သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းၵမ်းၼႆႉ လၢႆလၢႆၸိုင်ႈမိူင်း (ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၸိုင်ႈမိူင်းၸမ်ၸႂ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ) ဢွၼ်ၵၼ်သၢၼ်ၶတ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ။ ၵူၼ်းမိူင်းလဵၵ်ႉယႂ်ႇၼုမ်ႇထဝ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် သၢၼ်ၶတ်းၸဝ်ႈ ဢႃႇၼႃႇသိုၵ်း ထိုင်တီႈဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈထိူၼ်ႇယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ပိုတ်းယိုဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပၢင်တိုၵ်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်း။

ၽွင်းၼင်ႇၼႆ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၢၼ်းၶိၼ်ႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၼႂ်းႁၢင်ပီ 2025 ႁႂ်ႈလႆႈယူႇမႅၵ်းမႅၵ်း။ ပႃႇတီႇ ၵၢၼ်မိူင်းၸိူဝ်းႁၼ်လီ ၵမ်ႉထႅမ်ၸွမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႉတႄႉ ယိုၼ်ႈလဝ်ႈတၢင်ႇမၢႆၾၢင်ဝႆႉ တႃႇၶဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၸွမ်းသေ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်းၸိူဝ်းဢွင်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၽွင်းပီ 2020 ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၼႆသေ ဢမ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃး။

ၵူၺ်းၵႃႈ ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ဢၼ်ယၢမ်ႈဢွင်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၽွင်းပီ 2010 ၼၼ်ႉတႄႉ လၢတ်ႈဝႃႈ ပေႃးဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၽွင်းငမ်းၵႂႃႇထႅင်ႈ 10 ပီယၢဝ်း 20 ပီႁိုင်ၸိုင် တၵ်းတေလႆႈၶဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ- ဝႃႈၼႆ။ လွင်ႈၼႆႉ ၼၢင်းမူၺ်ၶမ်း တွင်ႈထၢမ် ႁူဝ်ပဝ်ႈပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ SNDP လုင်းၸၢႆးဢၢႆႈပဝ်း ဝႆႉၼင်ႇ ၼႆ။

ထၢမ် – လႆႈငိၼ်းဝႃႈ ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ တေၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၼႂ်းႁၢင်ပီ 2025 ၼႆႉ ၸွင်ႇမႅၼ်ႈတႄႉယူႇၶႃႈ?

တွပ်ႇ – ၸႂ်ႈယဝ်ႉၶႃႈ။ ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ တေၶဝ်ႈတီႈမိူင်းတႆးၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး တေၶဝ်ႈတီႈတၢင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ပတ်းပိုၼ်ႉၼႃ။ တင်းမူတ်း ႁဝ်းတေလူင်းလိူၵ်ႈတင်ႈ တႃႇၸႄႈဝဵင်း 100 ပၢႆ။ ယၢမ်းလဵဝ် ႁဝ်းပိုတ်ႇလုမ်းဝႆႉ ၸွမ်းတူင်ႇဝဵင်း မီးၵႂႃႇတႃႇ 130 ပၢႆယဝ်ႉ။

ထၢမ် – ယိူင်းဢၢၼ်း တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်း ဝႆႉၸိူင်ႉႁိူဝ် ၼိူဝ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပွၵ်ႈၼႆႉ?

တွပ်ႇ – ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းတႄႉ လူဝ်ႇႁႂ်ႈလႆႈၵတ်းယဵၼ်။ လူဝ်ႇႁႂ်ႈမၼ်းပဵၼ် မိူင်းၾႅတ်ႊတရႄႊ ၽဵင်ႇပဵင်း ၵၼ်။ မိူင်းတႆးၼႆၵေႃႈ ပႃႇတီႇတႆးလူဝ်ႇ ႁႂ်ႈလႆႈဢုပ်ႉၵႂႃႇ။ ႁဝ်းၶႂ်ႈၸွႆႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း၊ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပေႃႈမႄႈၵူၼ်း မိူင်းမီးလွင်ႈၵတ်းယဵၼ်၊ ႁႂ်ႈလႆႈသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ် တဵမ်ထူၼ်ႈ။ ႁႂ်ႈလႆႈႁႃၸီးပွႃးယေးလီလီ၊ ႁႂ်ႈလႆႈႁဵတ်း ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ လွင်ႈၵႂႃႇလွင်ႈပႆ ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ႁႂ်ႈပေႃးၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ။ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း ပေႃးတေလႆႈ မၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်မႃးၼၼ်ႉ ပေႃးႁဝ်းဢွင်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉ ႁူဝ်ပဝ်ႈႁဝ်း တေၶတ်းၸႂ်ပၼ် ႁႂ်ႈၵူၼ်း မိူင်းပေႃးလႆႈယူႇလီၵိၼ်သႃႇ ၵႂႃႇၵႂႃႇမႃးမႃးလႆႈငၢႆႈသေဢမ်ႇၵႃး ႁႂ်ႈပဵၼ်လႆႈၵူၼ်းမၢၵ်ႈၵူၼ်းမီး။

ထၢမ် – ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ယိူင်းဢၢၼ်းဝႆႉ တေၶဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ တီႈဝဵင်းလႂ်လၢႆလၢႆၽွင်ႈ?

