ၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ ႁိုင်မီးမႃး 70 ဝၼ်းယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ပႆႇမီးၸိုင်ႈမိူင်းလႂ် မၵ်း မၼ်ႈႁႂ်ႈၶဝ်ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတၢင်းၵၢၼ်။ ဢမေႊရိၵၼ်ႊလႄႈ ၸိုင်ႈမိူင်းဢူၺ်းလီမၼ်း ဢွၼ်တုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈဢဝ် လိူင်ႈ တီႈၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယွၼ်ႉငႅၼ်းၶေႃးၶႃႈတၢႆၵူၼ်းမိူင်း ၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ မိူင်းၶႄႇ လႄႈ ရတ်ႉသျႃးသမ်ႉ ထဵင်လိပ်းထဵင်လႅင်ဝႃႈ ပေႃးၸိုင်ႈမိူင်းၾၢႆႇတၢင်းၼွၵ်ႈၶဝ်ႈမႃးၵႅဝ်ၸွမ်းၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းမိူင်းၶွင်မိူင်း မၢၼ်ႈၼႆၸိုင် ယိုင်ႈၶႅၼ်းတေသုၵ်ႉယုင်ႈတိူဝ်းလိူဝ်ၵဝ်ႇ ဝႃႈၼႆယူႇတိၵ်းတိၵ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸွင်ႇသမ်ႉ တေလွတ်ႈၵၢင်း လွင်ႈ ၸိုင်ႈမိူင်းၾၢႆႇတၢင်းၼွၵ်ႈၼၼ်ႉၶဝ်ႈၵႅဝ်ၸွမ်းႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈ ယွၼ်းတေႃႉတႆႇၶႆႈၼႄၵၼ် ပွတ်းဢွၼ်ႇတွၼ်ႈ ၼိုင်ႈၶႃႈ။

ၶုၼ်လူင်ၾၢႆႇပွင်ၵၢၼ် ၵမ်ႉၸွႆႈၵူၼ်းတုၵ်ႉယၢၵ်ႈၵူႈမိူင်းမိူင်းဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ (ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာမဟာမင်းကြီးရုံး) ၼၼ်ႉ မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ သင်တေသိုပ်ႇပဵၼ်ၸွမ်းငဝ်းလၢႆး ၼင်ႇဝၼ်း မိူဝ်ႈလဵဝ်ယူႇၵူၺ်းတႄႉ ႁူမ်ႈတုမ်မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ တေဢမ်ႇလွတ်ႈပဵၼ်သိုၵ်းၵၢင်မိူင်း မိူၼ်ၼင်ႇ မိူင်းသီႊရီႊယႃႊ ပူၼ်ႉမႃး မွၵ်ႈ 10 ပီပူၼ်ႉ။ ယွၼ်ႉၸွမ်ၸိုင်ႈဢႃႊသတ်ႊၸႂ်ႉတိုဝ်းလွၵ်းပိူင်ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇ တိုၵ်းမူၺ်ႉယဵပ်ႇယၢၼ်ပႅတ်ႈ လၵ်းၶၢၼ် ၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ၊ လူလၢႆပေႉၵိၼ်ဢထမ်ႇမတဵၵ်းတဵင်တေႃႇၵူၼ်းမိူင်းၽၵ်းၵႃႇ။ ႁဵတ်းၼႆသေယဝ်ႉ  ၵူၼ်းမိူင်း ယူႇၾၢႆႇ ၼိုင်ႈ၊ ၸွမ်ၸိုင်ႈယူႇၾၢႆႇၼိုင်ႈ ႁဵတ်းတီႈၵၼ်မႃး ၼႂ်းၵႄႈၼၼ်ႉ ၵိူတ်ႇမီးမႃး ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင် ၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉၶဝ် လၢႆၸုမ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ် ၸိုင်ႈမိူင်းယုင်ႈယၢင်ႈ ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်ၸုမ်းလၢႆ တိုၵ်းတေႃး ပိူဝ်ႈတႃႇဢီႈသင် ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢဝ်ၵႂင်ၵႃးၵႂႃႇပႅတ်ႈ။

