ဝၼ်းတီႈ 16/06/2024 ၼႆႉ တူၵ်းမႅၼ်ႈဝၼ်း ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းႁိူၼ်းယေး လုမ်ႈၾႃႉ (ဝၼ်းမႄႈ ဝၢၼ်ႈ လုမ်ႈၾႃႉ) ၼႆသေ ယူႇတီႈ ၸုမ်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းႁိူၼ်းယေး တီႈဝဵင်းၵဵင်းမႂ်ႇတင်း မုလ်ၼိထိမႅပ်ႉ (MAP Foundation) ႁူမ်ႈၵၼ်ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်း ပိၼ်ႇပၢႆႇလႅၵ်ႈလၢႆႈပၼ်တၢင်းႁူႉၵၼ် သေဢမ်ႇၵႃး လႆႈယိုၼ်ႈလိၵ်ႈ တုၵ်းယွၼ်းသုၼ်ႇလႆႈ တီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆးထႅင်ႈလၢႆဢၼ်။

မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 16/06/2025 ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်းႁုၵ်ႉႁၢႆႉၸႃႉ မိူင်းၸိုင်ႈတႆးဝၼ်းၼိုင်ႈလႄႈ ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းဝၼ်းၼိုင်ႈ။

မႅၼ်ႈဝၼ်းဢၼ် ၽူႈမီးတၢင်းႁူႉၾၢႆႇၵၢၼ်မိူင်းလၢႆၸဝ်ႈ ႁူမ်ႈၵၼ်မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်ဝၼ်းသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ၸိုင်ႈတႆးမႃး။ လိူဝ်ၼၼ်ႉသမ်ႉ မႅၼ်ႈပႃးဝၼ်းဢၼ်ၽူႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၶဝ် မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းၵူၼ်းႁဵတ်း ၵၢၼ်ၼႂ်းႁိူၼ်းယေး လုမ်ႈၾႃႉ (ဝၼ်းမႄႈဝၢၼ်ႈ လုမ်ႈၾႃႉ) (Labor Rights for All) ၼႆထႅင်ႈ။

တင်းသွင်လွင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တႃႇပိူင်းၼႄ တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵိၼ်းၸႂ် ၵူၼ်းမိူင်းလွၼ်ႉလွၼ်ႉ။ ဢၼ်လႂ် ၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းပႆႇလွတ်ႈၶဵၼ် ပႆႇၵတ်းယဵၼ်။

တႃႇပဵၼ်တီႈမၢႆတွင်း ဝၼ်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းႁိူၼ်းယေး လုမ်ႈၾႃႉၼႆႉသေ ယူႇတီႈၸုမ်း မုလ်ၼိထိမႅပ်ႉ (MAP Foundation) ၾၢႆႇၸွႆႈထႅမ်ႁႅင်းၵၢၼ် ၸင်ႇလႆႈၸတ်းပၢင်ဢွၵ်ႇသဵင်ယိုၼ်ႈ ယွၼ်းသုၼ်ႇ လူင်ႈၼႃႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 15/06/2025 ၼႆႉ။

ပိူင်လူင်မၼ်း ၸုမ်းႁႅင်းၵၢၼ်လၢႆသႅၼ်း ႁူပ်ႉထူပ်းႁူမ်ႈမိုဝ်း ပိၼ်ႇပၢႆႇလႅၵ်ႈလၢႆႈတၢင်းႁူႉၵၼ်သေ  ယိုၼ်ႈယွၼ်း သုၼ်ႇလႆႈဢၼ်ထုၵ်ႇလီလႆႈ တႃႇၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းႁိူၼ်းယေး။

ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၵမ်းၼႆႉ ၸတ်းတီႈႁူင်းႁႅမ်းႁေႃႊလီႊတေႊၵႃႊတႅၼ်ႊ ဝဵင်းၵဵင်းမႂ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး မီးၽူႈၶဝ်ႈ ႁူမ်ႈ 70 ပၢႆ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ မီးၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၾၢႆႇသုၼ်ႇလႆႈႁႅင်းၵၢၼ်လႄႈ ၽူႈၸွႆႈထႅမ်ႁႅင်းၵၢၼ်လၢႆၵေႃႉ  ၶႆႈဢုပ်ႇလၢတ်ႈလွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈ ႁႅင်းၵၢၼ်လၢႆလၢႆဢၼ်။

