ပေႃးႁဵတ်းပၢင်ပွႆးလူႇတၢၼ်းယႂ်ႇလူင်ၼႆ လႆႈႁၼ်မီးပႃးတူၼ်ႈတၢင်းလူႇ (တူၼ်ႈပတေႇသႃႇ/ တူၼ်ႈတပေႇသႃႇ ) တူၼ်ႈဢၼ်ၸၢင်ႈယိပ်း/ႁၢမ် ၵႂႃႇလႆႈ လႄႈတၢင်း  တူၼ်ႈ(ဝူၺ်ႇၸယၼ်ႇတႃႇ) ဢၼ်မီးပဵၼ်ၸၼ်ႉပဵၼ်ၽုင်ႇ ၸႂ်ႉၵူၼ်း 8-9 ၵေႃႉ ႁၢမ်ဢဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၼႆႉၵေႃႈဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းမႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်။ တႃႇတေႁဵတ်းတူၼ်ႈတၢင်းလူႇ ဝူၺ်ႇၸယၢၼ်ႇတႃႇ  ၼႆႉ လၢႆးႁဵတ်းမၼ်းမီးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆ ႁဝ်းၶႃႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ လႆႈတွင်ႈထၢမ်ဝႆႉ လုင်းၸလေး သုပၺ်ႇၺႃႇလႄႈ လုင်းၼၼ်ႇတ ၵူၼ်းႁဵတ်းတူၼ်ႈတၢင်းလူႇ ပွၵ်ႉ  ဝၢၼ်ႈမႂ်ႇၼွင်မိူင်း  ဝဵင်းပင်လူင်ဝႆႉၼင်ႇၼႆ ၶႃႈဢေႃႈ။

ထၢမ် ။    ။ တႃႇတေႁဵတ်းတူၼ်ႈ ဝူၺ်ႇၸယၼ်ႇတႃႇၼႆႉ ၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း တေလူဝ်ႇၶိူင်ႈၸႂ်ႉသွႆႈသင်ၶႃႈ။

တွပ်ႇ။    ။ ဢေႃႈၶႃႈတႃႇတေႁဵတ်းတူၼ်ႈ ဝူၺ်ႇၸယၼ်ႇတႃႇၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်းတႄႉ မၢႆၼိုင်ႈၼႆႉ လူဝ်ႇမႆႉၼုမ်ႇ မၢႆသွင်မႃးၵေႃႈ လူဝ်ႇၸေႈ လူဝ်ႇဢၼ်မတ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉၼၼ်ႉၼႃႇၼႃ လူဝ်ႇၸေႈၶမ်းလိူင် ၸေႈၶမ်းလႅင် ၸေႈၶမ်းၽိူၵ်ႇ ယဝ်ႉၵေႃႈၸေႈၶဵဝ် ၸေႈၼမ်ႉ ၸေႈႁႃႈမဵဝ်း ပေႃးဝႃႈၸေႈႁႃႈမဵဝ်းၼႆႉၼႆၵေႃႈ သီမၼ်းႁႃႈမဵဝ်း ၼၼ်ႉၼႃႇၼေႃႈ လိူင်ၶဵဝ်လႅင်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ထၢမ် ။    ။ ပေႃးႁဵတ်းတူၼ်ႈဢၼ်ၼႆႉၼႆ ၵမ်ႈၼမ် တေလႆႈၸႂ်ႉမႆႉသင်ၶႃႈၼၼ်ႉ။

