ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 3 ပီမႃးၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇ တူၵ်းလူင်းမႃးထပ်းၵၼ် သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းလူႉတၢႆ ၼမ်လိူဝ်သေ ၵူၼ်းၵိူတ်ႇ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၶဝ် လၢမ်းၶၢတ်ႈဝႃႈ ၼႂ်းပီတေမႃးၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇ တေယွမ်းလူင်းထႅင်ႈ – ဝႃႈၼႆ။
မိူဝ်ႈပီ 2024 ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်းၶႄႇ မီး 1.408 ပီႊလီႊယၼ်ႊ၊ မိူဝ်ႈပီ 2023 ၼၼ်ႉသမ်ႉမီး 1.409 ပီႊလီႊယၼ်ႊ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 1 ပီ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းယွမ်းလူင်း 1.39 ပီႊလီႊယၼ်ႊ။
ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈလွင်ႈၵိူတ်ႇလဵင်ႉလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ တီႈမိူင်းၶႄႇ ယွမ်းလူင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵွပ်ႈပေႃႇလသီႇ ပီ 1980 – 2015 ဢၼ်ဝႃႈ တေလႆႈၵိူတ်ႇလဵင်ႉလုၵ်ႈ ၼိုင်ႈၵေႃႉၵူၺ်း။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉမူႇဝၢၼ်ႈၵိုင်ႉ ၵၢင်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ပဵၼ်ဝဵင်းလူင်ၵႂႃႇ – ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ၵႃႈလဵင်ႉလူလုၵ်ႈဢွၼ်ႇသဵင်ႈၼမ်၊ ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢမ်ႇလိူင်ႇ၊ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢမ်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇၶႄႇၶဝ် ဢမ်ႇၶႂ်ႈတႄႇၼႃႈႁိူၼ်း။ ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉ -19 သေ ၼႂ်းပီ 2023 ၼၼ်ႉ ၵၢၼ်တႄႇၼႃႈႁိူၼ်း တီႈမိူင်းၶႄႇ ၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃး 12.4% သေတႃႉ ၵၢၼ်ၵိူတ်ႇလဵင်ႉလုၵ်ႈတႄႉ ယွမ်းလူင်းမႃးယူႇၵူႈပီ။
မိူင်းၶႄႇ ပဵၼ်မိူင်း ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးယႂ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ထီႉသွင် ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉလႄႈ လွင်ႈႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းယွမ်းၼႆႉ တုမ်ႉတိူဝ်ႉ ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇ တႃႇတူၺ်းထိုင်လုမ်းလႃး ၵူၼ်းဢႃယုယႂ်ႇၶဝ်သမ်ႉ လႆႈသဵင်ႈၼမ် ဝႃႈၼႆ။
တီႈမိူင်းၶႄႇၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၸိူဝ်းဢႃယု 60 ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်သေ လိုဝ်ႈၵၢၼ်ဝႆႉ မီး 280 လၢၼ်ႉ။ လၢမ်းၶၢတ်ႈဝႃႈ တေႃႇထိုင်ပီ 2035 ၼႆႉ တေမီး 400 လၢၼ်ႉ – သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ DVB ဢွၵ်ႇဝႆႉၼင်ႇၼႆ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