သင်ဝႃႈ ၵိူတ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမႃးယဝ်ႉၼႆ ၽႂ်ၵေႃႈတိုၼ်းဝႃႈ တေဢမ်ႇလွတ်ႈတၢင်းတၢႆၼႆ ႁူႉၵၼ်ဝႆႉၵူႈၵေႃႉ ယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သင်ဝႃႈ တၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ တေပဵၼ်သင် တေပဵၼ်ႁိုဝ်ၼႆတႄႉ တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၽႂ်ပႆႇ လႆႈ ၶေႃႈတွပ်ႇမၼ်းၸႅင်ႈလႅင်း။

မိူၼ်ၼင်ႇ ဢွၵ်းဢေႃးၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ သၢႆၸႂ်ၶၢတ်ႇလူႉသဵင်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉၼႆ မၼ်းတေလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၸိူင်ႉႁိုဝ် မၼ်းပဵၼ်ႁိုဝ်ဝႆႉယူႇၼႆ ၽႂ်တေလၢမ်းႁူႉလႆႈ။ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉ ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ် လၢတ်ႈဝႆႉ ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆ ႁဝ်းမႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်းၸွမ်းၶႃႈ။

ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈဝၢႆးလင်ၵူၼ်းတၢႆၼႆႉ ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၾၢႆႇပၢႆးသၢႆႈၶဝ် ဢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ ဢမ်ႇပေႃးမီးၼမ်ၵႃႈႁိုဝ်။ ဝႃႈၼၼ်သေတႃႉ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ်တႄႉ ဢမ်ႇသူႈၵိုတ်းၵၢၼ် လဵပ်ႈႁဵၼ်း။ ယူႇတီႈၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉသေ မီးမႃးၶေႃႈမုလ်းမၼ်းၽွင်ႈယဝ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။

ၶေႃႈမုလ်း ဢၼ်လႆႈမႃးၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇၼႆႉတႄႉ မၼ်းတေပိူင်ႈၵၼ်တၢင်းၶေႃႈမုလ်းၵဝ်ႇၵဝ်ႇ ဢၼ်ယၢမ်ႈ လႆႈမႃးႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီမၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇ။ မိူဝ်ႈၸမ်တၢႆၼၼ်ႉ ဢွၵ်းဢေႃၵူၼ်းႁဝ်း ပဵၼ်ႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ ၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇၼႆႉ တိူဝ်းလႆႈႁူႉမႃး။

ၸွမ်းၼင်ႇ ပႃႇမွၵ်ႉၶ ၵျီႊမူဝ်ႊ ပေႃႊၵျီႊၵျင်ႊ ၾၢႆႇၶူၼ်ႉၶႂႃႉ သၢႆလိူတ်ႈဢွၵ်းဢေႃ ထတ်းသၢင်ႈႁၼ် ဝႆႉတႄႉ တႃႇႁဵၼ်းႁူႉဢွၵ်းဢေႃ မိူဝ်ႈၸမ်တၢႆၼၼ်ႉ တိုဝ်ႉတၢင်းလီမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ ငၢႆႈမႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ ယွၼ်ႉ ၶိူင်ႈမိုဝ်းၶိုတ်းၵၢပ်ႈမႃး ၼႆယဝ်ႉ။

မၼ်းၼၢင်းၼႆႉ ၽႃႇတတ်း လဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း ဢွၵ်းဢေႃၼူမႃးဢွၼ်တၢင်းသေ ၸင်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းထိုင် ဢွၵ်းဢေႃၵူၼ်း။ မၼ်းၼၢင်းဢဝ်ၼူ မွၵ်ႈ 2 တူဝ်ၼႆႉသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ။

