ၽွင်းယၢမ်းဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇၶၢတ်ႇပီႈႁၢမ်းၼွင်ႉမူတ်းသဵင်ႈတီႈပိုင်ႈတီႈဢိင်ဝူၼ်ႉသင်ဢမ်ႇဢွၵ်ႇ ပဵၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းႁွမ်ႁႅင်း ၾိုၼ်ႉၽူး သၢင်ႈၼိူဝ်ႉသၢင်ႈတူဝ် ႁႅင်းတူဝ်ႁႅင်းၸႂ်  လႄႈၼပ်ႉသွၼ်ႇထတ်းထွင်တီႈဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇယူပ်ႈယွမ်း ၶိုၼ်း ဝူၼ်ႉမႄးၵႄႈလိတ်ႈယူၵ်ႉမုၼ်းဝၢင်းၽႅၼ်မႂ်ႇၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၵိုတ်းလိုဝ်ႈၵၢၼ်တေႃႇသူႈတင်းၽူႈၶဵၼ်။

ပၺ်ႁႃတႆး ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵႃႈပဵၼ်ပၺ်ႁႃၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးၵွႆး ၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်း ၵၢၼ်ၾိင်ႈငႄႈလိၵ်ႈလၢႆး ၽႃသႃ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတင်းမူတ်း ၊ လႆႈဝႃႈမီးပၺ်ႁႃၶႂ်ႈၵူႈတီႈၵူႈၾၢႆႇယူႇ ၼမ်လႄႈဢေႇ။  ပဵၵ်ႉသမ်ႉၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းတၢင်းၵွပ်ႇၵူႈၾိုၼ်ႉၽူးယူၵ်ႉမုၼ်းမႃး  6-7 သိပ်းပီယဝ်ႉသေတႃႉၵေႃႈ ဢမ်ႇထိုင်လႂ် ပၼ်ႇတူင်ႇ မိူၼ်ၽၢႆးႁိူဝ်းၼႂ်းဢၢင်ႇၵွႆး ဢမ်ႇဢွၵ်ႇပူၼ်ႉ ၶဝ်ႈထိုင်ၾင်ႇလႆႈ။

ၵၢၼ်လူမ်ႉလႅဝ် ၶွင်လၢႆလၢႆၸိုင်ႈမိူင်းၽွင်းသိုၵ်းလူၵ်ႈပွၵ်ႈၵမ်း 2 ၼၼ်ႉ လိူဝ်သေႁႅင်းယႂ်ႇၾၢႆႇၻီႊမွၵ်ႉၶရေႊသီႊ လႄႈၾၢႆႇၶွမ်ႊမိဝ်ႊၼိသ်ႉယဝ်ႉ မိူင်းလၢႆမိူင်းလႆႈၸဵပ်းသႅပ်ႇလူမ်ႉတၢႆ လူႉလႅဝ်တင်းၼမ် ဢမ်ႇၸႂ်ႈငၢႆႈငၢႆႈ။ မိူဝ်ႈသိုၵ်းလူင် ၶဝ်ႈမႃး ထိုင်ၵေႃႈမိူင်းဢွၼ်ႇမိူင်းဢိတ်း မိူင်းဢဵၼ်ႁႅင်းလဵၵ်ႉၼွႆႉ ႁိုဝ် မိူင်းႁႅင်းဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ ထုၵ်ႇၵႂၢတ်ႇဢဝ်ၶဝ်ႈပႃးၵႂႃႇပဵၼ် မိူင်းၶီႈၶႃႈ တႂ်ႈၼမ်ႉမိုဝ်းမိူင်းႁႅင်းယႂ်ႇ တင်း 2 ၾၢႆႇယိုတ်းဢဝ်ၵႂႃႇပႃးသဵင်ႈ။

