ၶၢဝ်ႇမီးလၢႆသႅၼ်း ???

ၶၢဝ်ႇၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ   – ၵူၺ်းၵႃႈ-  ဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီတေႃႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း လႄႈ ဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီတေႃႇၽႂ်

ၶၢဝ်ႇၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ   – သမ်ႉမီးၽွၼ်းလီတေႃႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း လႄႈ ပဵၼ်ၽွၼ်းလီတေႃႇ မုၵ်ႉမူႇၾုင်ၵူၼ်း

ၶၢဝ်ႇဢမ်ႇၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈ           -ၵူၺ်းၵႃႈ မီးၽွၼ်းလီတေႃႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း လႄႈ ပဵၼ်ၽွၼ်းလီတေႃႇမူႇမၢၵ်ႈၵူၼ်းၼမ်

ၶၢဝ်ႇဢမ်ႇၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈ           – သမ်ႉ ဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီတေႃႇတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း လႄႈ ဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီတေႃႇၽႂ်

တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ

လိူဝ်သေသိုဝ်ႇဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်သိုဝ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၶၢဝ်ႇငၢဝ်းပၼ် တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းတင်းၼမ် ယဝ်ႉ ယင်းမီးသိုဝ်ႇဢၼ်မီးမႃးယွၼ်ႉဢမ်ႇပဵင်းပေႃးႁၢၼ်ႉၸႂ်သေလွင်ႈသေဢၼ်ဢၼ်။ သိုဝ်ႇဢၼ်ပဵၼ်မႃးယွၼ်ႉလွင်ႈဢမ်ဢွင်းၼႂ်းၸႂ်ၼႆႉ တႅမ်ႈ/လၢတ်ႈ ဢွၵ်ႇမႃးလူၺ်ႈ   ဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ်ၽႂ် ဢမ်ႇၵူဝ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉၼႃႈၵၢၼ်တႃငၢၼ်းၽႂ် ဢမ်ႇဝူၼ်ႉသွၼ်ႇလွင်ႈလီလွင်ႈၸႃႉ လွင်ႈလႆႈလွင်ႈသုမ်းၽႂ် ႁဵတ်းၶၢဝ်ႇ လၢတ်ႈၶၢဝ်ႇ ပိုၼ်ဢွၵ်ႇတၢင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊလူၺ်ႈတၢင်းသူင်သုၼ်ႇတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။

ၵမ်ႈၼမ်    ဢမ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း ဢမ်ႇဝႆႉၼၵ်းပၵ်းၸႂ်ၼိူဝ် ၶေႃႈတိုဝ်းၵမ် (ၸၼ်ႊယႃႊၿၼ်ႊ)  သိုဝ်ႇ၊  ဢမ်ႇၸွမ်းပိူင်တိုဝ်းၵမ်ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶၢဝ်ႇမႃးၼႆႉမၼ်းတိုၼ်းမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ၾၢႆႇသၢႆႉၾၢႆႇၶႂႃသေ ၸၢင်ႈထိုင်မႃးတီႈဢၼ် တွပ်ႇထဵင်ၽိတ်းမေႃးလႃႇၵၼ်ပွင်ႉၵၼ် လၢတ်ႈလွင်ႈလပ်ႉၵၼ် ၶွၵ်းသႆႈၶွၵ်းတႂ်ဢွၵ်ႇမႃးလၢတ်ႈလွင်ႈယူပ်ႈယွမ်းၵၼ် – မိူၼ်ၼင်ႇၵူႈၵေႃႉႁၼ်ယူႇတၢင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ သမ်ႉပေႃးလၢႆးၸၢႆႉၸၢႆႉ- ယွၼ်ႉဝႃႈဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ပေႃးမေႃၸႂ်ႉတိုဝ်းဢိၼ်ႊထိူဝ်ႊၼႅတ်ႉဢွၼ်ႊလၢႆႊ ၽႂ်ၵေႃႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးလႆႈငၢႆႈငၢႆႈ။