ၼႂ်း 2 တူဝ်ၼၼ်ႉ တႃႇတူဝ်ၼိုင်ႈတႄႉ မိူဝ်ႈၸမ်တၢႆၼၼ်ႉ ၼႂ်းသႄႊလ် ဢွၵ်းဢေႃမၼ်း ဢွၵ်ႇမႃး ထၢတ်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈဝႃႈ သႄႊရႃႊတူဝ်ႊၼိၼ်ႊ ပဵၼ်ထၢတ်ႈဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈသိူဝ်းၸႂ်ႁၢၼ်ႉၸႂ် ၼႆ ယဝ်ႉ။ မၼ်းၼၢင်းလႆႈႁၼ် ထၢတ်ႈဢၼ်ၼႆႉ ဢွၵ်ႇမႃးၼႂ်းသႄႊလ်ဢွၵ်းဢေႃၼူၼၼ်ႉတင်းၼမ်။

ၽွင်းမိူဝ်း ပႃႇမွၵ်ႉၶ ၵျီႊမူဝ်ႊ ႁၼ်လွင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ ယိင်ႈၶႅၼ်းထႅင်ႈႁႅင်းၸႂ်မၼ်း ဢၼ်မၼ်းၼၢင်း ၶႂ်ႈႁူႉၶႂ်ႈႁၼ်ထႅင်ႈ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ မၼ်းတႅပ်းတတ်းၸႂ်ဝႃႈ တေသိုပ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း ဢွၵ်းဢေႃ ဝၢႆးလင်တၢႆ – ၼႆႉၵႂႃႇထႅင်ႈၶၢဝ်းႁိုင်ၼႆယူႇ။

ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉ မၼ်းၼၢင်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉ မိူဝ်ႈပီ 2013 ၼၼ်ႉဝႃႈ –  ငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈၸမ်တၢႆၼႆႉ ႁူဝ်ၸႂ် ဢၼ်တူင်ႉယူႇၼၼ်ႉ တေၵိုတ်း။ ဝၢႆးၼၼ်ႉၵေႃႈ သၢႆလိူတ်ႈဢၼ်လေႃႇလဵင်ႉၼႂ်းတူဝ်ၼၼ်ႉ တေၵိုတ်း ၸွမ်း။

ၽွင်းၼၼ်ႉ သႄႊလ်ၼႂ်းတူဝ်ၵူၼ်းၼႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈႁပ်ႉ ဢႁႃႇရလႄႈ ဢွၵ်ႊသီႊၵျိၼ်ႊ။ ပေႃးထိုင် ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၼႆႉတႄႉ လႆႈဝႃႈသဵင်ႈသၢႆၸႂ်ယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

မိူဝ်ႈၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈ ဢမ်ႇပၼ်ႇၵၢၼ်သင်လႆႈယဝ်ႉၼၼ်ႉ ဢွၵ်းဢေႃၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်သင်ၵႂႃႇၼႆၼၼ်ႉ လီသူၼ်ၸႂ်ဝႆႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇ ပႃႇမွၵ်ႇၶ ၵျီႊမူဝ်ႊ လၢတ်ႈဝႆႉတႄႉ – မိူဝ်ႈၽွင်းတၢႆယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၼႂ်းသႄႊလ် ဢွၵ်းဢေႃ တေဢွၵ်ႇမႃးထၢတ်ႈဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆး ။

ပေႃးတူၺ်းၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃၼူ ဢၼ်ၸမ်တၢႆၼၼ်ႉၸိုင် တေလႆႈႁၼ်ထၢတ်ႈသႄႊရႃႊတူဝ်ႊၼိၼ်ႊ ဢွၵ်ႇမႃး ထိုင် 60 ပုၼ်ႈ ၊ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇမႃးထႅင်ႈ ထၢတ်ႈတူဝ်ႊပႃႊမိၼ်ႊ 40-60 ပုၼ်ႈ ။ ထၢတ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ထၢတ်ႈဢၼ်ပၼ်ႁႅင်းႁႂ်ႈမီးတၢင်းသိူဝ်းတၢင်းမူၼ်ႈ။

