မၢႆတွင်း ဝၼ်းလူႉၶွႆႈ ၸွမ်သိုၵ်း ၸဝ်ႈၵၼ်းၸဵတ်း ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ လၢႆသိုပ်ႇပၢၼ် ၶွပ်ႈတဵမ် 1 ပီ တေၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၶုၵ်ႉထူပ်း လူႇတၢၼ်းယိုၼ်ႈၸူးထိုင် မၼ်းၸဝ်ႈ တီႈဝဵင်းႁႅင် လႅၼ်လိၼ်တႆး – ထႆး။

ပေႃးထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 24/1/2025 ၸိုင် ၸဝ်ႈၵၼ်းၸဵတ်း လူႉၶွႆႈ ၶွပ်ႈတဵမ် 1 ပီလႄႈ ယူႇတီႈ လုၵ်ႈလၢင်း ၼၢင်းမေး ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းပီႈၼွင်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈသေ တေႁူမ်ႈၵၼ် ၸတ်းပၢင်ၶုၵ်ႉထူပ်းလႄႈ ၵၢပ်ႈသွမ်းလူႇ တၢၼ်းယိုၼ်ႈၸူးထိုင် တီႈဝတ်ႉၾႃႉဝဵင်းဢိၼ်း ဢိူင်ႇပဵင်းလူင် ဝဵင်းႁႅင် ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႂ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး ၼႆယဝ်ႉ။

ၼၢင်းၶမ်းဢွင်ႇ ၵေႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈယိင်း လၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ပေႃးႁွတ်ႈထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 24 ၼႆႉ ပေႃႈလူႉသဵင်ႈ ၵႂႃႇၶွပ်ႈတဵမ် 1 ပီလႄႈ ႁဝ်းၶႃႈ လုၵ်ႈလၢၼ် ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်သေ တေၵၢပ်ႈသွမ်း လူႇတၢၼ်း ယိုၼ်ႈၸူးထိုင်ပေႃႈ တီႈဝတ်ႉၾႃႉဝဵင်းဢိၼ်း ယဝ်ႉၵေႃႈ တေဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇၵႃႇရဝၼပ်ႉယမ် တီႈဢူးမၢင်ႇ (ၶုမ်ဢုတ်ႇ)”- ဝႃႈၼႆ။

တွၼ်ႈၶပ်ႉမၢႆ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 24 ၼႆႉသမ်ႉ ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် တေလွင်းသွမ်း တီႈဝတ်ႉၾႃႉဝဵင်းဢိၼ်း၊ ယၢမ်းၵၢင် ၼႂ် 9 မူင်း တေႁူမ်ႈၵၼ် ၵႂႃႇၵႃႇရဝ ၼပ်ႉယမ် တီႈဢူးမၢင်ႇ ၸဝ်ႈၵၼ်းၸဵတ်းသေ တေဢုပ်ႇၶႆႈၼႄပိုၼ်း မၼ်းၸဝ်ႈ။ ပေႃးထိုင်မႃးယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်းၸိုင် တေၵၢပ်ႈသွမ်းလူႇတၢၼ်း ၽႄၵုသူလ်ၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆ။

ယၢမ်းလဵဝ် ဢူးမၢင်ႇ ၸဝ်ႈၵၼ်းၸဵတ်းၼႆႉ လႆႈၵေႃႇသၢင်ႈဝႆႉ တီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵုင်းၵျေႃႇ ဢိူင်ႇပဵင်းလူင် ဝဵင်းႁႅင်။

“ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းတႄႉ ယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်ထိုင် ပီႈၼွင်ႉတီႈၸမ်ၵႆလႄႈ ႁူမ်ႈပႃးလူၺ်ႈ ပီႈၼွင်ႉတႆး ႁဝ်း ၶႃႈ တီႈၵဵင်းမႂ်ႇ တီႈမႃးၸွႆႈၵၼ် ႁူမ်ႈၵေႃႇသၢင်ႈႁဵတ်းပၼ် ဢူးမၢင်ႇပေႃႈ ၵူႈၵေႃႉၵူႈၵူၼ်းၶႃႈ။ ယၢမ်းလဵဝ် ဢူး မၢင်ႇပေႃႈၸမ်ယဝ်ႉတူဝ်ႈလီငၢမ်းယဝ်ႉ။ ပေႃးထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 24 ၼႆႉ ယွၼ်းမွၵ်ႇထိုင်ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းၶႃႈ ၵူႈ ၵေႃႉ မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈလူႇတၢၼ်း ၸွမ်းႁဝ်းၶႃႈသေၵမ်း”- ၼၢင်းၶမ်းဢွင်ႇ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ယိူင်းဢၢၼ်းဝႆႉထႅင်ႈဝႃႈ ပေႃးထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 21 လိူၼ်မေႊ (ဝၼ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ) ၸိုင် ဝၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸတ်းယႂ်ႇ တႃႇမၢႆတွင်း ၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈ ႁူမ်ႈၸွမ်း ၸဝ်ႈၼွႆး သေႃးယၼ်ႇတ တီႈၼႂ်းဝၢင်း ၶုမ်ဢုတ်ႇ ၶဝ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈႁိမ်းဝၢၼ်ႈၵုင်းၵျေႃႇၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

ၸွမ်သိုၵ်း ၸဝ်ႈၵၼ်းၸဵတ်းၼႆႉ လႆႈလူႉသဵင်ႈၵႂႃႇလူၺ်ႈတၢင်းပဵၼ်ၵူၼ်းထဝ်ႈ ၽွင်းဢႃယု 87 ပီ တီႈႁိူၼ်း မၼ်းၸဝ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းသၼ်ၵမ်ႈၽႅင်း ၸႄႈတွၼ်ႈၵဵင်းမႂ်ႇ ၸိုင်ႈတႆး မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 24/1/2024 ဝၼ်းပုတ်ႉ ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈ 8 မူင်း။

ပိုၼ်းတူဝ် ၸဝ်ႈၵၼ်းၸဵတ်း –

ၸိုဝ်ႈ                 ၸဝ်ႈၵၼ်းၸဵတ်း

ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ      သၢင်ႇမၢတ်ႈ

ၸိုဝ်ႈဢူႈ             လီႁူႇလူႇ

ၸိုဝ်ႈမႄႈ            ပႃႈၵျွင်းၸိင်ႇ

ဝၼ်းၵိူတ်ႇ           12/06/1937 (လိူၼ်ပႅတ်ႇမႂ်ႇ တုတိယ 2 ၶမ်ႈ ဝၼ်းသဝ် 1299)

တီႈၵိူတ်ႇ             ဝၢၼ်ႈသၼဵၼ်း ဢိူင်ႇသၼဵၼ်း ၸႄႈဝဵင်းပၢင်လူင် (ၵူႈပွၵ်ႈ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၸဝ်ႈၾႃႉ လၢႆးၶႃႈ)

ပၢႆးပိင်ႇၺႃႇ         ႁူႉမေႃလိၵ်ႈတႆး

ၼႃႈႁိူၼ်း           ၼၢင်းၶိုၼ်၊ ၼၢင်းမူၼ်း၊ ၼၢင်းထူၺ်း၊ ၼၢင်းဢိင်ႇ။

လုၵ်ႈလၢင်း         မီး 11 ၵေႃႉ၊ ယိင်း 7 ၵေႃႉ၊ ၸၢႆး 4 ၵေႃႉ (လူႉ 1 ၵေႃႉ)။ မိူၼ်ၼင် – 1. ၼၢင်းလမ် (လုၵ်ႈမႄႈၶိုၼ်)၊ 2. ၼၢင်းသူၺ်ႇၼု (လုၵ်ႈမႄႈမူၼ်း၊ 3. ၼၢင်းၶိုၼ် (လုၵ်ႈမႄႈမူၼ်း)၊ 4 . ၼၢင်းၺုၼ်ႉ (လုၵ်ႈမႄႈမူၼ်း)၊ 5. ၼၢင်းၶမ်းဢွင်ႇ (လုၵ်ႈမႄႈမူၼ်း)၊ 6. ၸၢႆးတီ (လုၵ်ႈမႄးမူၼ်း)၊ 7. ၼၢင်းၽွင်လၵ်း (လုၵ်ႈမႄႈထူၺ်း)၊ 8. ၼၢင်းၽၢပ်ႉၽိမ်း (လုၵ်ႈမႄႈ ထူၺ်း)၊ 9. ၸၢႆးၸိင်ႇမိူင်း (လုၵ်ႈမႄႈဢိင်ႇ)၊ 10. ၸၢႆးသႅင်ဢိၼ်း (လုၵ်ႈမႄႈဢိင်ႇ)။

ၶၢဝ်းတၢင်းၸူဝ်ႈပၢၼ်လႄႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်း

1952    (8.2.52) ဢႃႇယု 15 ၶူပ်ႇ တႄႇၶဝ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းပဢူဝ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ပႃႈတႂ်ႈၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင် တမူဝ်ႇသီႇ (ပီႈဢၢႆႈတႃႉၵႄႇလ ႁူဝ်ပဝ်ၸုမ်းၵိုတ်းသိုၵ်း SSNPLO)

1954    လႆႈၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉ ပဵၼ်ႁူဝ်ႁၢၼ်

1956    လႆႈၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉ ပဵၼ်ၶုၼ်ႁၢၼ်သေ ယိပ်းၵုမ်းတပ်ႉမူႇ

1957    လႆႈၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉပဵၼ် ၶုၼ်သိုၵ်းသေ ၵုမ်းၵမ်တပ်ႉမုၵ်ႉ

1958    ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸုမ်းပဢူဝ်းၶဝ် ဢဝ်ၶိူင်ႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ လႅၵ်ႈလွင်ႈၵတ်းယဵၼ်ၼႆလႄႈ ၸင်ႈလႆႈယွၼ်းၵိုတ်းလိုဝ်ႈပေႃး ၵၢၼ်သေ ယူႇႁိူၼ်း

1960    (6.7.60) ၸင်ႇၶိုၼ်းၶဝ်ႈထၢမ်းၵၢၼ်ထႅင်ႈ ၼႂ်းၸုမ်းၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်း/ ပူဝ်ႇဝႃႉ။

1961    ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃးၵေႃႇတင်ႈ တပ်ႉၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး (SNUF) လႆႈတၼ်းႁႅင်းၸၼ်ႉသိုၵ်း ၶုၼ်သိုၵ်းလူင်သေ ႁၢပ်ႇၵိုတ်ႉၼႃႈၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉမုၵ်ႉ

1964    လူင်းမႃးမိူင်းထႆး ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၵေႃႇတင်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး ဢၼ်ၸဝ်ႈမႄႈၼၢင်းႁိူၼ်းၶမ်း ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈ လႆႈ ၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉပဵၼ် ၸဝ်ႈႁၢၼ်

1969    ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၵေႃႈတင်ႈ တပ်ႉသိုၵ်ႉၽွမ်ႉႁူမ်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ (SURA) ၸဝ်ႈၵွၼ်းၸိူင်းဢွၼ်ႁူဝ်

1973    ပဵၼ်ၵႅမ်ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် တပ်ႉသိုၵ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ(SURA)

1984    ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃးၼႂ်းၵၢၼ်ပူၵ်းတင်ႈ ၶွင်ႈသီႇၸိုင်ႈတႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ(TRC ဝၢႆးမႃးလႅၵ်ႈၸိုဝ်ႈပဵၼ် SSRC)

1993    လႆႈႁပ်ႉလိူၵ်ႈတင်ႈပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၵေႃၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (Shan State National Congress)

1995    ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ရေႃးၵႃႇၶႃၶႅင်သေ လႆႈၵိုတ်းပေႃးၼႃႈၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ယူႇလိုဝ်ႈယႃတူဝ်မီးဝႆႉတီႈၵဵင်းမႆႇ ႁၢၼ်ႉ တေႃႇယၢမ်းလဵဝ်

ၵႂၢမ်းသင်ႇလၢတ်ႈ ၽူႈႁၵ်ႉၸၢတ်ႈ –

ၼႂ်းၸိုင်းတႆးၼႆႉ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၾၢႆႇသိုၵ်း ဢၼ်ၸိုဝ်ႈယႂ်ႇသဵင်လူင် ၼမ်ႉၵတ်ႉၼမ်ႉၸႂ်ၵေႃႈ ၵိုင်ႇတင်းၶဝ်ၸဝ်ႈၸိုဝ်ႈယႂ်ႇသဵင်လင်  တၢင်းပွတ်းႁွင်ႇ မီးၸဝ်ႈၸၢမ်ႇမိူင်း တၢင်းပွတ်းၸၢၼ်း မီးၸဝ်ႈၵၼ်းၸဵတ်း။