တွပ်ႇ – တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ 45 ဝဵင်း၊ တိူင်းပႃႇၵိူဝ် 27 ဝဵင်း၊  တိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ 26 ဝဵင်း၊ တိူင်းမၵူၺ်း 10 ဝဵင်း၊ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ (မၼ်းတလေး) 10 ဝဵင်းပၢႆ၊ မိူင်းတႆး 20 ဝဵင်းပၢႆ၊ မိူင်းၶၢင် 3 ဝဵင်း။ တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇၵေႃႈ တေ ပိုတ်ႇထႅင်ႈ။ မိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ တေၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈလႆႈတႃႇ 9 ဝဵင်း၊ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈ လိူၵ်ႈတင်ႈလႆႈ ၵူႈဝဵင်းယဝ်ႉ။ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ် ၶဝ်ႈလႆႈ မူႇၸေႊ၊ တၢင်ႉယၢၼ်း၊ မိူင်းယႆၼႆ တႃႇသၢမ်ဝဵင်း။ ဝၢႆးမႃး ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၵေႃႈ တေၸၢင်ႈၶဝ်ႈလႆႈယူႇ။

ထၢမ် – ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ တေဢွင်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းၼႆႉ မွၵ်ႈလၢႆဝၢၵ်ႈ (%) ၶႃႈ?

တွပ်ႇ – တႃႇဢွင်ႇပေႉၼႆႉ ႁဝ်းယိူင်းဢၢၼ်းဝႆႉ ၶိုင်ႈပႃႈယႂ်ႇယူႇၶႃႈ။ တၢင်းမိူင်းတႆးလႄႈ တိူင်းပႃႇၵိူဝ်ႇတႄႉ ႁဝ်းဢဵၼ်းဢၢၼ်းဝႆႉ မွၵ်ႈ 80 % ယူႇ။ တိူင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ႁဝ်းဢၢၼ်းဢွင်ႇပေႉ တႃႇၶိုင်ႈပႃႈယႂ်ႇ။ ပႃႇတီႇ သိူဝ်ၽိူၵ်ႇၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ဢၼ်မႂ်ႇၼႆ ပိူၼ်ႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တေႁဵတ်းပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈ လီလီငၢမ်းငၢမ်း။ ပဵၼ်ပႃႇတီႇဢၼ်ယူႇဝူင်ႈၵၢင်မၼ်းႁႄ ဢမ်ႇၸပ်းၽၢၵ်ႇၾၢႆႇလႂ်ၼႆ ပိူၼ်ႈယုမ်ႇယမ်ၼႆႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼၼ် ၵူၼ်းၶဝ်ႈပႃႇတီႇႁဝ်းၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ် မီးၵႂႃႇ 4 သႅၼ်ပၢႆယဝ်ႉ။

ထၢမ် – ယၢမ်းလဵဝ် ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ တႃႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ထိုင်ၶၵ်ႉလႂ်ၽွင်ႈယဝ်ႉၶႃႈ?

တွပ်ႇ – တူင်ႇဝဵင်းၵူႈဝဵင်း တိူင်းပႃႇၵိူဝ်၊ တိူင်းဢေႇရႃႇဝတီႇ၊ တိူင်းတႃႈၵုင်ႈၸိူဝ်းပဵၼ် ပွၵ်ႉဝၢၼ်ႈႁိမ်းဝဵင်း (ဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက်) ၼႆႉ ၽွတ်ႈဝႆႉႁူဝ်ၼႃႈၾၢႆႇသူၼ်းတုမ် ၼႂ်းပွၵ်ႉ၊ ၼႂ်းဢိူင်ႇမူတ်းယဝ်ႉၼႃႇ။

ထၢမ် – ပေႃးတူၺ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်လႄႈ ဢၼ်ပႃးၵႂႃႇ ၼႂ်းမိုဝ်းသိုၵ်း  ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵေႃႈ သမ်ႉမီးပဵၼ်လၢႆဝဵင်း။ ဝဵင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸွင်ႇသမ်ႉလႅပ်ႈတေလႆႈၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ။ ပေႃးဢမ်ႇလႆႈၸတ်းၼႆ ႁူဝ်ပဝ်ႈသမ်ႉႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵမ်းၼႆႉ တေမီး လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းယူႇၶႃႈ ႁႃႉ လၢတ်ႈၼႄပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ႈၽွင်ႈၶႃႈ?