ပိူင်တိူဝ်းၵမ်သိုဝ်ႇတူင်ႇဝူင်း Content Creator 10 ၶေႃႈၼၼ်ႉ လုၵ်ႉလႂ်မႃး-

ပေႃးဝႃႈမီးလွင်ႈမီးတၢင်းဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးမႃးၼိုင်ႈဢၼ်ၼႆ ၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇယႂ်ႇဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် တေႁဵတ်းၼႃႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇသေ ၸွပ်ႇထၢမ်ႁႃငိူၼ်ႈငဝ်ႈလွင်ႈတၢင်းပဵၼ်မႃးႁႂ်ႈႁူႉလီတဵမ်ထူၼ်ႈယဝ်ႉၸင်ႇဢဝ်ဢွၵ်ႇမႃးတႅမ်ႈတၢင်ႇပဵၼ်ၶၢဝ်ႇ ၊ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃး၊ လူၺ်ႈဢမ်ႇသႂ်ႇပႃး တၢင်းႁၼ်ထိုင်လႄႈၵၢင်ၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်၊ ဢမ်ႇၸပ်းၽၢၵ်ႇ ဢမ်ႇၵိူင်းၾၢႆႇလႂ်(Bias) – ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၵွႆးၵႃႈသင်ဝႃႈ ၽူႈသူင်တႅမ်ႈၶၢဝ်ႇၼိုင်ႈၵေႃႉ ဢဝ်ၶၢဝ်ႇ  ဢၼ်ဢမ်ႇမႅၼ်းၸွမ်းၶၢဝ်ႇဢၼ်ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈတႄႉတႄႉၼၼ်ႉ   မႃးတႅမ်ႈႁိူင်ႈႁိူင်ႈၵိူင်းၵိူင်း (ဢမ်ႇၼၼ်ဢမ်ႇတႅမ်ႈ) သေ လၢတ်ႈၵႂႃႇၼင်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႂ်ႈလၢတ်ႈ  ၼၼ်ႉၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းသႅၼ်း Content Creator (သၢင်ႈၶွၼ်ႊထႅၼ်ႉ ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈမႃးတူၺ်းၼမ်ၼမ်) ၵူၺ်း။  

ၵွပ်ႈၼႆ  ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၸင်ႇၶႂ်ႈလၢတ်ႈၼေ ပိူင်တိုဝ်းၵမ်သိုဝ်ႇ 10 ၶေႃႈ (ၼႂ်း 23 ၶေႃႈ) ဢၼ် The Complete Reporter တႅမ်ႈဢွၵ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ – တႃႇႁႂ်ႈ ၽူႈၸိူဝ်းသူင်တႅမ်ႈ/လၢတ်ႈၶၢဝ်ႇတၢင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ ၶဝ်ႁႂ်ႈလႆႈႁူႉၸွမ်းၵၼ်။

ၸွမ်းၼင်ႇၽိုၼ်လိၵ်ႈ The Complete Reporter Fundamentals of News Gathering, Writing, and Editing 7 ED ဢၼ် Kelly Leiter, Julian Harris လႄႈ Stanley Johnson ၶဝ်ၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပိူင်တိုဝ်းၵမ်သိုဝ်ႇတူင်ႇဝူင်း လုမ်ႈၾႃႉ တင်းမူတ်းမီး 23 ၶေႃႈ။ တွၼ်ႈတႃႇၶၢဝ်ႇ Content Creator ၶဝ်သမ်ႉပႃးဝႆႉ 10 ၶေႃႈ။

1.တၵ်းႁၢႆးငၢၼ်းလွင်ႈပဵၼ်မီးတႄႉလူၺ်ႈႁွပ်ႈၶွပ်ႈ တေႃႇၽူႈထွမ်ႇငိၼ်း (The truth and the whole truth)

ၵၢၼ်သိုဝ်ႇသၢရ်(ႁၢႆးငၢၼ်းၶၢဝ်ႇ) လူၺ်ႈ ၵႂၢမ်းပဵၼ်ၵၢင် ထိုဝ်ပဵၼ်လိူင်ႈလမ်ႇလွင်ႈၼႂ်းထႃၼၽူႈသိုဝ်ႇသၢရ် ၵွပ်ႈဝႃႈ ၵၢၼ်ၼမ်းလဝ်ႈၶေႃႈမုလ်း ဢမ်ႇဝႃႈလၢႆးလႂ်ၵေႃႈလီ ပေႃးပဵၼ် ၾၢႆႇလဵဝ်ၸိုင် ၶႄႈၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းသူၼ်ၸႂ် တိတ်းတၢမ်းတတ်းသိၼ်ၸႂ်ၵႂႃႇလဵပ်ႈရွႆႉယဝ်ႉ(လႄႈၵႂၢမ်းယုမ်ႇယမ်လူၺ်ႈၵၢၼ်ပၵ်းၸႂ်ၵေႃႈ ပိၼ်ႇလၢႆႈလႆႈယၢပ်ႇ) တၢင်းတီႈလီ တၵ်းႁၢႆးငၢၼ်းၵူႈၸဵင်ႇမုမ်းယဝ်ႉ ႁႂ်ႈမုၵ်ႉမူႇၾုင်ၵူၼ်းတင်းၼမ် လႆႈတတ်းသိၼ်ၸႂ် လူၺ်ႈၵၢၼ် ထတ်းထွင် လီလိူဝ်။

2. ယႃႇပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇတူဝ်ပိူၼ်ႈ (Do not to invade the private rights)

ၼႂ်းၵၢၼ်ႁၢႆးငၢၼ်းၶၢဝ်ႇၼၼ်ႉ သင်ၵႆႉပႃးၶေႃႈထတ်းသၢင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸိုင် ၶၢဝ်ႇသင်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်လွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်သုၼ်ႇတူဝ် ၽူႈထုၵ်ႇပဵၼ်ၶၢဝ်ႇ ၽူႈပႃးၼႂ်းၶၢဝ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၶေႃႈၵႂၢမ်းလႄႈ ၶေႃႈမုလ်းၵူႈဢၼ် ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလဝ်ႈလၢတ်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ တၵ်းလႆႈပဵၼ်ၶေႃႈမုလ်း ဢၼ်ပဵၼ်တႄႉမီးတႄႉ၊ သင်ဝႃႈမီးၶေႃႈၵႂၢမ်း ၶေႃႈမုလ်းၼွၵ်ႈလိူဝ်ဢၼ်ပဵၼ်တႄႉၸိုင်  ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတၵ်းလႆႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽိတ်းထုၵ်ႇၵူႈဢၼ်။

3.တၵ်းလႆႈမီးလွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်း သိုဝ်ႈသႂ်တေႃႇၽူႈဢၼ်ပႃးၼႂ်းၶၢဝ်ႇ (Play fair with persons quoted in its columns)

ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ Quote ၼႂ်းၶၢဝ်ႇႁဝ်းၼၼ်ႉ   ပဵၼ်ၵေႃႉထူၼ်ႈ 3 ၶွင်ပိူင်ပဵၼ်ၼႂ်းၶၢဝ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼႆ ပေႃးတေၸႂ်ႉ Quote ၵေႃႉလၢတ်ႈၼႆၸိုင် တၵ်းလႆႈတႅမ်ႈၸွမ်းလၢတ်ႈၸွမ်း ဢၼ်ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇလႄႈ ၵေႃႉလၢတ်ႈ တူၵ်းလူင်းၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉၵူၺ်း။ တေဢမ်ႇလႆႈသႂ်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်းၼွၵ်ႈလိူဝ်ႈၵေႃႈလၢတ်ႈ လၢတ်ႈဝႆႉ၊ တေဢမ်ႇလႆႈသႂ်ႇၶေႃႈမုလ်းဢၼ်ပႅတ်ႉလႅၼ်ၵၼ်။

4. သၢင်ႈလွင်ႈၸမ်ၸႂ် ၸွမ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း (Seek to build its community)

ၶွၼ်ႊထဵၼ်ႊ လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ႁဝ်းသၢင်ႈ ဢၼ်ႁဝ်းဢဝ်မႃးလၢတ်ႈၼိူဝ်သိုဝ်ႇတူင်ႇဝူင်းၼၼ်ႉ တၵ်းလႆႈၾၢင်ႉ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း တႅၵ်ႇ၊ ထုၵ်ႇလီပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း/မုၵ်ႉမူႇၾုင်ၸုမ်း ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ်၊ တၵ်းလႆႈပဵၼ်လွင်ႈလီၵူၺ်း။

5. ၶၢဝ်ႇႁၢႆႉၸႃႉယုပ်ႈယွမ်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ယႃႇၼမ်းလၢတ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်ပၼ်ႁႃတူင်ႇဝူင်း  (To recognize divorce, suicide as an unfortunate social problem) 