တွပ်ႇ ။     ။ တႃႇတေႁဵတ်းတူၼ်ႈမၼ်းၼႆႉ သဝ်မၼ်းၼႆႉတေလူဝ်ႇ 24 လႅမ်ႈၼႃ ၶူၺ်ႇတူင်ႇမၼ်းသမ်ႉလူဝ်ႇ 5 ၶူၺ်ႇၸႃႉၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉၼေႈ မၼ်းမီးၸိုဝ်ႈ မၼ်းမူတ်းမူတ်းၼေႈၶႂ်ႈႁူႉၵေႃႈ ၸႃႉၼႆႉသမ်ႉပဵၼ်မိုဝ်းလိင်းဝႃႇ ၊ၶူၺ်ႇတူင်ႇမၢၵ်ႇလွတ်ႇဝႃႇမီးၸိုဝ်ႈဝႆႉၸိူင်ႉၼႆ မၼ်းၵေႃႈမီးၸေးဝႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈပေႃးမၼ်းဢမ်ႇၸေးၵၼ်ၼႆ မၼ်းတေဢမ်ႇမၼ်ႈၼႃ သဝ်မၼ်းၼႆၵေႃႈတေလႆႈမီး(24)ၸင်ႇလႆႈဢိူဝ်ႈ ပေႃးတဵမ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းမၼ်ႈလီ ၼႅၼ်ႇယဝ်ႉၶႃႈဝႃႈ။

ထၢမ် ။    ။ တူၼ်ႈဝူၺ်ႇၸယၼ်ႇတႃႇၼႆႉ လႆႈႁၼ်မီးပဵၼ်ၸၼ်ႉပဵၼ်ၸၼ်ႉဝႆႉၶႃႈၼေႃႈ   မီးတီႈပွင်ႇမၼ်း ၸိူင်ႉႁိုဝ် ၶႃႈၼၼ်ႉ ။

တွပ်ႇ ။    ။ ပေႃးႁဝ်းတေႁဵတ်းတူၼ်ႈၼႆႉ မၼ်းလႆႈတႅၵ်ႈပဵၼ်ၸၼ်ႉပဵၼ်ၽုင်ႇ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်းမိူင်းၽီ သတုမႁႃႇ ၼႆၵေႃႈ ႁၢင်ႈႁေႃ မိူင်းၽီမၼ်းၼၼ်ႉၼႃႇ ပေႃးဝႃႈတႃႇဝတိင်ႇသႃႇၼႆၵေႃႈ ႁဵတ်းမိူၼ်ၼင်ႇႁေႃၽီမၼ်း ႁႂ်ႈပဵၼ် ႁၢင်ႈ ႁေႃၶဝ်ၼၼ်ႉၶႃႈၼႃႇ မီးပႃးၼင်ႇမွၵ်ႇမူဝ်ၼႆႉလဵပ်ႈႁွပ်ႈမၼ်းဝႆႉၸိူင်ႉၼႆၶႃႈဢေႃႈ။ ပေႃးယဝ်ႉၵေႃႈတၢင်းၶွပ်ႇမူပ်ႈတုပ်း မၼ်း ၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈတွင်ႈလၢႆးမွၵ်ႇသေသႂ်ႇပၼ်ၼၼ်ႉၼႃႇႁဵတ်းၸိူင်ႉၼၼ် ပေႃးထႅင်ႈၸၼ်ႉၵေႃႈတေလႆႈ ယွမ်းမွၵ်ႈ သိပ်းၼိဝ်ႉ ၼႄႇၼႆ ပေႃးၽုင်ႇၸၼ်ႉသၢမ်မႃးသမ်ႉတေယွမ်းထႅင်ႈၵႃႈႁိုဝ်ၼႆ မၼ်းတေပဵၼ်ၸၼ်ႉၶိုၼ်ႈမႃး တေႃႇပေႃး ထိုင်ပၢႆမၼ်းဢေႃႈ။

ထၢမ်  ။      ။ ပေႃးတူၺ်းတူၼ်ႈလူႇၼႆႉၼႆ လႆႈႁၼ် ငဝ်ႈတေႃႇပၢႆ ၽဵင်ႇၵၼ်လီတေႉၶႃႈဢေႃႈ လႆႈၾၢင်ႉ ႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် ၽွင်ႈၶႃႈ။

