သိုၵ်းမၢၼ်ႈၾင်မၢၵ်ႇဝႆႉႁိမ်းတေႃႈၵႅတ်ႉသ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇႁတ်းၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်

106

ၵူၼ်းမိူင်းသီႇပေႃႉ မႆႈၸႂ်ၵူဝ်ယဵပ်ႇၺႃးမၢၵ်ႇ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၾင်ဝႆႉႁိမ်းႁွမ်းတေႃႈၵႅတ်ႉ တေႃႈၼမ်ႉမၼ်းလိပ်း ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း သီႇပေႃႉ ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ။

Photo: SHRF/တီႈၾင်တေႃႈၵႅတ်ႉသ်တီႈဝၢၼ်ႈၼွင်ဢၢင်း ဝဵင်းသီႇပေႃႉ

မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 18/1/2022 ယူႇတီႈ ၵဝ်ႉငဝ်ႈသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ၸိုင်ႈတႆး SHRF ဢွၵ်ႇၽိုၼ်တမ်းငဝ်းလၢႆးဝႃႈ ပူၼ်ႉမႃး မွၵ်ႈသွင်လိူၼ်ၼၼ်ႉ ႁူဝ်သိုၵ်းလူင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ႁွင်ႉဢဝ်ပူႇၵႄႇ ဢိူင်ႇႁွင်ႈႁႅင်ႈ ၵႂႃႇၸူးဢွင်ႈတီႈပိုတ်ႇ/ ပွႆႇတေႃႈ ၵႅတ်ႉသ် ႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼွင်ဢၢင်း ၼႃႈတၢင်းတူၵ်း ဝဵင်းသီႇပေႃႉ ႁၢင်ႇယၢၼ်မွၵ်ႈ 15 ၵီႊလူဝ်ႊမီႊတႃႊ  ။ တီႈၼၼ်ႈ မီး သိုၵ်းမၢၼ်ႈမွၵ်ႈ 20 ၵေႃႉ ဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈဝႆႉ ။ ပဵၼ်ၵူၼ်းသိုၵ်းတႂ်ႈ တပ်ႉၶလယ 23 ၶမယ 503 လႄႈ ၶမယ 504  ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ႁူဝ်သိုၵ်းလူင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႉၼၼ်ႉလၢတ်ႈ တီႈပူႇၵႄႇဝႃႈ ၶဝ်လႆႈ ႁၢင်ႈမၢၵ်ႇဝႆႉၼႂ်းထိူၼ်ႇႁိမ်းႁွမ်း ဢွင်ႈတီႈပိုတ်ႇ/ပွႆႇ ၵႅတ်ႉသ်၊  ၾၢႆႇတၢင်းတူၵ်းလႄႈ တၢင်းဢွၵ်ႇ သဵၼ်ႈတၢင်းလူင် လႃႈသဵဝ်ႈ – ဝဵင်းလိူဝ်ႇ (မၼ်းတလေး) ။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ၾၢင်ႉပၼ် ယႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ၵႂႃႇၸမ် ဝႃႈၼႆ။

 တင်ႈတႄႇၼၼ်ႉမႃး ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵေႃႈ  ဢမ်ႇႁတ်းၶဝ်ႈ ထိူၼ်ႇတႃႇႁႃၽိုၼ်း၊ ႁႃႁဵပ်းလႄႈ လမ်းတူဝ်ထိူၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉထႅင်ႈ ။ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်း မီးႁႆႈၼႃး ႁိမ်းႁွမ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ လွမ်ၵူဝ်လႆႈယဵပ်ႇၺႃးမၢၵ်ႇဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၾင်ဝႆႉ- ပဵၼ်လွင်ႈယၢပ်ႇၸႂ်။

ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈတုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈၽဵဝ်ႈပၼ် ထွၼ်ပၼ်မၢၵ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉဢွၵ်ႇၼႆသေတႃႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇၽွမ်ႉ- “ ပဵၼ် လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၶဝ် ၊ ပေႃးထွၼ်တပ်ႉဢွၵ်ႇ ၸင်ႇတေၽဵဝ်ႈပၼ်ၶိုၼ်း ” ဝႃႈၼႆ။

ၸၢႆးႁေႃသႅင် ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ SHRF လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “လွင်ႈလႆႈဢွၵ်ႇၼႆႉတႄႉ ပိူင်လူင် မၼ်းၶႂ်ႈၼႄဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၶဝ်ဢမ်ႇႁဵတ်း ၵၢၼ်ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းသင်။ ၽူႈမီးၸၼ်ႉသိုၵ်းသုင် သုတ်းၶဝ်ၵူၺ်းတူၺ်းပုၼ်ႈသုၼ်ႇတူဝ်၊ တႃႇႁူမ်ႇလူမ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇၶဝ်ၵူၺ်း။ တႅၼ်းတီႈလူဝ်ႇ ဢဝ် ႁူမ်ႇ လူမ်ႈပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း သမ်ႉဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈပၼ် ၶွမ်ႊပၼီႊ ၼွၵ်ႈမိူင်း/ၶႄႇ ၵူၺ်း။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၵူၼ်းမိူင်းတိုၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈၸႂ်ယႂ်ႇ ပိုင်ႈဢိင်လႆႈ။ ၶဝ်တိုၼ်းပၼ်တၢင်းတုၵ်ႉၶ ၵူၼ်းမိူင်းၵူၺ်း”- ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းဢိူင်ႇႁွင်ႈႁႅင်ႈၼႆႉ မီးႁူဝ်ၵူၼ်းမွၵ်ႈ 1,800 ၵေႃႉ။ ဢိူင်ႇႁွင်ႈႁႅင်ႈ မီးဝၢၼ်ႈၼွင်လႅင်၊ ဝၢၼ်ႈသၢႆး၊ တိုင်းလူင်၊ ၼွင်ဢၢင်းလႄႈ ႁွင်ႈႁႅင်ႈ။

ၵႅတ်ႉသ်လႄႈၼမ်ႉမၼ်းလိပ်းၼႆႉဢဝ်တီႈ ၾင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ မိူင်းရၶႅင်ႇ လတ်းၶၢမ်ႈမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ သေၶဝ်ႈၸူးမိူင်းၶႄႇ ယူႊၼၼ်ႊ ။  တင်ႈတႄႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႇၾင်တေႃႈၵႅတ်ႉသ်ၽွင်းပီ 2010 ၼၼ်ႉၵူၼ်းဝၢၼ်ႈႁၢမ်းတီႈႁဵတ်းႁႃ ၵိၼ် လဵင်ႉတွင်ႉ ၊ ၵႃႈသၢႆႈတႅၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈၸေးၵၼ်။   

ဝဵင်းသီႇပေႃႉၼႆႉ ထၢတ်ႈလိၼ်ပဵၼ်ထၢတ်ႈၵိူဝ်လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းမႆႈၸႂ် ၵူဝ်လွတ်ႇၵႅတ်ႉသ်ႁေႃ၊ ၵူဝ်တေႃႈၵႅတ်ႉသ်တႅၵ်ႇသေ ၵူဝ်ပဵၼ်ၽေးတေႃႇၵူၼ်းမိူင်း။

ယၢမ်းလဵဝ်သမ်ႉ ပၢင်တိုၵ်းပဵၼ်ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇပေႃႉ ၵျွၵ်ႉမႄး။   ၵူၼ်းမိူင်းၵူဝ်မၢၵ်ႇလူင်တူၵ်းႁိမ်းႁွမ်း တေႃႈၵႅတ်ႉသ် တေႃႈၼမ်ႉမၼ်း။

ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