သိုၵ်းလူၵ်ႈပွၵ်ႈၵမ်း 2  World War II ႁိုဝ် Second World War ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်း 1939 ထိုင် 1945 လၢႆလၢႆၸိုင်ႈမိူင်းမီးသုၼ်ႇၵဵဝ်ႇၶွင်ႈႁူမ်ႈတင်းမိူင်းၸဝ်ႈမႁႃဢမ်းၼၢၸ်ႈတင်းမူတ်း ၸႅၵ်ႇပဵၼ်သိုၵ်း ဢူၺ်းလီ 2 ၾၢႆႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၾၢႆႇဢူၺ်းလီ Allies လႄႈ ၾၢႆႇ Axis ပဵၼ်သိုၵ်းယႂ်ႇဢၼ်ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်သုတ်းၼႂ်းပိုၼ်းဢၼ်ယၢမ်ႈမီးမႃး။ မီးသိုၵ်းထိုင် 100 လၢၼ်ႉၵေႃႉ၊ ၼႂ်းၼၼ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 30  လၢႆလၢႆမိူင်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈၵမ်းသိုဝ်ႈလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပၢင်တိုၵ်းမီး ၵၢၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ။ မိူၼ် “ပၢင်တိုၵ်းပုတ်းၶၢတ်ႇ” ၼၼ်ႉၵေႃႈၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်တိုၵ်း မီးၵၢၼ်ၼမ်ႉၵတ်ႉၶႅင် ႁၢဝ်ႈလႄႈ မီးႁႅင်း တၢင်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးႁူမ်ႈတင်းႁူင်းၸၢၵ်ႈသၢင်ႈၶူင်ဢွၵ်ႇၵုၼ်ႇသိၼ်ၵႃႉ ၶိုတ်းဝႆးၼမ်လႄႈ ၶိုတ်းၵၢပ်ႈ တၼ်းပၢၼ်၊ ဢိၵ်ႇပႃးၵၢၼ်ပၢႆးသၢႆႊတင်းမူတ်း ၊ ပိူဝ်ႈၵၢၼ်လေႃႇလဵင်ႉႁႅင်းသိုၵ်းလႄႈလၢမ်းၶၢတ်ႈဝႃႈ ပၢင်တိုၵ်း မီးၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇထိုင် 1 လၢၼ်ႉ လၢၼ်ႉၻေႃႊလႃႊဢမေႊရိၵၼ်ႊ။

တင်းၶၢတ်ႈလၢမ်းဝႃႈမီးၵူၼ်းလူမ်ႉတၢႆ ၼႂ်းၵႄႈ 50 လၢၼ်ႉထိုင် 85 လၢၼ်ႉ ၵေႃႉတူဝ်ႈတင်းမူတ်း၊ ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းလူၵ်ႈပွၵ်ႈၵမ်း 2 ၼပ်ႉလႆႈဝႃႈပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းဢၼ်ယႂ်ႇသုတ်း ၸႂ်ႉငိုၼ်းၼမ်သုတ်း လႄႈမီးၽူႈၵူၼ်းလူမ်ႉတၢႆၼမ်တီႈသုတ်း။

