ဝၼ်းတီႈ 18/02/2025 ၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢွၵ်ႇပၵ်းပိူင်မႂ်ႇ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈတင်ႈၸုမ်းၾၢႆႇဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ သုၼ်ႇလဵဝ် ဢၼ် ၾၢႆႇမၢၼ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ “ပုဂ္ဂလိက လုံခြုံရေး ဝန်ဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေ ”။ ၸွမ်းၼင်ႇ ၼႂ်းပိူင်ၼၼ်ႉတႄႉ ၽႂ်မီးဢႃႇၼႃႇ ၽႂ်မီးငိုၼ်းၵေႃႈ ၸၢင်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈတင်ႈၸုမ်းသေ ယိပ်းၵွင်ႈလႆႈ။

ၼႂ်းငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်း ဢမ်ႇသုၵ်းဢမ်ႇလိပ်း မိူၼ်ၼႆတႄႉ ယွၼ်ႉပိူင်ၼႆႉသေ ၽွၼ်းၸႃႉၸၢင်ႈၼမ်သေ ၽွၼ်းလီ။ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈငိုၼ်းသႃးၶဝ် ၸႂ်ႉႁႅင်းငိုၼ်း တင်ႈၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ဢွၵ်ႇမႃးလႆႈထႅင်ႈ ၵမ်ႈၼမ် ႁၼ်ထိုင်ၼင်ႇ ၼႆ။

ပေႃးဢဝ်ၸွမ်းၾိင်ႈမိူင်း ၼိုင်ႈလုၵ်ႈဝႃႈၸိုင် တႃႇတေပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇပၵ်းပိူင် ၼိုင်ႈဢၼ်တေႃႇၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉ တၵ်းလူဝ်ႇမီးသၽႃးဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ဢၼ်လုမ်ႈၾႃႉမၵ်းမၼ်ႈ။ လူဝ်ႇလႆႈမီးသဵင်ၵၢင်ၸႂ် ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇ ၸင်ႇတေဢွၵ်ႇလႆႈပၵ်းပိူင်သေဢၼ်ဢၼ်။

ၵူၺ်းၵႃႈ ၸူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်းမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 4 ပီၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶိၼ်ၽွင်းငမ်းသေ ဢွၵ်ႇပိူင်ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ပွၵ်ႈၼႆႉၵေႃႈ ဢွၵ်ႇထႅင်ႈပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ၸုမ်းဢဝ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၼႆထႅင်ႈ။ ၽိုၼ်လိၵ်ႈၼႆႉ တင်းမူတ်း မီး 31 ၼႃႈလိၵ်ႈ ၊ မီး 13 တွၼ်ႈ။

သိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႉ ၼႄၶေႃႈဢၢင်ႈဝႃႈ တႃႇပဵၼ်မႃးပိူင်ဢၼ်ၼႆႉ မီးဝႆႉတၢင်းယိူင်းဢၢၼ်း 5 ၶေႃႈ – တႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ မီးလွင်ႈၵတ်းယဵၼ်၊ တႃႇႁႂ်ႈၾၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းတင်ႈလႄႈ ၾၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶွတ်ႇၽၼ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းၵၼ်လႆႈ၊ တႃႇႁႂ်ႈမီးမႃးၸုမ်းဢဝ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၶိုတ်းၸၼ်ႉလုမ်ႈၾႃႉ၊ တေဢမ်ႇ ႁႂ်ႈမီးၸုမ်းဢဝ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၸွမ်းပၵ်းပိူင်လႄႈ တေ ႁႂ်ႈၾၢႆႇလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၸၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းလႄႈ ၸၼ်ႉပိုၼ်ႉတီႈၽႂ်မၼ်း မီးလွင်ႈၵူမ်ၵဵဝ်ၵၼ်လႆႈၼႆ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈပၵ်းပိူင်ၼႆႉသေ ၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇပေႃးမီးဢဵၼ်ႁႅင်း တႃႇဢဝ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းယဝ်ႉလႄႈ ၸင်ႇပၼ်ၶႂၢင်ႉ ၸုမ်းဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တင်ႈၸုမ်းယိပ်း ၵွင်ႈၵႅတ်ႇၶႄႁင်းၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႉ။