တွပ်ႇ – ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ပွႆးလိူၵ်ႈၵဵပ်း 2020 ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၽဵင်ႇပဵင်းႁႄလႄႈ ၶဝ်ၸင်ႇလႆႈ သိမ်းဢႃႇၼႃႇၵႂႃႇ ၶႃႈ။ ၵမ်းၼႆႉ ႁဝ်းတႄႉယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပွၵ်ႈၼႆႉ ၶဝ်တေႁဵတ်းပၼ်တႄႉယူႇယူဝ်ႉ။ ပေႃးၶဝ် ဢမ်ႇႁဵတ်းပၼ်လီလီငၢမ်းငၢမ်း ပေႃးဝႃႈမၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းၼႆ ၸိုဝ်ႈသဵင်ၶဝ် ယိင်ႈၶႅၼ်းတေလူႉ ယဝ်ႉၼႃႇ။ ႁူဝ်ပဝ်ႈၶဝ်တႄႉ ယုမ်ႇၶိုင်ႈၼိုင်ႈဢမ်ႇယုမ်ႇၶိုင်ႈၼိုင်ႈၵႂႃႈ။ ပေႃးဝႃႈ ဢမ်ႇယုမ်ႇလႃးလႃးႁႄ ဢမ်ႇ ၶဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈယဝ်ႉၼႃႇ။ ပေႃးဝႃႈတႄႉတႄႉမၼ်း ႁဝ်းတေ သုမ်းဢိူဝ်ႈၼႃ။ ၵမ်းၼႆႉ တႆးႁဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းမႃးၶဝ်ႈၶေႉၶဵင်တင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ပတ်းပိုၼ်ႉၼႆ ႁဝ်းတေၼႄပိူၼ်ႈ လႆႈ လွင်ႈဝႃႈ တႆးႁဝ်းၼႆႉ မၼ်းၶိုၼ်းႁိူင်းမႃးယဝ်ႉၼႆယူႇ။

ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၸွင်ႇတေပဵၼ်လႆႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈႁႃႉ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈၼႆၼၼ်ႉတႄႉ ပေႃးတူၺ်းငဝ်း လၢႆးယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ လႅပ်ႈတေဢမ်ႇၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈၼႃ။ ၾၢႆႇၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊ ၶဝ် လၢတ်ႈဝႃႈ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ဢၼ်တေႁဵတ်းလႆႈၼၼ်ႉတႄႉ မီးသၢမ်ဝဵင်းၵူၺ်း။ ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်မူႇၸေႊ ႁႄ မိူင်းယႆ၊ တၢင်ႉယၢၼ်း သၢမ်ဝဵင်းၼႆႉ တေပဵၼ်လႆႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လႃႈသဵဝ်ႈၵေႃႈ ပေႃးယဵၼ်ယဝ်ႉတႄႉ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈယူႇ။

ႁူဝ်ပဝ်ႈတႄႉဝူၼ်ႉဝႃႈ ထႅင်ႈဢမ်ႇပေႃးႁိုင်ပေႃးၼၢၼ်း တေယဵၼ်ၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်းယူႇ။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ပီႈၼွင်ႉၶႄႇ ၶဝ်ၵေႃႈ ပၼ်ႁႅင်းဢီး (ဖိအား) ႁႂ်ႈလွႆၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁူၼ်ပၼ်ယူႇတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ ႁူဝ်ပဝ်ႈတႄႉ မီးတၢင်းမုင်ႈ မွင်းဢိူဝ်ႈ။ ဢၼ်တေဢမ်ႇပဵၼ်ပွႆးလိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၵႃးမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၵူၺ်း ၼႂ်းတိူင်း ၸႄႈၵႅင်း တင်း တိူင်းမၵူၺ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢၼ်တေဢမ်ႇၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ မီးတင်းၼမ်။ တီႈတိူင်းမၵူၺ်း ၼႆႉ ႁဝ်းတိုၵ်ႉႁႃပိုတ်ႇလႆႈလုမ်းၼႆႉ 10 ဝဵင်းၵူၺ်း။ တီႈတႄႉမၼ်း မၵူၺ်းၼႆႉ မီး 25 ဝဵင်း။

