ၽဝပၢၼ်ပဵၼ်တႆးၼႆႉ ယူႇလႂ်ၵေႃႈ ၼႃႈလဵၵ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆးသေ ၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇဢွင်ႇ၊ တေဝႃႈၸႂ်ယႂ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းၼႆၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵူၺ်းၵုမ်ႇလႆႈပၢႆႈလႆႈၼီ။ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႆၵေႃႈ ၵုမ်ႇလႆႈသႂ်ႇၶွၼ်ႇ၊ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ယိင်ႈၶႅၼ်းၼႃႈလဵၵ်ႉ၊ ၵူၼ်းၼုမ်ႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ဢမ်ႇမီးတိုဝ်ႉတၢင်းႁဵၼ်းလိၵ်ႈႁဵၼ်းလၢႆး ၵုမ်ႇလႆႈၶၢႆႉပၢႆႈတီႈယူႇ၊ ၸိူဝ်းႁွတ်ႈထိုင် မိူင်းထႆး မိူင်းၶႄႇၵေႃႈ လိၵ်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈတႄႉ မီးတိုဝ်ႉတၢင်းလႆႈ ႁဵၼ်းယူႇသေတႃႉ လိၵ်ႈပေႃႈမႄႈတူဝ်ၵဝ်ႇသမ်ႉ ဢမ်ႇမီးတိုဝ်ႉတၢင်းလႆႈႁဵၼ်း။

မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈဝဵင်းၵဵင်းလၢဝ် ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႂ်ႇၼႆႉ တႃႇပိုတ်ႇပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး ၶၢဝ်းမႆႈ ဢွၼ်ႇၵူၺ်း ၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈသွၼ်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈတႆးမႃး မီး 10 ပီပၢႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပီ 2025 ၼႆႉ ၸင်ႇတေလႆႈပိုတ်ႇ ပၢင် သွၼ်လိၵ်ႈတႆးၶိုၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။

မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈၼႆႉ တႃႇၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း တေမီးတိုဝ်ႉတၢင်းပူင်သွၼ်ၽႃသႃလိၵ်ႈလၢႆးၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶိုၼ်းဢမ်ႇငၢႆႈ။ ပေႃးလၢတ်ႈတႄႉဝႃႈ ပဵၼ်မိူင်းတီႊမူဝ်ႊၵရေႊၸီႊဝႃႈၼႆသေတႃႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇ ပူၵ်းပွင်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇလီလီ။ ၵုမ်ႇပဵၼ်ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း တဵၵ်းတဵင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ ႁၢမ်ႈႁႄႉသုၼ်ႇလႆႈၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း မႃးၵူႈသိုပ်ႇၵူႈပၢၼ်။

ဢမ်ႇတူၺ်းၵႆ တူၺ်းဢဝ်ၶိုၼ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးၵူၺ်းၵေႃႈ တေလႆႈႁၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းတႆး သုမ်းသုၼ်ႇ လၢႆပိူင်။ ၶဝ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်မိူင်းတႆးယူႇသေတႃႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ဢၼ်ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇႁဵၼ်းသွၼ်ဢဝ် ၽႃသႃလိၵ်ႈလၢႆး ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးတင်းၼမ်။

တၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵေႃႈ မိူၼ်ၵၼ်ယဝ်ႉ တႃႇတေထၢင်ႇႁၢင်ႈၽိုၼ်ႉၽူးၶိုၼ်း လိၵ်ႈလၢႆးပၢႆပေႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇငၢႆႈ။ လႆႈၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းဢဝ် လိၵ်ႈလၢႆးၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၸၢဝ်းမၢၼ်ႈပဵၼ်ပိူင်ယႂ်ႇၵူၺ်း။

ယူႇမိူင်းတႆးလႄႈ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇႁဵၼ်းႁႃႉၼႆၵေႃႈ ပႆႇၸႂ်ႈၸိူဝ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းၽေးသိူဝ်သေ ႁွတ်ႈဝႆႉမိူင်း ထႆးၵေႃႈ တႃႇမီးသုၼ်ႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇဢမ်ႇငၢႆႈမိူၼ်ၵၼ်။

မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈဝဵင်းၵဵင်းလၢဝ် ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႂ်ႇၼႆႉ ယွၼ်ႉဢမ်ႇမီးၶူးသွၼ်မေႃသွၼ်တဵမ်ထူၼ်ႈ ႁိုဝ်ဢမ်ႇၼၼ် ၵၢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၼမ်လႄႈ ပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး ဢမ်ႇပဵၼ်ၸတ်းမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 10 ပီပၢႆယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းပီ 2025 ၼႆႉတႄႉ ယူႇတီႈၸုမ်းသင်ၶၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ၼႂ်းမိူင်းထႆး ႁႃတိုဝ်ႉတၢင်းသေ ပိုတ်ႇသွၼ်ပၼ်ၶိုၼ်း။

ၸုမ်းသင်ၶၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ လုၵ်ႉမႃးတီႈ သင်ၶလုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃႇ ၸူးလႃးလူင်းၵွၼ်း မိူင်းၵွၵ်ႇ ၵဵင်းမႂ်ႇ လမ်းပုၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူမ်ႈၵၼ်ပဵၼ်ဢၼ်လဵဝ်သေ ပဵၼ်ၸုမ်းသင်ၶ ဢၼ်တူင်ႉ ၼိုင်တႃႇသိုပ်ႇသၢႆၸႂ်လိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈထုင်းတႆး တႄႇၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ။

ပၢင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး ၵဵင်းလၢဝ် ဢၼ်လႆႈၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇ ပီၼႆႉ ၸႂ်ႉၶၢဝ်းတၢင်း 45 ဝၼ်းသေ ဝၼ်းတီႈ 18/05/2025 ၸင်ႇၸတ်းပွႆးလူင်းပၢင်သွၼ် တီႈဝတ်ႉသၢႆလႅင်းၶမ်း ဝၢၼ်ႈၼွင်ဢုၵ်း ဢိူင်ႇမိူင်းၼ ၸႄႈ ဝဵင်းၵဵင်းလၢဝ် ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႂ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး။

သင်ၶၸဝ်ႈ ဢၼ်ႁူမ်ႈပူင်သွၼ်လိၵ်ႈတႆး တူၼ်ၼိုင်ႈလၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇမီးၶူးသွၼ် ဢမ်ႇမီးၵူၼ်းသွၼ်ပၼ်ၼၼ်ႉဢေႃႈ။ ယွၼ်ႉၼၼ် တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်းတႄႉၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႆး ၸိူဝ်းမႃးယူႇမိူင်းပိူၼ်ႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေဢမ်ႇလိုမ်းၽႃသႃ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇလိုမ်းၾိင်ႈထုင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆလႄႈ ၸင်ႇႁႃတိုဝ်ႉတၢင်းပိုတ်ႇသွၼ်။ လွင်ႈ ၼႆႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ဢုပ်ႇၵုမ်တူၵ်းလူင်းၼႂ်းပၢင်ၵုမ် မိူဝ်ႈပီၵၢႆၼၼ်ႉသေၸင်ႇပဵၼ်မႃး”- ဝႃႈၼႆ။  

ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းလၢဝ်ၼႆႉၵူၺ်း လႆႈပိုတ်ႇသွၼ်ပၼ်လိၵ်ႈလၢႆးတႆး ၶၢဝ်းမႆႈၵႂႃႇ လၢႆတီႈ – မိူၼ်ၼင်ႇ ဝတ်ႉသၢႆလႅင်းၶမ်း တီႈဝၢၼ်ႈၼွင်ဢုၵ်း ၊ ဝတ်ႉဝေႇလုဝုၼ်ႇ တီႈမိူင်းၼ ၊ ဝတ်ႉၼၼ်တိယႃရၢမ်ႊလႄႈ ဝတ်ႉမႄႈၵွၼ် ၼႂ်းထုင်ႉၶဝ်ႈၽူင်း ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ တီႈဝတ်ႉသိၼ်သျႆႊ ၼႂ်းဝဵင်းသျႆႊပၵၢၼ်ႊလႄႈ ဝတ်ႉလွႆလၢင်း ၼႂ်းဝဵင်းမႄႈဢၢႆးၵေႃႈ ပိုတ်ႇ သွၼ်ပႃး။ ႁူမ်ႈသဵင်ႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်း(ၵူၼ်းႁိူၼ်းလႄႈ ၸဝ်ႈသၢင်ႇ) မီးထိုင် 200 ပၢႆ။

