ၸူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းမႃးၼႆႉ ငဝ်းလၢႆးၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ၽူႈမီးၸၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇၶဝ်ယၢမ်းလဵဝ် မိူၼ်ၵႂႃႇၶိုၼ်းမိူဝ်ႈ 15 ပီပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉထႅင်ႈၵမ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉၼႆ ၽႂ်တေဢမ်ႇၸၢင်ႈထဵင်ႈလႆႈ။

မိူဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီ 2010 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ လွင်ႈဢၼ်ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း ၽူႈမီးၸၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ၶႂ်ႈႁူႉ လိူဝ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈပဵၼ် ၽႂ်တေလႆႈယူႇၵိုတ်းဝႆႉတီႈၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း လႄႈ ၽႂ်တေလႆႈၶဝ်ႈၶေႉၶဵင်ႇၼႂ်းပၢင် လိူၵ်ႈတင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။

ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ တႄႇယွၼ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၼႂ်းလုမ်းသိုၵ်း (စစ်ရုံး) လႄႈ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈ ၽႂ်မီးၵၢင်ၸႂ်ၶႂ်ႈၶဝ်ႈၶေႉၶဵင်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ႁိုဝ် ဢမ်ႇမီး ၼႆယူႇ။

တီႈၼႂ်းပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈယၢမ်းလဵဝ်သမ်ႉ မီးဝႆႉၸွမ်သိုၵ်းလူင် 10 ၵေႃႉလႄႈ ၸွမ်သိုၵ်း 20 ၵေႃႉပၢႆ၊ ၼႂ်းၸိူဝ်းၶဝ်ၼႆႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈလႅပ်ႈတေလႆႈ ၶဝ်ႈၶေႉၶဵင်ႇ တီႈၼႂ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ။

ၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႆႉတႃႇၸတ်းႁဵတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵိုတ်းထႅင်ႈမွၵ်ႈ 6 လိူၼ်ၵူၺ်း။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ တႄႇပၵ်းၸႂ်ဝူၼ်ႉသွၼ်ႇဝႆႉ တွၼ်ႈတႃႇ ဢၼႃႇၵၢတ်ႈမိူဝ်းၼႃႈမၼ်း ဢၼ်တေပဵၼ်မႃးဝၢႆးလင်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

ယိူင်းဢၢၼ်း ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ

ဝၢႆးပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ဢၢၼ်းတေၶိုၼ်ႈႁဵတ်းၸွမ်ၸိုင်ႈၼႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶေႃႈသိူင်ႇလပ်ႉ ဢၼ်ၼႂ်းလုမ်းသိုၵ်းၶဝ်ႁူႉဝႆႉႁင်းၽႂ်မၼ်းၵူႈၵေႃႉယူႇ ။ ၵွပ်ႈၼၼ် တႃႇတေလႆႈ ၶႅပ်း ၵၢင်ၸႂ်တဵမ်သေ လႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ တိုၼ်းလူဝ်ႇလႆႈသူင်ႇၵူၼ်းၸိူဝ်း ဢၼ် မၼ်းယုမ်ႇယမ်တမ်းၸႂ် ၶဝ်ႈၵႂႃႇတီႈၼႂ်းလုမ်းသၽႃး ႁႂ်ႈလႆႈယူႇ။

ပိူင်ၵၢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်တုမ်မၢၼ်ႈၼႆႉသမ်ႉ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း  ယူႇတီႈလုမ်းသၽႃးတေ လိူၵ်ႈၶိုၼ်ႈမႃး ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ 3 ၵေႃႉ၊ ၼႂ်း 3 ၵေႃႉၼၼ်ႉၸင်ႇၶိုၼ်းလိူၵ်ႈဢဝ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸွမ်ၸိုင်ႈ။ ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ 3 ၵေႃႉၼၼ်ႉသမ်ႉ ယူႇတီႈလုမ်းသၽႃးၵူၼ်းမိူင်းလိူၵ်ႈၶိုၼ်ႈမႃး 1 ၵေႃႉ ၊ လုမ်းသၽႃးၸိူဝ်ႉ ၸၢတ်ႈလိူၵ်ႈၶိုၼ်ႈ 1 ၵေႃႉလႄႈ ၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းလိူၵ်ႈၶိုၼ်ႈ 1 ၵေႃႉသေ ၸင်ႇၽႅဝ်ၶဝ်ႈ ၵႂႃႇထိုင်တီႈၼႂ်း လုမ်းသၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်။

ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ တႃႇၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ တေလႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းလူဝ်ႇ လႆႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် တီႈၽူႈတႅၼ်းၽွင်း ၼႂ်းလုမ်းသၽႃးၵူၼ်းမိူင်း လႄႈ လုမ်းသၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ။ 

တီႈၼႂ်းပၢင်ၵုမ် လုမ်းသၽႃးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်တေလိူၵ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ သင်ၽူႈတႅၼ်းၽွင်းၸိူဝ်း မီးသုၼ်ႇၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်ၶဝ် ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈၼိုင်ႈၶိုင်ႈပၢႆၸိုင် ၶဝ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ယူႇၼႆ – ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်း မၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်လၢႆႇ လၢတ်ႈၵႂႃႇတီႈၼႂ်းပၢင်ၵုမ် ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်း ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 20 လိူၼ်မေႊပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ ၼင်ႇၼႆ။

ၸွမ်းၼင်ႇငဝ်းလၢႆး လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈသေ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဢၼ်တေၸတ်းႁဵတ်းၼႆႉ ၶဵတ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈတေ ယွမ်းလိူဝ်သေ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉလႄႈ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸင်ႇလၢတ်ႈၵႂႃႇၼင်ႇၼႆ ။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼပ်ႉသွၼ်ႇဝႆႉဝႃႈ – ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဢၼ်တေၸတ်းႁဵတ်းၵမ်းၼႆႉ သင်ဢမ်ႇႁူမ်ႈၵၼ်တင်းၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် ၽူႈတႅၼ်းၽွင်းၾၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းၸိုင် ယူႇတီႈပႃႇတီႈဢၼ်လဵဝ် တေ ဢမ်ႇၶွတ်ႇၽွတ်ႈၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႆႈႁင်းၶေႃ မိူၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

တီႈၼႂ်းပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 2008 တႄႉတိုၼ်းပၼ်သုၼ်ႇတိုဝ်ႉတၢင်းဝႆႉဝႃႈ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ယင်း ဢမ်ႇလူဝ်ႇလႆႈၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈ၊ ယူႇတီႈၽူႈတႅၼ်းၽွင်း တပ်ႉသိုၵ်းၶဝ် လိူၵ်ႈၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈယဝ်ႉ ၶဝ်ႈၵႂႃႇထိုင်တီႈၼႂ်းလုမ်းသၽႃးလႆႈၵမ်းသိုဝ်ႈ ဝႃႈၼႆဝႆႉ။

ပိူင်ပဵၼ်မိူဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီ 2010 တင်း 2025 ၼႆႉပိူင်ႈသင်ၵၼ်

မိူဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2010 ၼၼ်ႉ လွင်ႈဝႃႈၽႂ်တေၵိုတ်းဝႆႉၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း လႄႈ ၽႂ်တေၶဝ်ႈၼႂ်းပၢင်လိူၵ်ႈ တင်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တူဝ်ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇၵေႃႈ ယၢမ်ႈလႆႈထူပ်းမႃးယူႇ ။

မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ ၽူႈၵေႃႉဢၼ်တႅပ်းတတ်းပၼ် ၵၢမ်ႇၵျၢမ်ႇမႃႇၽူႈမီးၸၼ်ႉၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ၵေႃႈ ပဵၼ် ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်း တၢၼ်းသူၺ်ႇ (ဢၼ်ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းဝႆႉပဵၼ်ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်ၾၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄ) ၼၼ်ႉၵမ်းလဵဝ်။

ၽွင်းၼၼ်ႉ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်း တၢၼ်းသူၺ်ႇ ႁႂ်ႈၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်း မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းသိုၵ်းသုင် သုတ်း သေ ယူႇၵိုတ်းဝႆႉၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ တူဝ်ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်း တၢၼ်းသူၺ်ႇ သမ်ႉဢမ်ႇၶိုၼ်ႈႁဵတ်းၸွမ်ၸိုင်ႈသေ လိုဝ်ႈၵၢၼ်ၵႂႃႇၸွမ်းၵၼ်တင်း ၵႅမ်ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်း မွင်ႇဢေး (ၵႅမ်ၽူႈ ၵွၼ်းသိုၵ်းသုင်သုတ်း)။

ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းၸမ်ၸႂ်ၵၼ်တင်း ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းတၢၼ်းသူၺ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် တူႇရ သူၺ်ႇမၢၼ်း၊ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် တဵင်းၸဵင်ႇ၊ ၸွမ်သိုၵ်းသီႇႁႃႉသူရတိၼ်ႇဢွင်ႇမိၼ်ႉဢူး ၊ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် တိၼ်ႇဢေး လႄႈ ႁူမ်ႈတင်းၽူႈမီးၸၼ်ႉသုင် ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ 1,000 ပၢႆဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈၶဵင်ႇ တီႈၼႂ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီ 2010 ။ 

ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တၢၼ်းသူၺ်ႇၼႆႉ  ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းမႃးႁိုင်ၶၢဝ်းတၢင်း 19 ပီလႄႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢၼ်မၼ်းႁဵတ်းသၢင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးၽူႈမီးၸၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵေႃႉလႂ်ႁတ်းတွပ်ႇထဵင်၊ ဢွၼ်ၵၼ်ၶၢႆႉလႅၵ်ႈၶဝ်ႈၼႂ်းပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ ဢၼ်မၼ်းၵေႃႇတင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉသေ ၶဝ်ႈၶေႉၶဵင်ႇ ၼႂ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ။

ၽွင်းၼၼ်ႉ ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈၵေႃႈ ဢွင်ႇပေႉပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈလႆႈဢႃႇၼႃႇသေ ႁူမ်ႇငမ်းလႆႈၼိူဝ် ၸုမ်းလူင် ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈတင်း လုမ်းသၽႃး။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢၼ်ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ လႆႈႁူပ်ႉၺႃးၼႂ်းပီ 2025 ၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇငၢႆႈငႅမ်ႈမိူၼ်ၼင်ႇမိူဝ်ႈပီ 2010 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ။ ၼႂ်းပီ 2025 ၼႆႉပၢင်တိုၵ်းပဵၼ်ဝႆႉႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၸွတ်ႇတူဝ်ႈမိူင်း၊ ၼႃႈလိၼ်ၵုမ်းၵၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်လႆႈပွႆႇၽႃႈပၼ် ၸုမ်း ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း လႄႈ ၸုမ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶဝ်ၵေႃႈ မီးတၢင်းၼမ်။

မိူဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီ 2010 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းလႄႈတင်း ၵူႈမိူင်းမိူင်းဢမ်ႇႁၼ်လီၵမ်ႉထႅမ်ၼႆသေတႃႉ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းဢမ်ႇမီးပၢင်တိုၵ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇလႆႈပွႆႇၽႃႈၼႃႈလိၼ်ၵုမ်းၵမ် မိူၼ် ၼင်ႇယၢမ်းလဵဝ်။

ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ မိူဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပီ 2010 ၼၼ်ႉၽူႈတႅၼ်းၽွင်း ၸိူဝ်း တေၶဝ်ႈ ၶေႉၶဵင်ႇၼႂ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၶဝ် ဢမ်ႇလႆႈမႆႈၸႂ် လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈမိူၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်။

တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ ဢၼ်ၺႃးမၢပ်ႇမႂ်သေတီႉၺွပ်းပၼ်တၢမ်ၶွၵ်ႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တႄႇယိုတ်း ဢႃႇၼႃႇ ၼႂ်းပီ 2021 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ  ၵွၼ်ႇပႆႇထိုင်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႅပ်ႈတေ ပႆႇပွႆႇ ဢွၵ်ႇမႃးၶိုၼ်း။

ပိူင်ပဵၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈမိူၼ်ၵၼ်တင်း ပိူင်ပဵၼ်မိူဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2010 ၼၼ်ႉယူႇ။ မိူဝ်ႈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ ၺႃးတီႉၺွပ်းၵုမ်းၶင်ဝႆႉသေ ၶိုၼ်းလွတ်ႈဢွၵ်ႇမႃး ဝၢႆးပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇဢမ်ႇႁိုင် ၼႆယဝ်ႉ။

ၽႂ်တေလႆႈၵိုတ်းဝႆႉ တီႈၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း

သင်ဝႃႈ ၸွမ်ၸိုၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈၼႆၸိုင် တိုၼ်းတေမီးမႃး ၽူႈၵွၼ်း သိုၵ်းသုင်သုတ်း(တပ်ချုပ်) ၵေႃႉမႂ်ႇဢွၵ်ႇမႃးထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈယူႇ။

