“ပၵ်းပိူင်ၵူႈမိူင်းမိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပေႃးဢမ်ႇမီးဢူၺ်းလီဢၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇ ဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်” ၼႆ ၸႃလႅၼ်ႊသၵီႊ လၢတ်ႈၵႂႃႇတီႈပၢင်ၵုမ်လူင်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ လင်ယွၼ်ႈတူဝ်ႈလူၵ်ႈလူင်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ မၼ်းပၢႆသိုပ်ႇထႅင်ႈၶေႃႈ ႞ “ပၵ်းပိူင်ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပေႃးဢမ်ႇမီးၶိူင်ႈလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈ ယိုင်ႈၶႅၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်” ၼႆဝႃႇ။

တၢင်းႁူႉဢၼ်ၼႆႉ ဢဝ်ယူႊၶရဵၼ်ႊတင်းမိူင်း လူင်းတိုၼ်းပဵၼ်ယိူဝ်ႇသိုၵ်းသေ ၸင်ႇလႆႈမႃးၼႆ ဢမ်ႇလၢတ်ႈၵေႃႈ ပွင်ႇၸႂ်ၸႅင်ႈလႅင်းၵၼ်ယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁူႉယူႇသႅၵ်ႇလႅၵ်ႇ သမ်ႉႁဵတ်းမိူၼ်တေႃလွၵ်ႇ ဢမ်ႇဢွၵ်ႇႁုၼ်ႈဢမ်ႇမုၼ်းမႂ်ႇသင်မႃး။

ဢဝ်ၸဵမ် ERO ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ တေႃႇထိုင် NUG, PDF ဢမ်ႇပေႃးပၢႆႈပိူင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆၵၼ်။ တီႈမိူင်းၶႄႇၵေႃႈ ဢမ်ႇၶဝ်ႈဢွၵ်ႇႁဵတ်းၵေႃႉလႆႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၵၢၼ်၊ တီႈ ASEAN ၵေႃႈ ၽႂ်ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ႁူဝ်ၼႃႈ ၼႅတ်ႈလႅၼ်ႈၸူးသေ ႁဵတ်းၼႆပၼ်ႇပူထူထူတ်ႉမႃး ႁူးၽႂ်တၢင်းမၼ်း၊ မိူဝ်ႈလႂ်တိုၵ်ႉဝႃႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇသၢင်ႈ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၵၼ်ၼႆယူႇ ဢမ်ႇႁၼ်ယဝ်ႉႁၼ်ဝၢႆး။

ပၵ်းပိူင်ၵူႈမိူင်းမိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢဝ်ၶိုင်ႈၼမ်ဝႃႈတႄႉ ႁူႉတေယိူင်းပုၼ်ႈလီယူႇ၊ ၽေႃႇသၢင်ႈလူင်းမိုဝ်း လႆႈႁိုဝ် ဢမ်ႇလႆႈ၊ ဢွၼ်ၵၼ်ၼပ်ႉယမ် ႁဵတ်းၸွမ်းႁိုဝ် ဢမ်ႇၸွမ်းၼႆတႄႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၽွၼ်းပၢင်ႈလႄႈ ၵၢင်ၸႂ် ၸိူဝ်းၸိုင်ႈမိူင်းဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇၶဝ်ၵူၺ်း။

ၸင်ႇၼၼ် ပႅၵ်ႉသမ်ႉဢဝ်လိူင်ႈ တမ်းပူင်လူၺ်ႈ ပၵ်းပိူင်ၵူႈမိူင်းမိူင်းဝႆႉၵေႃႈယႃႇ ပေႃးတင်းဝႃႈ ဢမ်ႇမီး ၸိုင်ႈမိူင်းႁႅင်းယႂ်ႇ Super Power လူင် ၵမ်ႉၵႅမ်လႅမ်ၸွႆႈၸွမ်းတႄႉ ဢမ်ႇၼပ်ႉတေႃႈပဵၼ်ၵၢၼ်။