ၼႂ်းပၢင်သွၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၵွမ်ႉသွၼ်ပၼ်လိၵ်ႈတႆးၵူၺ်း ၸဵမ်ဢဝ်ပိုၼ်ႉႁူႉၵႅမ်တူဝ်လႄႈ ၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈ ႁွႆးၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပွၼ်ႈသွၼ်ပၼ်ႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ သႅၼ်းႁုၼ်ႇမႂ်ႇႁူႉႁၼ်သေ မေႃဝႆႉၵႃႈၶၼ်။

ၼႂ်းပၢင်သွၼ်ၼႆႉ ၶူးသွၼ်ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်သင်ၶၸဝ်ႈၵူၺ်းလႄႈ တႃႇတေပူင်သွၼ်ပၼ် တၢင်းၵႃႈ ၊ လၢႆး ႁွင်ႉၵႂၢမ်း ၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်တႄႇၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ မီးလွင်ႈယၢပ်ႇ။ သင်ပဵၼ်လႆႈ မိူဝ်းၼႃႈထႃႈပၢႆမႃး ၶႂ်ႈႁႂ်ႈမီး မေႃသွၼ်ယိင်း မေႃသွၼ်ၸၢႆး ၸိူဝ်းပဵၼ်သႅၼ်းႁုၼ်ႈမႂ်ႇ မႃးႁူမ်ႈၸွႆႈၼႂ်းတွၼ်ႈၼႆႉၼမ်ၼမ် ဝႃႈၼႆ။

လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းၶဝ်ႈႁဵၼ်းၵေႃႈ ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ၸိူဝ်းတိုၵ်ႉပၢႆႈၶဝ်ႈ မိူင်းထႆးပႆႇႁိုင်၊ ၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းဢၼ်ၺႃးၽွၼ်းယွၼ်ႈ ၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။ လုၵ်ႈႁဵၼ်းမွၵ်ႈ 70 % ၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းတိုၵ်ႉပၢႆႈၽေးမႃးၼႆ သင်ၶၸဝ်ႈတူၼ်ၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ –

“လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ မီးၵူႈတၢင်း လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းလုၵ်ႉမႃးတၢင်း လႃႈသဵဝ်ႈ၊ သီႇပေႃႉ၊ လၢႆးၶႃႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီး။ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈပၢႆႈၽေး ဢၼ်ပိူၼ်ႈယိုဝ်းၵၼ်သေတႃႉၵေႃႈ ယွၼ်ႉၵၢၼ်ႁႃ ၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ဢမ်ႇငၢႆႈလူမ်ၸႂ်လႄႈ ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈ။ တေၽုၵ်ႇႁႆႈၽုၵ်ႇသူၼ်ၵိၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇငၢႆႈမိူၼ် မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းငဝ်းလၢႆးၼင်ႇၼႆ ၼင်ႇႁိုဝ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇတႆး ၸိူဝ်းပၢႆႈၽေးသွၼ်ႈဝႆႉၼႂ်းမိူင်းထႆး ပေႃးတေဢမ်ႇ လုတ်ႈႁၢမ်းတိုဝ်ႉတၢင်းၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ်ၼၼ်ႉ ၸုမ်းတူင်ႇၵူၼ်းတႆး လၢႆၾၢႆႇ တၵ်းလူဝ်ႇၶဝ်ႈႁႃ ၵၼ် တၵ်းလူဝ်ႇႁူမ်ႈၵၼ်ၸွႆႈယဝ်ႉၼႆ – ၸုမ်းသင်ၶ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ဢွၼ်ၵၼ်လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ၽူႈပွင်ဝၢၼ်ႈမိူင်းၶဝ် ၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်းၵေႃႈ လူဝ်ႇမေႃဝႆႉၵႃႈၶၼ်ၵူၼ်းမိူင်း လူဝ်ႇထွမ်ႇၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းသေ ႁၼ်ထိုင်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းၼမ်ၼမ် ၸင်ႇလၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ ၽူႈပွင်မိူင်းလီ ဢၼ် ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈၸႂ်ယႂ်ႇ လႆႈ ပိုင်ႈဢိင်။ ၵွမ်ႉၵူၺ်းမေႃ ယိပ်းဢႃႇၼႃႇသေ ပေႉၵိၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵူၺ်းတႄႉ တႃႇၸိုင်ႈမိူင်း တေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၶိုတ်းၸၼ်ႉၼၼ်ႉတႄႉ ဝႆႉၵႆၵႆယဝ်ႉၼႆ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၼႂ်းၸုမ်းတူင်ႇၵူၼ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းဝၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႆႉၼင်ႇၼႆ။