တႄႇႁၢင် လိူၼ်တီႊသႅမ်ႊပိူဝ်ႊၼႆႉမႃး ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ႈၵူတ်ႇထတ်း သႅၼ်ႈမၢႆၶႅၵ်ႇ တီႉၺွပ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇတႃႇႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းတီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ဢၼ်မႃးသွၼ်ႈယူႇသဝ်းဝႆႉ ဢွၼ်ၵၼ်ယူႇယၢပ်ႇ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ မႆႈၸႂ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ။
ၵူၼ်းမိူင်း တႆးပွတ်းႁွင်ႇ ပၢႆႈၽေးသိုၵ်း မႃးယူႇဝႆႉတီႈ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး လၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“ၵူႈပွၵ်ႈၵေႃႈ ၶဝ်ထတ်းယူႇၶႃႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ယၢမ်းလဵဝ် ၶဝ်ထတ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း။ ပေႃးၵႂႃႇၸႅင်ႈသဵၼ်ႈမၢႆၶႅၵ်ႇသမ်ႉ ၵူဝ်ၶဝ် ၵဵပ်းဢဝ်ၵႂႃႇတႃႇႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ႁဝ်းၵေႃႈမီးလုၵ်ႈၸၢႆးလႄႈ မႆႈၸႂ်ဢေႃႈ၊ ပေႃးဢမ်ႇၸႅင်ႈ ပေႃးၶဝ်မႃးၵူတ်ႇ ထတ်းၺႃးၵေႃႈ သမ်ႉတေပၼ်တူတ်ႈတၢမ်ႇ ဢဝ်ၵႂႃႇႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ႁဝ်းၶႃႈ ၵူၼ်းပၢႆႈၽေး သိုၵ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ တေသိုပ်ႇပၢႆႈထႅင်ႈ ၵေႃႈယၢပ်ႇ တေသိုပ်ႇယူႇထႅင်ႈၵေႃႈယၢပ်ႇ။ ဝူၼ်ႉၵႂင်ယူႇယဝ်ႉၶႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။
ဢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း သဵၼ်ႈမၢႆၶႅၵ်ႇ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼႂ်းပွၵ်ႉၽြႃးၶၢဝ်လႄႈ ပွၵ်ႉဢၼ်မီးၶႅပ်ႇဝဵင်း။ ၽူႈၵွၼ်းပွၵ်ႉၵၢင်ႉၵႄႇ ပၼ်ၾၢင်ႉၸိူဝ်း ဢၼ်ဢမ်ႇတၢင်ႇသဵၼ်ႈမၢႆ တီႈလုမ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈမႃးပၼ်သဵၼ်ႈမၢႆ။ ပေႃးမႃးၵူတ်ႇထတ်းတီႉၺွပ်းလႆႈတႄႉ တေသူင်ႇၵႂႃႇႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း – ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ပၼ်ၾၢင်ႉၵၼ် ၼင်ႇၼႆ။
ၼၢင်းယိင်း ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး လၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“ႁႂ်ႈဝႃႈ ပၼ်ၾၢင်ႉပဵၼ်တင်းၵၢၼ်တႄႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ၊ ၵူၼ်းႁူႉၸၵ်းၵၼ် ပၼ်ၾၢင်ႉၵၼ်ၵူၺ်း၊ ၶဝ်မႃးၵူတ်ႇထတ်း သဵၼ်ႈမၢႆၶႅၵ်ႇ 1 လိူၼ် 2-3 ပွၵ်ႈ၊ ပေႃးဢမ်ႇၸႅင်ႈသဵၼ်ႈမၢႆ တီႈလုမ်းၵေႃႈ ၶဝ်ႁွင်ႉၵႂႃႇ။ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ဢွၵ်ႇမႃးလႆႈၶိုၼ်း၊ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ထုၵ်ႇသူင်ႇၵႂႃႇၾိုၵ်းၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ၵူၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇၸႅင်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆ ၶႅၵ်ႇၵေႃႈၼမ်၊ တီႈတူၼ်ႈတီးၼႆႉ ၵူၼ်း ၶွၼ်ႈၼမ်ၼႃႇ”- ဝႃႈၼႆ။
ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်း ဢၼ်မႃးသွၼ်ႈယူႇဝႆႉတီႈ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီးလႄႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၶၢတ်ႇယူႇသဝ်းသေ ဢမ်ႇတၢင်ႇသဵၼ်ႈမၢႆၶႅၵ်ႇဝႆႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ် မႆႈၸႂ်လွင်ႈလွတ်ႈၽေးဝႆႉ ဝႃႈၼႆ။
ၼၢင်းယိင်း ၼုမ်ႇပိုၼ်ႉတီႈ လၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“ၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းမႃးလႄႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဢၼ်မႃးႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼႆႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၵမ်ႈၼမ် ၵူဝ်ပိူၼ်ႈၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆၶဝ်လႄႈ ၶဝ်တေဢမ်ႇပၼ် သဵၼ်ႈမၢႆတီႈၼႂ်းပွၵ်ႉ။ တေႃႈလဵဝ်သမ့်မီးၶၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃးဝႃႈ ၵူၼ်းဢမ်ႇၸႅင်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆၶႅၵ်ႇ တေဢဝ်ႁဵတ်းသိုၵ်းၼႆလႄႈ တႃႇၵူၼ်းၼုမ်ႇဢၼ်မႃးႁဵတ်း ၵၢၼ် တီႈဝဵင်းၼႆႉပဵၼ်ဢၼ်ယူႇယၢပ်ႇၵိၼ်းၸႂ်” – ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉသေ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၾၢႆႇမၢႆမီႈ လၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၶႂ်ႈတိုၵ်းသူၼ်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ႁႂ်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းလွင်ႈမၢႆမီႈ ၊ ၵပ်းသိုပ်ႇႁူႉၸၵ်းတူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းဝႆႉ ၼမ်ၼမ်။ ၽွင်းၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်း ထုၵ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႉၺွပ်း ၵႂႃႇၼႆၸိုင် ယႃႇၵႄႈလိတ်ႈႁင်းၶေႃ ၊ ႁႂ်ႈႁႃၸုမ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၽူႈတၢင်ၼႃႈ ၸွႆႈ ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ”- ဝႃႈၼႆ။
သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ – “ပေႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်တီႉၺွပ်းၵႂႃႇၵေႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇထၢမ်သင်ယဝ်ႉ၊ ၶဝ်တေသူင်ႇၵႂႃႇ ႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း ၵမ်းလဵဝ် ၊ ယွၼ်ႉၼၼ် ပေႃးဝႃႈထုၵ်ႇၺွပ်း ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်းၼႆ၊ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵပ်းသိုပ်ႇႁႃၽူႈ တၢင်လၢတ်ႈၽႂ်းၽႂ်း၊ ပေႃး ၶိုၼ်ႈလုမ်း လႆႈပၼ်ငိုၼ်းမိုၼ်ႇ သွင်မိုၼ်ႇၵူၺ်း။ ပေႃးဢမ်ႇၶိုၼ်ႈလုမ်းတြႃးၼႆႉ မီးၽေးၼမ်၊ ၵူဝ်ႁၢႆပႅတ်ႈၵၢင်တၢင်း။ ဢမ်ႇၼၼ် ပေႃးၶဝ်လွမ်လွမ် သူင်ႇၵႂႃႇၾိုၵ်းၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ယွၼ်ႉၼၼ် ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၾၢင်ႉ ပေႃးထုၵ်ႇၺွပ်းၵေႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ ၽူႈတၢင်လၢတ်ႈ” – ဝႃႈၼႆ။
တႄႇႁၢင် လိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊပိူဝ်ႊၼႆႉမႃး ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လိုပ်ႈလမ်းတီႉၺွပ်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇၽွင်းၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင် ၶိုၼ်း တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီး။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇႁၢႆၵႂႃႇ ၸမ် 200 ၵေႃႉယဝ်ႉ။ ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉ ၽူႈထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းလၢတ်ႈဝႃႈ – ထုၵ်ႇသူင်ႇတူဝ် ၵႂႃႇၵုမ်းၶင်ၼႂ်းၶွၵ်ႈယႂ်ႇတၢင်းၵဵင်းတုင်၊ တႃႇဢဝ်ၵႂႃႇၾိုၵ်းၵၢၼ်သိုၵ်း။ ယွၼ်းၵႂႃႇထုတ်ႇဢဝ်တူဝ်ၶိုၼ်း ၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈ – ဝႃႈၼႆ။
ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ယူႇတီႈ ၾၢႆႇတၢင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈတႄႉ ဢမ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃးဝႃႈႁိုဝ်။ ယူႇတီႈ ၽူႈတွႆႇ ႁွၵ်ႈၶတ်းၸႂ်တိတ်းတေႃႇတူၺ်း ၽူႈၵွၼ်းပွၵ်ႉယူႇၵေႃႈ ဢမ်ႇႁပ်ႉၾူၼ်း။
သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပၵ်းပိူင်ႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းသေ တဵၵ်းၶၢၼ်းတီႉၺွပ်း လၢၵ်ႈၸၼ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵႂႃႇၾိုၵ်း ၵၢၼ်သိုၵ်းယဝ်ႉၵႂႃႇ ၸုပ်ႈထီႉ 7 ယဝ်ႉ။ တီႈဝဵင်းတူၼ်ႈတီးၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ် ၵၢင်ႉၵႄႇႁွင်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပွၵ်ႉ ယွမ်ႇႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်သေလၢတ်ႈဝႃႈ ႁိူၼ်းဢၼ်မီးၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဢၼ်မီးဢႃယု 18 ထိုင် 35 ပီၼႆႉ တေလႆႈ ပၼ်ငိုၼ်းတႃႇၵမ်ႉထႅမ် ၵူၼ်းႁၢပ်ႇ ၵၢၼ်သိုၵ်း 1 လိူၼ်လႂ် လႆႈပၼ် 1 သႅၼ်ပျႃး မၢင်ပွၵ်ႉ 5 မိုၼ်ႇပျႃး မၢင် ပွၵ်ႉ 2 မိုၼ်ႇပျႃး – ၵူၼ်းမိူင်း ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။
တႅမ်ႈ – ယိင်းသဵဝ်ႈၶၢဝ် (ၽူႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၾိုၵ်းၵၢၼ်)
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