ၶူဝ်ဢၼ်သုင်သုတ်းၼႂ်းဢေႊသျႃႊ ဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်းမႃး ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 125 ပီ ၊ ဢၼ်တႆးႁွင်ႉဝႃႈ ၶူဝ်ၵိုတ်ႈၼႆၼၼ်ႉ လူႉၵွႆယွၼ်ႉၼမ်ႉမိုဝ်းၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၶဝ်ၵႂႃႇ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 24/08/2025 ။ ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈၶူဝ်ၵိုၵ်းပိုၼ်းမိူင်းတႆး လူႉၵွႆၼႆႉသေ ၵူၼ်းမိူင်းဢွၼ်ၵၼ် တႅမ်ႈတၢင်ႇလွင်ႈမၼ်းၼိူဝ်သိုဝ်ႇ ဢွၼ်ႊလၢႆႊပေႃးလၢႆးၸၢႆႉၸၢႆႉ။ ၼိုင်ႈၵေႃႉ ႁၼ်ထိုင်ၼိုင်ႈလွင်ႈလႄႈ ၸင်ႇဢွၵ်ႇၶေႃႈထဵင်ၵၼ်မႃး။ ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈထုင်ႉပဵင်းၵေႃႈ ႁၼ်ထိုင်လွင်ႈၼိုင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးသၼ်လွႆၵေႃႈ ၶုၺ်ႉႁၼ်လွင်ႈၼိုင်ႈလႄႈ တင်းသွင်ၾၢႆႇ ပဵၼ်လွင်ႈႁီႉ ၼႄးၵၼ်ဝႆႉ။ ၵူၼ်းမိူင်းၼင်ႇၵၼ်ၵူၺ်းၵေႃႈ ယင်းပႆႇၶဝ်ႈၵၼ်လႆႈလႄႈ တႃႇသၢင်ႈမိူင်းၵတ်းယဵၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ တေၼၢၼ်းထႅင်ႈၵႃႈႁိုဝ် ဝူၼ်ႉယဝ်ႉ လီၼၵ်းၸႂ်တႃႇ မိူဝ်းၼႃႈ။

ၶူဝ်ၵိုတ်ႈၼႆႉ ၽႂ်ယၢမ်ႈလႆႈၶီႇရူတ်ႉၾႆးလတ်းၶၢမ်ႈၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်ၶူဝ်ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁၼ်သၽႃႇဝ တၢင်းႁၢင်ႈလီ မိူင်းတႆးႁဝ်းတီႈၼိုင်ႈ။ ပဵၼ်တီႈၸၼ်ၸႂ်ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်း။ ၽွင်းၸိုင်ႈမိူင်း ၵတ်းယဵၼ်ၼိမ်တဵင်ႈတႄႉ သီႇပေႃႉ၊ ၵျွၵ်ႉမႄး၊ ၼွင်ၶဵဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်တီႈဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈၵူၼ်းၼမ်။

ၶူဝ်ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပဵၼ်တီႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၸႂ်သိူဝ်းတီႈၼိုင်ႈလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းထုင်ႉပဵင်းဢိၵ်ႇ သၼ်လွႆ မုင်ႈမွင်းၶႂ်ႈႁွတ်ႈၶႂ်ႈထိုင်ႁင်းၽႂ်မၼ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ တႄႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ ၸွမ် ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ယိုတ်းမိူင်း 2021 ၼၼ်ႉသေ ရူတ်ႉၾႆးၵေႃႈ ဢမ်ႇလႅၼ်ႈၵႂႃႇမႃး သမ်ႉပေႃးႁိုင်ပဵၼ် 4 ပီပၢႆ။

ၶူဝ်ၵိုတ်ႈၼႆႉ တႄႇသၢင်ႈမိူဝ်ႈ 28/04/1899၊ ယဝ်ႉတူဝ်ႈမိူဝ်ႈ 01/01/1900 ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ႁိုင် 3 ပီ ပီၶရိတ်ႉ1903 ၼီႈ ၸင်ႇပိုတ်ႇပၼ်ၵူၼ်းတင်းလၢႆ ၶီႇရူတ်ႉၾႆးၵႂႃႇမႃးလႆႈ။

ၶူဝ်ၵိုတ်ႈၼႆႉလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်သၢႆလိူတ်ႈမိူင်းတႆးသဵၼ်ႈၼိုင်ႈ – ဢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇပၼ် မိူင်းသၼ်လွႆလႄႈ ထုင်ႉပဵင်း။ ၶူဝ်ၼႆႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶႅၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းၼႂ်းမိူင်း သူၼ်ၸႂ်ၼိူဝ်မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇသေ ၵႂႃႇမႃးဢဵဝ်ႇယဵမ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈလုမ်ႈၾႃႉႁူႉၸၵ်းမိူင်းတႆး။

ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းသိုၵ်း ယိုတ်းမိူင်းၼႆႉတႄႉ ယွၼ်ႉၵႂႃႇတၢင်းလႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈလႄႈ ယႃႇဝႃႈၵူၼ်းတၢင်ႇတီႈ တေမႃးဢႅဝ်ႇယဵမ်ႈ တေႃႈၼင်ႇ ၵူၼ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ပွတ်းတၢင်းၼွင်ၶဵဝ်၊ ၵျွၵ်ႉမႄး ၵူၺ်းၵေႃႈ ဢဝ်တူဝ်ပေႃးဢမ်ႇလွတ်ႈ။

ၶၢဝ်းတၢင်းၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 ၼႆႉၵူၺ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ သိုၵ်းတဢၢင်းႁူမ်ႈ PDF ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ် ဢမ်ႇထၢတ်ႇ။ ၼႂ်းလိူၼ်ဢေႃႊၵတ်ႊသ် 2025 ၼႆႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လုၵ်ႉတၢင်းၼွင်ၶဵဝ် မုင်ႈၸူးၵျွၵ်ႉမႄးသေ ၶွၼ်ႈႁႅင်းတိုၵ်းတေႃးသိုၵ်းတဢၢင်းထႅင်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်း ပွတ်းတၢင်းၼွင်ပိင်။

ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉလၢႆးတၢင်းမိူၵ်ႈမႂ်ႈ ဢမ်ႇၸွမ်းပိူင်ၶေႃႈတူၵ်းလူင်း ၵျီႊၼီႊဝႃႊၶွၼ်ႊဝႅၼ်ႊသျိၼ်ႊ သေတိုၵ်းတေႃး။

ဢဝ်ၶိူင်ႈၵွင်ႈလူင်၊ ႁိူဝ်းမိၼ်တိုၵ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးပွႆႇမၢၵ်ႇသႂ်ႇၸွမ်းဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးမႃး သွၼ်ႈယူႇဝႆႉ။ ဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇလႄႈ ၵၢတ်ႇ၊ ႁူင်းယႃ၊ ႁူင်းႁဵၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇဝႆႉ။ ၵူၼ်းမိူင်းမၢတ်ႇၸဵပ်း လူႉတၢႆၸွမ်းတင်းၼမ်လႄႈ လႆႈသိုပ်ႇပၢႆႈၽေးထႅင်ႈ ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်။

ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ၺႃးပွႆႇမၢၵ်ႇလူင်သႂ်ႇ မီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉႁႅင်းၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ လႆႈႁၼ်ၶႅပ်းႁၢင်ႈလႄႈ ဝီႊတီႊဢူဝ်ႊ ပဵၼ်လၵ်းထၢၼ်သေဢမ်ႇၵႃး မီးၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈယိုၼ်ယၼ်လွင်ႈတႄႉပၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈဢၼ်ၶူဝ်ၵိုတ်ႈ လူႉၵွႆၵႂႃႇၼၼ်ႉသမ်ႉ ဢမ်ႇတၼ်းႁူႉငဝ်ႈႁူႉႁၢၵ်ႈသင် သမ်ႉဝႃႈၺႃးယႃႉလူႉၵွႆ။

ၸွမ်းၼင်ႇၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈတႄႉ ၶူဝ်ၵိုတ်ႈၼႆႉ လူႉၵွႆၵႂႃႇမိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 24/08/2025 ။ ပွတ်းဢၼ် ၺႃးယႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ပွတ်းတၢင်းႁူဝ်ၶူဝ် ဢၼ်မီးၾၢႆႇဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး။

ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵမ်ႉထႅမ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်တႅမ်ႈတၢင်ႇၼိူဝ်ၼႅင်ႈသိုဝ်ႇတူင်ႇၵူၼ်းဝႆႉဝႃႈ သိုၵ်းတဢၢင်း TNLA မႃးႁၢင်ႈၵၢင်မၢၵ်ႇသေ ယႃႉလူႉၵွႆ ၼႆယူႇ။

ၵူၺ်းၵႃႈ လူၺ်းယေႇဢူး ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇသိုၵ်းတဢၢင်းတႄႉ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 24 ၼႆႉဝႃႈ – သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉတရူၼ်ႊသေ ပွႆႇမၢၵ်ႇသႂ်ႇတပ်ႉပၢင်သဝ်းသိုၵ်းတဢၢင်း။ မၢၵ်ႇတရူၼ်ႊၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတူၵ်းသႂ်ႇတပ်ႉပၢင်သဝ်းသေ ၵႂႃႇတူၵ်းသႂ်ႇတီႈၶူဝ်ၵိုတ်ႈၼၼ်ႉလီလီလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလူႉၵွႆၵႂႃႇ – ဝႃႈၼႆ။ 

တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ပဵၼ်ၼမ်ႉမိုဝ်းၽႂ်ယႃႉလႄႈၵွႆ၊ ယွၼ်ႉသင် ၶူဝ်ၼႆႉမီးတၢင်းၽိတ်းသင်လႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်ယႃႉၼႆ ၽႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလၢတ်ႈလႆႈတႅတ်ႈတေႃး။ ၵုမ်ႇပဵၼ်မႂ်းၼႄးၵဝ် ၵဝ်ၼႄးမႂ်း ယူႇၸိူင်ႉၼၼ်။

ၶူဝ်ၵိုတ်ႈၼႆႉ ႁၢင်ႇၵႆၵၼ်တၢင်းဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် 3 လၵ်းပၢႆ ၊ ယၢၼ်တင်းဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး 20 လၵ်းပၢႆ ။ မၼ်းပဵၼ်တီႈလပ်ႉတႃၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ၽႂ်ဢမ်ႇႁူႉၸွမ်းဝႃႈ ပဵၼ်ၽီမိုဝ်းၽႂ်။

ၶူဝ်ၵွႆသေ ဢၼ်ဢမ်ႇႁူႉၵေႃႉယႃႉမၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ ဝႆႉၵမ်းၼိုင်ႈ၊ ဢၼ်ယုင်ႈယူႇမိူဝ်ႈလဵဝ်သမ်ႉ ပဵၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင် ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈထုင်ႉပဵင်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းသၼ်လွႆ ၸိုင်ႈတႆး။

ဢိင်ၼိူဝ် ၶူဝ်ၵိုတ်ႈၵွႆၼႆႉသေ မီးသႄႊလီႊၵူၼ်းၸိုဝ်ႈလိုဝ်းၼႂ်းၼႅင်ႈသိုဝ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈတူင်ႈပဵင်း ၵမ်ႈၽွင်ႈ တႅမ်ႈတၢင်ႇဝႃႈ – ၶူဝ်လူႉၵွႆၵူၺ်းၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ပဵၼ်ၸႂ်ဢမ်ႇလီ ဢွၼ် ၵၼ်ဢွၵ်ႇသဵင်မႃး၊ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်လူႉတၢႆ ယွၼ်ႉၺႃးမၢၵ်ႇပွႆႇသႂ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ဢွၵ်ႇသဵင်ပၼ်၊ ၶူဝ်ၵွႆၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈမီးလွင်ႈသင် – ဝႃႈၼႆသေ တႅမ်ႈတၢင်ႇဝႆႉၼိူဝ်ၼႅင်သိုဝ်ႇ။

ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးၵေႃႈ တုမ်ႉတွပ်ႇၵၼ်ၶိုၼ်းဝႃႈ – “ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းၽႅၼ်ႇလိၼ်တႆးၼႆႉ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင်မႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၼေႇဝိၼ်း ထိုင်ႁၢၼ်ႉၼႆႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းယူႇ မိူင်းမၢၼ်ႈထုင်ႉပဵင်း ဢွၵ်ႇသဵင်သင်ပၼ်”- တႄႇၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ – တုမ်ႉတွပ်ႇၵၼ်ယူႇၼိူဝ်ၼႅင်ႈသိုဝ်ႇဢွၼ်ႊလၢႆႊ။

ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈလႄႈ မိူင်းတႆးၵူၺ်း ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးၼင်ႇၵၼ်ၵေႃႈ ဝႃႈႁင်းၵၼ်ၶိုၼ်းၵေႃႈမီး (ၸႅၵ်ႇၵၼ်ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၽႂ်မၼ်း)။ လွင်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ထုၵ်ႇလီၾၢင်ႉ ၵၼ်ယႂ်ႇၼမ်၊ မၼ်းပဵၼ်လၢႆးတၢင်း ပိူၼ်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၼင်ႇၵၼ်ၽိတ်းၵၼ်ထႅင်ႈၵူၺ်းၼႆ။  

ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းတူင်ႇၵူၼ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –“ပေႃးတူၺ်းသိုၵ်းတင်းၾၢႆႇ ဢၼ်ၶဝ်ယိုဝ်းၵၼ်ယူႇၼႆႉ ဢမ်ႇဝႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ သိုၵ်းတဢၢင်း ၶဝ်တိုၼ်းဢမ်ႇဝူၼ်ႉသွၼ်ႇတႃႇၵူၼ်းတႆးသေဢိတ်းလူင်။ ၶဝ်ၵူၺ်း ဢဝ်ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉႁဵတ်းၼႃႈတိူဝ်ႈမၼ်းသေ ႁဵတ်းႁႃဢဝ်ၽွၼ်းပၢင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵူၺ်း။ ပေႃးၵဵဝ်ႇလွင်ႈမိူင်းတႆးမႃးၼႆႉ ပေႃးတႆးလၢတ်ႈၵေႃႈ ၶဝ်ႁၼ်ၸႃႉတေႃႇတႆးၵူၺ်း။ ၼႂ်းၼႅင်ႈသိုဝ်ႇၵေႃႈ ႁၼ်ၶဝ်သူၼ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈႁၼ်ၽိတ်းတႆးၵူၺ်း”- ဝႃႈၼႆ။

မိူင်းတႆးၼႆႉ ၺႃးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢမ်ႇၵိုင်ႇဢမ်ႇၵၢင်ၽွင်းငမ်းပၼ်ႇၵၢၼ်မႃးၶၢဝ်းႁိုင်။ မိူင်းတႆးၼႆႉ ယၢမ်ႈမီး လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႃးသေတႃႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်းလိူၵ်ႈတင်ႈမႃးတႄႉတႄႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၽွင်းငမ်း ၶေႃၶေႃၵူၺ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်မီးၸိုဝ်ႈမၼ်းလၢႆလၢႆၵူၺ်း ဢမ်ႇမီးဢႃႇၼႃႇသင်။ ၶူၼ်းၶဝ်းလေႃးလႄးၵၼ်သေ ၵုမ်းၵမ်မႃး။

တင်ႈတႄႇၼၼ်ႉမႃး  မိူင်းတႆးၵေႃႈ ၺႃးၸႅၵ်ႇထႅၵ်ႇပဵၼ်ပွတ်းပဵၼ်တွၼ်ႈ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ၵဝ် ၼႃႈလိၼ်မႂ်းၵႂႃႇသဵင်ႈ။

လွင်ႈၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းတႆး ဢမ်ႇႁၼ်လီၼိူဝ်ၸၢဝ်းမၢၼ်ႈၼႆႉၵေႃႈ မၼ်းတႄႇမႃး ၸဵမ်ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ် မိူင်းမၢၼ်ႈမႃး ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်းတႆးမႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်။ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းဝဵင်းလႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ဢမ်ႇၼမ်ၵေႃႈဢေႇ ၺႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈပေႉၵိၼ်။

ဢမ်ႇၵွမ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵူၺ်း ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ်ၸိူဝ်းလုၵ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႈမႃးသေ မႃးဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸွမ်းႁွင်ႈၵၢၼ် ၵူႈဢၼ်ဢၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁိုတ်းသႅၼ်ႇပွင်ႉလႃႇ ၼိူဝ်ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးလႄႈ ၸင်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇႁၼ်လီၼိူဝ်ၶဝ်။

လွင်ႈၼႆႉ ၽူႈမီးတူဝ်ထူပ်း ၼႂ်းၵၢၼ်လုမ်းမိူင်းတႆး ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –“ၸိူဝ်းၵႂႃႇဢုပ်ႉပိူင်ႇမိူင်းတႆးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈႁၵ်ႉပႅင်းမႃးဢမ်ႇၸႂ်ႈလူင်။ ႁဵတ်း ႁႂ်ႈ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸင်းၶဝ်ၼမ်မႃးၵူၺ်း။ မၢၼ်ႈသိပ်းၵေႃႉ ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းလႄႈ ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ်ဢၼ်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ မီးမွၵ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆႉၵူၺ်း ဢၼ်တေလီတေႃႇ ၵူၼ်းတႆး။ ၼၼ်ႉၵေႃႈၶႂ်ႈႁႃယၢပ်ႇၼႃႇယဝ်ႉဝႃႈ။ 60 ပီ 70 ပီပူၼ်ႉမႃးၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈႁၼ်ဝႃႈ မၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်ႈယဝ်ႉၼႆၼၼ်ႉၼႃႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ တၢင်းၶုၺ်ႉႁၼ်ႁဝ်း ဢမ်ႇမိူၼ် ၵၼ်လႆႈ”– ဝႃႈၼႆ။

ယွၼ်ႉၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ် ၾၢႆႇတႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် သၢင်ႈပိုၼ်းႁုၵ်ႉႁၢႆႉတေႃႇၵူၼ်းမိူင်းတႆးဝႆႉလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပၢႆးၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆးလူႉဝႆႉလိူဝ်ႁႅင်း။ ၼင်ႇႁိုဝ် ၸၢဝ်းတႆးသၼ်လွႆလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ တူင်ႈပဵင်း တေႁၼ်လီၵၼ် ၸမ်ၸႂ်ၵၼ်မႃးၼၼ်ႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် လူဝ်ႇမီးယူင်ႉသၢင်ႈၵၢၼ် ဢၼ်မီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းလႄႈ လူဝ်ႇမီးပိူင် ဢၼ်ထႅမ်ပၼ်လွၵ်းပဝ်ႇ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၸင်ႇတေလွတ်ႈလႆႈ လွင်ႈႁီႉၼႄးၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆ – ၵူၼ်းၼုမ်ႇ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ။

မိူဝ်ႈပၢၼ်တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇ တိုၵ်ႉမီးႁႅင်းပွင်ၼိူဝ်ၵၢၼ်မိူင်းယူႇၼၼ်ႉတႄႉ သၼ်လွႆလႄႈ တူင်ႈပဵင်း ဢမ်ႇလႆႈသုၼ်ႇလႆႈၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်ၼႆသေတႃႉ ဢမ်ႇမီးႁွႆးၸတ်ႉတႅၵ်ႇငၢၵ်ႈႁၢင်ႇယၢၼ် ႁၢင်ႈႁၢႆႉပဵၼ်ထၢၼ်ႇၼႆႉ။ ဝၢႆးသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း ပွၵ်ႈၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇမီးဢၼ်လီ လႆႈသေပိူင်။ တႅၵ်ႇယွႆႈလႅဝ်ၽွင် တူၵ်းတႅမ်ႇလူႉသုမ်းမူတ်း။  

ငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈလဵဝ် ပဵၼ်ၽွင်းၵူၼ်းမိူင်းတိူဝ်ႉၸႂ်ငၢႆႈ sensitive ႁႅင်းလႄႈ ဢမ်ႇၵွမ်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းမၢတ်ႇၵူၼ်းၸဵပ်း ၶိူင်ႈၶိူဝ်းႁိူၼ်းယေးဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇ လူႉၵွႆၵေႃႈ တိူဝ်ႉပၢႆးၸႂ်မိူၼ်ၵၼ်။

မိူၼ်ၼင်ႇ ၶူဝ်ၵိုတ်ႈဢၼ်ၺႃးယႃႉလူႉၵွႆၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇထိုင်တီႈၵူၼ်ႇပင်းၵႂႃႇတင်းမူတ်းသေတႃႉ ၵူၼ်းမိူင်းပဵၼ်ဢၼ် သေးလၢႆလူင်လၢင်။ ယွၼ်ႉဝႃႈ တႃႇတေၵုမ်းတေသၢင်ႈၶိုၼ်းဢမ်ႇငၢႆႈ။ တႃႇတေမီးမႃး ၸုမ်းဢၼ်မေႃႁူႉပုၼ်ႈၽွၼ်းလႄႈ ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းၼၼ်ႉ ပႆႇႁၼ်ငဝ်းလၢႆး။

ၶူဝ်းပူၺ်ႈၵိုၵ်းပိုၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၽႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ပေႃးထုၵ်ႇႁဵတ်းႁၢႆႉလူႉၵွႆၼႆ ၽႂ်ၵေႃႈ တေပဵၼ်ၸႂ်ဢမ်ႇလီ။ ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈထုၵ်ႇႁဵတ်းႁၢႆႉၼၼ်ႉသေ ၵူၼ်းမိူင်းၼင်ႇၵၼ်ၵေႃႈ ၸၢင်ႈ ဢဝ်မႃးတူၵ်ႇမႃးထဵင် ၵၼ်ၶိုၼ်း။ မၼ်းၸၢင်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈလၢႆလွင်ႈ။

ၽွင်းဝၢၼ်ႈမိူင်းသုၵ်ႉယုင်ႈ ၸၢင်ႈတႅၵ်ႇပဵၼ်ၾႆးၵူႈၶၢဝ်းယၢမ်းၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၵူႈၵေႃႉ ထုၵ်ႇလီၾၢင်ႉၵႂၢမ်းလၢတ်ႈလႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်တေၸၢင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၸၢင်ႈပဵၼ်ပၼ်ႁႃ ၸဵမ်ၼႂ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလႄႈ ၼႂ်းၵႄႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႄႉတႄႉၼႆ – ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းတႄႉ ပၼ်ၾၢင်ႉတၵ်ႉၼၢႆဝႆႉၼင်ႇၼႆ။