ပႆႇထိုင်ၶၢဝ်းၾူၼ်သေတႃႉ ႁၢင်ႈလိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊ 2025 ၼႆႉ ၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်းသေ ၵႄးၼမ်ႉသၢႆ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉယိုင်ႈၼွင်း ထိုင်တီႈထူမ်ႈၵၢတ်ႇတႃႈလေႃႉ ၸႄႈဝဵင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း (ၾင်ႇမိူင်းတႆး) လႄႈ ၵၢတ်ႇသၢႆ လူမ်ႊၸွႆႊ ၸႄႈဝဵင်းမႄႈသၢႆ (ၾင်ႇမိူင်းထႆး)။ ၵူၼ်းမိူင်းတင်းသွင်ၾၢႆႇ မႆႈၸႂ်တႃႇယူႇလွတ်ႈၼႂ်းၶၢဝ်းၾူၼ်။

လွင်ႈၼႆႉ ၾၢႆႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈမိူင်းထႆး ၸင်ႇလူင်းၵူတ်ႇထတ်းသေ တေႁဵတ်းသၢင်ႈတႃႇႁႄႉၵင်ႈၽေးၼမ်ႉ တေႃႇထိုင်လိူၼ်ၵျုၼ်ႊ 2025 ၼႆႉ ႁႂ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈ ဝႃႈၼႆ။

ၵႄးၼမ်ႉသၢႆၼႆႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉဢၼ်ၶႅၼ်ႈၵၢင်လႅၼ်လိၼ်တႆး – ထႆး မႄႈသၢႆလႄႈ တႃႈၶီႈလဵၵ်း။ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၶၢဝ်း 20 – 30 ပီၼၼ်ႉ ၵႄးၼမ်ႉၵႂၢင်ႈလီ ၼမ်ႉလေႃႈလႆလီ ဢမ်ႇသူႈမီးယုၵ်းယၢၵ်း ဢိုတ်း တၼ်။ ၼမ်ႉၼွင်းမႃးၵေႃႈ ယူပ်ႈၶိုၼ်းငၢႆႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈလဵဝ်။

ၵူၺ်းၵႃႈ ၸဵမ်ပၢၼ်ၵွၼ်ႇဢွၼ်မႃးထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် သင်ဝႃႈ ၼမ်ႉသၢႆယိုင်ႈၼွင်းလူၼ်ႉၾင်ႇ မႃးၼိုင်ႈ ၵမ်းၼႆ ဢၼ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉႁႅင်းၵေႃႈ ပဵၼ်ၾင်ႇမိူင်းတႆး။ ယွၼ်ႉၵၢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းယူပ်ႈယွမ်း လိူဝ်သေၾင်ႇ မိူင်းထႆးၼႆ – ၵူၼ်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ။

ၾင်ႇမိူင်းထႆးတႄႉ ၼမ်ႉၼွင်းယႂ်ႇမႃးၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉႁႅင်းၼၼ်ႉ ၾၢႆႇၵဵဝ်ႇ ၶွင်ႈၶဝ် တိုၼ်းၵေႃႇၵၢႆႇဝႆႉၼႅၼ်ႈၼႃ။ ဢမ်ႇထိုင်တီႈႁႄႉၵင်ႈလႆႈတဵမ်ထူၼ်ႈ ၵေႃႈ ၶႅၼ်းလိူဝ်သေၾင်ႇ မိူင်းမၢၼ်ႈ။

ၼႂ်းပီ 2024 ၼၼ်ႉ ၼမ်ႉယိုင်ႈၼွင်းလူၼ်ႉႁႅင်း ထိုင်တီႈၵုမ်းဢမ်ႇလႆႈလႄႈ ၾင်ႇတၢင်းမိူင်းထႆးၵေႃႈ မီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉလူႉသုမ်း။

တႄႇဢဝ်ၼၼ်ႉမႃး ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းမိူင်းထႆး ႁွင်ႉဢုပ်ႇၽူႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ လၢႆၵမ်းတႃႇႁႃ လၢႆးတၢင်းႁႄႉၵင်ႈၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပႆႇႁၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ဝႃႈ တေတႄႇမိူဝ်ႈလႂ် လႄႈ တေၸႂ်ႉလၢႆးတၢင်းသင်။

တေႃႇထိုင် ပီ 2024 သဵင်ႈ ႁွတ်ႈထိုင် ၶိုင်ႈပီ 2025 ၵေႃႈ ပႆႇႁၼ်ၾၢႆႇလႂ် မႃးမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး ၼမ်ႉသၢႆ ၼႆ ၵူၼ်းလတ်းၶၢမ်ႈၵႂႃႇမႃးၶူဝ်မႄႈသၢႆ ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈ။

မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 29/04/2025 ၼႆႉသမ်ႉ ပႆႇထိုင်ၼႂ်းၶၢဝ်းၾူၼ်တႄႉတႄႉသေတႃႉ ၾူၼ်တူၵ်းႁႅင်းသေ ၼမ်ႉၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ၼွင်းလုပ်ႇထူမ်ႈ ၵၢတ်ႇတႃႈလေႃႉ ၾင်ႇတႃႈၶီႈလဵၵ်းလႄႈ ၵၢတ်ႇသၢႆလူမ်ႊၸွႆႊ ၾင်ႇ မႄႈသၢႆႁၢဝ်ႈႁႅင်း။ ၼမ်ႉၼွင်း ပွၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ၼႂ်းပီ 2025 ။

ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆး ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းႁၢႆး လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇ Thai PBS ဝႃႈ – ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဝႃႈ ဢမ်ႇႁႄႉၵင်ႈသင်ဝႆႉ။ တိုၵ်ႉမႅၼ်ႈၽွင်းၶုတ်ႇယုၵ်းယၢၵ်းၼႂ်းၼမ်ႉပႅတ်ႈ ပႆႇတၼ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈ ၼမ်ႉ သမ်ႉၵိုင်ႉၵၢင်ႉၼွင်းမႃးလႄႈ ၸင်ႇမိူၼ်ဢမ်ႇတူဝ်ႈတၼ်းသင်ဝႆႉ။ ၼႆႉတေႃႇ လိူၼ်ၵျုၼ်ႊ တေႁဵတ်း ႁူဝ်ႉ ႁႄႉၵင်ႈႁႂ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈ – ဝႃႈၼႆ။

ၾၢႆႇထႆးတႄႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတႃႇၶိုင်သၢင်ႈမႄးၶႂၢၵ်ႈၼမ်ႉသၢႆယဝ်ႉသေတႃႉ ၾၢႆႇမၢၼ်ႈတႄႉ ပႆႇႁၼ်ပိုၼ် ၽၢဝ်ႇသင်ဢွၵ်ႇ။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ တႃႈၶီႈလဵၵ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“ႁဝ်းၶႃႈတႄႉ ဢမ်ႇလႆႈႁူႉသင်ၸွမ်း။ ၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇတၢင်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသင်။ ဢၼ်ႁၼ်တႄႉ ၶဝ်ႁႄႉ ၼမ်ႉ တီႈႁိမ်းႁၢၼ်ႉသူၺ်ႇၼၢၼ်းတေႃႇ တႃႈလေႃႉၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၵမ်းပူၼ်ႉ ၼၼ်ႉတႄႉ ႁၼ်ၶဝ်ၸတ်း ပၢင်ႁူပ်ႉၵၼ်တင်းမိူင်းထႆးယူႇ ဝႃႈၶဝ်တေၶုတ်းၼမ်ႉ ႁႂ်ႈမၼ်းၵႂၢင်ႈလိူဝ် လိုၵ်ႉလိူဝ်ထႅင်ႈ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇႁၼ်ၶဝ်ၶုတ်းသင်ၶႃႈလူး။ ႁၼ်ၶဝ် ႁဵတ်းဢၼ်ႁႄႉၼမ်ႉတီႈသူၺ်ႇၼၢၼ်းတေႃႇၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ဝႃႈတႄႉ ၾၢႆႇတၢင်းၵၢတ်ႇတႃႈလေႃႉၵေႃႈ လူဝ်ႇႁႄႉပၼ်ၶႃႈၼႃ”- ဝႃႈၼႆ။

ဢိင်ၼိူဝ်ပၼ်ႁႃ ၵႄးၼမ်ႉသၢႆၼႆႉသေ မိူဝ်ႈလၢႆပီပူၼ်ႉမႃးၵေႃႈ ၾၢႆႇထႆးၵူၺ်းဢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လူင်း မိုဝ်းႁဵတ်းၸွမ်းတႄႉ ၵူၺ်းၵႃႈ ၾၢႆႇမိူင်းမၢၼ်ႈသမ်ႉ ဢမ်ႇလူင်းမိုဝ်းႁဵတ်းသင်။ ၾင်ႇထႆး မီးလွင်ႈၵေႃႇ သၢင်ႈႁူဝ်ႉႁႄႉသုင်လိူဝ်သေၾင်ႇမၢၼ်ႈ။

ၾင်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈသမ်ႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းႁူဝ်ႉႁႄႉလႆႈၵႅၼ်ႇၶႅင်ၼႅၼ်ႈၼႃလႄႈ ထိုင်တီႈၼမ်ႉၼွင်းယႂ်ႇမႃးၵေႃႈ ၼမ်ႉၸင်ႇ လႆၶဝ်ႈတႃႈၶီႈလဵၵ်းၵမ်ႈၼမ်။ မိူဝ်ႈတႄႇၵေႃႇသၢင်ႈႁိူၼ်းယေး ၸွမ်းၾင်ႇၼမ်ႉသၢႆၸိူဝ်းၼႆႉ ၵေႃႈ ၾၢႆႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ ၼႂ်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ဢမ်ႇသႂ်ႇၸႂ် ဢမ်ႇဝူၼ်ႉႁၼ်ၵႆ။ ပေႃးယူႇၵႂႃႇၸိူင်ႉၼႆၵူၺ်းတႄႉ ဢဝ်ၼႆႉၵႂႃႇၼႃႈၾူၼ်မႃးၵမ်းလႂ်ၵေႃႈ ၼမ်ႉတေၼွင်းၶဝ်ႈၼႂ်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၵူၺ်း – ၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၼ်းၵႄႇ ၾင်ႇမႄႈသၢႆ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

မိူဝ်ႈတႄႇသၢင်ႈၶူဝ်မိုတ်ႈၵိုဝ်းမၢႆ 1 ထိုင်မႄႈသၢႆၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈၵႄးၼမ်ႉသၢႆ မီးထိုင်ထတ်း 300 ပၢႆ သေ တႃႉ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵိုတ်း 98 ထတ်းၵူၺ်း။ ယွၼ်ႉၾင်ႇထႆးတင်းၾင်ႇမၢၼ်ႈ ၶႂၢၵ်ႈတီႈယူႇသဝ်းၵူၼ်းၶဝ်ႈၼႂ်း ၼမ်ႉသၢႆၼမ်လႄႈ ၸင်ႇႁၼ်ၼမ်ႉသၢႆၵႅပ်ႈ တိုၼ်ႈမႃးလွႆးလွႆး။

ငဝ်းလၢႆးမိူဝ်ႈလဵဝ်တႄႉ ထိုင်တီႈ ထူပ်းၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈမႃးလၢႆပီၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃၼႆႉ လႆႈ။ ၾၢႆႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈမိူင်းထႆး ၸင်ႇႁႃလၢႆး ယွၼ်းတၢင်းႁူမ်ႈမိုဝ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ တႃႈၶႂၢၵ်ႈၼမ်ႉ တႃႈၶုတ်းၼမ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၵူၼ်းမိူင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“ဢၼ်ထႆးၶဝ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵႂႃႇတႄႉၵေႃႈ ၶဝ်တေတဵၵ်းယႃႉပႅတ်ႈတႄႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ လႅၼ်ႁိူၼ်း ဢၼ်ပူၼ်ႉၶဝ်ႈၼမ်ႉသၢႆၼၼ်ႉ ၶဝ်  တေယွၼ်းတၢင်းႁူမ်ႈမိုဝ်း ၵၼ်တၢင်းမိူင်းမၢၼ်ႈသေ တေယႃႉၵႂႃႇ။ ၶဝ်တေၵေႃႇတႄးႁွင်ႈၼမ်ႉ ႁႂ်ႈ မၼ်းသုင်။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ဢၼ်ၶဝ်ၵေႃႇတႄးၼမ်ႉၼႆႉ မၢင်တီႈၵူၺ်းဢၼ်ၸၢင်ႈၵေႃႇ မၢင်တီႈသမ်ႉ မီး ႁိူၼ်းတိတ်းၸပ်းဝႆႉၵမ်းလဵဝ်လႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵေႃႇ ယွၼ်ႉၼၼ်ႉၸင်ႇဝႃႈ ၶဝ်ယွၼ်းတၢင်းၸွႆႈထႅမ် တႃႇၵေႃႇတႄးၼမ်ႉသုင်သုင်ၼၼ်ႉၼႆဢေႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ပေႃးၾူၼ်တူၵ်းၵမ်းလႂ် ၼမ်ႉထူမ်ႈတႃႈၶီႈလဵၵ်းၵမ်းၼၼ်ႉ။ ၾူၼ်ဢမ်ႇႁႃႇယႂ်ႇသေ တႃႉၵေႃႈ ၼမ်ႉတိုၼ်းထူမ်ႈၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းယွမ်ႇ။

ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵႄးၼမ်ႉသၢႆ ၼွင်းလူၵ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼႆႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉၼမ်ႉႁူၺ်ႈၼမ်ႉလွႆလေႃႈလူင်းႁႅင်း။ ယွၼ်ႉၼမ်ႉၸႅဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ ဢဝ်ထူင်သၢႆးထူင်ႁိၼ်မႃးႁႄႉတၢပ်ႈဝႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႉႁႅင်းၼမ်ႉလႆႈ။

ဢိင်ၼိူဝ် ၼမ်ႉသၢႆၼွင်းၼႆႉသေ ၼႂ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇထႆး ၵမ်ႈပႃႈၼမ် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈလွင်ႈ ပိူင်ပဵၼ်ၼမ်ႉ သၢႆထႅင်ႈလၢႆလွင်ႈ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ လၢတ်ႈၵႂႃႇပႃးဝႃႈ – တၢင်းႁူဝ်ၼမ်ႉမႄႈသၢႆ ၾၢႆႇတၢင်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ မီး ၵၢၼ်ၶုတ်းႁႄႈၶုတ်းၶမ်းယႂ်ႇလူင်လႄႈ ၸင်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉသၢႆၼႆႉ ၶုၼ်ႇဢူၼ် မီးၵူမ်ႇမီးဢုင် သမ်ႉပၢႆ ပဵၼ်ၵွင်ႉငူၼ်ႉထႅင်ႈ ယွၼ်ႉၵူၼ်းၶုတ်းၶမ်း ၸႂ်ႉထၢတ်ႈၶမ်ႊမီႊၶိူဝ်ႊသေ လႆႈလွင်ႈၸွမ်းၼမ်ႉ – ဝႃႈၼႆဝႆႉ ။

မိူဝ်ႈၼမ်ႉသၢႆၼွင်း ၼႂ်းပီ 2024 ၼၼ်ႉ ၾင်ႇမၢၼ်ႈၾင်ႇထႆး ထူပ်းၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈ ဢွင်ႈတီႈၵူၼ်းယူႇ သဝ်းလႄႈ သူၼ်ၼႃးၵူၼ်းမိူင်းၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်ဢေႊၶိူဝ်ႊ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ႁွင်ႈၵၢၼ် ၾၢႆႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈမႄႈသၢႆ ၸင်ႇႁၢင်ႈဝႆႉၶိူင်ႈတႅၵ်ႈႁႅင်းၼမ်ႉ တႃႇႁူႉၽေးၼမ်ႉၼွင်းလူင်ႈၼႃႈ။

သင်ဝႃႈ ၼမ်ႉသၢႆယိုင်ႈၶိုၼ်ႈ ထိုင်တီႈၶိူင်ႈတႅၵ်ႈၼမ်ႉၼၼ်ႉၼႆၸိုင် ၶိူင်ႈၼၼ်ႉ တေမီးသဵင်ပၼ်ၾၢင်ႉ လင်မေႃးမႃး။ ၵူၼ်းမိူင်း တေၸၢင်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းတႃႇတူဝ်ႈတၼ်းဝႆႉ လူင်ႈၼႃႈ 8 -9 ၸူဝ်ႈမူင်း ၼႆယဝ်ႉ။

ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈထိုင်ၼမ်ႉၼွင်းထူမ်ႈမႃး မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 29/04/2025 ၼႆႉသမ်ႉ ၶိူင်ႈတႅၵ်ႈၼမ်ႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးသဵင်သင်မေႃးမႃးလႄႈ ပဵၼ်တီႈဝႃႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းဝႆႉ။

ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉ ၽူႈၵွၼ်းၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းႁၢႆးတႄႉ လၢတ်ႈၵႂႃႇတီႈသိုဝ်ႇ Thai PBS ဝႃႈ – မီးၵူမ်ႇမီး ဢုင် မႃးၶင်ႉဝႆႉတီႈလၵ်းတႅၵ်ႈၼမ်ႉသၢႆၼၼ်ႉၼမ်ၼႃႇလႄႈ ၶိူင်ႈမၼ်းၸင်ႇဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ် – ဝႃႈၼႆ။