ပၢင်တိုၵ်းၽွင်းပၢၼ်ၵွၼ်ႇဢွၼ်ၼႆႉ လႆႈၸႂ်ႉႁႅင်းၵူၼ်းၼမ် ။ ၶိူင်ႈသိုၵ်းၵေႃႈဢမ်ႇပႆႇၶိုတ်းၵၢပ်ႈ တၼ်းပၢၼ် လႄႈ ပၢင်တိုၵ်းယဝ်ႉၼိုင်ႈပၢင်ၼႆႉၵူၼ်းၵေႃႈတၢႆၼမ်။ ၵူၺ်းၵႃႈပၢင်တိုၵ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉသိုၵ်း ၶိုၼ်ႈသင်ႉၶိုတ်းပၢၼ်မႃး။မၢင်ပၢင် ဢမ်ႇလႆႈၸႂ်ႉႁႅင်းၵူၼ်းယိုဝ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇၵေႃႈမီး။ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉ ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ (ၶိူင်ႈမိၼ်ဢွၼ်ႇ ဢၼ်ယူႇတီႈၵႆသေၵုမ်းဢဝ်) ၼၼ်ႉၶဝ်ႈယိုဝ်း လႆႈပၢင်သဝ်း ၽူႈၶဵၼ်ပဵၼ်ပၢင်ပဵၼ်ပၢင်ၵေႃႈယၢမ်ႈမီးမႃး။ ပေႃးတူၺ်းၶိုၼ်းပၢင်တိုၵ်းၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းႁွင်ႇလႄႈသင် ပၢင်တိုၵ်းၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်းၼႂ်းမိူင်းယၢင်းလႅင်- မိူင်းယၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင် ၸုမ်သိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၻရူၼ်ႊ သေဢွင်ႇပေႉ လႆႈထၢၼ်တပ်ႉလႄႈ ပၢင်သဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်း မႃး တင်းၼမ်။ ဢဝ်တွၼ်ႈသွၼ်တီႈၼႆႉသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇယွမ်း – သူင်ႇၵူၼ်းသိုၵ်းၶဝ်ၵႂႃႇၾိုၵ်း လွင်ႈၻရူၼ်ႊလႄႈ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉသိုၵ်းဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈပၢၼ် တီႈမိူင်းရတ်ႉသျႃႊ မိူင်းၶႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ယၢမ်းလဵဝ် မီးမႃးတပ်ႉၻရူၼ်ႊ ၼႆသေၼင်ႇၵဝ်ႇ။

သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁဵတ်းႁိုဝ်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ႁႂ်ႈတပ်ႉၸုမ်းၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊၶဝ် မီးလွင်ႈၵႅၼ်ႇၶႅင် ?

ဝၢႆးသေ ၸုမ်းဢူၺ်းလီပွတ်းႁွင်ႇ သၢမ်ၸုမ်း တႄႇၽႅၼ်ၵၢၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 လွပ်ႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ ၼႂ်းလိူၼ်ဢွၵ်ႊထူဝ်ႊပိူဝ်ႊ ပီ 2023 ယဝ်ႉ ထိုင်မႃးၵၢင်ပီ 2024 ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႇၶွတ်ႇ ၽွတ်ႈ တပ်ႉၸုမ်းၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ ဢၼ်မႂ်ႇထႅင်ႈ။

ၼႂ်းလိူၼ်ၵျူၼ်ႊ ပီ 2025 ၼႆႉ ၸုမ်းMDSI  ႁၢႆးငၢၼ်းဝႃႈ – သိုၵ်းမၢၼ်ႈ သိုဝ်ႉၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ ၵူႈသႅၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊၸွပ်ႇၶၢဝ်ႇ၊ ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊတိုၵ်းတေႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊၶဝ်သေ ၾိုၵ်းသွၼ်ပၼ် ၼႂ်းလိၵ်ႈလၢႆး လႄႈ တူဝ်ထူပ်းၸွမ်းၵၼ်ဝႆႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။

ၸုမ်း MDSI ၼႆႉပဵၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸိူဝ်းႁဵတ်း CDM ၶဝ် မႃးႁူမ်ႈၵၼ်သေၶွတ်ႇၽွတ်ႈဝႆႉ။ ၸုမ်းၶဝ် ႁဵတ်းၵၢၼ်လွင်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၵၢၼ်သိုၵ်း လႄႈ ၾၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

တီႈၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈႁၢႆးငၢၼ်း ၸုမ်းMDSI ၼၼ်ႉပႃးဝႆႉဝႃႈ – သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုတ်ႇပၢင်သွၼ် ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ ဢမ်ႇ ၵိုတ်းဢမ်ႇလိုဝ်ႈ၊ ပိူဝ်ႈတႃႇတေတိုၵ်းတေႃးတုမ်ႉတွပ်ႇၶိုၼ်း လွင်ႈဢၼ်ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈ ၻရူၼ်ႊ သေတိုၵ်းတေႃးၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းသိုၵ်းၸိူဝ်းလူင်း ပၢင်သွၼ်ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊယဝ်ႉၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်းၶွတ်ႇၽွတ်ႈပဵၼ်ၸုမ်းသေ သူင်ႇၵႂႃႇဝႆႉၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း။ လွင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်သိုၵ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယူႇၾၢႆႇပေႉပုၼ်ႈဝႆႉ ။

ၽႂ် ပဵၼ်ၵေႃႉပၼ်ၶေႃႈပူင်/ၶေႃႈၸီႉသင်ႇ တီႈတပ်ႉၸုမ်းၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ

တပ်ႉၸုမ်းၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ယူႇၾၢႆႇတႂ်ႈ တပ်ႉလိၼ် ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ။ ၸွမ်ႁၢၼ် ၼေႇမဵဝ်းထုၼ်း ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းပဵၼ် ၽူႈၵုမ်းၸီႉသင်ႇ၊ ပဵၼ်ၵေႃႉပၼ်ၶေႃႈပူင် လႄႈ ၵုမ်းၵမ်ၵမ်းသိုဝ်ႈ။

ၸွမ်ႁၢၼ် ၼေႇမဵဝ်းထုၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်ယဝ်ႉၸၼ်ႉၸွမ်သိုၵ်း ၸုပ်ႈထီႉ 36 ။ ၵွၼ်ႇၼႃႈၼၼ်ႉသမ်ႉ ႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းႁွင်ႈၵၢၼ် ၾၢႆႇတပ်ႉၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄၽေးသဵၼ်ႈတၢင်းၵၢင်ႁၢဝ်ဝႆႉ။

လုမ်းၾၢႆႇၸီႉသင်ႇ တပ်ႉၸုမ်းၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်ဝႆႉၵိုၵ်းၵၼ်တင်း လုမ်းၾၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄ ၽေး သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢင်ႁၢဝ်။

ၼႂ်းၶိုင်ႈပီ 2025 ၼႆႉၵူၺ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈဝႆႉ ႁွင်ႈၵၢၼ်တပ်ႉၸုမ်းၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ 5 ႁွင်ႈၵၢၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၵုမ်းၵမ်ၽႅၼ်ၵၢၼ်တိုၵ်း ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ- တႃႇတေတုမ်ႉတွပ်ႇတိုၵ်းတေႃးၶိုၼ်း၊ ႁွင်ႈ ၵၢၼ်ၾၢႆႇၾိုၵ်းၽွၼ်ႉလွၵ်းလၢႆးၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇသိုဝ်ႉ လႄႈ ယုၵ်ႉမုၼ်းၸၼ်ႉ ၶိူင်ႈ ၻရူၼ်ႊ၊ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇမူၼ်ႉမႄး ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ လႄႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၼီးပိဝ်ႇႁႃႇ ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

တပ်ႉၸုမ်းၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ ၼိုင်ႈၸုမ်း မီးၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းလၢႆၵေႃႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉတႅတ်ႈ တေႃး။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၽွင်းပၢၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ တဵင်းၸဵင်ႇ ပီ 2012 ၼၼ်ႉ တႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ လႄႈ ၶိုၼ်းဢဝ်မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းၼႆသေ  သိုၵ်းမၢၼ်ႈပွႆႇ ၽူႈမီးၸၼ်ႉဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းယဝ်ႉႁူင်းႁဵၼ်းၾၢႆႇ ပၢႆးၸၢင်ႈပၢႆးသၢႆႈ (နည်းပညာသိပ္ပံကျောင်း) ၊ ၸိူဝ်းသူၼ်ၸႂ် ပၢႆးၸၢင်ႈ (နည်းပညာ) ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵႂႃႇ ၶိုၼ်ႈပၢင်သွၼ် တီႈမိူင်းရတ်ႉသျႃႊ၊ မိူင်းၶႄႇ၊ မိူင်းပႃႊၵိတ်ႉသတၼ်ႊ လႄႈ မိူင်းပႄႊလႃႊရုတ်ႉသ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ။

မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉ ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊသေ ထၢႆႇလွင်ႈမၢႆတွင်းပၢင်တိုၵ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉဝႆႉ။

ဝၢႆးလင်ပီ 2010 ၽွင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း သိုၵ်းၶၢင် (KIA) ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉ ၾၢႆႇတပ်ႉလိၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈပၼ်ၶၢဝ်ႇၽိတ်း လႄႈ ႁိူဝ်းမိၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶိုၼ်းပွႆႇမၢၵ်ႇၺႃးတီႈ ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ ၶဝ်ယူႇသဝ်း။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ မီးၵူၼ်းလူႉတၢႆ 8 ၵေႃႉ ပႃးၸၼ်ႉၶုၼ်သိုၵ်းလူင်ၵေႃႉၼိုင်ႈ ။

ၼႂ်းပၢင်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 လွပ်ႈၼိုင်ႈ တင်း လွပ်ႈသွင်ၼၼ်ႉသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ် ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ သေသွပ်ႇၶၢဝ်ႇ ၊ပွႆႇမၢၵ်ႇၶဝ်ႈတိုၵ်းတပ်ႉပၢင်သဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ယိုတ်းၵုမ်းၵႂႃႇလႆႈဝဵင်းလၢႆလၢႆဝဵင်း ၼႂ်း မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။ 

ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈသမ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ လႆႈလီလီလႄႈ ၸင်ႇလႆႈသုမ်းတပ်ႉပၢင်သဝ်းၵႂႃႇ လၢႆလၢႆ တီႈ။

ယွၼ်ႉၼၼ် ဝၢႆးလင်ၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸင်ႇၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ၾိုၵ်းၽွၼ်ႉပၼ် တပ်ႉၸုမ်း ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ ၶဝ် ႁႂ်ႈၵႅၼ်ႇၶႅင်၊ ႁႂ်ႈပဵၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉယွင်ပၼ်တႃႇ ၽႅၼ်ၵၢၼ်တိုၵ်းတပ်ႉလိၼ်ၼႆသေ ၸႂ်ႉၾိုၵ်းၽွၼ်ႉပႃး တူဝ်ထူပ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။

ဢွင်ႈတီႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပၼ်ပၢင်သွၼ် လွၵ်းလၢႆးၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ

ပၢင်သွၼ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ ၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈပူင်သွၼ်ပၼ်ဝႆႉတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၾိုၵ်း သွၼ် ၾၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄၽေးသဵၼ်ႈတၢင်းၵၢင်ႁၢဝ် တွင်ႇၺူဝ်ႇ တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇ လႄႈတင်း ႁူင်းႁဵၼ်းၾိုၵ်း သွၼ်ငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉၵၢၼ်သိုၵ်း မၢႆ – 3 (ၸၶတ – 3) ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းယမႄးတိၼ်း၊ တိူင်းမၢၼ်းတလေး။

ၼႂ်းပၢင်သွၼ်သွင်တီႈၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈသိုဝ်ႉဢဝ် ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ ၾၢႆႇတိုၵ်းတေႃး လႄႈ ၾၢႆႇသွပ်ႇၶၢဝ်ႇ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇတီႈ မိူင်းၶႄႇ တင်း မိူင်းရတ်ႉသျႃႊသေ မႃးၸႂ်ႉတိုဝ်းပူင်သွၼ်ပၼ်။ တွၼ်ႈၵၢင်ၶမ်ႈ သွၼ် ၼႂ်းလိၵ်ႈလၢႆး လႄႈ တွၼ်ႈၵၢင်ဝၼ်းသမ်ႉ သွၼ်ပၼ်တူဝ်ထူပ်း ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ ။

ယူႇတီႈၽူႈမီးၸၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းလႆႈၵႂႃႇလဵပ်းႁဵၼ်းမႃး တီႈၼွၵ်ႈမိူင်း ၶိုၼ်းမႃးပူင်သွၼ်ပၼ်။ ၸိူဝ်းၶဝ် ပဵၼ်ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၼႂ်းတပ်ႉၾၢႆႇၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လႄႈ ပၢႆးသၢႆႈ (တသၼ) ၊ ၼႂ်းတပ်ႉၾၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄၽေးသဵၼ်ႈတၢင်း ၵၢင်ႁၢဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၶွမ်ႊပၼီႊၼွၵ်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၶၢႆ ၶိူင်ႈတရူၼ်းပၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇပဵၼ် ၵၢၼ်ၶၢႆ လွၵ်းလၢႆးပၢႆးပိင်ႇၺႃႇပၼ်ၼႆသေ သူင်ႇတူဝ်ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ် မႃးပူင်သွၼ်ၼႄပၼ်လွၵ်းလၢႆးၸႂ်ႉ တိုဝ်း ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ ဝႆႉယူႇၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ၼႆယဝ်ႉ။

လိူဝ်သေ တပ်ႉၸုမ်းၶိူင်ႈမိၼ်တရူၼ်းယဝ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈယင်းႁွင်ႉဢဝ်ပႃး ၵူၼ်းသိုၵ်းၼႂ်းတပ်ႉလိၼ် ၵမ်ႈၽွင်ႈ မႃးၾိုၵ်းၽွၼ်ႉၸွမ်းထႅင်ႈ၊ မိူၼ်ၼင်ႇ ၽူႈမီးၸၼ်ႉၸိူဝ်းယဝ်ႉ ၸၼ်ႉၸွမ်သိုၵ်း၊ ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၼႂ်းႁူင်းၸၢၵ်ႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶိူင်ႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ(ၵပၸ) လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းမီးဝႆႉပိုၼ်ႉထၢၼ် တၢင်းႁူႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ပၢႆးၸၢင်ႈသေ ၺႃးႁွင်ႉၵႂႃႇႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ။

တေႃႇထိုင် ၼႂ်းဝူင်ႈထီႉၼိုင်ႈ လိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊ ပီ 2025 ၼႆႉ တီႈပၢင်သွၼ် ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ ဢၼ်မီးတီႈ ၸၵၶ-3 ၼၼ်ႉၵူၺ်း ၶူးပူင်သွၼ် လႄႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းမီးႁိမ်းၸမ် 200 ၵေႃႉသေ ၾိုၵ်းၽွၼ်ႉသွၼ်ပၼ် ဝႆႉယူႇ ၵူႈဝၼ်း။ ၵဵဝ်ႇ လူၺ်ႈၵၢၼ်သွၼ်သေ တူဝ်ၽူႈမီးၸၼ်ႉ တီႈငဝ်ႈငုၼ်းလုမ်းသိုၵ်းၶဝ် မႃးၵုမ်းၵမ် ၵႂႃႇၵမ်း    သိုဝ်ႈၵေႃႈမီး ၼႆယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းၸိူဝ်းယဝ်ႉပၢင်သွၼ် ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊၼၼ်ႉသမ်ႉ  သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်းၶွတ်ႇၽွတ်ႈပဵၼ်ၸုမ်းသေ သူင်ႇၵႂႃႇ တီႈၼႂ်း ငဝ်ႈငုၼ်းတပ်ႉမ (တမၶ) ၊ ငဝ်ႈငုၼ်းၵုမ်းၵမ်ၽႅၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်း (ၸၵၶ) လႄႈ သူင်ႇၵႂႃႇဢွင်ႈတီႈ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၽွင်းပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းမိူင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉ ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ ၸိူင်ႉႁိုဝ်ဝႆႉ

ၽူႈၸမ်ၸႂ်ၵၼ်တင်း တပ်ႉၸုမ်းယိပ်း ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုၼ်ယၼ်လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၽွင်းပၢင်တိုၵ်း ၼႂ်းမိူင်း တေႃႇထိုင်ၶိုင်ႈပီ 2025 ၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉ ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊၸွပ်ႇပိုၼ်ႉတီႈ ဢမ်ႇယွမ်း 4 သႅၼ်း၊ ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊယိုဝ်းတိုၵ်း ဢမ်ႇယွမ်း 3 သႅၼ်း ဝႃႈၼႆ။

ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊၸွပ်ႇပိုၼ်ႉတီႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်သႅၼ်း DJI Mavic၊ Autel Evo Max 4T၊ Autel Alpha၊ Vtol(Fixed Wing UAV)၊ S 115 လႄႈ ပဵၼ်သႅၼ်းၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ မၢႆႇၶရူဝ်ႊ။ ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊၸိူဝ်းၼႆႉ မိူင်းၶႄႇ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇဝႆႉ။

ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ သႅၼ်း VTOL လႄႈ S 115 ၼႆႉ မိၼ်ၵႂႃႇလႆႈ တၢင်းၵႆ 60 ထိုင် 100 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ ၼႆ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၾၢႆႇတပ်ႉလူမ်း MDSI ယိုၼ်ယၼ်လၢတ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ သႅၼ်း DJI လႄႈ Autel ၸိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ မိၼ်ၵႂႃႇလႆႈတၢင်းၵႆ 10 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ။ ၵမ်ႈၼမ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈတေၸႂ်ႉ ၽွင်းယိုဝ်းတိုၵ်းၵၼ်ၸမ်ၸမ် တႃႇၸွပ်ႇၶၢဝ်ႇၼႂ်းၼႃႈတီႈ ဝႃႈၼႆ။

ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ သႅၼ်း DJI ၊ Autel Alpha လႄႈ သႅၼ်း Autel Alpha ၸိူဝ်းၼႆႉ သႂ်ႇပႃးဝႆႉၵွင်ႈထႆႇ ဢၼ် ႁၼ် လႆႈယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ၊ ယွၼ်ႉၼၼ် ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်း ပႂ်ႉတူၺ်းငဝ်းလၢႆး တၢင်ႇၸုမ်းသေ တူင်ႉၼိုင် ၽႅၼ်ၵၢၼ်တိုၵ်းလႆႈ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၼႂ်းပီ 2025 ၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တႄႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ မၢႆႇၶရူဝ်ႊ ဢၼ်မီးတၢင်းယႂ်ႇ မွၵ်ႈတႃ မိုဝ်းၼၼ်ႉၵူၺ်းသေ ၸွပ်ႇၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဝႆႉၼႆ ၸုမ်း MDSI ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပႃးဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ မၢႆႇၶရူဝ်ႊၼႆႉ တူဝ်သႅၼ်းလဵၵ်ႉ ၵွင်ႈထႆႇၸႅင်ႈလီ၊ ယွၼ်ႉၼၼ် မိၼ်ၵႂႃႇထိုင်လႆႈ ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ တၢင်ႇမူႇတၢင်ႇၸုမ်းသေ ပႂ်ႉတူၺ်းလႆႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း၊ ႁႅင်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ၊ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ၵႂႃႇမႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ႁၼ် ၸႅင်ႈလီငၢမ်းၼႆ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၾၢႆႇၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လၢတ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ ၾၢႆႇယိုဝ်းတိုၵ်းသမ်ႉပဵၼ် Quadcopter M870၊ Hexacopter M1650၊ Quadcopter M1700 လႄႈ Suicide Drone ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၼႂ်းၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ ၾၢႆႇယိုဝ်းတိုၵ်း လၢႆလၢႆသႅၼ်းၼၼ်ႉ ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ Delta Wing Suicide Drone ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းရတ်ႉသျႃႊ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇသေ တၢင်ႇဢၼ်တႄႉ ပဵၼ်ၶွင်မိူင်းၶႄႇ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇဝႆႉလၢႆလၢႆ။

ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ Quadcopter M870 ၼႆႉ တေႃႉတၢင်ႇလႆႈ မၢၵ်ႇ ဢၼ်မီးၼမ်ႉၼၵ်း 1.5 ၵီႇလူဝ်ႇ။

ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ Hexacopter M1650 ၼႆႉသမ်ႉ တေႃႉတၢင်ႇလႆႈ မၢၵ်ႇ ဢၼ်မီးၼမ်ႉၼၵ်း 1.5 ၵီႇလူဝ်ႇ 4လုၵ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် မၢၵ်ႇဢၼ်မီးၼမ်ႉၼၵ်း 6 ၵီႇလူဝ်ႇ ၼိုင်ႈလုၵ်ႈ ဝႃႈၼႆ။

ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ Quadcopter M1700 ၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊယႂ်ႇသုတ်း ဢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉ ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းဝႆႉ၊ ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊသႅၼ်းၼႆႉ တေႃႉတၢင်ႇလႆႈ မၢၵ်ႇ ဢၼ်မီးၼမ်ႉၼၵ်း 6 ၵီႇလူဝ်ႇၼၼ်ႉ 4 လုၵ်ႈ ဝႃႈၼႆ။

ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ Suicide Drone (ၵမ်ႈၼမ်ႁူႉဝႃႈ – ၻရူၼ်ႊၶၢမ်ႇတၢႆ) ၼႆႉတႄႉ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢိၵ်ႇပႃး ၾၢႆႇၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းဝႆႉ။

ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ သႅၼ်းၼႆႉ လႆႈသႂ်ႇၶေႃႈမုၼ်း ဢွင်ႈတီႈပဝ်ႉမၢႆ တေယိုဝ်းတိုၵ်းၼၼ်ႉသေ ၸႂ်ႉလႆႈၵမ်းလဵဝ်။ ယွၼ်ႉၼၼ် သင်လႆႈႁူႉ ပဝ်ႉမၢႆလီငၢမ်းယဝ်ႉ ၸင်ႇၸႂ်ႉၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ သႅၼ်းၼႆႉ တေတိူဝ်းယမ်လီၼႆ ၸဝ်ႈႁၢၼ် ၼွင်ႇယူဝ်း (နောင်ရိုး) ဢၼ်သၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ ႁဵတ်း CDM ဝႆႉၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ။

တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ မွၵ်ႈ 2000 ၼၼ်ႉ သိုဝ်ႉဢဝ်ဝႆႉၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊၸွပ်ႇပိုၼ်ႉတီႈ တီႈမိူင်းၶႄႇ လႄႈ မိူင်းရတ်ႉသျႃႊ။

ဝၢႆးလင် တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢဝ်ဢႃႇၼႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းမႃးၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် သင်ႇသိုဝ်ႉဢဝ်တီႈမိူင်းၶႄႇ။

ၶိူင်ႈမၢၵ်ႇ ဢၼ်ၸႂ်ႉၵိုၵ်းၸွမ်း ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊသမ်ႉ ႁူင်းၸၢၵ်ႈႁဵတ်းၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၵပၸ မၢႆ 3 ဢၼ်မီး ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းပၼ်းတွင်း တိူင်းပႃႇၵိူဝ်ႇ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇဝႆႉပၼ်။

တီႈႁူင်းၸၢၵ်ႈ ၵပၸ မၢႆ 3 ၼႆႉ ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၶိူင်ႈမၢၵ်ႇ ဢၼ်သႂ်ႇတီႈၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊယဝ်ႉ ၶိူင်ႈမၢၵ်ႇဢၼ်မီး ၼမ်ႉၼၵ်း 500 ပွင်ႇ၊ ၶိူင်ႈမၢၵ်ႇၾႆးမႆႈ၊ ၶိူင်ႈၵွင်ႈလူင် ဢိၵ်ႇပႃးထႅင်ႈ ၶိူင်ႈမၢၵ်ႇသႅၼ်းယႂ်ႇ လၢႆလၢႆသႅၼ်း ႁဵတ်းဢွၵ်ႇပၼ် တႃႇတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈဝႆႉ ဝႃႈၼႆ။

ၻရူၼ်ႊၸွပ်ႇၶၢဝ်ႇ  ႁႃပၼ်ပဝ်ႉမၢႆတႃႇယိုဝ်းတိုၵ်း – ၻရူၼ်ႊတိုၵ်းတေႃးသမ်ႉ  ပွႆႇမၢၵ်ႇတိုၵ်း

ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ်ၵမ်ႈၽွင်း လၢတ်ႈဝႃႈ –  တီႈၼႂ်းပၢင်တိုၵ်း ၶဝ်ႈယိုတ်းဝဵင်းမၢၼ်ႈမေႃႇ ဢၼ်သိုၵ်းၶၢင် တင်း PDF ၶဝ်ႁူမ်ႈၵၼ်သေတိုၵ်းမႃး ႁိမ်းၸမ်ၶၢဝ်းတၢင်း ၼိုင်ႈပီၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇသုမ်းဝဵင်းမၢၼ်ႈမေႃႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတိူဝ်းၸႂ်ႉ ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊသေ တိုၵ်းတေႃးမႃး ဝႃႈၼႆ။

ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ၼေႃႇပူႇ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ ၾၢႆႇၵပ်းသိုပ်ႇပွင်ႇၶၢဝ်ႇသိုၵ်းၶၢင် KIA ၵေႃႈလၢတ်ႈဝႃႈ –  ၼႂ်းပၢင် တိုၵ်းမၢၼ်ႈမေႃႇၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတိူဝ်းၸႂ်ႉ ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ ၼမ်မႃး။ ဢဝ် ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊၸွပ်ႇၶၢဝ်ႇယဝ်ႉသေ ပွႆႇမၢၵ်ႇ ဝႃႈၼႆ။

ယွၼ်ႉၽႅၼ်ၵၢၼ်တိုၵ်း ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵႅၼ်ႇၶႅင်ၶိုၼ်ႈမႃးလႄႈ တႃႇၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ် တေ သိုပ်ႇတိုၵ်းတေႃး ၶိုၼ်ႈၼႃႈၵႂႃႇထႅင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇဝႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းဝဵင်းမၢၼ်ႈမေႃႇ ၊ မိူင်းၶၢင်ၼႆႉ သိုၵ်းၶၢင် KIA လႄႈ တပ်ႉႁူမ်ႈႁွမ်းၶဝ် ယိုဝ်းတူၵ်း  လႆႈ ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇယွမ်း 3 လမ်းယဝ်ႉ ။

တေႃႇထိုင်ၼႂ်းဝူင်ႈထီႉသွင် လိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊ ပီ 2025 ၼႆႉ သိုၵ်းၶၢင် KIA လႄႈ တပ်ႉႁူမ်ႈႁွမ်းၶဝ် တိုၵ်ႉသိုပ်ႇထူဝ်းသိုၵ်းၶဝ်ႈတိုၵ်း ငဝ်ႈငုၼ်းၵုမ်းၵမ်ၽႅၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်း မၢႆ – 21 သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ပၵ်းတီႈ မၢၼ်ႈမေႃႇ ၼၼ်ႉယူႇ ။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၼႂ်းလိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊ ပီ 2025 ၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶိုၼ်းယိုတ်းၵုမ်းလႆႈ ဝဵင်းမိူင်းပၢႆး လႅၼ်လိၼ် တႆး – ယၢင်းလႅင်။

တႃႇၵုမ်းလႆႈၶိုၼ်းဝဵင်းမိူင်းပၢႆးၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉ ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ ၊ ၶိူင်ႈမိၼ်ပိုတ်းယိုဝ်းၸွႆႈႁၢဝ်ႈႁႅင်း လႄႈ ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ မိူင်းယၢင်းလႅင်ၶဝ် ၸင်ႇၸင်ႇပွႆႇၽႃႈဝဵင်းမိူင်းပၢႆးၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းပၢင်တိုၵ်း 6 လိူၼ်ၼႆႉ ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ လႆႈလီငၢမ်းလႄႈ ၸင်ႇၵုမ်းလႆႈၶိုၼ်းဝဵင်းမိူင်းပၢႆး ၼႆ ယဝ်ႉ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ပိုၼ်ႉတီႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းမိူၼ်ၼင်ႇ ဝဵင်းမၢၼ်ႈမေႃႇ မိူင်းၶၢင် ၊ မိူင်းယၢင်းလႅင် ၊ ၵျွၵ်ႉၽိဝ်ႇ မိူင်းရၶႅင်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈတွင်းၶမ်း ႁိမ်းဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈသူင်ႇ ဢဵၼ်ႁႅင်း တပ်ႉၸုမ်း ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊ ၶဝ်ဝႆႉ။

လွင်ႈဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢိူမ်ႈၶဝ်ႈမႃးၸမ်ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် (ယၢၼ်ၵႆဝဵင်းမွၵ်ႈ 3 လၵ်း) ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ယွၼ်ႉ ၽႅၼ်ၵၢၼ်တိုၵ်း ၶိူင်ႈၻရူၼ်ႊၶဝ်ၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႉ ။

ၶေႃႈမုလ်းဢၢင်ႈဢိင်- BBC