၼႂ်းၶၼ်ႇထႃႇ(ရုပ်ႈ-ၼၢမ်း)တင်း 5 လႆႈယဝ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်သုၶ၊ ပဵၼ်ၼိပ်ႉပၢၼ်း-ၵႃႈၼႆႉၵွႆး။ ပေႃးၸႂ်ပဵၼ်ၼိပ်ႉပၢၼ်းၵေႃႈ ၸႂ်ၶိၼ်ႈ(ဢတ်ႉတ) ႁၢႆ- ၸႂ်သုၼ်ႇလၢႆ(ဢၼတ်ႉတ)ပူင်ႇ၊ ၼႆႉ ပဵၼ်ၽဝၵူၼ်းဢၼ်သုင်သုတ်း(ၵတ်းယဵၼ်သိူဝ်းမူၼ်ႈပၢႆးၸႂ်) ၼႂ်း ပုတ်ႉထသႃသၼႃ ဢၼ်တၢမ်တူဝ်ပုတ်ႉထၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၵူဝ်းတမႁဝ်း ၶူၼ်ႉထူပ်းမႃးလႄႈ လၢတ်ႈၼႄၸိူဝ်း ႁဝ်းႁႂ်ႈႁဵတ်းၸွမ်း(ဢင်ၵုတ်ႉတရၼိၵၢႆ-သတ်ႉတၵၼိပႃတ)။

-“ တူဝ်ၸႂ်(ရုပ်ႈ-ၼၢမ်ႇ) ဢၼ်မီးတၼ်ႁႃ-ဢုပႃတႃၼ ပဵၼ်တူဝ်ၸႂ်မီးတုၵ်ႉၶ။ တူဝ်ၸႂ် ဢၼ်ႁၢမ်းတၼ်ႁႃ-ဢုပႃတႃၼ ပဵၼ်တူဝ်ၸႂ်မီးသုၶ(ပဵၼ်ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ) ”- ၼႆႉပဵၼ် ထမ်းၼိူဝ်ထမ်း(ဢၽိထမ်မႃ) ပုတ်ႉထ ၶမ်းၸဝ်ႈ၊ ၽႂ်ႁဵတ်းၸွမ်း တိုၼ်းလႆႈႁပ်ႉၽွၼ်းၵၢၼ်မၼ်းသိုဝ်ႈၼႃႈတၼ်းတႃၵမ်းလဵဝ်ၼႆၼၼ်ႉ ယႃႇပေလိုမ်းၼ်သေၵမ်းလူၺ်ႈ။