ထၢတ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉမီးသၢႆၸႂ်ယူႇၼၼ်ႉ ယင်းဢမ်ႇႁၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၼမ်။ ႁဵတ်းသင်လႄႈ မိူဝ်ႈတၢႆ ၼႆႉ ၸင်ႇႁၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၼႆ လီဢၢမ်းလီသူၼ်ၸႂ်ဝႆႉယူႇပိူင်ၼိုင်ႈ။

မိူဝ်ႈပီ 2023 ၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇ ၸၼ်ႉၸွမ်ၾၢႆႇၶူၼ်ႉၶႂႃႉ University of Wisconsin – Madison ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ဝႆႉတႄႉ ဢွၵ်းဢေႃၵူၼ်းၵေႃႈ မိူဝ်ႈၸမ်တၢႆၼၼ်ႉ ထၢတ်ႈဢၼ်လၢတ်ႈမႃးပႃႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇမႃး မိူၼ်ၵၼ်။

တႃႇတေႁူႉလွင်ႈၼႆႉမႃးၵေႃႈ ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်းတီႈ ၵူၼ်းဢၼ်လိုမ်းတူဝ်ဝႆႉၶၢဝ်းႁိုင် ၼၼ်ႉ 4 ၵေႃႉ။ 4 ၵေႃႉၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ၵူၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ၸမ်လူႉသဵင်ႈသၢႆၸႂ် ၊ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ် မေႃယႃလႄႈ ၵူၼ်းႁူမ်ႈႁိူၼ်းၶဝ် ဝႆႉဝၢင်းၸႂ်ဝႆႉဝႃႈ ႁပ်ႉႁူႉဝႆႉဝႃႈ တိုၼ်းတေဢမ်ႇလွတ်ႈတၢႆယဝ်ႉၼၼ်ႉ။

ဢဝ်ၶေႃႈတူၵ်းလူင်း တီႈၵူၼ်းႁူမ်ႈႁိူၼ်းၵူၼ်းပဵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ထွၼ်သၢႆဢွၵ်ႊသီႊၵျိၼ်ႊပႅတ်ႈ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ဢၼ်လႆႈႁၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးသုတ်းၵေႃႈ ပဵၼ်တီႈဢွၵ်းဢေႃၵူၼ်းပဵၼ် ။ တႃႇႁူႉလႆႈၼင်ႇ ၼႆၵေႃႈ ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ် ဢဝ်သၢႆဢီႊလထူၵ်ႊ တိတ်းၸပ်းတီႈၵွၵ်းႁူဝ်ၵူၼ်းပဵၼ်ၼၼ်ႉဝႆႉ။

ၽွင်းၼၼ်ႉ သႄႊလ်ဢၼ်မီးၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃသႅၼ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ ႁၢႆႊပေႃႊသီႊရႃႊၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈဢွၵ်ႊသီႊၵျိၼ်ႊယဝ်ႉလႄႈ ၵူႈၵေႃႉထၢင်ႇဝႃႈ ဢွၵ်းဢေႃတေဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်သင်လႆႈယဝ်ႉ ၼႆယူႇ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃၵူၼ်းပဵၼ်တႃႇ 2 ၵေႃႉၼၼ်ႉတႄႉ ဢွၵ်းဢေႃတိုၵ်ႉသိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈလီ။ ၸွမ်းၼင်ႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈထတ်းဢွၵ်းဢေႃ EEG မၢႆတွင်းဝႆႉတႄႉ ပဵၼ်ဢၼ်လီဢၢမ်းတႃႇၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ တင်းၼမ်။

ၽွင်းမိူဝ်းပူတ်းပႅတ်ႈသၢႆလွတ်ႇလူမ်းဢွၵ်ႊသီႊၵျိၼ်ႊ တီႈၵူၼ်းပဵၼ် မွၵ်ႈ 3 -4 သႅၵ်ႊၵႅၼ်ႉၼၼ်ႉ ယဝ်ႉတႄႉ လႆႈႁၼ်တီႈဢွၵ်းဢေႃၵူၼ်းၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇမႃးထၢတ်ႈၵမ်ႊမႃႊလၢႆႊတင်းၼမ်။

