ၼႂ်းလူၵ်ႈလူင်လုၵ်ႈၼႆႉ  ဢမ်ႇမီးၽႂ်ယူႇလဵဝ်လၢႆၵေႃႉလဵဝ် ႁူႉတၵ်းမီးပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉ ဢူၺ်းၵေႃႉ ဢူၺ်းသႄႈ ႁူမ်ႈတင်းၼႂ်းမူႇၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းတင်းၼမ်၊ ဢမ်ႇဝႃႈၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈ ၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်း ၵၢၼ်ၾိင်ႈငႄႈလိၵ်ႈလၢႆး ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်သႅၼ်းလဵဝ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ လူၺ်ႈၵူၼ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်သႅၼ်းလဵဝ်ၵၼ်ၼၼ်ႉတေလႆႈဝႃႈပဵၼ်တူင်ႇဝူင်းလဵဝ်ၵၼ်ယဝ်ႉ ပဵၵ်ႉသမ်ႉဢမ်ႇယူႇတီႈလဵဝ်ၵၼ် ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၸုမ်းလဵဝ်ၵၼ်ၵေႃႈ ၵၢၼ်ဢၼ်ႁဵတ်းယူႇၼၼ်ႉပဵၼ်သႅၼ်းလဵဝ်ၵၼ်လႄႈလႆႈဝႃႈပဵၼ်တူင်ႇဝူင်းလဵဝ်ၵၼ်ၼႆ ဢမ်ႇၽိတ်း။

 တူင်ႇဝူင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈႁူမ်ႈသၢင်ႈ – ဢၼ်ၵူၼ်းႁူမ်ႈၵၼ်ဢွၵ်ႇပိူင်ၶူင်းသၢင်ႈ တႃႇမႃးႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်။

 တူင်ႇဝူင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ တေမီးၵူၼ်း 2 ၵေႃႉၶိုၼ်ႈၼိူဝ်- မႃးႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ။ မႃးတင်ႈမူႇတင်ႈၸုမ်းသေ ႁူမ်ႈၵၼ်   သၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်း၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်၊ ၵႃႉၶၢႆလူၺ်ႈၵၼ်၊ ၵႂႃႇ ၵိၼ်ၸၢင်ႈ၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ၵၢၼ်မိူင်း၊  ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ – ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ဢၼ်ၵႃးၼၼ်ႉၵူၺ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၸၢင်ႈၶမ်း ၸၢင်ႈငိုၼ်း ၸၢင်ႈႁဵၵ်ႇ ၵူၼ်းႁဵတ်းလဵၵ်း ၽႃႉ သဵမ် မိတ်ႈ လၢပ်ႇ လႅဝ်း  ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်။  သႅၼ်းၵၢၼ်ၸၵ်းသၢၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၵၢၼ်သၢၼ်သႃႉ သၢၼ်ၵူၺ် သၢၼ်သွင်း ၊  သႅၼ်းၵၢၼ်ပၼ်ႈလိၼ်ၼဵဝ် ၵၢၼ်ပၼ်ႈၼမ်ႉတဝ်ႈ ဢုမ် ဢၢင်ႇ ဝၢၼ်ႇ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈ ။ ၵၢၼ်တႅမ်ႈႁၢင်ႈ ၼိူဝ်ၸေႈ ၼိူဝ်ပုၼ် ၼိူဝ်ၽႃ ၊  မေႃၵႂၢမ်း ၵၢၼ်ႁႆႇ တိုင်ႈ လဵတ်း သီ တွႆႇ ပဝ်ႇ   ၵၢၼ်မေႃတိၼ်မေႃမိုဝ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၾိင်ႈ(ပၢႆးမွၼ်း)  ၸိူဝ်းပဵၼ်သႅၼ်းလဵဝ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ- ပိူၼ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ ပဵၼ်တူင်ႇဝူင်းလဵဝ်ၵၼ် ။