လၢႆးၼႆႉ မိူၼ်တင်းယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈ ၽႂ်ႁႅင်းယႂ်ႇ မၼ်းထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၼႆလႄႈ ဢဝ်ၾိင်ႈတႅၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်းဝႃႈၸိုင် တိုၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈယွမ်းႁပ်ႉ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ပဵၼ်ပၵ်းပိူင်ၾိင်ႈမိူင်းပႃႇထိူၼ်ႇၵူၺ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တူၺ်းၸွမ်းၾိင်ႈတိုၼ်းၵၢၼ်မိူင်း ပဵၼ်မီးယူႇတႄႉၸမ်ႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁပ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်မီးယူႇယဝ်ႉယိုင်။ ဢႃႇ ၼႃႇပဵၼ်ဝႆႉတီႈ ႞ ၊ ၽွၼ်းပၢင်ႈ ပဵၼ်ဝႆႉတီႈ ႞ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ႁိုဝ်။

ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၸႃလႅၼ်ႊသၵီႊ လၢတ်ႈလွင်ႈဢူၺ်းလီဢၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇၶဝ်လမ်ႇလွင်ႈၼၼ်ႉ ၸုမ်းၸၢဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ တေႃႇၶွမ်ႊသျိၼ်ႊသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၵုမ်ႇၵိူဝ်ႉလဵၼ်ႈၶူဝ်ယွႆႈၸွမ်း တၢင်းႁဵတ်းမဢလလူင်ယူႇ။

ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းဢွၵ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ်ဝႃႈ ၵမ်ႉထႅမ်ႁႂ်ႈသိုပ်ႇမၵ်းမၼ်ႈ ၵျေႃႇမူဝ်းထုၼ်း ပဵၼ်တူဝ် တႅၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၵႂႃႇ တီႈ UN ၼႆၵေႃႈမီး၊ ၸိူဝ်းယုင်ႈယၢင်ႈၸွမ်း လိူင်ႈငိုၼ်းၵွင်ၵၢင် NUG ၶဝ်ၵေႃႈမီး၊ ၸိူဝ်းလႃႇလင်မင်ႁူဝ်ၵၼ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈ “ပသၢမ်တူဝ်” ပူၼ်ႉပႅၼ်တေႃႇၵူၼ်းမိူင်း ပိုၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉ ၵေႃႈမီး။

ၸိူဝ်းတုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈလႅၵ်ႈၵူၼ်းသေ ၶိုၼ်းမႄးၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ၸုမ်း NUG ၵေႃႈမီး၊ ၸိူဝ်းလွမ်လွမ်လုၵ်ႉ ၸပ်းၸေႈၸပ်းပၢႆႉ ၸွမ်းၵိဝ်ႇၸွမ်းငႅၵ်ႈ သၢၼ်ၶတ်းတေႃႇ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်ငႃတေႁဵတ်းၼၼ်ႉ ၵေႃႈမီး၊ ၵႃႈၼင်ႇပွင်ပဵၼ်လႆႈ မင်ၽႂ်မင်မၼ်းယူႇ။

ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၶဝ် ဢၼ်ဢမ်ႇဝင်ႇဝိူဝ်ႈ ဢမ်ႇၸိူင်ႉၸိူဝ်ႈသင်သေ ပိုတ်းယိုဝ်းတိုၵ်းတေႃးယူႇ ႁတ်းႁတ်းႁၢၼ်ႁၢၼ်ၵေႃႈ တေႃႈမီးယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ဢၼ်ၼႆႉၵေႃႈ ၵႃႈၼင်ႇပွင်ပဵၼ်လႆႈ ႁဵတ်းယူႇၽႂ်မၼ်းၵူၺ်း။

ႁႂ်ႈပေႃးယုၵ်ႉယၢင်ႈယွၼ်ႈၽဵင်ႇသေ တူင်ႉတိုၼ်ႇတိုၵ်းတေႃႈလူၺ်ႈ ၶပ်ႉၽႅၼ်ၵၢၼ်မိူင်း Political Agenda ႁူမ်ႈၽဵင်ႇၵၼ်တႄႉ ဢမ်ႇမီး။