ၵမ်းလိုၼ်းမႃး ရတ်ႉသျႃးၸွႆႈထႅမ် ၶိူင်ႈတိုၵ်းတႃႇၸွမ်ၸိုင်ႈဢႃႊသတ်ႊ၊ ဢမေႊရိၵၼ်ႊၵမ်ႉထႅမ်ၾၢႆႇလုၵ်ႉၾိုၼ်ႉ ႁဵတ်းၼႆ သေ ထိုင်တီႈတၢင်းသွင်မိူင်း လႆႈၶဝ်ႈပႃး တႅၵ်ႇလႅင်းမႃးၼႂ်းသိုၵ်းၵၢင်မိူင်း မိူင်းသီႊရီႊယႃႊ ႁၢၼ်ႉတေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။

သိုၵ်းၵၢင်မိူင်းၼၼ်ႉ တေယဝ်ႉ တေယဵၼ်မိူဝ်ႈလႂ်ၼႆ ၽႂ်ဢမ်ႇႁူႉလႆႈ ၸိုင်ႈ မိူင်းသီႊရီႊယႃႊ တႄႉ လႅဝ်ၽႅဝ်ႉယဝ်ႉ ဢႃႇၼႃႇ ၵၢတ်ႈပိူဝ်ႈတႃႇလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ၊ ပိူဝ်ႈတႃႇၵူၼ်းၼုမ်ႇၶဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸူမ်ႁၢႆတၢႆၵႂႃႇၼႂ်းၵႄႈမၢၵ်ႇမိုဝ်ႉၸိုၼ်းယမ်းယဝ်ႉ။

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၼႆလႄႈ ၶုၼ်လူင်ၾၢႆႇပွင်ၵၢၼ် ၸွႆႈထႅမ်ၵူၼ်းတုၵ်ႉယၢပ်ႈၵူႈမိူင်းမိူင်းတီႈၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ၸင်ႇတၵ်းဝႃႈ ႁႂ်ႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတူၺ်း တေႃႇၼႃႇတႃၵူၼ်းမိူင်းသေယဝ်ႉ ၵိုတ်းယိုတ်းပႅတ်ႈလွင်ႈႁဵတ်းႁွတ်းႁုၵ်းႁၢႆႉယူႇ ၵူႈမိုဝ်ႉ ၵူႈဝၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

ပေႃးထိုင်တီႈၵိူတ်ႇပဵၼ်သိုၵ်းၵၢင်မိူင်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ မိူင်းသီႊရီႊယႃႊ ၼၼ်ႉမႃးၼႆတႄႉ ဢမ်ႇၵႃးၵူၺ်း မိူင်းသၼ်လွႆ တူင်ႈ ပဵင်း မိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ တၵ်းလႅဝ်ၽႅဝ်ႉ ယွၼ်ႉသိုၵ်းတိုၵ်းတၢင်ပိူၼ်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ပလွၵ်ႊသီႊဝေႃႊၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

မိူင်းၶႄႇလႄႈ ရတ်ႉသျႃး ယူႇၾၢႆႇၼိုင်ႈ ဢမေႊရိၵၼ်ႊလႄႈ ၸိုင်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းပဵၼ်ဢူၺ်းလီမၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ ယူႇၾၢႆႇ ၼိုင်ႈသေ တေမႃးပိုတ်ႇသိုၵ်းတိုၵ်းတေႃးၵၼ်ၼႂ်းမိူင်းႁဝ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈမွၵ်ႈသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႄႈ တပ်ႉသိုၵ်း မၢၼ်ႈ ယိုဝ်းၵၼ် ထွင်ႉထွင်ႉထႅင်ႉထႅင်ႉ ၵႃႈၼၼ်ႉၵူၺ်း။