ပေႃးမီးၵူၼ်းလၢႆလၢႆၵေႃႉမႃးၵေႃႇၵုမ်ႇၵၼ်  မီးတၢင်းႁၼ်မိူၼ်ၵၼ်မႃးၸိုင် ၵႆႉလႄႇႁႃသၢင်ႈပၵ်းပိူင်  တူင်ႇဝူင်း၊  ပဵၼ်တႅဝ်းႁူမ်ႈ တႃႇႁႂ်ႈမီးလွင်ႈၸမ်ၸႂ်ၵၼ် လႄႈသၢင်ႈလွင်ႈၵိူဝ်းလီတေႃႇၵၼ်။

ၼႂ်းလုၵ်ႈၸုမ်းတူင်ႇဝူင်းလဵဝ်ၵၼ် ႁႂ်ႈၵိူတ်ႇပဵၼ် ၵၢၼ်ၵဵဝ်ႇၵွင်ႉၵမ်ၸႂ်ၵၼ်၊ ပဵၼ်ပၵ်းပဵၼ်ပိူင် တႃႇ ယူႇႁူမ်ႈၵၼ် လႄႈ သၢင်ႈ ၵႃႈၶၼ် ၼမ်ႉၼၵ်းလႆႈ။ လူၺ်ႈမီး ပၵ်းပိူင် ပဵၼ်ၶေႃႈတိုဝ်းၵမ် တူင်ႇဝူင်း ပဵၼ်လိူင်ႈလမ်ႇလွင်ႈ။   

မၵ်းမၢႆပဵၼ်ပိူင်ၾၢင် ဢၼ်ႁဵတ်းသိုပ်ႇတေႃႇမႃးပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင် ၊ တိုဝ်းၵမ်ၾိင်ႈလႄႈ ပိူင်ဢၼ်မီးမႃးၸဵမ်ပၢၼ်ၵဝ်ႇ – တူဝ်ယၢင်ႇမိူၼ်ၼင်ႇ   ၾိင်ႈၸၢဝ်းမူႇသလိမ်ႇႁၢမ်ႈၵိၼ်သူႇရႃႇ- လဝ်ႈ ၊ ၾိင်ႈၸၢဝ်းပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ – ပေႃးပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆးတေလႆႈႁဵတ်းသၢင်ႇလွင်း ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ။ ယုမ်ႇယမ်တိုဝ်းၵမ်မႃးပီယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင် ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်။ တေႃႇထိုင်ၸူဝ်ႈလုၵ်ႈပၢၼ်လၢၼ်ႁဝ်းၶဝ်ၵေႃႈ  တေၸၢင်ႈယုမ်ႇယမ်သေတိုဝ်းၵမ် ႁဵတ်းၸွမ်းၵႂၢမ်းသင်ႇသွၼ်ပေႃႈမႄႈ။

ၼႂ်းၸိူဝ်းၵၢၼ်ဢၼ်တူင်ႉၼိုင်တင်းသဵင်ႈဢမ်ႇဝႃႈသႅၼ်းလႂ်တူင်ႇဝူင်းလႂ်ၵေႃႈ တၵ်းမီး ပိူင်ၵၢၼ်ယူႇသၢင်ႈႁူမ်ႈ ၵၼ် ။ လူၺ်ႈမီးၵၢၼ်ယိပ်းၵၢၼ်တိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းၾိင်ႈႁိတ်ႈႁွႆးပိုၼ်ႉထၢၼ် လၵ်းၵၢၼ်ယူႇႁူမ်ႈၵၼ်။ လူၺ်ႈၶူင်းသၢင်ႈ တူင်ႇဝူင်းဢၼ်ၵိုၵ်းလွင်ႈလီငၢမ်းလႄႈ ၸတ်းပိူင် ၾၢင်ႁၢင်ႈ လွင်ႈႁဵတ်းလွင်ႈသၢင်ႈ။  သိုပ်ႇပူၵ်းပွင် ပွၼ်ႈသွၼ်ပၼ်ၵၼ်မႃးတႃႇယူႇႁူမ်ႈၵၼ်ၵတ်းၵတ်းယဵၼ်ယဵၼ်။

ၵၢၼ်ၽိုၵ်းၾွၼ်ႉထႅမ်ပၺ်ၺႃၼမ်ႉၵတ်ႉၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း ဢၼ်မီးသူၼ်ႇၵိုၵ်းႁူမ်ႈသၢင်ႈ  ပိုင်ႈပႃးပိၼ်ႇပၢႆႇ  ဢိင်ပိုင်ႈၵၼ်၊ ၵိူဝ်းလီၵၼ်  မီးၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇ ၵပ်းသၢၼ်လႅၵ်ႈ   ပိၼ်ႇယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်း။  