ၵျႃႊပၼ်ႊမီးဢဵၼ်းဢၢၼ်း ၶူပ်ႈငမ်းဢေႊသျိူဝ်ႊလႄႈပေႊသိၾိၵ်ႉ ႁူမ်ႈတင်းၵၢၼ်ပိုတ်ႇပၢင်တိုၵ်းတေႃႇၶႄႇမႃးမိူဝ်ႈ 1937 ယဝ်ႉ။  ၵွႆးၵႃႈတေႃႇပေႃးထိုင်ပဵၼ်မႃးပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉပွၵ်ႈၵမ်း 2 ၼႂ်းၵၢၼ်တႄႇတီႈၵျိူဝ်ႊမၼီႊ ၶဝ်ႈလေႃႇတိုၵ်းပူဝ်းလႅၼ်ႊၻ် မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 1 လိူၼ်ႈသႅပ်ႉထႅမ်းၿိူဝ်ႊရ် 1939 – လၢမ်းမႃးထိုင်ၵၢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ပၢင်တိုၵ်းၸိုင်ႈမိူင်းၾရင်ႇသဵတ်ႈလႄႈဢိင်းၵလဵတ်ႈ ။ မိူဝ်ႈပၢႆပီ 1939 ၵေႃႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပၢင်တိုၵ်းတေႃႇၵျိူဝ်ႊမၼီႊ ထိုင်ႁူဝ်ပီ 1941 ၼႂ်းၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇလၢႆလၢႆဢၼ် ။ ၸိုင်ႈမိူင်းၵျိူဝ်ႊမၼီႊယိုတ်းၵုမ်းၼႂ်းၵုၼ်ယူႊရူပ်ႉပဵၼ်သူၼ်ႇယႂ်ႇ တင်ႈၸုမ်းဢူၺ်းလီတင်း ဢီႊတႃႊလီႇလႄႈၵျႃႊပၼ်ႊပႃႈတႂ်ႈၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ “ဢမ်ႇပူၼ်ႉပႅၼ်ၵၼ်ဝူင်ႈၵၢင်ၼႃႊသီႊ ၵျိူဝ်ႊမၼီႊ လႄႈ ႁူမ်ႈတုမ်သူဝ်ႊဝီႊယႅတ်ႉ” မူဝ်ႊလူဝ်ႊတွပ်ႉၾ်- ရိၿ်းၿဵၼ်ႊထရွပ်း” (Molotov–Ribbentrop) မိူဝ်ႈလိူၼ် ဢေႃႊၵတ်ႉသ် 1939 ၵျိူဝ်ႊမၼီႊလႄႈ သူဝ်ႊဝီႊယႅတ်ႉဝႅင်ႇၵၼ်ၵုမ်းငမ်းၽၢၵ်ႈၼႂ်းၵုၼ်ယူႊရူပ်ႉ။

ဝၢႆးသိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉပွၵ်ႈၵမ်း 2 ယဝ်ႉတူဝ်ႈ 1945 ဢမေႊရိၵႃႊလႄႈႁူမ်ႈတုမ်သူဝ်ႊဝီႊယႅတ်ႉ ဢၼ်ယၢမ်ႈပဵၼ် လူၺ်ႈလီၵၼ်ၼႂ်း ၸူဝ်ႈယၢမ်းပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းလူၵ်ႈမီးလွင်ႈၶတ်းၶွင်ႈ လႄႈတႅၵ်ႇယႅၵ်ႈၵၼ် ၼွၵ်ႈသေၵၢၼ် ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်တၢင်းလၵ်းၼမ်းၵၢၼ်မိူင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈဢမ်ႇမီးလွင်ႈယုမ်ႇယမ်ဝႆႉၸႂ်ၵၼ်လႄႈ ၸင်ႇၵိူတ်ႇ ပဵၼ်ပၢင် တိုၵ်းသိုၵ်းယဵၼ်(Cold War) ၶိုၼ်ႈမႃး

သိုၵ်းယဵၼ်တႄႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်မႃးၼႂ်းၸူဝ်ႈၽွင်း 1948 မိူဝ်ႈၵိူတ်ႇၵၢၼ်တႅၵ်ႇယႅၵ်ႈၶွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၵျိူဝ်ႊမၼီႊ ဢွၵ်ႇ ပဵၼ်သွင်ၾၢႆႇ(ၵျိူဝ်ႊမၼီႊၾၢႆႇဝၼ်းတူၵ်း ပဵၼ်မိူင်းၻီႊမွၵ်ႉၶရေႊသီႊၼႅဝ်းတၢင်းၶွင်ဢမေႊရိၵႃႊလႄႈ ၵျိူဝ်ႊမၼီႊ ၾၢႆႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ ပဵၼ်ၶွမ်ႊမိဝ်ႊၼိသ်ႉတၢမ်သူဝ်ႊဝီႊယႅတ်ႉ)။

ၽွင်းၼင်ႇၼၼ် ဢမေႊရိၵႃႊလႄႈသူဝ်ႊဝီႊယႅတ်ႉၵေႃႈ ၶွၼ်ႈႁွမ်ဢဵၼ်ႁႅင်း ဢွၵ်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသူၼ်းတုမ်ၵူႈလၢႆးလၢႆး ပိူဝ်ႈမုင်ႈႁႃ ဢူၺ်ႈႁူမ်ႈၵိူဝ်းလီတူဝ်ၵဝ်ႇ ႁူမ်ႈတင်းၽိူၺ်ၽႄႈလၵ်းၼမ်းၵၢၼ်မိူင်းၶွင်တူဝ်ၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈလၢႆၸိုင်ႈမိူင်း မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ႁဵတ်းဢူၺ်းလီ။

ၼႂ်းၸူဝ်ႈသိုၵ်းယဵၼ် ဢမေႊရိၵႃႊလႄႈသူဝ်ႊဝီႊယႅတ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈပိုတ်ႇသိုၵ်းၵၼ်ၵမ်းသိုဝ်ႈတေႃႇၼႃႈတေႃႇတႃ ၵွႆးၵႃႈ လွၵ်ႇၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆးဢၼ်ႁဵၵ်ႈၶၼ်ဝႃႈ “သိုၵ်းတူဝ်တႅၼ်း” (Proxy War) လူၺ်ႈၵၢၼ်ၵမ်ႉထႅမ် ႁႂ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းဢူၺ်းလီ ႁဵတ်းသိုၵ်းတိုၵ်းတႅၼ်း။

ပိုတ်ႇသိုၵ်းၶွင်ပၢင်တိုၵ်းတူဝ်တႅၼ်း ၶၢဝ်းၽွင်းယၢမ်းသိုၵ်းယဵၼ် ၸိူင်ႉၼင်ႇပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်း ၵဝ်ႊရီႊ 1959-1953 ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းၼႂ်းဝဵတ်ႉၼၢမ်း 1955-1975 ပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းဢႅပ်ႊၾၵၼ်ႊၼိသထၢၼ် 1979-1989 ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၼွၵ်ႈၼိူဝ်ၵၢၼ်ၶႅင်ႇၵၼ်တၢင်းလၵ်းၼမ်းလႄႈၵၢၼ်သိုၵ်းယဝ်ႉ တင်းသွင်ၾၢႆႇယင်းၶႅင်ႇၵၼ်တၢင်းလိူင်ႈ ထဵၶ်ႉၼူဝ်ႊ လူဝ်ႊၷျီႊ  တၢင်းၵၢင်ႁၢဝ်  ႁူမ်ႈပႃးတင်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး။

ပိူင်လူင်မၼ်းၵေႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်သၢင်ႈလႄႈၶွၼ်ႈတုမ်ႁွမ်ဢႃးဝုထ်ႉမၢၵ်ႇမိုဝ်ႈၸိုၼ်းယၢမ်းၼိဝ်ႊၶလေႊရ် (nuclear missile)  ဢၼ်ၵွင်ႉႁႅၼ်ႇၽိတ်းသုင်ယႂ်ႇလူင်ႁဵတ်းႁႂ်ႈတူၵ်းၸႂ်လႂ်တိုၼ်ႇတင်းလူၵ်ႈ။ ၵၢၼ်တူၵ်းၸႂ်တိုၼ်ႇသၢၼ်ႈၶွင် ဢႃးဝုထ်ႉမၢၵ်ႇမိုဝ်ႈၸိုၼ်းယၢမ်းၼိဝ်ႊၶလေႊရ်ၶွင်ၶိဝ်ႊၿႃႊ မိူဝ်ႈ 1962 ပဵၼ် ၼိုင်ႈၼႂ်းၵၢၼ်တူၵ်းၸႂ်လူင်လၢင် ၵမ်းယႂ်ႇ လူင်တေႃႇတင်းလူၵ်ႈ ၼႂ်းၸူဝ်ႈယၢမ်းသိုၵ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉ ၶႄးၸၢင်ႈၵိူတ်ႇပဵၼ်ပၢင်သိုၵ်းလူင်ၼိဝ်းၶလေႊရ် ၵမ်းလမ်ႇ လွင်ႈလူင်ၶိုၼ်ႈမႃးလႆႈ ၵွႆးၵႃႈလိုၼ်းသုတ်းၵေႃႈၵၢၼ်သၼ်ႇၶွၼ်းလူင်ၼၼ်ႉပဵၼ်ႁဵတ်ႇၵိုတ်းလူင်းလူၺ်ႈ တင်းသွင် ၾၢႆႇ လူၺ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၸဝ်ႈမႁႃဢမ်းၼၢၸ်ႈလူင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ႁူမ်ႈတင်းလၵ်းၼမ်းယူၵ်ႉမုၼ်းၶိူင်ႈမၢၵ်ႇမိုဝ်ႉၸိုၼ်း ယၢမ်း ၶွင်သူဝ်ႊဝီႊယႅတ်ႉၵေႃႈ လႆႈၵိုတ်းယုတ်းလူင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်မႆႈဢူၵ်းမႆႈၸႂ် ၶွင်လူၵ်ႈၵိုတ်းယဵၼ်ၵႂႃႇ။