ယွၼ်ႉလွၵ်းပိူင်ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသေ ၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမုၼ်းလႅင်းမႃး ၸိုင်ႈမိူင်းဝူၼ်ႉဢၼ်ႁဵတ်းၸွမ်း လွၵ်းပိူင်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမၢၼ်ႈပဵၼ်ယႂ်ႇမႃး ၶၢဝ်းတၢင်း ႁႃႈႁူၵ်း သိပ်းပီမိူင်းၼႆႉ ၸမ်းဝႃႈၵိူတ်ႇပဵၼ်ထႅင်ႈ သိုၵ်းၵၢင်မိူင်း ဢၼ်လႆႈတိုၵ်း တၢင်ပိူၼ်ႈပလွၵ်ႊသီႊဝေႃႊၼၼ်ႉၼႆတႄႉ ၽႅၼ်ႇတီႈၸိုင်ႈမိူင်းတၵ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈဢမ်ႇႁၢင်ႉ။

ၼႂ်းၵႄႈၼႆႉ ဢႃႊသီႊယႅၼ်ႊ – ဢီႊယူႊ ဢွၼ်တိုၵ်းသူၼ်းဝႃႈ သွင်ပႃႈသွင်ၾၢႆႇ ႁႃလၢႆးလီၵၼ်ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်း မၢၼ်ႈ ဢမ်ႇယွမ်းလႃးလႃး သိုပ်ႇမိူၵ်ႈမႂ်ႈႁဵတ်းလိူင်းၶႃႈတၢႆၵူၼ်းၶွမ်ႈၶတ်းၶဝ်ယူႇ ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး။ ၸင်ႇဝႃႈ ထိုင်တီႈ ပွႆး သွၼ်းၼမ်ႉၵေႃႈ ယင်းဢမ်ႇပဵၼ်မႃးယဵၼ်ၸိပ်းယူႇတၢင်းမိူင်း၊ ၾၢႆႇၵူၼ်းမိူင်းၼႆၵေႃႈ ၸိူဝ်းဢၼ်ဝႃႈ ၶွမ်ႈၶတ်းယူႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇယွၼ်ႇသေဢိတ်း ၸိူဝ်းထုၵ်ႇၶႃႈတၢႆ၊ ထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းယူႇ ဝၼ်းဝၼ်းလႅင်းလႅင်းၵေႃႈ တိုၼ်းဝႃႈဢမ်ႇထွႆဢမ်ႇႁူၼ် ၶိုင်တေႃႇသူႈ ယူႇ ယၢႆးယၢႆး။

တေဝႃႈ ၸိူဝ်းႁဵတ်း CDM ၼႆၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်ထိုင်တီႈလီငၢမ်းတႄႉ ၵၢၼ်ငိုၼ်းတွင်း (ပၢၼ်ႇ) ဢမ်ႇပၼ်ႇႁွၼ်ႈလႆႈ၊ ၾၢႆႇ ပၢႆးယူႇလီၵေႃႈ မိူၼ်ၼၼ် ႁူင်းယႃလူင်တႃႈၵုင်ႈ တေႃႈယင်းဢမ်ႇပိုတ်ႇလႆႈ၊ ၵၢၼ်သၢႆမိၼ်လႄႈ ၵၢၼ်ရူတ်ႉလဵၼ်း ဢမ်ႇ တူင်ႉလႆႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးသိုပ်ႇၵႂႃႇထႅင်ႈမွၵ်ႈ လိူၼ်သွင်လိူၼ်ၼႆတႄႉ တၵ်းဢဝ်မိူင်းပၢင်းယဝ်ႉၼႆ ၸၢင်ႈဝႃႈလႆႈၶႃႈယဝ်ႉ။

ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ၼႆယူႇသေတႃႉၵေႃႈ ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တိုၵ်ႉပႆႇၶႂ်ႈပူတ်းပႅတ်ႈမၢၼ်ႇတႃၶဵဝ်မၼ်း လမ်တၼ် လႅၼ်တူဝ် ၵဝ်ႇဝႃႈတၢင်းႁဵတ်းၶဝ်ၼႆႉ တဵင်ႈထမ်းတူၵ်းထုၵ်ႇယူႇၼႆတိၵ်းတိၵ်း ဢမ်ႇယွမ်းဢုပ်ႇတေႃႇၽႂ်။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈ CRPH ၶဝ်ၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ ထႃႈဢမ်ႇပွႆႇပၼ် တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းသူႉၵျီႇတင်း ၸွမ်ၸိုင်ႈဢူးဝိၼ်းမိၼ်ႉ ဢိၵ်ႇ လူၺ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼႄၵၢင်ၸႂ် တင်းမူတ်းတင်းသဵင်ႈ   ဢမ်ႇမီးဝၼ်းတေတေႃႇၼႃႈၵၼ် တင်းၶွင်ႇသီႇသိုၵ်း မၢၼ်ႈ သမ်ႉဝႃႈၼႆ။

တေႃႈဝႃႈ ပွႆႇပၼ်ယဝ်ႉၵေႃႈ တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းသူႉၵျီႇ တေဝႃႈႁိုဝ် ပႆႇႁူႉ၊ တေလႆႈသပ်းလႅင်းႁႂ်ႈ ဢွင်ႇသၢၼ်းသူႉၵျီႇယွမ်း ႁပ်ႉႁၼ်ၸႅင်ႈတေႃႇၼႃႈၵၢၼ် CRPH ၶဝ် ႁဵတ်းဝႆႉၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ ဝႃႈၼႆဝႆႉ။

မၢႆထိုင်ဝႃႈ ဢွင်ႇသၢၼ်းသူႉၵျီႇ တေလႆႈယွမ်းႁပ်ႉ လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၾႅတ်ႊၻရႄႊလႄႈ လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈတပ်ႉ သိုၵ်းၾႅတ်ႊၻရႄႊ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၾႅတ်ႊၻရႄႊယူႊၼီႊယၼ်ႊဢႃႊမီႊၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ CRPH ၸင်ႇတေယွမ်းဢုပ်ႇၸွမ်း ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပွင်ႇၸႂ်ဝႆႉၸိူင်ႉၼၼ်။

ၵူၺ်းပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၾႅတ်ႊၻရႄႊၻီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ ဢၼ်ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း မိူင်းသၼ်လွႆ မုင်ႈမွင်းမႃးၶၢဝ်း တၢင်း 70 ပီမိူင်းၼၼ်ႉ။ ယွၼ်ႉၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတဵၵ်းၸူၼ်လိပ်းဢဝ်ဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 1/2/2021 ၼၼ်ႉ သေလႄႈ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉတႄႉ မုင်ႈႁၼ်သၢႆလႅင်းမႃး ပဵၼ်ယိုတ်ႈ ပဵၼ်ယွင်းယဝ်ႉ။

ၾႅတ်ႊၻရႄႊဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးဢမ်ႇပဵၼ် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ ဢမ်ႇၵႂႃႇၸွမ်းလၢႆးတၢင်းၾႅတ်ႊၻရႄႊတႄႉ မၼ်းဢမ်ႇၵတ်းယဵၼ်လႆႈယဝ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလႆႈယဝ်ႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လႆႈဝႃႈၵူၼ်းတူင်ႈပဵင်းၶဝ် ပွင်ႇၸႂ် လႅင်းၸႂ်မႃးၵမ်ႈၼမ်ယဝ်ႉ။

ၾႅတ်ႊၻရႄႊၼႆႉ ပဵၼ်တႃႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈမၢၼ်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်း၊ ၾႅတ်ႊၻရႄႊၼႆႉ ပဵၼ်တႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တႅၵ်ႇ ယၢႆႈၵူၺ်း၊ ၾႅတ်ႊၻရႄႊၼႆႉ ပဵၼ်တႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ တူၵ်းသုမ်းၵူၺ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလႃးလႃးၼႆ လႆႈဝႃႈ ၵူၼ်း ထုင်ႉပဵင်း တူင်ႈပဵင်းၶဝ် ပွင်ႇၸႂ် လႅင်းၸႂ်မႃး တႄႇဢဝ် ၵေႃႉလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉ တေႃႇထိုင် ႁၢတ်ႈယႂ်ႇ မႃးၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈၸၢင်ႈၵဵပ်းလႆႈ ၶေႃႈၼိုင်ႈ။