ႁူမ်ႈတင်းပၵ်းပိူင် ယိုတ်းမၼ်ႈၼိူဝ်လၵ်းၵၢၼ် ၾိင်ႈႁိတ်ႈပိူင်ပဵၼ်ထမ်း လွင်ႈယုမ်ႇယမ်လႄႈ ပၵ်းပိူင် ၽႅၼ်ဢၼ်လဵဝ်ၵၼ် ၊ ႁူမ်ႈတင်းယိူင်းဢၢၼ်းလဵဝ်ၵၼ် ၊ ဢဵၼ်းဢၢၼ်းၵၢၼ်မုင်ႈမၢႆ ပဵၼ်ဢၼ်လဵဝ်ၵၼ်သေ ၸူဝ်းၵၼ်ၵႂႃႇတေႃႇထိုင်တီႈထိုင်တၢင်း။  

ၵၢၼ်ႁဵၼ်းႁူႉလွင်ႈသၢင်ႈတူင်ႇဝူင်း –  ၵဵဝ်ႇၵပ်းၾၢင်ႁၢင်ႈဢူငဝ်းဢၼ်မီးယူႇ 2 လၢႆး ၼၼ်ႉၵေႃႈ  တၵ်းလႆႈသႂ်ၸၢင်ႇ တဵင်ႈထမ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ၸတ်းၸွမ်းလၵ်းပိူင်  ၊ ၽိုၵ်းၾွၼ်ႉ ၶပ်းၶိုင် ၶတ်းလိူၵ်ႈ   မုင်ႈထတ်း ယင်ႇ ၼမ်ႉတိၼ်ၼမ်ႉမိုဝ်းၼမ်ႉၸႂ် ၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်လႄႈမီးၵုမ်ႇဢူၺ်းၵေႃႉဢူၺ်းသႄႈ ၶူးဝႃးဢႃးၸၢၼ် ပဵၼ်လၵ်း ၽူႈမီးၼႃႈတီႈၶတ်းလိူၵ်ႈၵႂၢမ်းသိုဝ်ႈသႂ်။

ၵၢၼ်ပိၼ်ႇပႆႇတၢင်းတူင်ႇဝူင်းၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၵဵဝ်ႇၵပ်းၵၢၼ်ၵိူဝ်းလီၵူၼ်းၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း-  ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၽူႈယိင်းမိူဝ်ႈလဵဝ် တူင်ႉၼိုင်ၼႂ်းၵၢၼ်မိူင်း ၼမ်မႃး။  လွင်ႈ ပိၼ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈ တၢင်းၵၢၼ်မိူင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼႃႈႁိူၼ်းတႃယေးလဵၵ်ႉလူင်း၊ လူတ်းယွၼ်ႇပၼ်ႁႃၼႂ်းၾိင်ႈငႄႈလႄႈလွင်ႈယူႇၵိၼ်။

ယွၼ်ႉၼၼ် တူင်ႇဝူင်းလၢႆလၢႆတူင်ႇဝူင်း လူၺ်ႈၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉၵေႃႈလီၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးၵေႃႈလီ တူင်ႇဝူင်းၵၢၼ် ႁဵတ်းႁူႉလွင်ပၺ်ႇၺႃႇၵေႃႈလီ ႁူမ်ႈတင်းတူင်ႇဝူင်းၵၢၼ်လီၵၢၼ်ၸႃႉ ဢၼ်ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈၸွမ်းၵၢပ်ႈပၢၼ် တိူဝ်းမၢၵ်ႈၼမ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇမီးလွင်ႈယုမ်ႇယမ်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇမၢၵ်ႈၶိုၼ်ႈ မီးပၢႆးဝူၼ်ႉၶွင်တူဝ်ၵဝ်ႇသုင်ၶိုၼ်ႈ မီးလူၵ်ႈၶွင်တူဝ်ၵဝ်ႇ ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းလူၵ်ႈမႂ်ႇႁင်းၶဝ်ထၢင်ႇႁၢင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း။