ပေႃးထိုင်ၶၢဝ်းၾူၼ် ယုင်းၵေႃႈလိူင်ႇ ပေႃးၺႃးယုင်းၶူပ်းၼမ် ၸၢင်ႈၸပ်းမႆႈၶႆႈၼၢဝ်ငၢႆႈလႄႈ ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်လႆႈထႅင်ႈ လၢႆသႅၼ်း။ မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈၸႄႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ် ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းဢွၵ်ႇ ၼႆႉၵေႃႈ ဝၢႆးၼမ်ႉၼွင်းထူမ်ႈႁႅင်း ပီၼႆႉ ယွၼ်ႉၼမ်ႉဝူၺ်ႇႁင်ႈ ႁွတ်ႈထိုင်ၼႂ်းဢိူင်ႇၼႂ်းဝၢၼ်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈယုင်းလိူင်ႇၽႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၶႆႈလိူတ်ႈဢွၵ်ႇၼမ်။

မၢင်ၸိူဝ်း ထုၵ်ႇလႆႈၵႂႃႇယူတ်းယႃတူဝ် တီႈႁူင်းယႃလူင်ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ ယူႇၵေႃႈ ယွၼ်ႉၼမ်ႉ တွင်ႈလွႆလိၼ် ၵူၼ်ႇတဵင်သဵၼ်ႈတၢင်းလႄႈ ၵႂႃႇမႃးယၢပ်ႇ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇယူတ်းယႃတူဝ်။ ၵၢၼ်ၵပ်း သိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇၵၼ်ၵေႃႈ ယၢပ်ႇ ၽိုတ်ႇ။   

ဝၢႆးလင် ၼမ်ႉထူမ်ႈ တီႈဝဵင်းမိူင်းတူၼ်သေ ႁႅင်ႈယွမ်းၵႂႃႇၶိုၼ်းၼႆႉ ၶီႈၵူမ်ႇၶီႈဢုင် ဢၼ်ၶၢင်ႉၶမ်ၼႂ်းသူၼ် ၼႂ်းဝၢင်း ၼႂ်းႁိူၼ်း ပႆႇႁႅင်ႈပႆႇႁိူတ်ႇ။ ဢၢႆမဵၼ်ဢၢႆတူႇ တိုၵ်ႉလႆႈငိၼ်း။ ၾူၼ်ၵေႃႈ တိုၵ်ႉသိင်းတိုၵ်ႉ ႁႃႇပဵၼ်ဝၼ်း။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈယုင်းလၢႆး ယုင်းၶွၼ်ႇ ႁိၼ်ႉမႅင်း လိူင်ႇၼမ်။ ၵူၼ်းၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းယွမ်ႇ ၺႃးယုင်း ၶူပ်းမႅင်းၶူပ်းသေ ဢွၼ်ၵၼ်ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ် ၶႆႈပဵၼ်ၼၢဝ်၊ ပဵၼ်ပႃးတၢင်းပဵၼ်ၶႆႈလိူတ်ႈဢွၵ်ႇ။ လၢမ်းၽႄႈၸူးၵၼ်။

ၵူၼ်းမိူင်း လႆႈၵႂႃႇႁႃသိုဝ်ႉၵိၼ်ယႃႈယႃ၊ လႆႈၵႂႃႇသမ်းၶဵမ်ၸွမ်းႁူင်းယႃ ႁွင်ႈယႃသမ်ႉ ပေႃးၵိုၼ်းၶွၼ်ႈ ပဵၼ်သဵၼ်ႈပဵၼ်သၢႆ မီးၵူႈဝၼ်း။ မၢင်ၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇပိုၼ်ႉတီႈ ၵႆဝၢၼ်ႈၵႆဝဵင်း – ဢမ်ႇလႆႈယူတ်းယႃတူဝ် ၶိုတ်းတၼ်းလႄႈ လူႉသဵင်ႈသၢႆၸႂ်ပႅတ်ႈ ၵေႃႈမီး။ ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၵပ်းသၢၼ် ႁႃၵၼ်ယၢပ်ႇလႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁူႉႁူဝ်ယွႆႈတႅတ်ႈတေႃးဝႃႈ ၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်တၢင်းဝၢၼ်ႈလႄႈ ၼႂ်းဝဵင်း တင်းမူတ်းမီးၵႃႈႁိုဝ် – ၼၢင်းယိင်း ၵူၼ်းမိူင်းတူၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ –

“ၼၼ်ႉယဝ်ႉၶႃႈ ပဵၼ်ယူႇၼႆဢေႃႈ မၢင်ႁိူၼ်းၵေႃႈ ပဵၼ်တင်းႁိူၼ်းၼႆဢေႃႈ ဝၢၼ်ႈႁဝ်းတႄႉ။ တၢင်ႇဝၢၼ်ႈတႄႉပႆႇႁူႉ ပဵၼ်တႄႉပဵၼ်ၵၼ်ယူႇယဝ်ႉၶႃႈ။ မၢင်ႁိူၼ်းၵေႃႈ ပေႃးၼၢဝ် – ၼၢဝ်တင်းႁိူၼ်း။ မၢင်ႁိူၼ်းၵေႃႈ ပႆႇပဵၼ်သင်ၼင်ႇၵဝ်ႇ”- ဝႃႈၼႆ။  

ၼႂ်းလိူၼ်သႅပ်ႊထႅမ်ႊပိူဝ်ႊ ပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ယွၼ်ႉၽေးသၽႃႇဝ လၢႆလွင်ႈသေ သဵၼ်ႈတၢင်းၵေႃႈၶၢတ်ႇ လိူဝ်ၼၼ်ႉ လႅင်း ၾူၼ်းၵေႃႈ ၶၢတ်ႇထႅင်ႈ ထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ပႆႇၸၢင်ႈတိတ်းတေႃႇၵပ်းသိုပ်ႇ ႁႃၵၼ်။ တေႃႈၼင်ႇ ၵူၼ်းဢၼ်ၸပ်းတၢင်းပဵၼ် ဢမ်ႇယူႇလီႁႅင်းသေ လူဝ်ႇထႅင်ႈလိူတ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁႃၵူၼ်းတႃႇ လူႇလိူတ်ႈပေႃးယၢပ်ႇ ဝႃႈၼႆ။

တႃႇၵႂႃႇမႃး ႁႃၵၼ်ၵေႃႈယၢပ်ႇလႄႈ လွင်ႈၵိၼ်လူႇ လူႉတၢႆ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇၸွႆႈၵၼ်။ ဢမ်ႇလိူဝ်သေ မေးၼၢင်း ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၼႂ်းလုမ်းၾၢႆႇၽွင်းငမ်းၵူႈလွင်ႈ ဝဵင်းမိူင်းတူၼ်တၢႆ – တီႈပၢင်ၸႃႇပၼမၼ်းၼၢင်း ၵူၼ်းပေႃးဢမ်ႇၵိုၼ်းယဝ်ႉ –  ၵူၼ်းမိူင်းတူၼ် လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ ၸဝ်ႈၵႃး ၵူၼ်းမိူင်းတူၼ် ၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈ ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၶႆႈလိူတ်ႈဢွၵ်ႇ လႆႈထႅမ်လိူတ်ႈ 6 တဝ်ႈယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇ ႁူင်းယႃလူင်တၢင်းဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈၵူၺ်း လႆႈၸွႆႈ ၵၼ်လူႇလိူတ်ႈပၼ်။ ၼႂ်းပီၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းတူၼ်ထူပ်းၽေးသၽႃႇဝလႄႈ ရေႃးၵႃႇတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ ထပ်းၵၼ်လိူဝ်ႁႅင်း၊ ပဵၼ်ဢၼ်ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵိၼ်းၸႂ်တႄႉ – ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ၽွင်းယၢမ်း ငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈလူႉမိူင်းပင်း ၶၢဝ်းယၢမ်းၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇမီးၽႂ်မႃးၸွႆႈၼႆႉ – ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၶႆႈလိူတ်ႈဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ တေလႆႈၾၢင်ႉ ယႃႇပၼ်ယုင်းၶူပ်း။ ၼင်ႇႁိုဝ် ယုင်းတေဢမ်ႇလိူင်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈလုမ်းလႃး တီႈယူႇႁွပ်ႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈမူတ်းသႂ်။ တေလႆႈၽဵဝ်ႈယုမ်းယွမ်ႇလႄႈ ယုၵ်းယၢၵ်း ဢၼ်ႁူၵ်ႉႁၢမ်း ၸွမ်းႁိူၼ်း ၸွမ်းယေး။

