သိုၵ်းမၢၼ်း ယိုတ်မိူင်းမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 4 ပီပၢႆၼႆႉ ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်းၵေႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈၶၢႆႉၸူးတၢင်းႁၢႆႉ တၢင်းၸႃႉမႃး။ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇၵေႃႈ ၶိုင်ဢၢင်ႈၶႂ်ႈၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ တႃႇပဵၼ်ႁူးထူၺ်ႈၸႂ်မၼ်း။

ယွၼ်ႉယိုတ်းဢႃႇၼႃႇသေ ၶိၼ်ၽွင်းငမ်းၸိုင်ႈမိူင်းဝႆႉလႄႈ ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉလၢႆပႃႈလၢႆၾၢႆႇ ၶတ်းၶွမ်ႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃးတႃႇသေႇ။ ၼႂ်းလိူၼ်ၼႆႉၵေႃႈ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶၢၼ်ပၢၵ်ႇလၢတ်ႈ ထႅင်ႈဝႃႈ သင်ၶႂ်ႈသၢင်ႈမိူင်းတီႊမူဝ်ႊၶရေႊၸီႊ ယႃႇၶတ်းၶႂၢင်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၼႆထႅင်ႈ။

မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 07/03/2025 ၼၼ်ႉ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းလႆႈထူပ်း ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၽီႇလႃႇရိတ်ႉသ် Belarus လႄႈ မိူင်းရတ်ႉသျႃးသေ မၼ်းလၢတ်ႈပႃး လွင်ႈတေၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ။

မိူဝ်ႈမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ပွၵ်ႈၶိုၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ဝၼ်းတီႈ 09/03/2025 ၼႆႉ မၼ်းၸၢႆးလၢတ်ႈဝႃႈ -“သင်ထိုင် မႃး လိူၼ်တီႊသႅမ်ႊပိူဝ်ႊ ႁၢင်ပီ 2025 ၼႆႉ ဢမ်ႇၼၼ် လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ ႁူဝ်ပီ 2026 ၼႆႉ တေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈႁႂ်ႈလႆႈ။ သင်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်မိူင်းတီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ ယႃႇၶတ်းၶႂၢင်”- ဝႃႈၼႆ။

လွင်ႈဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ယူႇတီႈ မိူင်းရတ်ႉသျႃးလႄႈ မိူင်းပီႇလႃႇရိတ်ႉသ် ၵေႃႈ ႁၼ်လီၵမ်ႉထႅမ်ၸွမ်းယူႇၼႆ ၸေႃႇမိၼ်းထုၼ်း ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုၼ်ယၼ်လၢတ်ႈ တီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ဝႆႉၼင်ႇၼၼ်။

တႃႇၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ သင်ဢဝ်ပိူင်ၼႂ်းသၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဝႃႈၸိုင် တၵ်းလူဝ်ႇမီးၸႄႈဝဵင်း 330 ဝဵင်း ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸွမ်းဝႃႈၼႆသေတႃႉ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ယႃႇဝႃႈ တေႁွင်ႉၽူႈတႅၼ်း ႁႂ်ႈတဵမ်ၸွမ်းၼင်ႇပိူင် တႃႇတေလူင်းၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်းၵူၺ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ယၢပ်ႇ။

မိူဝ်ႈၼႂ်းလိူၼ်ဢွၵ်ႊထူဝ်ႊပိူဝ်ႊ 2024 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တဵၵ်းႁႂ်ႈႁွင်ႈၵၢၼ် ၾၢႆႇၽွင်းငမ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ လူင်းၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၵူၼ်း ၼႂ်း 330 ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ တေႃႉတႄႉၶဝ်ႈထိုင်လႆႈ 145 ၸႄႈဝဵင်း ၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႉ။

ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉသေ ၽူႈတႅၼ်းၵဝ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ဝႃႈ -“ၵၢၼ်မိူင်း ၸွင်ႇတေမီးလွၵ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢၼ်လီၼႆတႄႉ ပေႃးတူၺ်း ၶိုၼ်ႈပိုၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ဢူးတၢၼ်းသူၺ်ႇ ဢူးၼေႇဝိၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ တွၼ်ႈသုတ်းၶဝ်ဢမ်ႇလီ။ ယွၼ်ႉၼၼ် မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ ယူႇတီႈဝႃႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ တေၶႂ်ႈသုတ်းတွၼ်ႈလႂ်ၼႆၵူၺ်း။ ပေႃးမၼ်း တေဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈၵၢၼ်မိူင်းၵႂႃႇယဝ်ႉ ၵူၼ်းတၢင်းလင်မၼ်း ၸွင်ႇတေပဵၼ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ပၼ် မၼ်းလႆႈၼႆ မၼ်းတိုၼ်းလူဝ်ႇဝူၼ်ႉ။ ပေႃးဢမ်ႇမီးၽႂ်ႁူမ်ႇတူမ်းပၼ်မၼ်းၵေႃႈ ၵမ်းလိုၼ်း မၼ်းၸၢင်ႈလႆႈႁပ်ႉ တၢင်းၽိတ်းဢၼ်မၼ်းႁဵတ်းဝႆႉၸိူဝ်းၼႆႉ”- ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်း 330 ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ သင်ဝႃႈ လႆႈၶိုင်ႈၼိုင်ႈလိူဝ်လိူဝ် မွၵ်ႈ 167 ၸႄႈဝဵင်းၵူၺ်းၵေႃႈ ၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈ တင်ႈလႆႈ။ ပေႃးဢဝ်ပုၼ်ႈမၼ်းဝႃႈၵေႃႈ 4 ပုၼ်ႈလႂ် 1 ပုၼ်ႈ။ မွၵ်ႈ 80 ၸႄႈဝဵင်း ၼႆႉၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸၢင်ႈၶိၼ်သေႁဵတ်းလႆႈယူႇၼႆ ၽူႈတႅၼ်းၵဝ်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ထတ်းသၢင်ဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈယႃႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ တေႁဵတ်းသင်ၵေႃႈ တေဢမ်ႇငၢႆႈလူမ်မိူၼ်မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၺႃးၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ လၢႆႈပႃႈၾၢႆႇလူမ်ႇတိုၵ်းယိုတ်းဢဝ် တိူင်းသိုၵ်းၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ (ရမခ) လႄႈ တိူင်းသိုၵ်းဝၼ်းတူၵ်း (နပခ) ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ဝဵင်းဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယၢမ်ႈၵုမ်းဝႆႉမွၵ်ႈ 100 ဝဵင်း ၼႆႉၵေႃႈ ၺႃးယိုတ်းမူတ်း။

ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇၼႆႉ ၶိၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းသေ ၶႂ်ႈႁဵတ်းသင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇတွၼ်ႉ ထွမ်ႇသဵင်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း။ ၼႂ်းဝၼ်း 31/01/2025 ၼႆႉၵေႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ယိုတ်ႈဢႃယုၵုမ်းမိူင်းထႅင်ႈ ပဵၼ်ပွၵ်ႈၵမ်း 7 သေ ပုတ်ႈတႅၼ်းဢဝ်တၼ်းႁဵင်း ၸွမ်ၸိုင်ႈၸူဝ်ႈၶၢဝ်းထႅင်ႈ လူၺ်ႈဢမ်ႇထွမ်ႇသဵင် ၵၢင်ၸႂ်ၽႂ်။

ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁူၺ်းသူၼ်းတႃႇၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ယူႇတီႈၸဵင်ႇႁပ်ႉႁူႉၵၢၼ်မိူင်းၽႂ်မၼ်းသေ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း 50 ပၢႆ တၢင်ႇမၢႆၾၢင်ဝႆႉယူႇ။

ၼႂ်းပႃႇတီႇ ၸိူဝ်းဢၼ်တၢင်ႇမၢႆၾၢင်ဝႆႉၼႆႉ တႃႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵၢၼ်မိူင်းၼႆသေ ယူႇတီႈ ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းၶွမ်ႊမိဝ်ႊၼိတ်ႉသ်မိူင်းၶႄႇ ယၢမ်ႈမွၵ်ႇႁွင်ႉၵႂႃႇႁူပ်ႉထူပ်း။ ပႃး ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ ၊ ပႃႇတီႈသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ ၊ ပႃႇတီႇရၶႅင်ႇ၊ ပႃႇတီႇၼမ်းၼႃႈၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။

မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းမႃး မိူဝ်ႈ 01/02/2021 ၼၼ်ႉသေ လၢတ်ႈဢွၵ်ႇပၢၵ်ႇဝႃႈ တေၸတ်းပၼ်ၶိုၼ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဢၼ်ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇၼႆယူႇတႃႇသေႇသေတႃႉ ဢမ်ႇႁၼ် ၽေႃႇၼမ်ႉၼႄတူဝ်သင်မႃးလႆႈ။ ယၢမ်းလဵဝ် ဝၢႆးလႆႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၸူးမိူင်းၶႄႇလႄႈ ရတ်ႉသျႃးယဝ်ႉ သမ်ႉၶိုၼ်းၶၢၼ်ပၢၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ တေၸတ်းႁႂ်ႈဝႆးသုတ်းၼႆထႅင်ႈ။

ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်ၵၢၼ်မိူင်းၵမ်ႈၼမ် ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဢၼ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေဢွၼ်ႁူဝ် ၸတ်းၼမ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈယုမ်ႇလႆႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇတဵမ်ဝႃႈ တေပဵၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်မီးလွင်ႈၽဵင်ႇ ပဵင်းပဵၼ်ထမ်းၼႆယူႇ။

ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ပွတ်းၸၢၼ်းၵေႃႈ တိုၵ်ႉမီးပၼ်ႁႃ ႁိမ်ၸိင်းၼႃႈတီႈၵၼ်ယူႇလႄႈ သင်ဝႃႈမီး ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသေ တႄႇမီးမႃးသၽႃးၼႆၸိုင် ၸွင်ႇတေမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆသင်ၼႆၼၼ်ႉ ၽူႈတႅၼ်းၵဝ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ၵေႃႉၼိုင်ႈ ထတ်းသၢင်ႁၼ်ဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“သင်ဝႃႈ မီးသၽႃးမႃးၼႆ မၼ်းၵေႃႈ တေမိူၼ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ပူၼ်ႉမႃးၵူၺ်း။ ယူႇတီႈဝႃႈ သိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း တေၽွမ်ႉဢမ်ႇၽွမ်ႉၼႆၵူၺ်း။ ပေႃးမႃးတူၺ်း မိူဝ်ႈ 2010 – 2015 ၼၼ်ႉၼႆ ၼႂ်း 330 ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မွၵ်ႈ 5 ဝဵင်းၼႆႉသမ်ႉ ဢမ်ႇၶဝ်ႈၶႅင်ႇၼႂ်းသၽႃး။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းၼႃႈတီႈဝႃႉၵုမ်း 4 ဝဵင်းလႄႈ မိူင်းလႃး ဢမ်ႇ ၶဝ်ႈပႃး။ ၼႂ်းသၽႃးမိူင်းတႆးၵေႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇၶဝ်ႈ။ 55 ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆႉ 50 ၸႄႈဝဵင်းၵူၺ်း ဢၼ် ၶဝ်ႈၶႅင်ႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၵႃႈပႄႉၶႂ်ႈမီးသၽႃးလႃႈ ၸွင်ႇၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉတေၽွမ်ႉ ၼႆၼၼ်ႉၵူၺ်း။ တေတိုၵ်းဢဝ်ႁႃႉ ဢမ်ႇၼၼ် တေဢဝ်ၵၢၼ်မိူင်း ဢုပ်ႇၵႄႈလိတ်ႈၵႂႃႇႁႃႉၼႆ ယူႇတီႈ ၶဝ်တႅပ်း တတ်းၵူၺ်း”- ဝႃႈၼႆ။

မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇတႄႉ လၢတ်ႈဝႃႈ တေၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆယူႇ ၶိူဝ်းယႂ်း သေတႃႉ ထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ပႆႇ ႁၼ်ၸုမ်းလႂ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလၢတ်ႈလွင်ႈၼၼ်ႉ။ မိူၼ်ၼင်ႇ တႃႇၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ တေၸႂ်ႉပိူင် ၸိုင်ႈမိူင်းၸိူင်ႉႁိုဝ်။ တေလိူၵ်ႈတင်ႈၼႂ်းပွတ်းတွၼ်ႈလႂ် ၊ တေၸႅၵ်ႈပုၼ်ႈၽွၼ်းၵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆ ၸိူဝ်း ပႆႇမီးပိူင်ၸႅင်ႈလႅင်းလႄႈ တႃႇတေႁႂ်ႈပႃႇတီႇ ၸိူဝ်းတၢင်ႇမၢႆၾၢင်ဝႆႉ တေပၼ်ႇၵၢၼ်ၵႂႃႇၼႆႉ တေယၢပ်ႇ ယူႇၼႆ Dr မဵဝ်းသႅတ်ႉတူၺ်း ၽူႈၼမ်းၼႂ်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ပႃႇတီႇၼမ်းၼႃႈ ၵူၼ်းမိူင်း လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်တၢင်ႇမၢႆၾၢင်ဝႆႉၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ တႃႇၶဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်သူၼ်ၸႂ်ၼိူဝ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵေႃႈ ႁႅင်းယွမ်းမႃးတိၵ်းတိၵ်း။ ယဝ်ႉ ၵေႃႈ လႆႈမႆႈၸႂ်တႃႇပႃႇတီႇ တေမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈထႅင်ႈလႄႈ ပဵၼ်လွင်ႈမႆႈၸႂ်ဝႆႉႁင်းၽႂ်မၼ်းယူႇၼႆ ၵႅမ် ႁူဝ်ပဝ်ႈ ပႃႇတီႇသိူဝ်ၽိူၵ်ႇ Dr.ၸၢႆးၵျေႃႇဢူင်း လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ VOA ဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ယူႇတီႈ NUG ဢၼ်မၵ်းၸိုဝ်ႈဝႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸူဝ်ႈၵၢင်ၼႆႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်လီၸွမ်း လွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉလႄႈ တေသၢၼ်ၶတ်းၵႂႃႇထႅင်ႈယူႇ ၼႆသေတႃႉ တေတိူဝ်းယမ်လႆႈမွၵ်ႈႁိုဝ်ၼႆ ၵူၼ်းတင်းလုမ်ႈၾႃႉ ပဵၼ်ဢၼ်သူၼ်ၸႂ်ပႂ်ႉတူၺ်းဝႆႉယူႇ။