ထၢတ်ႈသႅၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ထၢတ်ႈဢၼ် ႁူႉႁၼ်လႄႈတွင်းဝႆႉၶေႃႈမုလ်းၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃ။ လွင်ႈၼႆႉ ပေႃး တႅၵ်ႈၵၼ်တၢင်းၼူလႄႈၵူၼ်းၼႆ ဢွၵ်းဢေႃၼူ တေၼမ်လိူဝ်ၵူၼ်း။ တီႈဢွၵ်းဢေႃၼူၼၼ်ႉ တေ ႁၼ်ဢွၵ်ႇမႃးထၢတ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ တဵမ်ဢွၵ်းဢေႃဝႆႉ။

ၵူၼ်းတႄႉ တေႃႉတႄႉ မီးတီႈလႂ်တီႈၼၼ် ဢိတ်းဢွတ်းၵူၺ်း။ ၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ တေလႆႈႁၼ်တီႈ ၸုတ်ႇ TPO ၊ ၼႆႉပဵၼ်တီႈဢၼ်ဢွၵ်းဢေႃလၢႆလၢႆပွတ်းမႃးတိတ်းၸပ်းၵၼ်ဝႆႉ ပဵၼ်တီႈပွတ်းတွၼ်ႈဢွၵ်းဢေႃ တိတ်းၸပ်းၵၼ်ဝႆႉ။

ၸွမ်းၼင်ႇ ပႃႇမွၵ်ႉၶ ၵျီႊမူဝ်ႊ ထတ်းသၢင်ဝႆႉတႄႉ TPO ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်မဵတ်ႉပဵၼ်တွမ်ႇဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁူႉႁႂ်ႈႁၼ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။

ပဵၼ်တီႈဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းႁပ်ႉႁူႉလႆႈ ႁၼ်လႆႈ ၼွၼ်းၾၼ်လႆႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်တီႈဢၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဢွၵ်ႇမႃးၸႂ်ၵူဝ်ႁႄ ၸႂ်ႁူႉႁၼ် တႄႇၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ ၼၼ်ႉပဵၼ်ၸုတ်ႇဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမေႃႁၼ်ထိုင်ၵၢင်ၸႂ်ပိူၼ်ႈ မေႃဢေးလူပိူၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။

ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ ၼႂ်းဢွၵ်းဢေႃၵူၼ်းၸမ်တၢႆၼႆႉ ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်မႃးထႅင်ႈၼမ်ၵေႃႈ ပဵၼ်တီႈ ပႃႊၼိတ်ႉသ်ၵတ်ႉသ် ဢၼ်မီးတီႈႁိမ်းႁူ။ တီႈၼႆႈၵေႃႈ ပဵၼ်တီႈဢၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမေႃလၢတ်ႈၵႂၢမ်း မႃးလႆႈလႄႈ ငိၼ်းႁူႉသဵင်လၢတ်ႈလႆႈ။

ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း ပဵၼ်ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းမႃးတီႈၵူၼ်း 2 ၵေႃႉၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၶေႃႈ မုလ်းၸိူဝ်းၼႆႉ တေၸၢင်ႈၵမ်ႉယၼ်ပၼ် တႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၶူၼ်ႉၶူၼ်ႉၵႂႃႇထႅင်ႈမိူဝ်းၼႃႈ ။

တႃႇတေလၢတ်ႈလႆႈဝႃႈ ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉၼႆႉ ပေႃးသဵင်ႈသၢႆၸႂ် တေမိူၼ်ၵၼ်မူတ်းၼႆ ပႆႇၸၢင်ႈလၢတ်ႈလႆႈ။ တေႃႈၼင်ႇ လဵပ်ႈႁဵၼ်းမႃး ၵူၼ်းပဵၼ် 4 ၵေႃႉၼႆႉ မီး 2 ၵေႃႉၵူၺ်း ဢၼ်လႆႈႁၼ်ၸိူင်ႉၼႆ ။

ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈလီ လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းဢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းမႃးၼႆႉ မၼ်းၵေႃႈ ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵၼ်တၢင်းပိူင်ပဵၼ် ဢၼ်ယၢမ်ႈမီးမႃးယူႇ။

တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၵူၼ်းၸမ်တၢႆမၢင်ၸိူဝ်း မေႃယႃၶဝ်လႆႈဢဝ်ၶိူင်ႈၾႆးၾႃႉ သျွတ်ႉတီႈဢူၵ်း သေ ၶိုၼ်းတိုၼ်ႇပဵၼ်တူဝ်မႃးၶိုၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁၼ်မႃးၼမ်။

မိူဝ်ႈၵူၼ်းပဵၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယူႇလီမီးႁႅင်းမႃးၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၶဝ်လၢတ်ႈတီႈမေႃယႃၽႂ်မၼ်းသေ လႆႈၶေႃႈမုလ်းမၼ်းဝႆႉလၢႆလွင်ႈ။

ၵူၼ်းပဵၼ်မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ မိူဝ်ႈႁူဝ်ၸႂ်ၶဝ်ၵိုတ်းၵႂႃႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၶဝ်တိုၵ်ႉလႆႈငိၼ်းသဵင်မေႃယႃ ၶဝ်ယူႇ။ မၢင်ၵေႃႉၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶဝ်ဢွၵ်ႇၵႂႃႇမီးတီႈသုင်သေ မုင်ႈႁၼ်ၶိုၼ်းတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။

မၢင်ၵေႃႉၵေႃႈ ႁၼ်ၶိုၼ်းလွင်ႈၵဝ်ႇဝၼ်းလင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတင်းၼမ်။ မၢင်ၵေႃႉၵေႃႈသမ်ႉဝႃႈ လႆႈႁၼ်သၢႆ လႅင်းဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးတီႈပၢၵ်ႇထမ်ႈသေတီႈတီႈ။

ၸွမ်းၼင်ႇ ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်းၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ၵွင်ႉသၢၼ်ၵၼ်ဝႆႉသေ ပိုၼ်ဢွၵ်ႇၶေႃႈမုလ်းဝႆႉတႄႉ ၵူၼ်း ပဵၼ် မွၵ်ႈ 20 % ၼႆႉ တေဢွၼ်ၵၼ်လၢတ်ႈၸိူင်ႉၼင်ႇလၢတ်ႈမႃး။

ၸွမ်းၼင်ႇ University of Wisconsin – Madison ႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉတႄႉ လွင်ႈဢၼ်ဢွၵ်းဢေႃ ၵူၼ်းလႅၵ်ႈ လၢႆမိူဝ်ႈၸမ်တၢႆၼၼ်ႉ တေပဵၼ်ယွၼ်ႉၵူၼ်းပဵၼ်ၼၼ်ႉ ႁၼ်သေလွင်ႈလွင်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇလၢတ်ႈမႃး ၼၼ်ႉႁိုဝ်ၼႆယူႇ။

လွင်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းၸမ်ၸႂ်ၶၢတ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်ၶိုၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ၊ မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ ၵႂႃႇပဵၼ်ဝႆႉထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ သေ ၶိုၼ်းတူၺ်းႁၼ်ပိူင်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈၼႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉ။ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ လႆႈႁၼ်သၢႆလႅင်းသေ ဢၼ်ဢၼ် ႁွတ်ႈမႃးတီႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၵူၼ်းဢၼ်လိုမ်းတူဝ်ၶၢဝ်းႁိုင်သေ ၶိုၼ်းတိုၼ်ႇမႃးၶိုၼ်းၼၼ်ႉ တေၵႆႉလၢတ်ႈၵၼ်ၸိူင်ႉၼႆၵမ်ႈၼမ်။