ၼႂ်းၼၼ်ႉ လၢတ်ႈပႃး တႃႇႁႂ်ႈႁႅင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းႁိူၼ်းယေးၵူႈၵေႃႉ မီးသုၼ်ႇႁဵတ်းဝႂ် ပရႃႊၵၼ်ႊသင်ၶူမ်ႊ ၊ တႃႇႁႅင်းၵၢၼ် မီးသုၼ်ႇလုမ်းလႃးပၢႆးယူႇလီတူဝ်ၵဝ်ႇ တဵမ်ထူၼ်ႈၼႂ်းၸိုင်ႈထႆးၼၼ်ႉ။

တႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းႁိူၼ်းယေး ပေႃးတေလႆႈမီးသုၼ်ႇ ႁဵတ်းဝႂ်ပရႃႊၵၼ်ႊသင်ၶူမ်ႊၼၼ်ႉ လႆႈယိုၼ်ႈယွၼ်းမႃးလၢႆပီယဝ်ႉ။ ပီၼႆႉ ၸွင်ႇမီးၶိုပ်ႈၼႃႈသင်ၼႆၼၼ်ႉ ၼၢင်းငမ်းယဵၼ် ၾၢႆႇပူၵ်းပွင်လႄႈ ၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်မႄႈဝၢၼ်ႈ ၼႂ်းႁိူၼ်းယေး ၸိုင်ႈထႆး လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ်လၢတ်ႈတႄႉ ဢၼ်ယိုၼ်ႈယွၼ်းဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေပဵၼ်ၵႂႃႇလႆႈယူႇ။ ႁွင်ႈ   ၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆးၵေႃႈ ႁၼ်လီၸွမ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တေလႆႈပႂ်ႉမိူဝ်ႈၶဝ် တူၵ်းလူင်း ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ဢွၵ်ႇမႃးၵွၼ်ႇ။ တေဢွၵ်ႇမႃးမိူဝ်ႈလႂ် ပႆႇၸၢင်ႈလၢတ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မွၵ်ႈ 80 % ၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ႁၼ်လီၸွမ်းယဝ်ႉၼႆၶႃႈဢေႃႈ”။

တႃႇလႆႈဝႂ်ႁပ်ႉႁွင်းပၢႆးယူႇလီ ဝႂ်ပရႃႊၵၼ်ႊသင်ၶူမ်ႊၼႆႉ ဢၼ်လူင်ပူင်ၸိုင်ႈထႆး ႁၼ်လီၸွမ်း မီးဝႆႉႁႅင်းၵၢၼ် 2 သႅၼ်း ၼႂ်းၼၼ်ႉ-

1) တေပႃးႁႅင်းၵၢၼ် ၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းသူၼ် ဢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၸွမ်းၶၢဝ်းမၼ်း – เกษตรตามฤดูกาล  တူဝ် ယၢင်ႇမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၶၢဝ်းပၢတ်ႇၶဝ်ႈ ၊ ၶၢဝ်းၵဵပ်းမၢၵ်ႇၽိတ်ႉ ၵၢၼ်သႅၼ်း   ဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်း တင်း ပီၸိူဝ်းၼႆႉ။

2) တေပႃး ၵူၼ်းသႅၼ်းဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းႁိူၼ်းယေးၵူၺ်း ဢမ်ႇလႆႈၵႂႃႇႁဵတ်း ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး သင်ၸွမ်း ပေႃႈလဵင်ႉၼၢႆး ၸၢင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။

ၼင်ႇႁိုဝ် ၶဝ်ပေႃးတေၶဝ်ႈၼႂ်းပိူင်ပရႃႊၵၼ်ႊသင်ၶူမ်ႊ ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ၸင်ႇယိုၼ်ႈယွၼ်း ၵႂႃႇဝႆႉတီႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင် 3 ဢၼ် –  မိူၼ်ၼင်ႇ ၾၢႆႇၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး၊ ၾၢႆႇ ၽွင်းလူင်ႁႅင်းၵၢၼ် လႄႈ ၾၢႆႇႁွင်ႈၵၢၼ်ပရႃႊၵၼ်ႊသင်ၶူမ်ႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။

ဢၼ်ယွၼ်းသုၼ်ႇလႆႈၵႂႃႇၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ သႅၼ်းလႂ်သႅၼ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း ၸွမ်းၼင်ႇၼႂ်းပိူင်လူင် ပွင်ၸိုင်ႈထႆးမီးဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈႁွင်ႈၵၢၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းၸွမ်း။