ပေႃးတူၺ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ဢိၵ်ႇပႃးမိူင်းတႆးလၢႆၸႄႈဝဵင်းတႄႉၵေႃႈ ၶွမ်ႊပၼီႊလၢႆဢၼ် တိုၼ်းၶၢတ်ႈ ၵူၼ်းပႂ်ႉဢဝ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ တႃႇၵၢၼ်ငၢၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇမႃးၸဵမ်လႂ်ယူႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇထိုင်တီႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ဢွၵ်ႇၼႃႈ ဢွၵ်ႇတႃ။

ၼႂ်းတွၼ်ႈ 7 ၶေႃႈ 21 ၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉဝႃႈ  ၶွမ်ႊပၼီႊလႂ် ၸုမ်းလႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ သင်ၶႂ်ႈတင်ႈၸုမ်းဢဝ် လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ တႃႇ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸိုင် ၸၢင်ႈၶၢတ်ႈၵူၼ်းလႆႈဢၼ်ဢမ်ႇပူၼ်ႉ 10 ၵေႃႉ။

သင်ဝႃႈ တင်ႈၸုမ်းၵေႃႈ တၵ်းလႆႈႁဵတ်းဝႂ်ၶွၼ်ႇ လၢႆႊသိၼ်ႊ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈပၼ်ၶႂၢင်ႉ။ သင်ဝႃႈ ၸုမ်းလႂ်တၢင်ႇဝႂ်ၶႂၢင်ႉယဝ်ႉၵေႃႈ တၢင်ႇယွၼ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇပႃးၵေႃႈလႆႈ။ သင်ဝႃႈ လႆႈၶၢဝ်ႇငၢဝ်းသင်မႃးၵေႃႈ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းႁႂ်ႈသူင်ႇၶေႃႈမုလ်းပၼ် ၾၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵမ်းသိုဝ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။

ၼႂ်းၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပႃးဝႆႉဝႃႈ တေႁႂ်ႈၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၾၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ (ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ) ၵွင်ႉ ၵၼ်တၢင်းၾၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ၶႂ်ႈဢဝ်ပဵၼ်ၶိူင်ႈမိုဝ်း ၶဝ်ၵူၺ်း ႁိုဝ်ၼႆ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတူင်ႉ ၼိုင်ၼႂ်းၵၢၼ်မိူင်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ –

“ပေႃးၶွတ်ႈၸုမ်း ၾၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈလႆႈႁဵတ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းတေၶႂ်ႈငၢႆးမိူၼ် ၸုမ်းပျီႇတူႉၸိတ်ႉၼၼ်ႉၼႃႇ။ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ပေႃႈလဵင်ႉလၢဝ်းပၢၼ်းၶဝ်ၵေႃႈ တင်ႈၸုမ်း security လႆႈ။ ပေႃးပဵၼ်ၼႆတႄႉ ၽႂ်မီးငိုၼ်းၵေႃႈ တေၵမ်ၵွင်ႈလႆႈယဝ်ႉ”- ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းပိူင်ၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉထႅင်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၽႂ်ၸုမ်းလႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ သင်ဝႃႈ ၶၢတ်ႈဝႆႉၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၾၢႆႇ ဢဝ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈယဝ်ႉၼႆၸိုင် တၵ်းတေလႆႈပွင်ႇၶၢဝ်ႇပၼ် ၽူႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈတႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တႄႇဢဝ်ဝၼ်း ဢၼ်ဢွၵ်ႇပိူင်ၼႆႉၵႂႃႇ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 6 လိူၼ် ႁႂ်ႈပွင်ႇၶၢဝ်ႇပၼ်ယဝ်ႉတူဝ်ႈၼႆယဝ်ႉ။

ၼႂ်းပိူင်ၼၼ်ႉ တႅမ်ႈလူပ်းလင်ဝႆႉပႃးဝႃႈ ပိူင်ဢၼ်ၼႆႉ ႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇ ၼႂ်းၶွပ်ႇပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 မတ်ႉတႃ 419 ၼႆသေ  ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်းဝႆႉ။ မၢႆထိုင်ဝႃႈ ပိူင်ၵူႈဢၼ် ယူႇၼႂ်းမိုဝ်းမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ။