ၸွမ်းၼင်ႇဢၼ် ပႃႇမွၵ်ႉၶ ၵျီႊမူဝ်ႊ လၢတ်ႈဝႆႉတႄႉ-  ယွၼ်ႉၵူၼ်းလႆႈႁၼ်ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆး မိူဝ်ႈၸမ်ၸႂ် ၶၢတ်ႇလႄႈ ၼႂ်းပွတ်းတွၼ်ႈဢွၵ်းဢေႃဢၼ်ႁူႉႁၼ်လႆႈ ပွတ်းတွၼ်ႈဢၼ်မၢႆတွင်းလႆႈၼၼ်ႉ ၸိူဝ်း ၼၼ်ႉ ၸင်ႇတူင်ႉမႃး ၸင်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်မႃးႁႅင်းၼႆယဝ်ႉ။

ၼႆႉၵေႃႈ ထတ်းသၢင်ၸွမ်းလွင်ႈၵူၼ်းပဵၼ် 2 ၵေႃႉ ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးပႃႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇႁူႉမႃး။ ၵူၼ်း 2 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉဢမ်ႇၶိုၼ်းတိုၼ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးယဝ်ႉလႄႈ တႃႇတေႁႂ်ႈၶဝ်လၢတ်ႈၼႄလွင်ႈ တၢင်းမၼ်းတဵမ်ထူၼ်ႈၵေႃႈသမ်ႉဢမ်ႇလႆႈ။

ပႃႇမွၵ်ႉၶ ၵျီႊမူဝ်ႊတႄႉ လၢတ်ႈထႅင်ႈဝႃႈ – ဢၼ်ဢွၵ်းဢေႃႁဵတ်းၵၢၼ်ၼမ်မိူဝ်ၸမ်တၢႆၼၼ်ႉ ပဵၼ် ယွၼ်ႉဢွၵ်းဢေႃတုမ်ႉတွပ်ႇၶိုၼ်းလွင်ႈတၢင်းတၢႆၼၼ်ႉႁိုဝ်ၼႆၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်လႆႈ ဝႃႈၼႆ။

ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ ပဵၼ်ၶေႃႈထတ်းသၢင်ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ်လႄႈ တႃႇတေသိုပ်ႇ လဵပ်ႈႁဵၼ်းၵႂႃႇထႅင်ႈၼၼ်ႉ တၵ်းလႆႈပႂ်ႉၶဝ်ၸဝ်ႈႁၢႆးငၢၼ်းဝႆႉၵူၺ်း ။

လွင်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းတၢႆ တေလုၵ်ႉဢမ်ႇလုၵ်ႉၶိုၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ တေပဵၼ်လွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉ တႃႇၶဝ်ယူႇ။ ၸွမ်း ၼင်ႇ ၶဝ်ၸၢမ်းႁဵတ်းတူၺ်းတႄႉ ဢဝ်မူဢၼ်တၢႆဝႆႉမွၵ်ႈ 4 မိၼိတ်ႉၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းမႃးထႅမ်လိူတ်ႈ ယဝ်ႉ ၵေႃႈ ယူတ်းယႃႁႂ်ႈ သႄႊလ် ၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈ ပၼ်ႇၵၢၼ်ၶိုၼ်းသေ မူၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းပဵၼ်တူဝ်မႃးယူႇၼႆယဝ်ႉ။

ဢိင်ၼိူဝ် ၵူၼ်းတၢႆ ၸွင်ႇတေလုၵ်ႉၶိုၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉၶဝ် တိုၼ်းတေသိုပ်ႇလဵပ်ႇ ႁဵၼ်းၵႂႃႇထႅင်ႈယူႇၼႆ ပႃႇမွၵ်ႇၶ ၵျီႊမူဝ်ႊ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ဢၢင်ႈဢိင် – BBC