သုၼ်ႇလႆႈၵမ်ႈၼမ် မီးၼႂ်းပိူင်ပဵၼ်ၽိုၼ်လိၵ်ႈၽိုၼ်လၢႆးၵူၺ်း ဢၼ်ဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်းၵေႃႈ ၼမ်။ ယွၼ်ႉၼၼ် ႁႂ်ႈသႂ်ႇၸႂ်တူၺ်းထိုင်ၼႆ ႁႅင်းၵၢၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ။

သင်ဝႃႈ မီးပၢင်ၾိုၵ်းၽွၼ်ႉတႃႇၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ သေဢၼ်ဢၼ်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈႁႅင်းၵၢၼ်လႆႈၶဝ်ႈ လဵပ်ႈႁဵၼ်းလႆႈၵမ်းသိုဝ်ႈသေဢမ်ႇၵႃး ႁႂ်ႈလႆႈပႃး ဝႂ်ႁပ်ႉႁွင်း (ႁိုဝ်) ဝႂ်ဢၼ်ဢွင်ႇပူၼ်ႉ မၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ။ တႃႇႁႂ်ႈၵႂႃႇယိုၼ်ႈၼႄလႆႈ ၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ်တႃငၢၼ်းသေ ၼင်ႇႁိုဝ် တေၸၢင်ႈၶိုၼ်ႈငိုၼ်းလိူၼ်ပၼ်  – လွင်ႈၼႆႉၵေႃႈ ႁႅင်းၵၢၼ်တုၵ်းယွၼ်းဝႆႉပႃး ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းလိူၼ်ထူၼ်ႈ 4 ပီ 2024 ၼၼ်ႉၵေႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆးဢွၵ်ႇဝႆႉပၼ် ပိူင်သုၼ်ႇလႆႈႁႅင်းၵၢၼ်ယူႇ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁႅင်းၵၢၼ်ၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇပွင်ႇၸႂ်လႄႈ ဢမ်ႇမေႃၸႂ်ႉတိုဝ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ၽွၼ်းလီ။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေႁူႉ သုၼ်ႇလႆႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တၢမ်တူဝ်ႁႅင်းၵၢၼ် တေလႆႈၶဝ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၸင်ႇတေလွတ်ႈတင်းပိူၼ်ႈ ပေႉ ၵိၼ်ၼႆ ၼၢင်းငမ်းယဵၼ် သင်ႇလၢတ်ႈဝႆႉ –

“ႁႂ်ႈမႃးၶဝ်ႈ ၼႂ်းၸုမ်းႁဝ်းသေ မႃးႁဵၼ်းႁူႉဢဝ်။ ၼိုင်ႈလိူၼ်ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ ႁဝ်းၵေႃႈ ပိုတ်ႇပၼ်ပၢင်သွၼ်ယူႇ လွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်။ ႁဵၼ်းႁူႉယဝ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်ၵႂႃႇၸႂ်ႉၼႂ်းၼႃႈတီႈၵၢၼ်ငၢၼ်း။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေႁတ်းမေႃဢုပ်ႇလၢတ်ႈၸွမ်း ပေႃႈလဵင်ႉၼၢႆးၸၢင်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ယႃႇပေယူႇႁင်းၵေႃႉလဵဝ်သေ ပၼ်ပိူၼ်ႈပေႉၵိၼ်ႁဝ်းၾၢႆႇလဵဝ်”။

ႁႅင်းၵၢၼ် ၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းႁိူၼ်းပေႃႈလဵင်ႉၼၢႆးၸၢင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ တေႁဵတ်းလႆႈတေႃႇထဝ်ႈ ၊ ပေႃးထဝ်ႈမႃးယဝ်ႉ သင်ဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈပိူၼ်ႈၵေႃႈ တေဢမ်ႇဢဝ်။ ယွၼ်ႉၼၼ် မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉႁဵတ်း ၵၢၼ် ပၼ်ပိူၼ်ႈယူႇၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈႁူႉသုၼ်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇသေ ၵႅတ်ႇၵင်ႈၽဝတူဝ်ၵဝ်ႇ။ ငိုၼ်းဢမ်ႇထုၵ်ႇလီ သဵင်ႈၵေႃႈ တေဢမ်ႇသဵင်ႈသေ တေမီးဢွမ်ႈဢီႈဝႆႉ တႃႇၸႂ်ႉမိူဝ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉလႆႈၼႆ – ၼၢင်းငမ်းယဵၼ် သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။