ပီယဝ်ႉမႃးၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၼမ်ႉထူမ်ႈၼမ်ႉၼွင်း ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၼွင်းထူမ်ႈပႃး ၵမ်မထၢၼ်းဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း၊ ၵူမ်ႇၶႅၵ်ႉၶဝ်ႈၶၢင်ႉၶမ် ၼႂ်းႁူင်းႁေႃသိလ်တီႈတိုဝ်းၵမ် လၢင်ႉဢမ်ႇယဝ်ႉတူဝ်ႈ ဢမ်ႇၶိုတ်းတၼ်းတႃႇပိုတ်ႇ ပၢင်တိုဝ်းၵမ်၊ ၼင်ႇႁိုဝ် တေ ဢမ်ႇၵၢတ်ႈႁၢင်ႉပႅတ်ႈၼၼ်ႉၼႆသေ တွၼ်ႈတႃႇ ပၢင်တိုဝ်းၵမ် ပီၼႆႉ သြႃႇလႄႈ တၵ်ႉၵႃႇဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း ၽွမ်ႉၸႂ်ၵၼ် တေပိုတ်ႇပၢင်တြႃးပၼ်ယူႇ တႃႇၶၢဝ်းတၢင်း 40 ဝၼ်း ဝႃႈၼႆ။
ပၢင်တြႃး တွၼ်ႈတႃႇပီၼႆႉ တေတႄႇပိုတ်ႇၼႂ်း ဝၼ်းတီႈ 13/1/2025 ဝႃႈၼႆ။
ၼၢင်းသူၺ်ထေး ၽူႈတူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းၸုမ်းၼမ်ႉၶူင်း ၶႅၵ်ႇလီပၢင်ၸႃႉတႆး ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း လၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“ပိူၼ်ႈတေပိုတ်ႇတႃႇ 40 ဝၼ်းၵူၺ်း ပီၼႆႉ။ တေပၼ်ယေႃးၵီႇ ၶဝ်ႈတိုဝ်းၵမ်သိလ် 4 ၸုပ်ႈၵူၺ်း။ ၼိုင်ႈၸုပ်ႈ 10 ဝၼ်း၊ တွၼ်ႈတႃႇပီၼႆႉတႄႉ ပိူၼ်ႈတေႁပ်ႉႁူဝ်ၵူၼ်း တႃႇ 200 ၵေႃႉၵူၺ်းယဝ်ႉ။ ဝၼ်းတီႈ 12/1/2025 ၼႆႉ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းတူဝ်ႈတၼ်းမူတ်းသေ တေတႄႇပိုတ်ႇပၢင်တိုဝ်းၵမ်ၵႂႃႇ”- ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆး ဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇၼိမ်သဝ်း၊ တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႊဝိတ်ႉၽႄႈလၢမ်း ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ပီယဝ်ႉမႃးၼႆႉသမ်ႉ ၼမ်ႉထူမ်ႈၼမ်ႉၼွင်းလႄႈ ၵမ်မထၢၼ်းတီႈတိုဝ်းၵမ်သိလ်ထမ်း ဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်း ဢမ်ႇလႆႈပိုတ်ႇမႃးလီလီ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 2-3 ပီၼႆႉ။
“ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈ ၾိင်ႈထုင်းလုတ်ႈႁၢမ်းလႄႈ ပီၼႆႉၵေႃႈ လႆႈၶတ်းၸႂ်ပိုတ်ႇပၼ်ၵူၺ်း၊ ၵူႈပွၵ်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇၾိင်ႈထုင်းတႄႉ တေပိုတ်ႇပၼ်ယေႃးၵီႇၶဝ် ၼႂ်းဝၼ်းလိူၼ် 9 မူၼ်းသေ တေႃႇထိုင်လိူၼ် 3 လွင်ႈ 3 ၶမ်ႈ တႃႇ ၶၢဝ်းတၢင်း 6 လိူၼ်။ ပီၼႆႉတႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼမ်ႉထူမ်ႈသေလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ် ႁဵတ်းလွင်ႈမူတ်းသႂ်ဢမ်ႇယဝ်ႉ ဢမ်ႇတူဝ်ႈလႄႈ ၶၢဝ်းပိုတ်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈပိုတ်ႇ။ ၸင်ႇႁႃၽဵဝ်ႈလၢင်ႉယဝ်ႉလႄႈ ၸင်ႇတေၸၢင်ႈပိုတ်ႇ ၶိုၼ်းယၢမ်းလဵဝ်။ တေပဵၼ်လၢႆးမႂ်ႇၵႂႃႇပႅတ်ႈ။ တေပိုတ်ႇပၼ် 40 ဝၼ်းၵူၺ်း၊ လွင်ႈမူတ်းသႂ်တႄႉ ၵျွင်းလူင် တႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၸၢင်ႈၵူၼ်းမႃး ပတ်းၽဵဝ်ႈသေ ၵျွင်းယေႃးၵီႇတႄႉ ၸဝ်ႈတႃႇၼ ဢၼ်မႃးလူႇဝႆႉၼၼ်ႉ မႃးပတ်းၽဵဝ်ႈၵျွင်းၽႂ်ၵျွင်းမၼ်းၵႂႃႇ ဝၼ်းတီႈ 12/1/2025 ၼႆႉ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းႁႂ်ႈတူဝ်ႈတၼ်းတင်းမူတ်း”- ဝႃႈၼႆ။