လွင်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇဝႃႈ မၼ်းတေၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇ ပဵၼ်ပွတ်းပဵၼ်တွၼ်ႈ (အပိုင်းလိုက်) ၼႆၼၼ်ႉၼႃႇ။ ပေႃးႁဵတ်းၼႆၼၼ်ႉ လုမ်းၽူႈတႅၼ်းလႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တေပေႃႇမႃးယဝ်ႉ ၼႃႇ။ မိူဝ်းၼႃႈမႃး မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼႆႉ မၼ်းတေပဵၼ် ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသွမ်ႈ (ကြားဖြတ် ရွေးကောက်ပွဲ) ၼႆၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈယူႇ။

ထၢမ် – တွၼ်ႈတႃႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပွၵ်ႈၼႆႉ ၾၢႆႇပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ ၼေႃႇၽူႈတႅၼ်း မွၵ်ႈလၢႆၵေႃႉၶႃႈ?

တွပ်ႇ – ယၢမ်းလဵဝ် ႁူဝ်ပဝ်ႈၶဝ် ပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈတူင်ႇဝဵင်းဝႆႉ ႁႂ်ႈလိူၵ်ႈၵူၼ်းၵတ်ႉၵူၼ်းၶႅၼ်ႇ ၵူၼ်း ဢမ်ႇတူၺ်းသုၼ်ႇတူဝ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းၶႂ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ပၼ်ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်း။ ၵူၼ်းႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ၊ ၵူၼ်း ႁၵ်ႉဝၢၼ်ႈမိူင်းၼႆ ႁႂ်ႈလိူၵ်ႈဝႆႉၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသင်ၼႆ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ ၾၢႆႇၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊ ၶဝ် ၵေႃႈ ပႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမႃးဝႃႈ တေလႆႈလိူၵ်ႈဝၼ်းလႂ်တႄႉတႄႉ လိူၼ်တီႊသႅမ်ႊပိူဝ်ႊ ဝၼ်းတီႈ 9 ဝၼ်းႁႃႉ 11 ဝၼ်းႁႃႉၼႆ ပႆႇပႃႈလိူၵ်ႈ။ ၸိူဝ်းၸႃႉပဵၼ် ပၵ်းပိူင်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမီးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ပႆႇပိုၼ် ၽၢဝ်ႇ။

ထၢမ် – ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵမ်းၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတေဢွၼ်ၼမ်းၸတ်းႁဵတ်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်း ဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းဝႆႉၼႆသေ ပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ်သၢၼ်ၶတ်း တင်းဝၢၼ်ႈတင်းမိူင်း ယွၼ်ႉသင်လႄႈ ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇသမ်ႉ လႆႈတႅပ်းတတ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ?

တွပ်ႇ – ပေႃးဝႃႈဢမ်ႇႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈလႄႈ ၵူၼ်းဢမ်ႇလူဝ်ႇလႃးပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ မိူၼ်ၵၼ်တင်းဝႃႈ ႁႂ်ႈသိုၵ်းၶဝ်ဢုပ်ႉၵႂႃႇထႅင်ႈလႃႈ…သူဢုပ်ႉၵႂႃႇထႅင်ႈလႃႈ….ႁဝ်းသၽေႃးလႆႈဢိူဝ်ႈ ….ၼႆမိူၼ်ၵၼ်တင်းၵႂႃႇ ထွၵ်ႈၶၢမ်ႇသိုၵ်းႁႄ ႁႂ်ႈၶဝ်ဢုပ်ႉၵႂႃႇထႅင်ႈ 5 ပီ 10 ပီၼႆၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ပေႃးဢမ်ႇမီးပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ မၼ်း ဢမ်ႇမီးဢၸူဝ်းယ (လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ) ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉမႃး။ ပေႃးၼၼ်ၼႆ ၸွမ်ၸိုင်ႈၵူၼ်း မိူင်းၵေႃႈ တေပေႃႇမႃး ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ တေပေႃႇမႃးႁႄ တေၸၢင်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းဢုပ်ႉႁႄ ပဵၼ်မႃးမိူင်းတီႊမူဝ်ႊၶရေႊၸီႊ။ ႁဝ်းသမ်ႉဝႃႈဢမ်ႇလူဝ်ႇသိုၵ်း သမ်ႉဝႃႈဢမ်ႇ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆ ပေႃးတၢၼ်ႇဝႃႈ ၵႂႃႇလၢတ်ႈႁႂ်ႈၶဝ်သိုပ်ႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉၵူၺ်းဢိူဝ်ႈ။