ထိုင်မႃး 1989 ၵေႃႈ ၸိုင်ႈမိူင်းၵျိူဝ်ႊမၼီႊဝၼ်းတူၵ်း ဝၼ်းဢွၵ်ႇၵေႃႈ ၶိုၼ်းႁူမ်ႈၵၼ်ပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းလဵဝ်လႄႈ ပဵၼ်ၾၢင်ႁၢင်ႈလီငၢမ်း ဢွၼ်ၼႃႈသူဝ်ႊဝီႊယႅတ်ႉတေတႅၵ်ႇၸတ်ႈငၢၵ်ႈငၢႆၵၼ် မိူဝ်ႈ 1991 လႄႈဢဝ် ပဵၼ်တီႈ သဵင်ႈသုတ်း ၶွင်လွင်ႈတိုၼ်ႇၵူဝ်ႁႄသၼ်ႇသၢႆလူင်ၶွင်သိုၵ်းယဵၼ်။

ဝၢႆးသိုၵ်းလူၵ်ႈပွၵ်ၵမ်း 2 ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈပီ 1945 ယဝ်ႉ မိူင်းထုၵ်ႇႁုပ်ႈယိုတ်းၵႂႃႇၽွင်းသိုၵ်းလူင် ဢမ်ႇဝႃႈ ပႃႈတႂ်ႈ ၾၢႆႇ ၻီႊမွၵ်ႉၶရေႊသီႊႁိုဝ် ၾၢႆႇၶွမ်ႊမိဝ်ႊၼိသ်ႉၵေႃႈ ၵွႆႈၵွႆႈထုၵ်ႇပူတ်းပွႆႇၶၢႆးဢွၵ်ႇ ပၼ်ၶိုၼ်းသူၼ်ႇလႆႈၵွၼ်းၶေႃ ပူတ်းဢႅၵ်ႇပဵၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇလွတ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းလႅဝ်း။

ပဵၵ်ႉသမ်ႉယၢမ်းသိုၵ်းယဵၼ် ဝၢႆးသိုၵ်းလူၵ်ႈပွၵ်ႈၵမ်း 2 ယဝ်ႉတူဝ်ႈ ပဵၼ်ၶၢဝ်းသိုၵ်းယဵၼ် ၵိုတ်းတိုၵ်းတေႃးၵၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်တိုဝ်ႉတၢင်းပိူၼ်ႈမႄးဝၢၼ်ႈသၢင်ႈမိူင်း ႁွမ်ႁႅင်း သၢင်ႈပၺ်ၺႃ ၼမ်ႉၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ သၢင်ႈထဵၶ်ႉၼူဝ်ႊလူဝ်ႊၷျီႊ သၢင်ႈၵၢၼ်ၵႃႉ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး သၢင်ႈဢႃးဝူထ်ႉၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇမၢၵ်ႇမိုဝ်ႈၸိုၼ်းယၢမ်းၼိဝ်ႊၶလေႊရ် ထႅမ်ၼဵပ်ႉငႃး ႁႂ်ႈၵႅၼ်ႇၶႅင်မီးႁႅင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵွင်ႉႁႅၼ်ႇႁၢဝ်ႈႁႅင်းတိူဝ်းသုင် မႅၼ်ႈယမ်ႁူမ်ႈတင်းထိုင်ပၢၼ်သိုၵ်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ၶႄႉၶႅင်ႇ ၵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၵႃႉ သၢင်ႈၵႂၢမ်းမၼ်ႈၵႅၼ်ႇၼႅၼ်ႈၼႃၸိုင်ႈမိူင်းတင်းၶိူင်ႈပိူင်ပိူၵ်ႇႁေႃႁုမ်ႈႁူမ်ႇၵုမ်းၸိုင်ႈမိူင်းတၢင်း ၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈႁႂ်ႈပူၼ်ႉလွတ်ႈၵၢၼ်ထုၵ်ႇၶႃႈသိုၵ်းဝူင်ႇၸေႃႇၶဝ်ႈမႃးပူၼ်ႉပႅၼ်လႅၼ်လိၼ်လႄႈပွင်ႁၢႆႉ။

ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈလီၵၢၼ်တႆးႁဝ်းသမ်ႉ ပဵၵ်ႉသမ်ႉတိုၵ်ႉလႆႈၶိုၼ်းမႃးၵေႃႇသၢင်ႈၵၢၼ်ဢဝ်ဝၢၼ်ႈဢဝ်မိူင်းၶိုၼ်းဝၢႆးသိုၵ်း လူၵ်ႈပွၵ်ႈၵမ်း 2 မိူၼ်ပိူၼ်ႈၵေႃႈ တေႃႈၼင်ႇၼႂ်းၸူဝ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းသိပ်းပီပႆႇၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆၵေႃႈ ႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းသင် ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 1948-1958 လိူဝ်ၼၼ်ႉ တင်ႈတႄႇ 1958 ၵေႃႇတင်ႈတပ်ႉသိုၵ်း “ၼုမ်ႇသိုၵ်းႁၢၼ်”မႃးတေႃႇႁၢၼ်ႉၼႆႉၵေႃႈ ႁဝ်းဢမ်ႇလႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းၽႅၼ်ၶၢဝ်းပွတ်းၶၢဝ်းယၢဝ်းသင်ဝႆႉလႄႈတေႃႇဝၼ်း ပိုတ်ႇၵၢၼ်ၵိုတ်းသိုၵ်းတင်းၽူႈၶဵၼ်ၼႆၵေႃႈ ႁဝ်းဢမ်ႇသၢင်ႈၶူင်းၵၢၼ်သင် ဢမ်ႇႁၢင်ႈႁႅၼ်းၽႅꧣ်သင် မိူဝ်ႈၼႆႉၵေႃႈ တိုၵ်ႉပဵၼ်မိူဝ်ႈဝႃႈယူႇမိူၼ်ၵဝ်ႇ  ၸႂ်ႈယူႇမၼ်းၵေႃႈမီးပၺ်ႁႃၵၢၼ်လူမ်ႉလုၵ်ႉမႃးယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်းလႄႈ ယႃႇဝႃႈဢၼ်မႂ်ႇ တေႃႈဢၼ်ၵဝ်ႇၵေႃႈတိုၵ်ႉၵႄႈပႆႇယဝ်ႉလႄႈပႆႇၸၢင်ႈႁဵတ်းႁိုဝ်ၵၢဝ်ႉယၢင်ႈၵႂႃႇပႃႈၼႃႈလႆႈ လူၺ်ႈၵူႈၵေႃႉ ႁူမ်ႈတင်း ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ႁူႉယူႇ ၵွႆးၵႃႈႁဝ်းဢမ်ႇၵႄႈ ၵွပ်ႈၵၢၼ်ႁၵ်ႉၸၢတ်ႈႁဝ်းဢမ်ႇပဵၼ်ၼႅဝ်းလဵဝ်ၵၼ် ဢမ်ႇၸႂ်ႉပဝ်ႈမၢႆ လဵဝ်ၵၼ် ႁိုဝ် ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉၵၼ်လႄႈဢမ်ႇယုမ်ႇၸႂ်ၵၼ်။

(*** ပွင်ႈၵႂၢမ်းႁူဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ ၼမ်ႉၵႂၢမ်းလႄႈ တၢင်းႁၼ်ထိုင်သုၼ်ႇတူဝ် ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၸဝ်ႈပၢႆၵမ် ၵူၺ်းၶႃႈဢေႃႈ)