သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ် လူင်းပိုၼ်ႉတီႈ တီႇၽဵဝ်ႈသူၼ်ယႃႈႁၢမ်း ထၢႆႇႁၢင်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵွၼ်ႇၼႃႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဝူင်ႈၼိုင်ႈ။

ဝၼ်းတီႈ 20/12/2025 ၼႆႉ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵႂႃႇတီႇၽဵဝ်ႈသူၼ်ယႃႈ ၼႂ်းဢိူင်ႇသငေႃး ၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း တႃႇ 21 ဢေႊၶိူဝ်ႊ၊ တၢင်းဝၢၼ်ႈတွင်ႇလေး ၸႄႈဝဵင်းပၢင်လွင်းသမ်ႉ 75 ဢေႊၶိူဝ်ႊ သေ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃးဝႃႈ – ၽဵဝ်ႈသူၼ်ယႃႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်း လွႆလႅမ် ၊ ႁူဝ်ပူင်း ၊ ပၢင်လွင်း ၊ သီႇသႅင်ယဝ်ႉလီငၢမ်း တႃႇ 264 ဢေႊၶိူဝ်ႊ ဝႃႈၼႆ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၽူႈၸၢႆးၵူၼ်းသႅၼ်းပၢၼ်ၵၢင် ယူႇဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း လၢတ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ -“ ႁၼ်ၶဝ်( ပလိၵ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ )  မႃးၽဵဝ်ႈယူႇ ။ ၵူၺ်းဢမ်ႇၽဵဝ်ႈသဵင်ႈ ၼိုင်ႈဝၢၼ်ႈၼႆႉ မႃးၽဵဝ်ႈၼႄ 3- 4 ဝၼ်း ၊  ၵွၼ်ႇၼႃႈ ၶဝ်တေမႃးၽဵဝ်ႈၼႆႉ ၶဝ်မႃးဢုပ်ႇၵၼ်တင်းၸဝ်ႈသူၼ်ယႃႈဢွၼ်တၢင်း။ ၸဝ်ႈသူၼ် ဢၼ်ယႃႈလီၶႅမ်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပိူၼ်ႈပၼ်ငိုၼ်းလႆႈလႄႈ ၶဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇၵႂႃႇၽဵဝ်ႈ။ သူၼ်ယႃႈဢၼ်ပိူၼ်ႈဢဝ်ယႃႈယဝ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပိူၼ်ႈဢမ်ႇပၼ်ငိုၼ်းၶဝ် ၶဝ်ၵေႃႈၵႂႃႇၽဵဝ်ႈၼေၼၼ်ႉၼႃႇ ”   – ဝႃႈၼႆ ။

ၽူႈၸၢႆး ၸဝ်ႈသူၼ်ယႃႈယူႇဝဵင်းႁူဝ်ပူင်းၼၼ်ႉလၢတ်ႈၼႄဝႃႈ –  ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်းၼႆႉ  ၸဝ်ႈသူၼ်ယႃႈၼႆႉ  လႆႈပၼ်ၶွၼ်ႇၸဵမ်မိူဝ်ႈ တႄႇၽုၵ်ႇၼၼ်ႉ ၊ ၽုၵ်ႇၼမ်/ၵႄႇၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ လႆႈပၼ်ၶွၼ်ႇတီႈၵၢင်ႉၵႄႇၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းဝၢၼ်ႈ  1 သႅၼ်ပျႃး  ၊   လိူဝ်ၼၼ်ႉတီႈ ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈသိုၵ်ႈမၢၼ်ႈလႄႈ ပျီႇတူႉၸိတ်ႉပဢူဝ်းၶဝ်သမ်ႉလႆႈပၼ်ထႅင်ႈ ၼိုင်ႈဢေႊၶိူဝ်ႊၼႆႉ 2 သႅၼ်ထိုင် 3 သႅၼ်ပျႃး ဝႃႈၼႆ။  

ပလိၵ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢၼ်လူင်းၽဵဝ်ႈတီႇသူၼ်ယႃႈ  ယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ မႃးဢဵၼ်ႁႅင်း မွၵ်ႈ 60 ၵေႃႉ ။ ၼႂ်း 60 ၵေႃႉၼၼ်ႉ တႃႇ 20 ၵေႃႉတႄႉ  ပဵၼ်ပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈလႄႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တူဝ်တႄႉ၊ ထႅင်ႈ 40 ၵေႃႉတႄႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁိူၼ်း ဢၼ်ၶဝ်ၸၢင်ႈမႃးသႂ်ႇသိူဝ်ႈ ၶူဝ်းပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ   – ၼႆ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈဢၼ်ႁူႉႁၼ်ၸွမ်း လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။  

ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းႁူဝ်ပူင်းယဝ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းသီႇသႅင်ႇၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ လႆႈၵႂႃႇတီႇၽဵဝ်ႈသူၼ်ယႃႈၼႂ်း ဢိူင်ႇၼႃးၶႆႉ ( နားခိုက် ) ဢၼ်မီး ၾၢႆႇဢွၵ်ႇ ဝၢၼ်ႈထမ်ယၢမ်း 7 ဢေႊၶိူဝ်ႊလႄႈ ၾၢႆႇၸၢၼ်းဝၢၼ်ႈထႅင်ႈ  7 ဢေႊၶိူဝ်ႈ- ဝႃႈၼႆ။  

 လွင်ႈၼႆႉၵူၼ်းမိူင်းဝဵင်းပၢင်လွင်းလၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ တီႈႁဝ်းၶႃႈၼႆႉတႄႉ သူၼ်ယႃႈ တႃႇဝႆႉပၼ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃးၽဵဝ်ႈၼႄသေပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼႆ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈၽုၵ်ႇဝႆႉ ပၼ်ႁင်းၶေႃၶေႃဢေႃႈ။  မၢင်ဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းဢမ်ႇလႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉပၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉတႄႉ လႆႈပၼ်ငိုၼ်းဢေႃႈ ။ ပေႃးပၼ်ငိုၼ်းၼင်ႇၶဝ်ယွၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်တေဢမ်ႇၽဵဝ်ႈ။ ပေႃးဢမ်ႇပၼ်ငိုၼ်းၵေႃႈ ၶဝ်တေၽဵဝ်ႈပႅတ်ႈ ၸိူင်ႉၼႆၵူႈပီၼင်ႇၵဝ်ႇၶႃႈ”- ဝႃႈၼႆ။

 သိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႉပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ဝႃႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလွႆလႅမ်ၼႆႉ ၼႂ်းဝၼ်းလဵဝ်ၵူၺ်း  ၽဵဝ်ႈသူၼ်ယႃႈ   168 ဢေႊၶိူဝ်ႊ  ။    တီႈၸႄႈဝဵင်းပၢင်လွင်းသမ်ႉၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 8 ဝၼ်း (ဝၼ်းတီႈ 29/11/2025  ထိုင် 5/12/2025 )  ၽဵဝ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈ 140 ဢေႊၶိူဝ်ႊ -ဝႃႈၼႆ။

သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၸိူင်ႉၼၼ်ယူႇသေတႃႉ ၼႂ်းထုင်ႉလွႆလႅမ် – ပၢင်လူင် – ႁူဝ်ပူင်း- မိူင်းပွၼ်-သီႇသႅင်ႇ-ပၢင်လွင်း ၼႆႉ ဝၢႆးလင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းမႃး ပၼ်ၶႂၢင်ႉၵူၼ်းမိူင်း ၽုၵ်ႇယႃႈၸွမ်းသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၵႃး ဢၼ်တေႃႇၼႃႈတေႃႇတႃမႃးတင်းၼမ်။ မၢင်ဝၢၼ်ႈ မၢင်ဢိူင်ႇၼႆႉ သမ်ႉပေႃးဢမ်ႇမီးၵူၼ်းၽုၵ်ႇၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်ၶၢႆယဝ်ႉ – ၼႆၵူၼ်း ဝဵင်းႁူဝ်ပူင်း ၵေႃႉၼိုင်ႈၵေႃႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။  

လွင်ႈၼႆႉ UNODC ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ၾၢႆႇၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်လႄႈ ရႃႇၸဝၢတ်ႈ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ တႄႉပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉဝႃႈ – ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 10 ပီၼႆႉ မိူင်းမၢၼ်ႈပဵၼ်မိူင်းထိ 1 ဢၼ်ၽုၵ်ႇယႃႈၼမ်သုတ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ဝႃႈၼႆဝႆႉ။