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆ ႁူဝ်ပဝ်ႈၶဝ်ဝူၼ်ႉတႄႉ ပေႃးတေသိုပ်ႇပၼ်ၶဝ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၵႂႃႇၼႆႉ ႁဝ်းဢမ်ႇၽွမ်ႉၸႂ်။ ယွၼ်ႉ ၼၼ် ႁဝ်းလူဝ်ႇၶဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ၊ ႁဝ်းလူဝ်ႇၶေႉၶဵင်ႇ။ မိူင်းတႆးႁဝ်းၵေႃႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇႁႂ်ႈပဵၼ်ဢၸူဝ်းယ (လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ) မိူင်းတႆး။ မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆၵေႃႈ လူဝ်ႇပဵၼ် ဢယႅတ်ႉတႃးဢၸူဝ်းယ (လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵူၼ်းမိူင်း) ၼႆၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ မီးၸႂ်ၸိူင်ႉၼႆလႄႈ ၸင်ႇတႅပ်းတတ်းၶဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ။

ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ႁဝ်းၶဝ်ႈမိူင်းတႆးၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ႁဝ်းၶဝ်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ပတ်းပိုၼ်ႉၼႃ။ ပေႃးဝႃႈ တေၶဝ်ႈ လႆႈ 200 ဝဵင်းၵေႃႈ တေၶဝ်ႈတင်းမူတ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးတေလႆႈၶဝ်ႈတင်း 330 ဝဵင်းၼႆၵေႃႈ တိုၼ်းတေၶဝ်ႈ မူတ်းယဝ်ႉၼႃ။ မိူင်းယၢင်း၊ မိူင်းမွၼ်းၼႆႉ ႁဝ်းတေဢမ်ႇၵႂႃႇၶဝ်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းမိူင်းမွၼ်းၼႆႉ သင်ဝႃႈ ၵူၼ်း မိူင်းတုၵ်းယွၼ်းမႃးၼႆတႄႉ တႃႇ 5 ဝဵင်းၼႆႉႁဝ်းၸၢင်ႈတေၵႂႃႇၶဝ်ႈယူႇ။

မိူင်းၶၢင်တႄႉၵေႃႈ ႁဝ်းတေၶဝ်ႈယူႇ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ တႆးႁဝ်း မီးၼႂ်းမိူင်းၶၢင်တင်းၼမ်။ ယၢမ်းလဵဝ် ႁဝ်းၽုၺ်ႇ လုမ်းဝႆႉ မီးၵႂႃႇ 3 ဝဵင်းယဝ်ႉ။ ဢွၼ်တၢင်းၵေႃႈ မိူင်းၶၢင်ၼႆႉ ႁဝ်းယၢမ်ႈပေႉမႃးယဝ်ႉ။

ထၢမ် – တၢင်ႇမဵဝ်း ၸွင်ႇမီးလွင်ႈၶႂ်ႈလၢတ်ႈသင်ႇထိုင်ၵူၼ်းမိူင်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၽွင်ႈၶႃႈ?

တွပ်ႇ – ၶႂ်ႈလၢတ်ႈၼႄပီႈၼွင်ႉတႆးႁဝ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆးလႄႈသင် မိူင်းၶၢင်လႄႈသင် ၵူႈတီႈၵူႈတၢင်းဝႃႈ ပႃႇတီႇ သိူဝ်ၽိူၵ်ႇႁဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်တႆးဢွၼ်ႁူဝ်ဝႆႉ။ ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းလူဝ်ႇပၼ်ႁႅင်း ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ။ ပႃႇတီႇသိူဝ် ၽိူၵ်ႇၵေႃႈ ႁဝ်းဢၢၼ်းၸွႆႈၵူၼ်းမိူင်း မီးလွင်ႈၵတ်းယဵၼ်၊ ႁႂ်ႈလႆႈမၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ် ၊ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈ လႆႈပဵၼ်ၵူၼ်းမီးတၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ် (ပျီႇၺႃႇတႅတ်ႉ) ၊ ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်လီလီငၢမ်းငၢမ်း တေၶတ်း ၸႂ်ၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇပွင်ပဵၼ်လႆႈၼၼ်ႉယူႇၼႆ ၶႂ်ႈမွၵ်ႇပၼ်ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း ၵူႈတီႈၵူႈလႅၼ်။ ပေႃးၶႂ်ႈ ႁႂ်ႈတႆးႁဝ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၼႆ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း ပၼ်ႁႅင်း ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇသေၵမ်းၼႆ ၶႂ်ႈယွၼ်း တၢင်းၸွႆႈထႅမ် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းယူႇၶႃႈဢေႃႈ။

ယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်ၶႃႈ

တႅမ်ႈ – မူၺ်ၶမ်း