ၶၢဝ်ႇသႅၼ်းႁၢႆႉၸႃႉၸိူင်ႉႁိုဝ်သေဢမ်ႇဝႃႈ သင်ဝႃႈဢဝ်မႃးၼမ်းလၢတ်ႈႁၢႆးငၢၼ်းၸိုင် တၵ်းလႆႈၾၢင်ႉၼမ်ႉသဵင်ႁၢႆးငၢၼ်း၊  လၢႆးႁၢႆးငၢၼ်း- ယႃႇႁႂ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်း၊ ယႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈသႄႉၼႄး ယဵပ်ႇယမ်ႈၽူႈတူၵ်းပဵၼ်ၶၢဝ်ႇ ၊  တၵ်းတေလႆႈတူၺ်းထိုင်ပႃး သလေႇၼႃႈတႃ၊ လွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉပၢႆးၸႂ် ၽူႈတူၵ်းပဵၼ်ၶၢဝ်ႇ ။

6.ယႃႇၶဵင်ႇတႃႉ ၵူႈၶႅင်ႇ (Do not attack on competitive)

ၼႂ်းၵၢၼ်သၢင်ႈၶွၼ်ႊထႅၼ်ႊ တၢင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊၼႆႉၵႆႉလႆႈႁၼ် ၶွၼ်ႊထႅၼ်ႊ ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးလၢတ်ႈလွင်ႈဢမ်ႇပဵင်းပေႃးႁၢၼ်ႉၸႂ်ၼိူဝ်ၵၼ်။ လၢတ်ႈလွင်ႈႁၢႆႉၸႃႉတေႃႇ ၵူႈၶႅင်ႈ(ၽူႈဢၼ်ႁဝ်းဢမ်ႇပဵင်းပေႃးႁၢၼ်ႉၸႂ်ၼိူဝ်မၼ်း) ။  လွင်ႈသႄႉသွမ်း ၶဵင်ႇတႃႉၵူႈၶႅင်ႇၼႆႉ မၼ်းသၢင်ႈပၼ်ႁႃတေႃႇၼႂ်းၵႄႈၵူၼ်းသွင်ၵေႃႉၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ပၼ်ႁႃၸၢင်ႈလၢမ်းပႃးၸူးတၢင်ႇၵေႃႉ တၢင်ႇၸုမ်း။  

7. ယႃႇၶူဝ်ၵိူဝ်ႉလဵၼ်ႈလွင်ႈၽိတ်း လွင်ႈတူၵ်းသုမ်းပိူၼ်ႈ (Do not ridicule the insane or the feebleminded or misfortunes)

ပဵၼ်လွင်ႈပၢႆးယူႇလီၵေႃႉယဝ်ႉ ၊ လွင်ႈၶဝ်ႈၸႂ်ၽိတ်းၵေႃႈလီ ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈႁၢမ်းတိုဝ်ႉတၢင်း၊ လွင်ႈၸိူင်ႉၵၢတ်ႈ ၊လွင်ႈၽိတ်းပိူင်ႈ ပိူၼ်ႈ/ ၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈလီၶႆႈၶူဝ် တႃႇႁဝ်းသေတႃႉ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းဢၼ်ပဵၼ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈၸႂ်လမ်၊ ပဵၼ်လွင်ႈတမ်ႇၼွႆႉမွင်ၸႂ် ၊ ပဵၼ်လွင်ႈၸႂ်ဢမ်ႇလီၶွင်မၼ်း။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ပေႃးသၢင်ႈၶွၼ်ႊထႅၼ်ႊ ဢမ်ႇၼၼ် ဢဝ်ၼမ်းလၢတ်ႈပဵၼ်ၶၢဝ်ႇၸိုင် တၵ်းလႆႈၾၢင်ႉ – ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈလိုမ်းတူဝ်သေ ၶူဝ်ၼႃႈပိူၼ်ႈ၊ ၵိူဝ်ႉလဵၼ်ႈၼိူဝ်ၶေႃႈယုပ်ႈယွမ်းပိူၼ်ႈ။

8. ၼပ်ႉယမ်ၼိူဝ်လွင်ႈယုမ်ႇယမ် ၽႃႇသႃႇ သႃႇသၼႃႇ ပိူၼ်ႈ(Respect churches, nationalities and races)

လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၼပ်ႉထိုဝ်တၢင်ႇၽႃႇသႃႇသႃႇသၼႃႇ ပိူၼ်ႈ (ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ႁဝ်း) ၼၼ်ႉ ပဵၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ပိူၼ်ႈလႄႈ ႁဝ်းဢမ်ႇယုမ်ႇယမ် ၼင်ႇပိူၼ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီဢဝ်မႃးသႄႉၼႄးၵိူဝ်ႉလဵၼ်ႈ။ တၵ်းလႆႈဝူၼ်ႉဝႃႈ – ပေႃးပိူၼ်ႈမႃးၶူဝ်လဵၼ်ႈ ၵိူဝ်ႉလဵၼ်ႈၼိူဝ်တၢင်းယုမ်ႇယမ်ႁဝ်းတေပဵၼ်ႁိုဝ် -ၼႆသေ – တၵ်းလႆႈႁၼ်ထိုင်ၵၢင်ၸႂ်ပိူၼ်ႈ၊ ဢဝ်ၸႂ်ႈပိူၼ်ႈသႂ်ႇၸႂ်ႁဝ်းသေ ပိၼ်ႇပၢႆႇၼပ်ႉယမ်ၵၼ်။

9. သင်လၢတ်ႈၽိတ်း ႁႂ်ႈၵႄႈၶႆၸွမ်းၵမ်းလဵဝ် (Be prompt in correcting errors)

 ၶွၼ်ႊထဵၼ်ႊ  ဢၼ်ႁဝ်း လၢတ်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈပႃးတီႈၽိတ်းတီႈပိူင်ႈၼႆ တၵ်းလႆႈယွမ်းႁပ်ႉသေ ၼႅတ်ႈၵႄႈလိတ်ႈၸွမ်းၵမ်းလဵဝ်။  

10. တၵ်းလႆႈၶုၵ်းၸႂ်လႆႈတႃႇသေႇ ၽူႈတူၺ်း/ထွမ်ႇ ၶလိပ်ႉႁဝ်းၼၼ်ႉ ပႃးၵူၼ်းၼုမ်ႇယိင်းၸၢႆးၵူႈသႅၼ်းပၢၼ် (Remember that the new is read by young boys and girls)

Content Creator  ၽူႈသၢင်ႈၶွၼ်ႊထႅၼ်ႊၼႆႉ မီးလၢႆးတၢင်းလၢတ်ႈၸႃ ဢမ်ႇၼၼ် ႁဵတ်းသၢင်ႈ ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈတွင်းႁဝ်း – ၼႆႁင်းၽႂ်မၼ်း။ ၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈၵေႃႉၼိုင်ႈတေဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီ တၵ်းလႆႈၾၢင်ႉ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈလၢတ်ႈ/ လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈလႆႈႁၼ် လႆႈယိၼ်းဝႃႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းလိူင်း လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈလိူင်း ဢမ်ႇလီတူၺ်း ဢမ်ႇလီထွမ်ႇ ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းတူၺ်း ၵူၼ်းထွမ်ႇ ၵူၼ်းပၼ်ႁႅင်းႁဝ်းမီးၵူႈသႅၼ်းပၢၼ်။ ၶေႃႈမုလ်းႁဝ်းဢၼ်ၼမ်းလၢတ်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ တေတုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇၽႂ်၊ တေပဵၼ်ၽေးတေႃႇၵူၼ်းသႅၼ်းလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။  

 ပေႃးမႃးတူၺ်း ပိူင်တိုဝ်းၵမ်ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ 23 ၶေႃႈ ဢၼ်ပႃးၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ The Complete Reporter တမ်းလၵ်းဝႆႉ ၼၼ်ႉတႄႉပဵၼ် –

1.  ႁဵတ်းၸွမ်းၼႃႈတီႈပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႂ်းၶွပ်ႇပိူင်ဢၼ်ၵိုင်ႇငၢမ်ႇ
    (The bounds of decency)

2. ဢမ်ႇသၢင်ႈၶၢဝ်ႇၶိုၼ်ႈႁင်းၵူၺ်း
    (Do not attempt to make news)

3. တၵ်းလဝ်ႈလိူင်ႈပဵၼ်တႄႉမီးတႄႉ  တေႃႇၽူႈႁပ်ႉထွမ်ႇၶၢဝ်ႇ
    (The truth and the whole truth)

4. ဢမ်ႇပူၼ်ႉပႅၼ်လွင်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ပိူၼ်ႈ
   (Do not to invade the private rights)

5. ဢမ်ႇတဵၵ်းငႅၼ်ႉႁႂ်ႈပိူၼ်ႈလၢတ်ႈ
     (Do not to force individuals to speak)

6. သိုဝ်ႈသႂ်တေႃႇၽူႈတူင်ႉၼိုင်တႃႇ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း
  (Play fair with a person against whom derogatory charges)