ယႃႇဝႃႈ ၶပ်ႉၽႅၼ်ၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်တေၶိုၵ်ႉတွၼ်းလိူဝ် ၶွင်ၸုမ်းမဢလၶဝ်ၵွၼ်ႇ၊ တေႃႈၼင်ႇ တီႈၼင်ႈ ၵျေႃႇမူဝ်းထုၼ်း ဢၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈဝိၼ်းမျိၼ်ႉ လူင်းလၢႆးမိုဝ်း ၶၢၼ်းမွပ်ႈဝႆႉ ၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉထၢင်ႇပဵၼ်လူင် ပွင်ၸိုင်ႈၼူၵ်ႉယုင်း ပဵၼ်ၸဝ်ႈၶွင်ယူႇမႅၵ်းမႅၵ်း။

တီႈတႄႉမၼ်း ပဵၼ်တီႈၼင်ႈၶွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၵူၺ်းလႄႈ မွင်းႁႂ်ႈၸုမ်းသိုၵ်းယိုတ်းမိူင်း လႅၵ်ႈပဵၼ်လႆႈလူင် ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလိူၵ်ႈတင်ႈၵေႃႈ ၶႄႇလႄႈ ရတ်ႉသျႃး တိုၼ်းတေပူတ်းလႅၵ်ႈယူႇၼႆ လႅပ်ႈယင်း ဢမ်ႇႁၼ်ငိူၼ်ႈႁၼ်ငဝ်ႈၸႅင်ႈလႅင်းသေ တိုၵ်ႉၵႂႃႇႁွင်ႉသႅၼ်ႇတုၵ်းယွၼ်းသုမ်းလူမ်းယူႇၼၼ်ႉယိုင်။

ၵူၺ်းၵႃႈ ၾၢႆႇၶွမ်ႊသျိၼ်ႊသိုၵ်းတႄႉ ၵႂႃႇၸွမ်းႁဵတ်းၸွမ်း ၶပ်ႉၽႅၼ်ၵၢၼ်မိူင်းမၼ်းယူႇမႅၵ်းမႅၵ်း ဢမ်ႇ သုတ်ႈဢမ်ႇႁူၼ်၊ ပိူၼ်ႈဢမ်ႇမွၵ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်ၵုမ်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉလႄႈ ဢမ်ႇလႆႈၵႂႃႇ ၼိဝ်းယွၵ်ႉၵေႃႈ ၵႂႃႇမေႃႊသၵူဝ်ႊ။

ပေႃးတူၺ်းၽိဝ်တႄႉ မိူၼ်ၵူၼ်းဢမ်ႇႁူဝ်ဢမ်ႇႁၢင်၊ ႁဵတ်းၵၢတ်ႈလၢတ်ႈၵူဝ်းလူဝ်း ၵမ်ႈဢွၵ်ႇၸႂ်ၵူၺ်း။ ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈပူႊတိၼ်ႊတႄႉ ႁပ်ႉတွၼ်ႈမၼ်း ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ယူႇ၊ ၶိူင်ႈမိၼ်ဢၼ်မၼ်းၶႂ်ႈ လႆႈၵေႃႈ ၶၢႆပၼ်ယူႇ၊ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမၼ်းၵေႃႈ တေယွမ်းႁပ်ႉယူႇ၊ လွင်ႈသိုဝ်ႇသၢၼ် လၢႆးၵၢၼ်ၽွင်း တၢင်ၵေႃႈ တေႁႂ်ႈမၼ်ႈၸႄႇၵႂႃႇယူႇ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ယူႇတီႈမဢလ တိုၼ်းလီလႆႈၸိူမ်ႈၸႂ်ၸွမ်းယဝ်ႉလေႃႇ။

မိူင်းၶႄႇၵေႃႈ ယိုၼ်ၵဵပ်းလဵင်ႉ၊ ရတ်ႉသျႃးၵေႃႈ တေတွမ်းၸွႆႈၼႆလႄႈ ပေႃးမၼ်းပိုဝ်းၶူၼ်ထၢမ်ဝႃႈ ၾၢႆႇသူၶဝ်ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇလႆႈ ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈလၢႆၵေႃႉလႃႇၼႆ ယင်းတေတွပ်ႇယၢပ်ႇၵွၼ်ႇ။ ဝၢႆးပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ယိုင်ႈၶႅၼ်းတေၸၢင်ႈသိုဝ်ႇသၢၼ်ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇလႆႈ ၼမ်လိူဝ်တိူဝ်းယဝ်ႉ။

ၶႄႇလႄႈ ရတ်ႉသျႃးၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ယူႇတီႈၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇၶဝ်တူၺ်းၸိုင် ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ႁပ်ႉႁၼ်လီၼႃႇ ၼိူဝ်ၶွမ်ႊသျိၼ်ႊသိုၵ်းမၢၼ်ႈ၊ ၼေႇပျီႇတေႃႇၼႆႉ ၽႂ်ၶိုၼ်ႈမႃးၼင်ႈၵေႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇဢိူဝ်လိူဝ်၊ ပိူင်ယႂ်ႇလူဝ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးတိုဝ်ႉတၢင်းလီတႃႇၶဝ်ၵူၺ်း။

ၵေႇသုတ်း ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈတိူဝ်ႉသၢင်ႈတေႃႇ တိုဝ်ႉတၢင်းၸိုင်ႈမိူင်းၶဝ်ၵူၺ်း။ ထႃႈဢမ်ႇမီးတိုဝ်ႉတၢင်းလီ ဢၼ်တေၸၢင်ႈႁဵတ်းပၼ်လႆႈပုၼ်ႈလီၶဝ်ၵေႃႈ မၢင်ပႅတ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယိုင်။ ၼႂ်းယၢမ်းလဵဝ် ၶဝ်ၵုမ်ႇမၢင်ႉ ၸွမ်းယူႊၶရဵၼ်ႊ၊ ၵႃႊၸႃး၊ သုၺ်ႊတၢၼ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်း၊ လိူင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၽႂ်ဢမ်ႇတၼ်းသူၼ်ၸႂ်။ ၵွပ်ႈဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီတီႈၶဝ် ၼင်ႇဝႃႈယဝ်ႉ။

ပေႃးၼႆ ၵွပ်ႈသင်သမ်ႉဝႃႈ ဝၢႆးပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉ တေတိူဝ်းသိုဝ်ႇသၢၼ်ၸူးမဢလ တွၼ်းလိူဝ်ၵဝ်ႇ ၼႆလႃႇ။ ၵွပ်ႈတိုဝ်ႉတၢင်းၽွၼ်းပၢင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ တဵင်ႈထမ်းႁႃႉ ဢမ်ႇတဵင်ႈထမ်းၼႆ ဢမ်ႇလမ်ႇလွင်ႈ။

ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ တေဢွၵ်ႇမႃး ၽွၼ်းၵၢၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ဢမ်ႇတၢပ်ႈၼပ်ႉ။ ပိူင်ယႂ်ႇ လူဝ်ႇႁဵတ်းၵူၺ်း။ ႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ တိုၼ်းပဵၼ်ပၢင်၊ ႁဵတ်းမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ တိုၼ်းဢွၵ်ႇမႃး ၽွၼ်း ၵၢၼ်ၼင်ႇၶဝ်ၶႂ်ႈပဵၼ် ၵူၺ်း။

လွင်ႈၼႆႉ ႁူႉထိုင်ၵၼ်ယူႇသေတႃႉ ၽႂ်ဢမ်ႇၶဝ်ႈၵႅဝ်ၸွမ်းသႄႈ၊ ၵမ်ႈၼမ်ၼမ်ၵူၺ်းႁူႉဝႃႈ ဝၢႆးပၢင်လိူၵ်ႈ တင်ႈၼႆႉ ၸုမ်းသိုၵ်းၶဝ်တေပဵၼ်မႃး လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉလႄႈ ၵပ်းသၢၼ် တေႃႇမၼ်းၵေႃႈ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်၊ ၵႃႉၶၢႆတေႃႇမၼ်းၵေႃႈ ထၢင်ႇႁၢင်ႈၼႆသေ ၸိူဝ်းငွႆးပႂ်ႉပေႃးမီးဝႆႉထႃႈယဝ်ႉ။ ၽွၼ်းပၢင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တီႈ ႞ ၊ ဢတ်ႉတဝႃႇတၼႆႉ ငွၵ်ႈႁူဝ်တင်ႈၶိုၼ်ႈမႃးၶိုၼ်းယဝ်ႉ။ 