သင်ဝႃႈ ပဵၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊၶွင်ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၼႆၸိုင် ၼႂ်းၵူၼ်းဢၼ်ၶၢတ်ႈမႃးႁဵတ်းၾၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈၼၼ်ႉ တၵ်းလူဝ်ႇမီးပႃးၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ 75 % ၼႂ်းပိူင်ၼၼ်ႉ ၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈတႃႈၵုင်ႈ လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ – “ပေႃးပိူင်ဢၼ်ၼႆႉ ဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉတႄႉ ၵူၼ်းမီးငိုၼ်း လၢဝ်းပၢၼ်းၸိူဝ်းယူႇတႃႈၵုင်ႈ ဝဵင်းလိူဝ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ လႅပ်ႈတေၶၢတ်ႈၵူၼ်းႁဵတ်း လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈမႃး ၼမ်ထႅင်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ ပၢၼ်ၶရူဝ်ႊၼီႊ ၸိူဝ်းၼႆႉမီးၼမ်လႄႈ ၶဝ်ၵေႃႈ ၶႂ်ႈလႆႈလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၶဝ်”- ဝႃႈၼႆ။  

သင်ပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ် ၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၾၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈသေ ဢမ်ႇၸွမ်းပိူင်ၼင်ႇတမ်းဝႆႉၸိုင် တၵ်းၺႃးၶွၵ်ႇ ဢမ်ႇပူၼ်ႉ 2 ပီလႄႈ ငိုၼ်း 500 သႅၼ်ပျႃး။ သင်ဝႃႈ ပဵၼ်ၸုမ်း ပဵၼ်ၶွမ်ႊပၼီႊ ၽွတ်ႈၸုမ်းဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈသေ ဢမ်ႇၸွမ်းပိူင် ပူၼ်ႉပႅၼ်သေပိူင်ပိူင်ၸိုင် တၵ်းၺႃးတၢမ်ႇၶွၵ်ႈလႄႈ တၢမ်ႇငိုၼ်း 500 သႅၼ်ထိုင် 1,000 ပႃးဝႆႉ ၼႂ်းပိူင်ၼၼ်ႉၼင်ႇ ၼၼ်။

မိူဝ်ႈပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼူၵ်ႉယုင်း ဢၼ်တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇ ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယၢမ်ႈမီးမႃးပၢင် ဢုပ်ႇဢူဝ်း ဢၼ်တင်ႈႁူဝ်ၶေႃႈဝႆႉဝႃႈ Private Security Services in Myanmar ၼႆၼၼ်ႉယူႇ။ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸဝ်ႈၶွင် ၶွမ်ႊပၼီႊ Professional Security Service (Myanmar) ဢၼ်ၾိုၵ်းပၼ်ၵူၼ်း ၶႂ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၾၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ Security ၼၼ်ႉ မႃးဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်း။ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢုပ်ႇၵၼ်ပႃးဝႃႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇႁူမ်ႇ လူမ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႄႈ ၾၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈဢၼ် ၵူၼ်းမိူင်း တင်ႈႁႂ်ႈတူင်ႉၼိုင်ၸွမ်းၵၼ်ၼႆယဝ်ႉ။

ပေႃးတူၺ်းတၢင်ႇၸိုင်ႈမိူင်းတႄႉ တႃႇႁႂ်ႈမုၵ်ႉၸုမ်းသေဢၼ်ဢၼ် တႃႇႁႂ်ႈၶွမ်ႊပၼီႊသေဢၼ်ဢၼ် တေမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၼၼ်ႉ မီးသုၼ်ႇၶၢတ်ႈဢဝ်လုၵ်ႈသိုၵ်းၼႂ်းတပ်ႉ မႃးၸႂ်ႉၼႂ်းၵၢၼ်ဢဝ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈလႆႈ ၵမ်းသိုဝ်ႈသေတႃႉ တႃႇမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ပႆႇၵိုင်ႇလႅပ်ႈတၢင်းပိူင်ဢၼ်ၼႆႉ ၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၼႂ်းၶွမ်ႊပၼီႊ Professional Security Service (Myanmar) လၢတ်ႈၼႂ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ BBC ဝႆႉၼင်ႇၼႆ။