ပေႃးၼႆ ၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ငဝ်းလၢႆးလီယဝ်ႉ ပိူဝ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း မိူင်းသၼ်လွႆလႄႈ ၵူၼ်းတူင်ႈပဵင်းၶဝ် ပွင်ႇၸႂ်လႅင်းၸႂ် ၵၼ်ယဝ်ႉ ဝႃႈၼၼ်သေတႃႉၵေႃႈ ၵိုင်ႉၵၢင်ႇၸင်ႇတေၸၢင်ႈပဵၼ်မႃးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈလၢမ်းၶၢတ်ႈလႆႈ ငဝ်း လၢႆးၵၢၼ်မိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းၵေႃႈ သမ်ႉမီးတီႈ ၾႆးတင်းၼႂ်း ဢိၵ်ႇလူၺ်းၾႆးတင်းၼွၵ်ႈ မိူင်းႁိမ်းႁွမ်း ႁဵတ်းႁိုဝ် သူင်ႇ ဢီးပၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ သမ်ႉပဵၼ်ပိူင်ယႂ်ႇဝႆႉ။

ပေႃးဝႃႈ ထိုင်ၵမ်းပဵၼ်သိုၵ်းၵၢင်မိူင်းမႃး ဢၼ်ဝႃႈ ပလွၵ်ႊသီႊဝေႃႊႁိုဝ်ႉ တေႁဵတ်းႁိုဝ် ၵွပ်ႇၵူႈ ၵႄႇၽူတ်ႇဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် ထိုင်ၵမ်းၵေႃႇသၢင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၾႅတ်ႊၻရႄႊယဝ်ႉ ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်မႃးယဝ်ႉၼႆ တပ်ႉသိုၵ်းၾႅတ်ႊၻရႄႊၵေႃႈ တေလႆႈၵေႃႇသၢင်ႈယဝ်ႉ ပေႃးဝႃႈၼၼ်မႃး တေႁဵတ်းႁိုဝ် ၶိုၼ်ႈၼႃႈၸတ်းပွင် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵၢၼ်မိူင်း ၼႂ်းတႆးႁဝ်း လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းတႆးႁဝ်းၶဝ် တၵ်းလႆႈႁႅၼ်းပိူဝ်ႈတႃႇတေႃႇသူႈယဝ်ႉ။

ထႃႈဝႃႈ ပႆႇတူဝ်ႈတၼ်းႁဝ်းတိုၵ်ႉလႆႈၽိတ်းမေႃးႁိမ်ၼႃႈတီႈၵၼ်ယူႇ ႁဝ်းတိုၵ်ႉလႆႈႁိမ်းၵူၼ်းမိူင်းၵၼ်ယူႇ ႁဝ်းတိုၵ်ႉလႆႈ ႁိမ်သဵင်ၵၼ်ယူႇ ႁဝ်းတိုၵ်ႉလႆႈ တေႃႇသူႈၵၼ်ၼႂ်းႁဝ်းၼင်ႇၵၼ်ယူႇ ပေႃးဝႃႈၼႆတႄႉ မိူင်းၵေႃႈတေၸၢင်ႈသုမ်း ၶိူဝ်းၵေႃႈ တေၸၢင်ႈယၢႆႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ယွၼ်းပိုတ်ႇပၢႆးလၢႆးငၢၼ်းၼႄမွၵ်ႈၼႆႉသေယဝ်ႉ ႁႂ်ႈလႆႈၶွတ်ႇယွတ်ႈပၢႆၵႂၢမ်းတီႈၼႆႈၶႃႈ။