ယဝ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈငူပ်ႉပိၼ်ႈပႅတ်ႈ ဢုမ် – ဢႅင်ႇ – ဢၢင်ႇ ဢၼ်မီးၼမ်ႉၶၢင်ႉၶမ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈမဵၼ်တူႇမဵၼ်ၼဝ်ႈ၊ ပဵၼ်တီႈယုင်းမႃးၶႆႇ မႃးၽႄႈၸိူဝ်ႉၽၼ်း။ ပႃးၸဵမ်ႁွင်ႈမိူင်၊ ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်ၼမ်ႉယိုင်ႈဝႆႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီၵႆႉႁဵတ်းလွင်ႈမူတ်းသႂ် – မေႃယႃ ဢၼ်ႁဵတ်း CDM တေႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ လႆႈငိူင်ႉပၢႆႈဝႆႉ ၼၼ်ႉၵေႃႈ မွၵ်ႇလၢတ်ႈပၼ်ၾၢင်ႉၼင်ႇၼႆ။

ပီၼႆႉ ၼမ်ႉထူမ်ႈၶႂ်ႈဝႃႈ ၵူႈဝၢၼ်ႈၵူႈဝဵင်း ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း – ပွတ်းဢွၵ်ႇ။ ယၢမ်းလဵဝ် တၢင်းပဵၼ် ၶႆႈလိူတ်ႈဢွၵ်ႇ ၼႆႉ ပဵၼ်တီႈမိူင်းတူၼ် ၵူၺ်းသေတႃႉ ဝၢႆးၼမ်ႉထူမ်ႈယဝ်ႉၼႆႉ တၢင်ႇတီႈတၢင်ႇဝဵင်းၵေႃႈ တၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ ၸၢင်ႈလၢမ်း ၽႄႈ ပဵၼ်မႃးလႄႈ ဝၢၼ်ႈဝဵင်းဢၼ်ၺႃးၼမ်ႉထူမ်ႈၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ် ၾၢင်ႉယူႇၾၢင်ႉၵိၼ် ႁဵတ်းလွင်ႈမူတ်းသႂ်။ လူဝ်ႇႁဵတ်းလွင်ႈၵႅတ်ႇၵင်ႈ ယႃႇႁႂ်ႈယုင်းလၢႆးၶူပ်း ၸဵမ်ၵူၼ်းလူင်လႄႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ မေႃယႃၼၼ်ႉ သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

“မိူင်းတူၼ်ၼႆႉ ၼမ်ႉတေၼွင်းသေယဝ်ႉၵေႃႈ ဝူၺ်ႇႁင်ႈဝႆႉၵႃႈ။ ၸင်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈယုင်းလိူင်ႇ ပေႃးၽႂ်ၺႃး ယုင်းၶူပ်းၼမ် ၵေႃႈ တၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ တိုၼ်းမႃးၸွမ်းယဝ်ႉ”- ၵူၼ်းမိူင်းတူၼ် သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။

ၽႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ပေႃးႁူႉဝႃႈ ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၶႆႈလိူတ်ႈဢွၵ်ႇ/ ၶႆႈဝတ်းယႂ်ႇယဝ်ႉၸိုင် ႁႂ်ႈၵိၼ်ၼမ်ႉပၼ် ၼမ်ၼမ်၊ ၵႆႉၵႆႉ ဢဝ်ၽႅၼ်ႇၸုပ်ႉၼမ်ႉသေ ၸဵတ်ႉပၼ်ထူပၼ်၊ လီတီႈသုတ်းၵေႃႈ ပေႃးႁၼ်ၵူၼ်းမီး ပိူင်ၾၢင်ၶႆႈၼၢဝ်ၸိုင် ႁႂ်ႈဢဝ်ၵႂႃႇၵူတ်ႇထတ်း ယူတ်းယႃတူဝ်တီႈႁူင်းယႃ ၵမ်းလဵဝ် ၸင်ႇတေႁႄႉၵင်ႈ လႆႈၶိုတ်းတၼ်းၼႆ – ၾၢႆႇပၢႆးယူႇလီၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ။