ၸဵမ်မိူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႇယိုတ်းမိူင်း ၶဝ်ယၢမ်ႈတူၵ်ႇဝႃႈ တေၶိုၼ်းၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၼႆမႃးသေတႃႉ ႁိုင်ၸမ် 5 ပီ ၸင်ႇလႆႈၸတ်း ။ ၸတ်းၵေႃႈ သမ်ႉဢမ်ႇၸၢင်ႈၸတ်းပတ်းပိုၼ်ႉသေ ၸႅၵ်ႇပဵၼ်ပွတ်းပဵၼ်တွၼ်ႈသေၸတ်း ။ ၵူၼ်းမိူင်း ၽွမ်ႉႁႃဢမ်ႇၽွမ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၸွင်ႇမီးလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈႁႃႉၼႆတႄႉ ဢမ်ႇဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်း ဢမ်ႇသႂ်ႇၸႂ်။ ၶႂ်ႈၸတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ၸတ်းယူႇႁဵတ်းၼၼ်လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇပေႃးဝႆႉၵႃႈၶၼ် ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇမီးတၢင်းမုင်ႈမွင်းသင်တႄႉတႄႉ ။ ၵမ်ႈၼမ် ၸိူဝ်းၵႂႃႇတွတ်ႈၵေႃႈ တွတ်ႈႁႂ်ႈပူၼ်ႉဝူတ်ႈပူၼ်ႉၵၢမ်ႇၵူၺ်း ဢမ်ႇထၢင်ႇယႂ်ႇသေဢိတ်းၼႆ ၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႈၼမ်လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈယိုတ်းမိူင်းသေ လၢတ်ႈဝႃႈ တေၸတ်းၶိုၼ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆယူႇၶိူဝ်းယႂ်း ။ ဝၢႆးၸတ်းယဝ်ႉ ၽႂ်ပေႉၵေႃႈ တေပုတ်ႈ မွပ်ႈ ပၼ်ၶိုၼ်းဢႃႇၼႃႇၼႆ လၢတ်ႈမႃးၸဵမ်လႂ် ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တၢင်းႁဵတ်းသၢင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်သမ်ႉ လိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉသေတႃႉ ၶႂ်ႈၶိုၼ်းယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၶိုၼ်းမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ၶိုင်ၵၢၼ်သေ ယိုတ်းဢဝ်ၶိုၼ်းလွၼ်ႉလွၼ်ႉလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းသၢၼ်ၶတ်း မႃးဢမ်ႇယင်ႉဢမ်ႇလိုဝ်ႈ။

ဝၼ်းတီႈ 28/12/2025 ၼႆႉတႄႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႆႈလွင်ႈၵမ်ႉထႅမ်တီႈၸိုင်ႈမိူင်း ဢၼ်ပႂ်ႉဢဝ်ၽွၼ်းပၢင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈသေ ၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၶၵ်ႉတွၼ်ႈၼိုင်ႈ ။ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ တေၸတ်းပဵၼ် 3 ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ၊ တွၼ်ႈၼိုင်ႈၼႆႉ မိူင်းတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇ ၸတ်း 3 ဝဵင်း ၊ ပွတ်းႁွင်ႇ 3 ဝဵင်းလႄႈ ပွတ်းၸၢၼ်း 6 ဝဵင်း။
ၸွမ်းၼင်ႇ ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊသိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉတႄႉ ၼႂ်းမိူင်းတႆး တႃႇၸတ်းပွၵ်ႈၵမ်းႁႅၵ်ႈမီးဝႆႉ 12 ဝဵင်း ၼႂ်းၼၼ်ႉ မီး 159 ပွၵ်ႉ ၊ ဢိူင်ႇ 228 ဢိူင်ႇ ႁူမ်ႈသဵင်ႈ 387 တီႈ ။ ႁူင်းတွတ်ႈသဵင်သမ်ႉ မီး 920 တီႈ ၵူၼ်းတွတ်ႈမၼ်းသမ်ႉ မီး 1,216,195 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆဝႆႉ။

ပေႃးထွမ်ႇတူၺ်းၵူၼ်းမိူင်းလၢတ်ႈတႄႉ ၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇတဵမ်ၸႂ်ၵႂႃႇတွတ်ႈပၼ်သဵင် ဢိင်ၼိူဝ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တဵၵ်းၸႂ်ႉႁႂ်ႈၽူႈၵွၼ်းပွၵ်ႉ/ဢိူင်ႇ ၽႂ်မၼ်းသေ လူင်းၵဵပ်း လူင်းပၼ်သဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈတႃႇတွတ်ႈလႄႈ ဢမ်ႇလိူဝ်လႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။

သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇဢၼ်ယူႇၵၢင်ၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်တႅမ်ႈႁၢႆးငၢၼ်းၼႄၶိူဝ်းယႂ်းဝႃႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸတ်းၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၶေႃႈၵႄႈလိတ်ႈၵၢၼ်မိူင်း ။ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဢၼ်ၼႆႉ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဢႃႇၼႃႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်ႈယၢဝ်းၵႂႃႇၵူၺ်း ၼႆ သိုဝ်ႇၸိူဝ်းဢၼ်လွတ်ႈလႅဝ်းတႄႉ တိုၼ်းႁၢႆးငၢၼ်းၼင်ႇၼႆလွၼ်ႉလွၼ်ႉ။
ၸိူဝ်းပဵၼ်သိုဝ်ႇ လႆႈဢဝ်ၸႂ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ႁူၺ်းသူၼ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇပၼ်သဵင်ၼႆယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်း ။ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်တေလိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉတႄႉ လီၵေႃႈယဝ်ႉ ၸႃႉၵေႃႈယႃႇ ဢမ်ႇမီးတၢင်းလိူၵ်ႈ ။ ၵႃႈလႆႈႁဵတ်းၸွမ်း ၼင်ႇပိူင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈတမ်းဝႆႉ။

ၵူၼ်းမိူင်းတႄႉ မိူၼ်မၢၵ်ႇမူႉၵႄႈႁိပ်ႇ ဢိပ်ႇ ၵပ်ႉ ၶမ် ယူႇၼႂ်းၵႄႈ ၸုမ်း ၸၢဝ်း ဢၼ်ဢမ်ႇၶွတ်ႇၽၼ်ႈၵၼ်လႆႈ ။ တေၸွမ်းၸႂ်ၾၢႆႇၼႆႉၵေႃႈ တေဢမ်ႇထုၵ်ႇၸႂ်ၾၢႆႇပုၼ်ႉ ၊ ပေႃးယူႇၾၢႆႇပုၼ်ႉသမ်ႉ တေဢမ်ႇထုၵ်ႇၸႂ်ၾၢႆႇၼႆႉ ။ ငဝ်းလၢႆးပၼ်မႃးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ၵႃႈ လႆႈ ၵႃႈၸွမ်းလွၵ်းၸိူင်းဢၼ်ၽူႈမီးဢႃႇၼႃႇၶဝ် ဝၢင်း ၶပ်ႉ ဝႆႉၼၼ်ႉယူႇ။
ဢိင်ၼိူဝ် ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉသေ ၸုမ်းပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်းၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်းတႄႉ ဢွၼ်ၵၼ်လၢမ်းၶၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ၸတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢၼ်တေလႆႈၽွၼ်းပၢင်တႄႉ ပဵၼ်တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵူၺ်း ၼႆယူႇၶိူဝ်းၶူဝ်း။

ဝၼ်းလိူၵ်ႈတင်ႈၶၵ်ႉတွၼ်ႈၼိုင်ႈ ဝၼ်းတီႈ 28 ၼႆႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ယူႇတီႈၸုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇလၢႆၸုမ်း (Collaborative Media Monitoring) ႁူမ်ႈၵၼ် ၸတ်းပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ တီႈလုမ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ် Thai PBS North တီႈၵဵင်းမႂ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး ။

ပိူင်လူင်တႄႉ ၼႂ်းပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း ၼၼ်ႉ ဢုပ်ႇတႃႇၶၢဝ်းတၢင်းမိူဝ်းၼႃႈၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶၢဝ်းႁွင်လႄႈ လွင်ႈဢၼႃႇၵၢတ်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၼႂ်းပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၼႆႉ မီးသိုဝ်ႇတၢင်ႇၸိုင်ႈမိူင်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း ။

ပေႃးတူၺ်းၶိုၼ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2020 ၼၼ်ႉၸိုင် ဢၼ်ဢွင်ႇပေႉၼႆႉ ပဵၼ်ပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်း ၊ ထီႉသွင်သမ်ႉ ပဵၼ်ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ ၊ ထီႉသၢမ်သမ်ႉ ပႃႇတီႇႁူဝ်သိူဝ် လႄႈ ထီႉသီႇသမ်ႉ ပဵၼ်ပႃႇတီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈရၶၢႆႇ ANP ။

ၵူၺ်းၵႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈသႂ်ႇႁူဝ်ၶေႃႈဝႃႈ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢမ်ႇတြႃးၼႆသေ သမ်ႉမႃးၵိုင်ႉၵၢင်ႉယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း။ ၵမ်းလိုၼ်း ၽိူဝ်ႇမႃးၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵမ်းၼႆႉသမ်ႉ ပႃႇတီႇဢၼ်ပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမႃးၽွင်းပီ 2020 ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပႃးမႃးသေ မီးပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယူႇလင်ၵမ်ႉယၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း မႃးယူႇၼိူဝ် ဢဝ်ပုၼ်ႈသုၼ်ႇ။
ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈၼႆႉသမ်ႉ ၸဵမ်လႂ်မႃးလႂ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ၶွၼ်ႉတဝ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃးပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ်ၵူၺ်းလႄႈ ၸူးၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းတႄႉ ဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ်လႄႈ ဢမ်ႇပၼ်ႁႅင်းပႃႇတီႇဢၼ်ၼႆႉ။ ဝႃႈၼၼ်သေတႃႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႉ ၸႂ်ႉလၢႆးလိင်ႉလၢႆးလဵၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်းမၼ်းသေ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ ၽူႈမီးၸၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢၼ်လၢႆႈၶူဝ်းၵူၼ်းႁိူၼ်းသေမႃး မႃးၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈၸွမ်းၵေႃႈ ယင်းမီးယူႇထႅင်ႈ။

ပႃႇတီႇၸိူဝ်းမီးသုၼ်ႇၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈ လူင်းႁူၺ်းသူၼ်းၵူၼ်းမိူင်း သႂ်ႇပၼ်ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ (USDP) ဢၼ်ပဵၼ်ၶွင်ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ၊ ပႃႇတီႇဢွၼ်ၼမ်းၵူၼ်းမိူင်း (PPP)၊ ပႃႇတီႇၵၢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ ပႃႇတီႇတီႇမူဝ်ႇၶရႅၵ်ႉတိၵ်ႉ ၵၢၼ်မိူင်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ – Democratic Party of National Politics (DNP) ၊ ပႃႇတီႇ ႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃးမိူင်းမၢၼ်ႈ (MFDP)၊ တီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉတိၵ်ႉပႃႇတီႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး (SNDP)၊ ပႃႇတီႇၼၢင်းယိင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းမွၼ်း၊ ပႃႇတီႇႁူမ်ႈႁႅင်းတီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ (NDF) လႄႈ ပႃႇတီႇၵူၼ်းမိူင်း (PP) ၼႆယဝ်ႉ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆးၼႂ်းပီၼႆႉသမ်ႉ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵမ်းၼႆႉ ၸႂ်ႉၶိူင်ႈၾႆးၾႃႉသေပၼ်သဵင်။ ၵူၼ်းဢၼ်တွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်လူင်ႈၼႃႈသမ်ႉ ၸႂ်ႉလၢႆးၵဝ်ႇၶိုၼ်းၵူၺ်း တွၵ်ႇၸုမ်ႈသေ တွတ်ႈသႂ်ႇၼႂ်းၵွင်ႇ။
ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ၼႂ်းပိူင်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉၸႂ်ႉပႃးပိူင် PR လိူၵ်ႈတင်ႈၸွမ်းပုၼ်ႈသုၼ်ႇ ။ ၼေႃႇၽူႈတႅၼ်းၼႂ်းၸႄႈတိူင်းလႄႈၸႄႈမိူင်းၽႂ်မၼ်းၵေႃႈ ပၼ်ၸႂ်ႉပိူင်ဢၼ်ၼႆႉ ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်တေၶွတ်ႇၽွတ်ႈလႆႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတႄႉ တေပဵၼ်ၼေႃႇၽူႈတႅၼ်းၼႂ်း သၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် (ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်) ၵူၺ်းလႄႈ ၵမ်ႈၼမ် ပၵ်းၸႂ်လွင်ႈဢၼ်ၼႆႉ။
ၼႂ်းသၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ တေၸႅၵ်ႇဝႆႉပဵၼ်သွင်တွၼ်ႈ ။ ၼိုင်ႈၵေႃႈ သၽႃးၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ သၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ။

သၽႃးၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်တေလိူၵ်ႈလႆႈမႃး ၼိုင်ႈၸႄႈဝဵင်းၼိုင်ႈၵေႃႉၼၼ်ႉတႄႉၵေႃႈ တေၸႂ်ႉပိူင် FPTP ၽူႈပေႉၵိၼ်ၶၢတ်ႇ ဢၼ်ယၢမ်ႈၸႂ်ႉမႃးၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ။ တေမီးတႃႇ 274 တီႈ။
တႃႇသၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတႄႉၵေႃႈ တေၸႂ်ႉတင်း 2 ပိူင် ။ ပိူင် FPTP ၶိုင်ႈၼိုင်ႈ ပိူင် PR ၶိုင်ႈၼိုင်ႈ။ သင်ဝႃႈ မီးၼေႃႇၽူႈတႅၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ 168 ၵေႃႉၼႆၸိုင် ၶိုင်ႈၼိုင်ႈ ပဵၼ် 84 ၵေႃႉ။

ၽူႈထတ်းသၢင်ၵၢၼ်မိူင်းၶဝ်တႄႉလၢတ်ႈဝႃႈ ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈႁူႉဝႃႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းသုၵ်ႉလႄႈ တႃႇတေပၼ်တီႈယူႇၼႂ်းသၽႃးၼၼ်ႉ ၼၼ်ႉ ၵူဝ်ဢမ်ႇၸေးလႄႈ ၸင်ႇၸႂ်ႉပိူင် PR ၼႆႉမႃးလေႃး ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ် ပေႃးတေၶဝ်ႈပိူင်ဢၼ်ၼႆႉ ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်ႈၸႂ်ႁဵတ်းႁူင်းတွတ်ႈသဵင်ႁႂ်ႈၵိုင်ႇငၢမ်ႇ။ ၸႄႈမိူင်းလႄႈ ၸႄႈတိူင်းဢၼ်မီးဝဵင်း ဢမ်ႇလိူဝ် 10 ဝဵင်းၼၼ်ႉ တေဝႆႉၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈတီႈလဵဝ်ၵူၺ်း ဝႃႈၼႆ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တင်ႈၸႂ် ထႅၵ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ႁႂ်ႈပဵၼ် 3 ၶၵ်ႉတွၼ်ႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ တႃႈႁႂ်ႈပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈၶဝ်ၵႃႈဢမ်ႇပေႉဢမ်ႇၸူး။ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၼိုင်ႈ 102 ဝဵင်း ၊ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈသွင် 100 လႄႈ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈသၢမ် 72 ဝဵင်း(ၼႆႉ ပႆႇတႅတ်ႈတေႃး သေတႃႉ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ ဢၼ်ဢမ်ႇပဵၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ မီး 56 ၸႄႈဝဵင်းၼႆဝႆႉ )။
ဢၼ်တေၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵုမ်းၵမ်လႆႈ ၸႅၵ်ႇထႅၵ်ႇၼင်ႇၸႂ် ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၵူၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈႁၢၼ်ႉၸႂ် ၼိူဝ်ၽွၼ်းပၢင်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈယူႇပၢၵ်ႇၵွင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇၶဝ်ၸီႉသင်ႇလႄႈ ၵႃႈလႆႈၵႂႃႇပၼ်သဵင်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၺ်း။ တႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းမီးၸႂ်တိုၼ်ႈတဵၼ်ႈ ထၢင်ႇယႂ်ႇၸွမ်းတႄႉ ဢမ်ႇမီးသေဢိတ်း ။