7. သိုဝ်ႈသႂ်တေႃႇၽူႈလၢတ်ႈၸႃၼႂ်းၶၢဝ်ႇ
     (Play fair with persons quoted in its columns)

8. ႁၵ်ႉသႃ လႅင်ႇၶၢဝ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ
    (Keep the confidence of its news sources)

9. ဢမ်ႇလပ်ႉၶၢဝ်ႇဢၼ်ပဵၼ်တႄႉ   (Do not suppress news)

10.ဢမ်ႇၶၢႆၶၢဝ်ႇ  ပိူဝ်ႈငိုၼ်းႁိုဝ် ပိူဝ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်
   (Do not “sell” its news colums for money or courtesies)

11.  ပေႃးတေၶဝ်ႈတူင်ႉၼိုင်ၼႂ်းပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း တၵ်းလႆႈပိုၼ်ႉၽႃႈၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ
    (Refrain from allowing party politics)

12. တၵ်းလႆႈႁဵတ်းတႃႇၵူၼ်းတၢင်းၼမ် ဢမ်ႇႁဵတ်းတႃႇၽႂ်ၽူႈလႂ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ/ၸုမ်းၼိုင်ႈ
    (Serve the whole  society, not just one “class”)

13. ၸွႆႈတေႃႇသူႈလႄႈၽဵဝ်ႈၵႂၢတ်ႇၵၢၼ်ႁုၵ်းႁၢႆႉ
    (Fight and discourage crime)

14. တၵ်းလႆႈၼပ်ႉထိုဝ် လႄႈၸွႆႈႁွပ်ႇဢုမ်ႈၵူတ်းမၢႆပၵ်းပိူင်ဝၢၼ်ႈမိူင်း
    (Must respect and aid the law and the courts)

15. သၢင်ႈၵႂၢမ်းၵိူဝ်းလီ ဢၼ်လီတေႃႇၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းမူၼ်းမူႇၾုင် ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ
    (Seek to build its community)

16. ဢမ်ႇပွင်ႁၢႆႉလွင်ႈၵိူဝ်းလီဝူင်ႈၵၢင်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း/ဢူၺ်းလီ ၽႂ်ၸုမ်းလႂ်
    (Not injure the relatives and friends)

17. ၶၢဝ်ႇႁၢႆႉၸႃႉယုပ်ႈယွမ်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ယႃႇၼမ်းလၢတ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်ပၼ်ႁႃတူင်ႇဝူင်း  
      (To recognize divorce, suicide as an unfortunate social problem)

18. ယႃႇၵၢဝ်ႇႁၢႆႉပၢႆႉသီၵူႈၶႅင်ႇ/ယႃႇၶဵင်ႇတႃႉၵူႈၶႅင်ႇ
    (Do not attack on competitive)

19. ယႃႇၶူဝ်ၵိူဝ်ႉၸိမ်သႄႇ ယႃႉယူင်းပူင်းယွၵ်ႈ လူၺ်ႈၸႂ်တႅမ်ႇတိုၼ်ႈ ႁိုဝ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁၢမ်းႁႅၵ်းတိုဝ်ႉတၢင်းၶွင်ၽူႈၵူၼ်း
    (Do not ridicule the insane or the feebleminded or misfortunes)

20. ၼပ်ႉယမ်လႄႈၼပ်ႉထိုဝ်တၢင်းယုမ်ႇယမ်ပိူၼ်ႈ
    (Respect churches, nationalities and races)

21. ၶၢဝ်ႇၵၢၼ်လဵၼ်ႈႁႅင်း တၵ်းလႆႈတႅမ်ႈတၢင်ႇႁၢႆးငၢၼ်းပၼ်တႃႇၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉ(Sports page is written for everybody)

22. လၢတ်ႈၽိတ်းႁဵတ်းၽိတ်း ၵႄႈလိတ်ႈၵမ်းလဵဝ်
    (Be prompt in correcting errors)

23. တၵ်းလႆႈၶုၵ်းၸႂ်လႆႈတႃႇသေႇ ၽူႈတူၺ်း/ထွမ်ႇ ၶလိပ်ႉႁဝ်းၼၼ်ႉ ပႃးၵူၼ်းၼုမ်ႇယိင်းၸၢႆးၵူႈသႅၼ်းပၢၼ်
    (Remember that the new is read by young boys and girls)