တွပ်ႇ ။       ။ တႃႇတေႁဵတ်းၼႆႉၵေႃႈမၼ်းသမ်ႉမီးပိူင်မၼ်းႁၢင်းၶေႃယူႇဢိူဝ်ႈၼႃ ၽုင်ႇလႂ်ၽုင်ႇၼၼ်ႉ ၸၼ်ႉလႂ်ၸၼ်ႉ ၼၼ်ႉ ႁဝ်းတေလႆႈတူၺ်းႁၵ်းမၼ်းသေႁဵတ်း ပေႃးဝႃႈႁဝ်းဢမ်ႇႁူႉႁၵ်း(အချိုးအစား) မၼ်းၵေႃႈ ႁဝ်းတေဢမ်ႇၸၢင်ႈ ႁဵတ်း ပေႃးဢမ်ႇႁူႉလီလီသေႁဵတ်းၼႆ မၼ်းတေဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်မႃးသိုပ်ႇၵၼ်ၼႃ ၸၼ်ႉၼိုင်ႈလႄႈၸၼ်ႉၼိုင်ႈမၼ်း ၵေႃႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်လူးၼေႃႈ ဢၼ်ၼႆႉၼႆႉသမ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ၸၼ်ႉၽုင်ႇႁၢင်ႈၶိူင်ႈ ပဵၼ်ၽုင်ႇတၢမ်းၵၼ်တင်းၽုင်ႇ လိၼ်မိူင်း ၼႆဢိူဝ်ႈၼႃ။

ထၢမ် ။       ။ မိူဝ်ႈႁဝ်းႁဵတ်းတူၼ်ႈလူႇၼၼ်ႉ တေလႆႈၵမ်သင်ၽွင်ႈၶႃႈ။

တွပ်ႇ ။      ။ တႃႇႁဝ်းၶႃႈတေႁဵတ်းတူၼ်ႈဝေႇၸႃႇယၼ်ႇတႃႇၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈႁဝ်းၶႃႈဢွၵ်ႇႁိူၼ်းမႃးၼႆႉ ႁဝ်းတေလႆႈႁဵတ်းဝၢတ်ႈဝႆႈၽြႃး သေၶၢမ်ႇသိၼ်ႁႃႈသေၸင်ႇမႃး။ ပေႃးဝႃႈမႃးထိုင်ယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ မဵဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇၶဝ်ႈပၵ်းပိူင်ၼႂ်းသႃႇသၼႃႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈတေလႆႈဝႄႈ။ ယဝ်ႉၵေႃႈသိၼ်ႁႃႈသဵၼ်ႈၼႆၵေႃႈ တေလႆႈတိုဝ်းၵမ်ၸွမ်းမၼ်ႈမၼ်ႈၵႅၼ်ႇၵႅၼ်ႇသေ မႃးႁဵတ်းမႃးသၢင်ႈ။ လွင်ႈလၢတ်ႈတင်းၸႃၵေႃႈၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇဢွၵ်ႇၶႂၢင်ႇတြႃးၼၼ်ႉၵေႃႈတေလႆႈၾၢင်ႉသေလၢတ်ႈၼႆလႄႈ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၶတ်းၸႂ်ၸိူင်ႉၼႆသေႁဵတ်းသၢင်ႈမႃးၶႃႈဢေႃႈ။

တူၼ်ႈတၢင်းလူႇ(ဝူၺ်ႇၸယၼ်ႇတႃႇ) ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵမ်ႈၼမ် တေဢွၼ်ၵၼ်ႁႅၼ်းလူႇၽွင်းပၢင်လူႇတၢၼ်းပွႆးယႂ်ႇ လၢမ်းလူင် မိူၼ်ၼင်ႇပွႆးသၢင်ႇလွင်း၊ပွႆးယၢတ်ႇၼမ်ႉဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ပေႃးလႆႈတူၼ်ႈ တူၼ်ႈ(ဝူၺ်ႇၸယၼ်ႇတႃႇ) ယဝ် တႃႇတေႁွႆႈၸွမ်းတူၼ်ႈမၼ်းၵေႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶိူင်ႈတႃႇၸႂ့်တိုဝ်းၼႂ်းဝတ့်ၵျွင်း၊ ၶိူင်ႇလူႇသၢင်ႇၵၢၼ်း၊ ပပ့်လိၵ်ႈၽိုၼ်လၢႆး၊ ၶဝ်ႈၼမ့်တၢင်းၵိၼ် လႄႈ ၵၢၵ်ႇမေႃႈၸေႃ့ဝၢၼ်ႇၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။