မိူဝ်ႈႁၢင်လိူၼ်မၢတ်ႊၶျ် ဝၼ်းတီႈ 28 ယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်းမွၵ်ႈ 1 မူင်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတၢင်းသုၼ်ၵၢင်မိူင်းမၢၼ်ႈ တိူင်းၸႄႈၵႅင်းသေ ၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆ (ဢိင်ႇသၼ်ႇ) ႁႅင်း 7.7 မႅၵ်ႊၼီႊၵျုတ်ႉသေႁိူၼ်းယေး ၵူၼ်ႇၵၢၼ်ႉယူတ်ႇတဵင် ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ႁဵတ်းႁႂ်ႈၾႆးသျွတ်ႉသေ ၵိူတ်ႇပဵၼ်ၾႆးမႆႈပႃး။ ၵူၼ်းမိူင်း ႁူပ်ႉတၢင်းတုၵ်ႉ လွင်ႈပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်ယင်းပႆႇယဝ်ႉ သမ်ႉပေႃးလႆႈတူၵ်းၵိၼ်းထႅင်ႈ ယွၼ်ႉၽေးသၽႃႇဝ ၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆသေ ႁႃတီႈၸႂ်ယႂ်ႇၸႂ်ယဵၼ် ဢမ်ႇလႆႈလႄႈ မိူၼ်တင်းလႆႈတူၵ်းမိူင်းငရၢႆးလိပ်းၵႂႃႇ တင်းပိုၵ်း။

ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸၢတ်ႈပၢၼ်လူႉ ပၼ်တၢင်းတုၵ်ႉၶ တၢင်းယၢပ်ႇၵိၼ်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ႁူပ်ႉၽေးၶဵၼ်ယူႇၼႆႉ မီးသွင်လွင်ႈ။ လွင်ႈၼိုင်ႈ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ်ၼႂ်းမိူင်း ဢၼ်ပဵၼ်မႃး ယွၼ်ႉလေႃးၽ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ၊ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈတႄႉ ပဵၼ်ၽေးသၽႃႇဝ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၽူႈလႂ်ၽႂ်ႁၢမ်ႈလႆႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ပၢင်တိုၵ်းတင်း ၽေးသၽႃႇဝၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈၶဵင်ႇတႃႉလူင် တွၼ်ႈတႃႇၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆသေတႃႉ ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တႄႉ ယွၼ်ႉတၢင်းမိူၵ်ႈမႂ်ႇ ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ မၢင်ႇၵိူဝ်းၶႂ်ႈ ပဵၼ်ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇလူင်သေ ဢမ်ႇတၢင်းၼိုင်ႈၵေႃႈ တၢင်းၼိုင်ႈ တိုၼ်းပၼ်တၢင်းတုၵ်ႉၶ ယၢပ်ႇၵိၼ်းတေႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းမႃးယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်းယႂ်းယႂ်း။

ၼႂ်းမိူင်းတႆး ဝဵင်းလႂ်လၢႆလၢႆ ႁူပ်ႉတၢင်းယၢပ်ႇ ယွၼ်ႉၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆ

ၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆ (ဢိင်ႇသၼ်ႇ) ပွၵ်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈ တိူင်းၸႄႈၵႅင်း၊ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ၊ ၼေႇပျီႇတေႃႇ တိူင်း မၵူၺ်း၊ တိူင်းပႃႇၵိူဝ် (ပဲခူးတိုင်း) ထုင်ႉလိၼ်ပဵင်းလႄႈ မိူင်းတႆး၊ မိူင်းရၶႅင်ႇ၊ မိူင်းယၢင်းလႅင်၊ မိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ယင်းယွၼ်ႈထိုင်ပႃး မိူင်းထႆး၊ မိူင်းၶႄႇ၊ မိူင်းဢိၼ်ႊတီႊယိူဝ်ႊ၊ မိူင်းပင်းၵလႃႊတဵတ်ႉၶျ် ၵမ်ႈၽွင်ႈထႅင်ႈ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်း၊ ႁိူၼ်းယေးတိူၵ်ႈသုင်၊ ၶူဝ်တင်း တႃႈႁိူဝ်း ဢိၵ်ႇၵွင်းမူး ဝတ်းဝႃးၽႃသိူဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်ႇပင်းလူႉၵွႆ တဵင်ၵူၼ်းတၢႆမၢတ်ႇၸဵပ်း ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်ၵေႃႉ မၼ်းယဝ်ႉ။

မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ

မိူဝ်ႈလိူၼ်မၢတ်ႊၶျ် ဝၼ်းတီႈ 28 ယၢမ်းၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼၼ်ႉ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၵေႃႈ တုမ်ႉယွၼ်ႈ ၺႃးႁႅင်းတၢၼ်ႇတၢၼ်ႇမၼ်းယူႇလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ဝတ်ႉဝႃးၽႃႇသိူဝ်ႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼမ်ႉသၼ်ႇ ၵွင်းမူးမၢၼ်ႈတူင်ႈ ဝၢၼ်ႈႁိၼ်ႁွင်ႇ (မန်တုံ ဟင်ဟောင်းရွာစေတီ) တင်း ႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်လိၵ်ႈ ဝၢၼ်ႈဢႃယမ်း (အာရမ်းရွာ) ၵူၼ်ႇပင်းလူႉၵွႆၵႂႃႇပႃး ၼႆယဝ်ႉ။

မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း

ၽွင်းၸုမ်းမီးၼမ်ႉၸႂ်ၸွႆႈထႅမ် ၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းမေႃႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ႁၼ်ထိုင်ၼိူဝ် သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းတေႃႇၵူၼ်းၼင်ႇၵၼ်သေ ၶတ်းၸႂ်သႂ်ႇႁႅင်းၶဝ်ႈမႃးၸွႆႈထႅမ် ၵူၼ်းယၢပ်ႇၵိၼ်း ယွၼ်ႉၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ လႆႈႁူႉဝႃႈ တၢင်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ ပွတ်းၸၢၼ်း ဢိၵ်ႇပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်းၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ထူပ်းၺႃးၽေးၶဵၼ်ၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆသေ ႁူပ်ႉပၼ်ႁႃလၢႆလၢႆလွင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။

လႆႈႁူႉဝႃႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆသေ ႁိူၼ်းယေး ႁိူၼ်းတိူၵ်ႈဢိၵ်ႇ သဵၼ်ႈတၢင်း၊ ဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇ၊ ၵွင်းမူးလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵၢတ်ႇလေႃႉ၊ ဢွင်ႇပၢၼ်း၊ ယွင်ႁူၺ်ႈ၊ တူၼ်ႈတီး၊ ပၢင်လွင်း၊ ၼမ်ႉၸၢင်၊ မိူင်းၼၢႆး ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ၊ ၵူၼ်းလူင်၊ သင်ၶၸဝ်ႈတင်းၼမ် မၢတ်ႇၸဵပ်းလူႉတၢႆႁၢႆလၢႆ တင်းၼမ်။  

တီႈမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ ၼႂ်းၼွင်ႁၢႆးယႃႈ ၸႄႈဝဵင်းယွင်ႁူၺ်ႈၼႆႉ လႆႈဝႃႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၼမ်လိူဝ် ပိူၼ်ႈသုတ်းယဝ်ႉ။ ၸဵမ်ဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇ ဢိၵ်ႇႁိူၼ်းၵူၼ်းမိူင်းၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင် လူႉၵွႆ ၵူၼ်ႇပင်းၵႂႃႇ ထိုင်တီႈၵူၼ်း ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ပေႃးႁူပ်ႉတၢင်းယၢပ်ႇ၊ လူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ် ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်၊ ဢွင်ႈတီႈၼွၼ်း ဢိၵ်ႇပႃးၶူဝ်းၼုင်ႈတၢင်းဝႂ် ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၸွမ်းၼင်ႇ သဵၼ်ႈမၢႆၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ဝဵင်းယွင်ႁူၺ်ႈ ၵဵပ်းႁွမ်တွမ်ဝႆႉၼၼ်ႉ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၵေႇလႃႇၼႆႉ လင်ႁိူၼ်းလူႉၵွႆၵႂႃႇ မီး 850 လင်၊ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ 2 ၵျွင်း၊ ႁွင်ႈယႃ (ဆေးပေးခန်း)လႄႈ ႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉဢွၼ်ႇ (မူကြိုကျောင်း) ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉလူႉၵွႆၵူၼ်ႇပင်း။ ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်လူႉတၢႆႁၢႆဝႆႉ မီး 43 ၵေႃႉ မၢတ်ႇၸဵပ်းသေ လႆႈယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉ တီႈႁူင်းယႃ 6 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။

ဝၢၼ်ႈသႃလႃး (ဇရပ်ကြီးရွာ) သမ်ႉ ႁိူၼ်းၵူၼ်းလူႉၵွႆၵႂႃႇ 135 လင်သေ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ 1 ၵျွင်း၊ ၵျွင်းသွၼ်လိၵ်ႈ 1 တီႈၵေႃႈ လူႉၵွႆၵႂႃႇၸွမ်း။ မီးၵူၼ်းၸၢႆးၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈ ၼၢင်းယိင်း 4 ၵေႃႉ လူႉတၢႆႁၢႆၵႂႃႇသေတႃႇ 10 ၵေႃႉသမ်ႉ လႆႈယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။

ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉပၼ်ႇ ပႃႇမူဝ် (ၵျႃႇတေႃး) ၵေႃႈ တင်းမူတ်း လင်ႁိူၼ်းမီး 250 လင်၊ ယွၼ်ႉၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆသေ လူႉၵွႆၵႂႃႇ 220 လင် ၵူၼ်းမိူင်းလူႉတၢႆႁၢႆဝႆႉ 4 ၵေႃႉ၊ ဝၢၼ်ႈၵျေးၸႃးႁွင်ႇၵေႃႈ လူႉၵွႆၵႂႃႇ 420 လင်၊ ၵူၼ်းမိူင်း လူႉႁၢႆတၢႆၵႂႃႇၸွမ်းဢမ်ႇမီးၼႆသေတႃႉဝၢၼ်ႈ (သာလေးရွာကြီးရှေ့) တႄႉ ႁိူၼ်းၵူၼ်းလူႉၵွႆၵႂႃႇ တႃႇ 105 လင်၊ ၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈ 1 ၵျွင်း၊ ၵူၼ်းမိူင်းလူႉတၢႆႁၢႆ ဝႆႉ 4 ၵေႃႉယူႇ ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းၼွင်ႁၢႆးယႃႈၼႆႉ မီးယူႇမွၵ်ႈ 20 ဝၢၼ်ႈ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးႁၢင်ပီ 2024 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁူပ်ႉၺႃးၽေးၼမ်ႉသေ လႆႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ႁိူၼ်းယေး ၸူမ်ၼမ်ႉဝႆႉတင်းႁိုင်လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁိူၼ်းၽင်ႉ/ သႃးဝႆႉ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ယွၼ်ႉပိုၼ်ႉလိၼ်ၵူမ်ႇဢုင်ယူၼ်ႈဝႆႉလႄႈ ႁိူၼ်းယေး ၸိူဝ်းၺႃးၼမ်ႉထူမ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပေႃးမၼ်ႈၵိုမ်းသေ ပေႃးလူမ်းႁႅင်း ၵူၺ်းၵေႃႈ ႁိူၼ်းပေႃးၶွၼ်းလူင်ဝႆႉယဝ်ႉ။

ယၢမ်းလဵဝ် ၼႂ်းႁူဝ်ပီ 2025 သမ်ႉ လႆႈထူပ်းၽေးၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆလႄႈ ႁိူၼ်းၵူၼ်းလူႉၵွႆၵႂႃႇမွၵ်ႈ 3,560 လင်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ႁၢမ်းတီႈယူႇယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်ထႅင်ႈ တႃႇ 13,000 ၵေႃႉၼႆ ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇဝႆႉ။

ဢမ်ႇၵႃးႁိူၼ်းတႅမ်ႇႁိူၼ်းမႆႉႁိူၼ်းၽၢၵ်ႈၵူၺ်း ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁိူၼ်းတိူၵ်ႈယႂ်ႇသုင်လႄႈ ဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လူႉၵွႆ ၵူၼ်ႇပင်းၵႂႃႇတင်းၼမ်။ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ယင်းတိုၵ်ႉလူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ် ၼမ်ႉၵိၼ်၊ တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ၊ ၾႆးၾႃႉၾႆးသူဝ်ႇလႃႇ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ။

ၼွင်ႁၢႆးယႃႈၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းယွင်ႁူၺ်ႈသေ ၼႂ်းၼွင်ၼႆႉ တင်းမူတ်း တေမီးယူႇတႃႇ 17 ဢိူင်ႇ၊ ယွၼ်ႉၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆ ပွၵ်ႈၼႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁိူၼ်းယေး လူႉၵွႆၵႂႃႇ မွၵ်ႈ 10 ဢိူင်ႇ၊ ႁိူၼ်းယေး လူႉၵွႆၵႂႃႇမွၵ်ႈ 3,000 လင် ၵူၼ်းမိူင်းလူႉတၢႆၵႂႃႇ မွၵ်ႈ 90 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။

တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵၢတ်ႇလေႃႉ ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းတုမ်ႉယွမ်ႈယွၼ်ႉၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈမၢၵ်ႇလၢင်း၊ ၵုင်းၸေႇတီႇ၊ ဝၢၼ်ႈတွင်ပႄး ၸိူဝ်းၼႆႉ တႃႇ 200 လင်ၶႃးႁိူၼ်း။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႃးၵွင်းမူး သူၺ်ႇမိၼ်းၽူင်းၵေႃႈ ၵူၼ်ႇပင်း။ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉလူဝ်ႇ တၢင်းၸွႆႈထႅမ်ၼမ်ႉၵိၼ် ၊ တင်းၵိၼ်ႁႅင်ႈလႄႈ ၾႆးသူဝ်ႇလႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉတင်းၼမ်။

ၼႂ်းၼၼ်ႉ ႁူင်းႁႅမ်းဢွင်ႇပၢၼ်း (အောင်ပန်းဟော်တယ်) ဝဵင်းဢုမ်ႇပဝ်းၵေႃႈ လူႉၵွႆၵူၼ်ႇပင်းၵႂႃႇလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတၢႆၵႂႃႇ 9 ၵေႃႉ မၢတ်ႇၸဵပ်းၵႂႃႇ 25 ၵေႃႉ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉႁႃတူဝ်ယင်းပႆႇႁၼ်။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းတၢႆၵႂႃႇ 5 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ 2 ၵေႃႉ၊ ၼၢင်းယိင်း 5 ၵေႃႉ၊ ၵူၼ်းၸၢႆး 2 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆ။

တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၵေႃႈ မၢၵ်ႇႁိၼ်လွႆလူင် ၵူၼ်ႇၵိင်ႈတူၵ်းမႃးသႂ်ႇသုမ်ႉ/ ထႅဝ်တိုၵ်းၶၢတ်ႈ တႃႈရူတ်ႉ လူႉၵွႆၵႂႃႇၽွင်ႈ၊ ယွၼ်ႉမၢၵ်ႇႁိၼ်လူင် ဢၼ်ၵိင်ႈလူင်းမႃးၼၼ်ႉ ၵႂႃႇၶမ်သႂ်ႇၵႃး ဢွၼ်ႇ ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉ ၾၢႆႇၼႃႈတိုၵ်းၼၼ်ႉလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၸင်ႇဢမ်ႇလူႉတၢႆမၢတ်ႇၸဵပ်းၸွမ်း ၼႆယဝ်ႉ။

တၢင်းဝဵင်းမိူင်းၼၢႆးသမ်ႉ ႁိူၼ်းဢၼ်ယူႇၸမ်ၽင်ႇလႅၼ်ၼႃးၼၼ်ႉ လင်ၼိုင်ႈ ၵူၼ်ႇလူင်းသေ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈႁိူၼ်းၼၼ်ႉ မၢတ်ႇၸဵပ်းၵႂႃႇ 7 ၵေႃႉသေ လႆႈၵႂႃႇယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉတီႈႁူင်းယႃလူင်။ မၢင်တီႈၵေႃႈ ႁူဝ်ႉဢုတ်ႇၵူၼ်ႇပင်းၵႂႃႇတင်းၼမ်ၵေႃႈမီး ၼႆယဝ်ႉ။

တၢင်းဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ၊ လၢင်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁိူၼ်းဢုတ်ႇ ၸတ်ႉၵႂႃႇလၢႆလၢႆႁိူၼ်းသေ တႃႇႁူဝ်ႉ(ႁူဝ်ႉဢုတ်ႇ) ၵေႃႈ လူမ်ႉ၊ ယွင်ၼမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တႅၵ်ႇ၊ ၾႆးၾႃႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမႃးလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁူပ်ႉတၢင်းယၢပ်ႇ လွင်ႈၼမ်ႉၵိၼ် ၼမ်ႉၸႂ်ႉ။ ၼၼ်ႉၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ႁဵတ်းႁႂ်ႈဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇလႄႈ ၵွင်းမူးၵဝ်ႇၵႄႇ ၸွမ်းၵျွင်းမွၵ်ႇၸၢမ် ဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်း ဝဵင်းမွၵ်ႇမႂ်ႇ မႃးႁိုင်ၶၢဝ်းတၢင်း 100 ပီပၢႆၼၼ်ႉၵေႃႈ လူႉၵွႆၵႂႃႇ လၢႆလၢႆတီႈ ၼႆယဝ်ႉ ။

မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ပီ 2022 လိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊ 10 ဝၼ်း ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ်ၸဝ်ႉၼၼ်ႉ ၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆ တၢင်းဝဵင်းလွႆလႅမ်၊ လၢႆးၶႃႈ၊ ၵႃလီႉ၊ ၵုၼ်ႁဵင်၊ ၵေးသီး ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

မိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ

တၢင်းမိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇတႄႉၵေႃႈ ႁိူၼ်းယေး၊ သဵၼ်ႈတၢင်း၊ ၶူဝ်လႄႈ ဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇ၊ ၵွင်းမူးၵဝ်ႇၵႄႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇလူႉၵွႆၵႂႃႇၼႆသေတႃႉ ယွၼ်ႉၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၾႆးၾႃႉၶၢတ်ႇ ႁိုင်သွင်သၢမ်ဝၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၸင်ႇလႆႈယၢပ်ႇၵိၼ်း လွင်ႈၾႆးၾႃႉ၊ ၼမ်ႉၵိၼ်၊ ၼမ်ႉၸႂ်ႉ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ပီ 2011 လိူၼ်မၢတ်ႊၶျ် ဝၼ်းတီႈ 24 ၼၼ်ႉ တၢင်းမိူင်းတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ ယၢမ်ႈပဵၼ်ၽႅၼ်ႇ လိၼ်ဝႆ ၵႂႃႇႁၢဝ်ႈႁႅင်း သုၼ်ၵၢင်ပဵၼ် ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ မိူင်းလဵၼ်း တင်းႁႅင်းမီးၵႂႃႇ 6.8 လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်း မိူင်းလူႉတၢႆ မွၵ်ႈ 100 ၵေႃႉ မၢတ်ႇၸဵပ်းၵႂႃႇ 100 ပၢႆ။ ပႃးၸဵမ်သဵၼ်ႈတၢင်း၊ ႁိူၼ်းယေးၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လူႉၵွႆၵူၼ်ႇပင်းၵႂႃႇတင်းၼမ်။

ၽူႈမီးပိုၼ်ႉႁူႉပၢႆးႁၼ် ၵူၼ်းၵတ်ႉလႅၼ်ႇလွင်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆၶဝ်ၵေႃႈ လၢတ်ႈပၼ်ၾၢင်ႉဝႆႉဝႃႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ မီးသၢႆၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆလိူၼ်ႈဝႆႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈၵႆႉၵႆႉၵိူတ်ႇပဵၼ်လွင်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆ ၼႆယဝ်ႉ။

ၸွင်ႇတေၵွပ်ႇၵူႈႁဵတ်းသၢင်ႈၶိုၼ်း ၵၢၼ်ႁုၼ်ႈမုၼ်းလႆႈယူႇႁိုဝ်

ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ၵႆႉၵႆႉလႆႈႁူပ်ႉၽေးသၽႃႇဝမႃးသေတႃႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 100 ပီၼႆႉ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇႁူပ်ႉမႃး ၽေးၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းပဵင်းၼႆႉသေၵမ်း။ ၽွင်းၶၢဝ်းၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တိုၵ်ႉလႆႈႁူပ်ႉၺႃး ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းသိူဝ် ယင်းပႆႇယဝ်ႉတူဝ်ႈ၊ ပၼ်ႁႃလွင်ႈယၢပ်ႇၵိၼ်း ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ။ ယၢမ်းလဵဝ်သမ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈမႃးႁူပ်ႉၽေးလူင်သၽႃႇဝ ၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆထႅင်ႈ။

ၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆၵမ်းၼႆႉ လွင်ႈလူႉတၢႆႁၢႆလၢႆမၢတ်ႇၸဵပ်း သပ်းသေးႁူဝ်ယွႆႈမၼ်းတႄႉ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ဝႃႈ မီးၵႂႃႇထိုင်ၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်မၼ်းၵူၺ်းၼႆသေတႃႉ ၾၢႆႇၸုမ်းပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်း လွင်ႈငဝ်းလၢႆးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တင်း ၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉၶဝ်တႄႉ ၼပ်ႉသွၼ်ႇဝႆႉဝႃႈ ၵူၼ်းလူႉ တၢႆႁၢႆလၢႆမၢတ်ႇၸဵပ်းၼႆႉ တေမီးယူႇမွၵ်ႈ ႁူဝ်မိုၼ်ႇမၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။

တင်ႈတႄႇၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆမႃး ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉဢဝ်ၶိူင်ႈမိၼ် ပွႆႇသႂ်ႇၼႂ်းၵူႈၸႄႈမိူင်း ပိုၼ်ႉတီႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းယူႇၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ယင်းပၢႆဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်း တီႈၸုမ်းသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းလၢႆလၢႆၸုမ်း ၵိုတ်းတိုၵ်း ဢမ်ႇပိုတ်ႇပၢင်တိုၵ်း တေႃႇဢွၼ်တၢင်းၼႆႉသေ ထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်းယူႇ။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၶၢဝ်းၵူၼ်းမိူင်းတူၵ်းၵိၼ်းယူႇၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇပိုတ်ႇပၼ်သဵၼ်ႈတၢင်း ႁႂ်ႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်။ လွင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလၢႆလၢႆၾၢႆႇ လၢႆလၢႆၸုမ်း ဢမ်ႇပဵင်းပေႃးႁၢၼ်ႉၸႂ် ၼိူဝ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ။

ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ တႄႇပီ 2019 မႃး ႁူပ်ႉၽေးသၽႃႇဝ တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉသေ ထိုင်မႃးပီ 2021 ဝၢႆးလင် ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2020 သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉၶေႃႈဢၢင်ႈဝႃႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဢမ်ႇမီးလွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၼႆသေ ဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်း ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းမႃး။

တႄႇၼၼ်ႉမႃး သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉၵူႈလၢႆးတၢင်းသေ ပေႉၵိၼ်လူလၢႆ မိပ်ႇငႅၼ်းတေႃႇၵူၼ်းမိူင်းသေ ဢမ်ႇတိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းပိူင်သိုၵ်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းတူၵ်းတႅမ်ႇ ငဝ်းလၢႆးပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႂ်းမိူင်းၵေႃႈ သိုပ်ႇတူၵ်းယဝ်ႉတူၵ်းထႅင်ႈ။ တွၼ်ႈတႃႇ တေၵွပ်ႇၵူႈပူၵ်းပွင်ၶိုၼ်း ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼႆႉတႄႉ ယင်းပႆႇႁၼ်ငဝ်းလၢႆးမၼ်း ထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈလီ ယၢမ်းလဵဝ် ယွၼ်ႉၵူၼ်းမိူင်းႁူပ်ႉၺႃး ၽေးၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေ ၵူႈမိူင်းမိူင်း လႆႈဢဝ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ် ပႃးၸဵမ်ဢီႈယူတ်းဢီႈယႃ ဢိၵ်ႇငိုၼ်းၵမ်ႉၸွႆႈတင်းၼမ် မႃးၸွႆႈထႅမ် ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယူႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ထုၵ်ႇလီဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းၼႆႉသေ ပူၵ်းပွင်ၵွပ်ႇၵူႈ ၵေႃႇသၢင်ႈၶိုၼ်း ၵၢၼ်ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇယူႇ။

တႅမ်ႈ – မူၺ်ၶမ်း