ၵမ်းၼႆႉ တေလႆႈထၢမ်ၵၼ်ဝႃႈ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉတေႃႇ ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းၼႆႉ ဢမ်ႇတၢပ်ႈႁဵတ်းယဝ်ႉႁႃႉၼႆ၊ လူဝ်ႇႁဵတ်းၶႃႈလေႃႇ။ ပေႃးဢမ်ႇႁဵတ်း တေပဵၼ်ၶႃႈသိုၵ်းတေႃႇၸူဝ်ႈ ၵူၺ်းယိုင်။ တီႊမူဝ်ႊၶရေႊၸီႊလႄႈ ၾႅတ်ႊတရႄႊ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈၼွၼ်းၾၼ်ၵူၺ်း ယင်းတေလႆႈလၵ်ႉလပ်းမွႆႈဢဝ်ၵွၼ်ႇ။

မိူဝ်ႈလဵဝ် ၸိူဝ်းတိုၵ်းၵေႃႈတိုၵ်းယူႇဢမ်ႇထၢတ်ႇ၊ ၸိူဝ်းတိုၵ်းယဝ်ႉဢမ်ႇၶွပ်ႇဢမ်ႇၵၢင် ၶိၼ်ႁဵတ်းၶုၼ် ၵိၼ်မိူင်းဝႆႉၵေႃႈႁဵတ်း၊ ၸိူဝ်းလိုဝ်ႈတိုၵ်းႁိုင်ၼႃႇလႄႈ ၼမ်ႉၸႂ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶႂ်ႈ ၶေႃႇၵႂႃႇပႅတ်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်မီးဝႆႉယဝ်ႉ။

ၵူၺ်းၵႃႈ မူႇလႂ်ၸုမ်းၼၼ်ႉ ၽႂ်ၵေႃႈယွမ်းႁပ်ႉပဵၼ် ၵူၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉယူႇ။ ၼႆလႄႈ ၸူဝ်ႈၸႃႈတိုၵ်ႉတေ ၶိုင်ႁႅၼ်း ၶပ်ႉၽႅၼ်ၵၢၼ်မိူင်း Political Agenda ဢၼ်တွၼ်းတိူဝ်းလိူဝ် လၢႆးၵၢၼ်မိူင်းၶွမ်ႊသျိၼ်ႊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယူႇၼႆႉ တေလႆႈယၼ်ႇၸႂ်ပၵ်းၸႂ်ဝႃႈ တေပႂ်ႉပႃးသၸ်ႉၸႃႇၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်ဢမ်ႇဢၢၼ်း ႁဵတ်းၵိၼ် တႃႇၵေႃႉလဵဝ် ၸုမ်းလဵဝ် ၸိူဝ်ႉလဵဝ် ၸႄႈလဵဝ်ၼၼ်ႉဢွၼ်တၢင်း။

သိုပ်ႇသေ တေလႆႈၶိုင်ၶွၼ်ႈတုမ်ၶိုၼ်း လွင်ႈႁူမ်ႈမိုဝ်းၶွတ်ႇၽၼ်ႈပဵၼ်ၼမ်ႉ ႞ ၸႂ်လဵဝ် ဢၼ်ပဵၼ်ဢဵၼ် ႁႅင်းလမ်ႇလွင်ႈသုတ်းၼၼ်ႉထႅင်ႈ။ လိုၼ်းသုတ်းၸင်ႇ တေလႆႈတမ်းဝၢင်းပိူင် ၵၢၼ်သုတ်ႈၸူးၸိုင်ႈမိူင်းဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇ လူၺ်ႈလၢႆးတၢင်းၵႆႈလႅၵ်ႈၽွၼ်းပၢင်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉၼႆ ၶႂ်ႈယွၼ်းပၢႆးၼႄတၢင်းႁၼ် ၼင်ႇၼႆယဝ်ႉ။