ႁူဝ်လိူၼ်သႅပ်ႊထႅမ်ႊပိူဝ်ႊၼႆႉ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း ဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်း ပၢင်ပွႆး မိူင်းၶႄႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ တိုၵ်းလိုပ်ႈသိုၵ်းၵျပၼ်ႊ ဢွင်ႇပေႉ ၶွပ်ႈတဵမ် 80 ပီတဵမ် ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 3/9/2025 လႄႈ ပၢင်ၵုမ်ၸုမ်းၽူႈၼမ်းၸိုင်ႈမိူင်းဝဵင်းသျႅၼ်ႊႁၢႆႊ (Shanghai Cooperation Organization – SCO SUMMIT 2025 Plus) တီႈဝဵင်းတီႊယၼ်ႊၵျိၼ်ႊသေ ႁူပ်ႉထူပ်းတင်း ၽူႈၼမ်းၸိုင်ႈမိူင်း လၢႆလၢႆၵေႃႉ တီႈမိူင်းၶႄႇ။

ၽွင်းမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ႁွတ်ႈဝႆႉယူႇၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၼႆႉ လႆႈႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တင်း ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ သျီႊၵျိၼ်ႊၽိင်ႊသေ တုၵ်းယွၼ်း ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၸုမ်းၽူႈၼမ်းၸိုင်ႈမိူင်းဝဵင်းသျႅၼ်ႊႁၢႆႊ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၵၢၼ်ဢွၼ်ၼမ်းလွင်ႈၽွင်းငမ်းလုမ်ႈၾႃႉ (GGI) မႃး 5 ၶေႃႈ။ ၶေႃႈၸိူဝ်းတၢင်ႇယိုၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ၸိုင်ႈမိူင်းၼွၵ်ႈ ၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ ၵမ်ႉထႅမ်ႁၼ်လီၸွမ်း လႆႈႁူႉၼင်ႇၼႆ။

ၸွမ်သိုၵ်းၸေႃႇမိၼ်းထုၼ်း ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လွင်ႈၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉဝႃႈ  “ ပိူဝ်ႈတႃႇႁႂ်ႈပိူၼ်ႈၼပ်ႉယမ်ၼိူဝ်ဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ႇပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းလဵၵ်ႉ ဢွၼ်ႇၸိူင်ႉႁဝ်းၼႆႉ ဢၼ်လႂ်လမ်ႇလွင်ႈၼႆၸိုင် တေလႆႈပိုင်ႈဢိင် ဢဵၼ်ႁႅင်းဝၢၼ်ႈမိူင်းယႂ်ႇ ဢၼ်မီးႁႅင်းၵိုမ်းၼၼ်ႉၵွႆး။ ပေႃးၼၼ် ၸင်ႇ ဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ႇပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတေမၼ်ႈၵိုမ်းၵႂႃႇလႆႈၶၢဝ်းႁိုင်။ ယွၼ်ႉၼၼ် ယူႇတီႈမိူင်းမၢၼ်ႈႁဝ်းသေ လႆႈတၢင်ႇလၢတ်ႈ တုၵ်းယွၼ်းဝႆႉ တႃႇၶဝ်ႈပဵၼ်လႆႈ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၶၢဝ်းယၢဝ်းၵႂႃႇ ၼႂ်းၸုမ်းၽူႈၼမ်းသျႅၼ်ႊႁၢႆႊ(SCO) ၼၼ်ႉယူႇ။ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ လွင်ႈၼႆႉ တိုၼ်းတေဢွင်ႇမၢၼ်” ဝႃႈၼႆ။

တီႈပၢင်ၵုမ်ၸုမ်းၽူႈၼမ်းသျႅၼ်ႊႁၢႆႊ (SCO) ၼႆႉ တွၼ်ႈတႃႇမိူင်းမၢၼ်ႈ လႆႈၼမ်ႉတွၼ်းယူႇသၢမ်လွင်ႈ။ မၢႆၼိုင်ႈ ထုၵ်ႇမၵ်းမၼ်ႈႁၼ် လီၼိူဝ် လၢႆးတၢင်းၵၢၼ်မိူင်း၊ မၢႆသွင် ထုၵ်ႇၽူႈၼမ်းၸိုင်ႈမိူင်းၼွၵ်ႈၶဝ် မၵ်းမၼ်ႈပၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းမႃး၊ မၢႆသၢမ် မိူင်းၶႄႇ မၵ်းမၼ်ႈႁၼ် လီၸွမ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၸုမ်ႇၵူႈ ဢၼ်တေၸတ်းႁဵတ်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၵွႆးဢမ်ႇၵႃး ယိုၼ်ယၼ်ပႃးဝႃႈ တေၵမ်ႉၸွႆႈ တႃႇႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈ တင်ႈ။ ၾၢႆႇမိူင်းၶႄႇ ယင်းသိုပ်ႇပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈတီႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇဝႃႈ တေၵမ်ႉၸွႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ်ႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းမီးလွင်ႈၵတ်း ယဵၼ် ၼိမ်တဵင်ႈ လႄႈ မီးလွင်ႈႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇတိူဝ်းတွၼ်းလိူဝ်ၵဝ်ႇ ဝႃႈၼႆ။

မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ႁူပ်ႉထူပ်းပႃး  သျရီႊ ၼရိၼ်ႊတရႃႊ မူဝ်ႊတီႊ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢိၼ်ႊတီႊယိူဝ်ႊသေ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် လွင်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ၊ ၵၢၼ်ႁပ်ႉႁွင်းလွင်ႈ ၵၢၼ်မိူင်း လႄႈ လွင်ႈမိူင်းဢိၼ်ႊတီႊယိူဝ်ႊ ၸုၵ်းမၼ်ႈယူႇၾၢႆႇမိူင်းမၢၼ်ႈယူႇၵူႈၶၢဝ်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ တီႈၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းလၢဝ်းသမ်ႉ ႁူပ်ႉၵၼ်  ႁႂ်ႈပဵၼ်ၵၢၼ်သုၼ်ႇတူဝ်သေ ဢုပ်ႇၵၼ်လွင်ႈ ၶူင်းၵၢၼ်ၾႆးၾႃႉ၊ ၶၵ်ႉၵၢၼ်ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်၊ လွင်ႈႁႅင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တင်း ၸွမ်ၽွင်းလူင် မိူင်းမလေႊသျႃႊလႄႈ တူဝ်တႅၼ်းၽူႈၼမ်းၸိုင်ႈမိူင်းလၢႆလၢႆၵေႃႉထႅင်ႈ။ ယွၼ်ႉလႆႈႁူပ်ႉ ဢုပ်ႇၸွမ်း ၽူႈၼမ်းၸိုင်ႈမိူင်းလၢႆလၢႆၵေႃႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းႁိမ်းႁိမ်းယူႇၸမ်ၵၼ် တီႈလဵဝ်ပွၵ်ႈလဵဝ်လႄႈ ပဵၼ်ပၢင်ပွႆးဢၼ်ဢွင်ႇမၢၼ် ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။

လႆႈႁူႉဝႃႈ ၸိုင်ႈမိူင်းၸိူဝ်းမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်လူင် ၽူႈၼမ်းၸုမ်းသျႅၼ်ႊႁၢႆႊ တီႈဝဵင်းတီႊယႅၼ်ႊၵျိၼ်ႊၼႆႉ မီးယူႇ 26 ၸိုင်ႈမိူင်း ဝႃႈၼႆ။

ၽွင်းမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ မီးယူႇၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉ လႆႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၵၢၼ်ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ လႄႈ လၢႆးႁဵတ်းသၢင်ႈ ၶွင်ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ တီႈဝဵင်းတီႊယႅၼ်ႊၵျိၼ်ႊ၊ ဝဵင်းပေႊၵျိၼ်ႊ၊ ဝဵင်းႁႃႊပိၼ်ႊ လႄႈ ဝဵင်းၶျိူင်ႊတူႊ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉထႅင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 3 လိူၼ်သႅပ်ႊထႅမ်ႊပိူဝ်ႊ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၵဝ်ႊလီႊႁွင်ႇ ၶိမ်ႊၵျူင်ႊဢိုၼ်ႊ လႆႈႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တင်း မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း။ ၼႂ်းဝၼ်းပၢင်ပွႆး မိူင်းၶႄႇတိုၵ်းလိုပ်ႈသိုၵ်းၵျပၼ်ႊ ဢွင်ႇပေႉ 80 ပီတဵမ်ၼၼ်ႉ မီးၽူႈၼမ်းၸိုင်ႈ မိူင်း တင်းၼမ်တင်းလၢႆ ၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း။ ၾၢႆႇမိူင်းၶႄႇ ၸတ်းပႃးပၢင်ပွႆးၼႄၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်းသေ ထူၵ်းဢွၵ်ႇၼႄပႃး ၶိူင်ႈလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈဢၼ်ၶိုတ်းၸၼ်ႉလိူဝ်ပိူၼ်ႈသုတ်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉထႅင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။

လႆႈႁူႉဝႃႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းရတ်ႉသျႃႊ ပူႊတိၼ်ႊ၊ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၵဝ်ႊလီႊႁွင်ႇ ၶိမ်ႊၵျူင်ႊဢိုၼ်ႊ လႄႈ လုၵ်ႈယိင်းဢွၼ်ႇ၊ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ၊ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းလၢဝ်း၊ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းဢိၼ်ႊတီႊယိူဝ်း လႄႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈထႅင်ႈလၢႆလၢႆ မိူင်းၸိူဝ်းပဵၼ်မိူင်းဢူၺ်းလီၵၼ်တင်း မိူင်းၶႄႇ ၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း ၼႆယဝ်ႉ။

ၽွင်းၽူႈၼမ်းၸိုင်ႈမိူင်းလၢႆလၢႆၵေႃႉ ၶီႇႁိူဝ်းမိၼ်ၵႂႃႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း ပၢင်ပွႆး တီႈမိူင်းၶႄႇ ၽူႈၼမ်းၸိုင်ႈမိူင်းၵဝ်ႊလီႊႁွင်ႇတႄႉ ၶီႇရူတ်ႉၾႆး မၢၵ်ႇၵွင်ႈ ၶၢမ်ႈလႅၼ်လိၼ် ၵႂႃႇထိုင်ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ ၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းႁိုင် 20 ၸူဝ်ႈမူင်း ။