ၵမ်မထၢၼ်းဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်းၼႆႉ ယူႇႁိမ်းၸမ်ၾင်ႇၼမ်ႉတဵင်း။ ၽွင်းၼမ်ႉတဵင်း ၼွင်းထူမ်ႈဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉ ၼမ်ႉထူမ်ႈပႃးၸဵမ်ၵျွင်းယေႃးၵီႇ၊ ႁူင်းႁေႃသင်ၶၸဝ်ႈ၊ မႄႈသိလ် မႄႈရသေႉ၊ ႁူင်းထမ်းလူင်၊ ႁူင်းႁုင်မိုဝ်ႉ၊ ႁူင်းသွမ်း ၸိူဝ်း ၼႆႉတင်းမူတ်း။
ပႃႈလၢဝ် ၵူၼ်းလၢင်းၶိူဝ်း လၢတ်ႈဝႃႈ – “ၶီႈၵူမ်ႇထူမ်ႈၼႂ်းၵျွင်းၼႃၼႃႇ။ လႆႈဢဝ်ၶၢဝ်းယၢမ်းလၢင်ႉၽဵဝ်ႈပဵၼ် 2-3 လိူၼ် ၸင်ႇယဝ်ႉတူဝ်ႈ။ ၸင်ႇဝႃႈၶၢဝ်းပိုတ်ႇၵျွင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈပိုတ်ႇ။ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇၸွႆႈလၢင်ႉ ၸွႆႈၵဵပ်းၵူႈဝၼ်း ၸင်ႇ ၸၢင်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈ။ မၢင်တီႈ ယင်းတိုၵ်ႉမီးဢၢႆၵူမ်ႇဢၢႆငႂ်ႈယူႇ”- ဝႃႈၼႆ။
ၵမ်မထၢၼ်းဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်းၼႆႉ မီးၵျွင်းယေႃးၵီႇ 53 လင်။ ယေႃးၵီႇယိင်းမီး 34 လင်လႄႈ ယေႃးၵီႇၸၢႆး 19 လင်။ ယေႃး ၵီႇၶဝ်ႈတိုဝ်းၵမ် ၼိုင်ႈလင် ၼိုင်ႈၸဝ်ႈ။ ပေႃးပဵၼ်ၵူၼ်းႁိူၼ်း တေလႆႈတိုဝ်းၵမ်ၶၢဝ်းတၢင်း 10 ဝၼ်း ၸင်ႇပၼ်လိုဝ်ႈ၊ ပေႃးပဵၼ် သင်ၶၸဝ်ႈလႄႈ မႄႈရသေႉ မႄႈၶၢဝ်တႄႉ တီႈၵႄႇသုတ်း ၶၢဝ်းတၢင်း 15 ဝၼ်း တေႃႇထိုင်လိူၼ်ၵေႃႈမီး။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၶၢဝ်းတၢင်းပိုတ်ႇပၢင်တိုဝ်းၵမ် 6 လိူၼ်ၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉယေႃးၵီႇ ပီၼိုင်ႈလႄႈပီၼိုင်ႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။
ၶၢဝ်းပိုတ်ႇပၢင်တိုဝ်းၵမ်ၼၼ်ႉ တွၼ်ႈတႃႇ သင်ၶၸဝ်ႈ ၽူႈၼႄတြႃးလႄႈ တႃႇယေႃးၵီႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းလၢင်းၶိူဝ်း – ဝၢၼ်ႈပုင်းထုၼ်၊ ဝၢၼ်ႈတႂ်ႈ၊ ဝၢၼ်ႈလွႆ၊ ပွၵ်ႉၵၢတ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈလူင်ပွၵ်ႉဢွၵ်ႇ၊ ဝၢၼ်ႈလူင်ပွၵ်ႉတူၵ်း၊ ဝၢၼ်ႈပၢင်ႇႁုင်း၊ ဝၢၼ်ႈပၢင်ဝွင်၊ ပၢင်သၼွင်း၊ ဝၢၼ်ႈတႃႈ (ၼမ်ႉဢုၼ်ႇ) ပၼ်ႇပုတ်ႈၵၼ် ႁႅၼ်းလူႇၶဝ်ႈၽၵ်းသွမ်း ၼိုင်ႈပွၵ်ႉ ၼိုင်ႈဝၼ်း။
တိူၵ်ႈၵမ်မထၢၼ်းဝဵင်းလၢင်းၶိူဝ်းၼႆႉ သင်ၶၸဝ်ႈလႄႈတၵ်ႉၵႃႇၶဝ် ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ယိူင်ႈၸွမ်းႁွႆး ၸဝ်ႈသြႃႇလူင် မိူင်းၼွင် ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၽူႈတိုဝ်းၵမ် ၸွမ်းပိူင်မူႇလမိၼ်းၵုၼ်းၼၼ်ႉ တႄႇဢွၼ်ႁူဝ် တႄႇတင်ႈမႃး မိူဝ်ႈပီၵေႃးၸႃႇ 1309 ၶု။ ပဵၼ်ပီဢၼ်လႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ မိူင်းႁူမ်တုမ်ၼၼ်ႉလီလီ။ ပီၼႆႉ ပီၵေႃးၸႃႇ 1386 ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 77 ပီယဝ်ႉ။
တႅမ်ႈ – ယိင်းသဵဝ်ႈၶၢဝ် (ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၾိုၵ်းၵၢၼ်)
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