ယၢမ်းလဵဝ် ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်ဝႆႉတႄႉပဵၼ် ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ၵျေႃႇၸႂႃႇလိၼ်း (ၽူႈၵွၼ်းၾၢႆႇၵုမ်း ၵမ်ငူပ်ႉငီႉ တပ်ႉလိၼ်၊တပ်ႉၼမ်ႉ၊တပ်ႉလူမ်း)    ။

ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ၵျေႃႇၸႂႃႇလိၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈယဝ်ႉၸၼ်ႉၸွမ်သိုၵ်း ၸုပ်ႈထီႉ 35 ။ သင်တေယိူင်း ဢၢၼ်း ဢဝ်မၼ်းၸၢႆး ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽူႈၵွၼ်းသိုၵ်းသုင်သုတ်းၸိုင် ပွင်ဝႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်လုၼ်ႈပီႈ(Senior)  ၸုပ်ႈၾၢႆႇ ၼႃႈၼၼ်ႉၵမ်ႈၼမ် တေလႆႈၶဝ်ႈၶေႉၶဵင်ႇၼႂ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ – ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၼႂ်းလုမ်းသိုၵ်း ၵေႃႈၼိုင်ႈ လၢတ်ႈ။

မိူဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ပီ 2010 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ (ၽူႈၵွၼ်းၾၢႆႇၵုမ်းၵမ်ငူပ်ႉငီႉ တပ်ႉလိၼ်၊တပ်ႉၼမ်ႉ၊တပ်ႉလူမ်း) ထုၵ်ႇယိူင်းဝႆႉတႃႇပဵၼ် ၽူႈၵွၼ်းသိုၵ်းသုင်သုတ်း၊ ၸိူဝ်းပဵၼ် လုၼ်ႈပီႈ (Senior)ယဝ်ႉၸၼ်ႉၸွမ်သိုၵ်း ဢွၼ်ၼႃႈၸုပ်ႈထီႉ 19 ၼၼ်ႉၵမ်ႈၼမ် လႆႈၶဝ်ႈၶေႉၶဵင်ႇၼႂ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ – ၽူႈၸၼ်ႉသုင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်လိုဝ်ႈၵၢၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ၵွပ်ႈၼၼ် သင်ထတ်းတူၺ်းၶိုၼ်း ၸိူဝ်းယဝ်ႉၸၼ်ႉၸွမ်သိုၵ်းဢွၼ်တၢင်း ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ၵျေႃႇၸႂႃႇလိၼ်း ၼၼ်ႉၸိုင် တေၸၢင်ႈလၢမ်းႁူႉလႆႈသဵၼ်ႈမၢႆ ၽူႈမီးၸၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းတေၶဝ်ႈၶေႉၶဵင်ႇ တီႈၼႂ်း ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈပီ 2025 ၼႆႉယူႇ။

ၽူႈလဵပ်ႈႁႅၼ်းၵၢၼ်သိုၵ်းၶဝ် ၵမ်ႈၽွင်ႈထတ်းသၢင်ဝႃႈ – ၵႅမ်ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်း ၸူဝ်းဝိၼ်း ဢၼ်ယဝ်ႉၸၼ်ႉ ၸွမ်သိုၵ်း ၸုပ်ႈထီႉ 22 ၼၼ်ႉတႄႉ လႅပ်ႈတေလႆႈ ၵိုတ်းလိုဝ်ႈၵၢၼ်ၵႂႃႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵႅမ်ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်း မွင်ႇဢေး ၵူၺ်းဝႃႈၼႆ။

တီႈၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ လိူဝ်သေၸွမ်သိုၵ်းလူင် ၵျေႃႇၸႂႃႇလိၼ်းယဝ်ႉ မီးဝႆႉထႅင်ႈ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် 9 ၵေႃႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်လုၼ်ႈပီႈ (senior)။ ၸိူဝ်းၶဝ်ပဵၼ် – ၸွမ်သိုၵ်းလူင် မွင်ႇမွင်ႇဢေး(ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၵၢၼ် ၵႅတ်ႇၶႄ) ၊ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ထဵင်ႇဝိၼ်း (ၽူႈၵွၼ်းၾၢႆႇၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄ   – တပ်ႉၼမ်ႉ) ၊ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ထုၼ်း ဢွင်ႇ (ၽူႈၵွၼ်းၾၢႆႇၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄ – တပ်ႉလူမ်း) ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉသမ်ႉပဵၼ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ် ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်း မၢၼ်ႈမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ယုမ်ႇယမ်တမ်းၸႂ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယႄးဝိၼ်းဢူး (ၸွမ်ၽူႈမီးၸၼ်ႉ  ၾၢႆႇၵၢၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈတပ်ႉသိုၵ်း) ၊ ၸွမ်သိုၵ်း လူင် ဢွင်ႇလိၼ်းတူၺ်း (ၽူႈၼမ်းၼႂ်း ၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ)၊ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ၺူဝ်ႇၸေႃး (ၽူႈၵိုဝ်းၵုမ် ၸွမ် ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ)၊ ၸိူဝ်းၶဝ်ၼႆႉ တိုၵ်ႉထုၵ်ႇ ယုၵ်ႉတၼ်းႁဵင်းၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸၼ်ႉ ၸွမ်သိုၵ်း လူင် မိူဝ်ႈပီၵၢႆၼႆႉၵူၺ်း။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၼႂ်းၸၼ်ႉ ၸွမ်သိုၵ်းလူင်ၼႆႉတေမီးထႅင်ႈ ၸွမ်သိုၵ်းလူင်မျႃႉထုၼ်းဢူး (ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၵၢၼ် တေႃႉသူင်ႇ လႄႈ ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ) ၊ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် တိၼ်ႇဢွင်ႇသၢၼ်း (ၽွင်းလူင် တီႈလုမ်းၽွင်း လူင်)၊ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် မူဝ်းဢွင်ႇ (ႁွင်ႈၵၢၼ် လုမ်းႁူဝ်ပဝ်ႈၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ(1)) ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၼႂ်းၸွမ်သိုၵ်းလူင် တင်းသဵင်ႈၼႆႉ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် တိၼ်ႇဢွင်ႇသၢၼ်း ယဝ်ႉၸၼ်ႉၸွမ်သိုၵ်းၸဝ်ႉလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ပဵၼ်ၸုပ်ႈထီႉ 23၊ ဢၼ်ၵိုတ်းလိူဝ်တႄႉ ၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ၸိူဝ်းယဝ်ႉ ၸၼ်ႉၸွမ်သိုၵ်း ၸုပ်ႈထီႉ 25 ။

ယၢမ်းလဵဝ် ၼႂ်းၸၼ်ႉၸွမ်သိုၵ်းလူင်သေ ဢၼ်ၶၢဝ်ႇဢွၵ်ႇဝႆႉဝႃႈ တေလႆႈၶဝ်ႈၼႂ်း ပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ ၼႆတႄႉ ပဵၼ်  ၸွမ်သိုၵ်းလူင် မူဝ်းဢွင်ႇ(ၽူႈၵွၼ်းၾၢႆႇၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄႇ – တပ်ႉၼမ်ႉ) ။ မၼ်းၸၢႆးၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး ဢူးဢွင်ႇတွင်း (ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၵေႃႉၵဝ်ႇ) ဢၼ်ယၢမ်ႈမီး ဢေႃးၸႃႇမႃးၼႂ်းပႃႇတီႇသၢင်ႇသီႈ။

တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉၸွမ်သိုၵ်း 10 ပၢႆ

ယၢမ်းလဵဝ် ဢၼ်ပဵၼ်ၸၼ်ႉ ၸွမ်သိုၵ်းဝႆႉ တီႈၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ မီးယူႇ 10 ၵေႃႉပၢႆ ။ ၸိူဝ်းၶဝ်ၵေႃႈ ၵမ်ႈၼမ်လႅပ်ႈတေလႆႈၶဝ်ႈၶေႉၶဵင်ႇ တီႈၼႂ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။

တီႈၼႂ်း ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၶွင်ႇသီႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၸွမ်သိုၵ်း ယႃႇပျေႉ ယဝ်ႉၸၼ်ႉၸွမ်သိုၵ်းၸုပ်ႈထီႉ 22 မိူၼ်ၵၼ်တင်း ၵႅမ်ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်း ၸူဝ်းဝိၼ်း။ ၸွမ်သိုၵ်း ထုၼ်းထုၼ်းၼွင်ႇ (ၽွင်းလူင် ၾၢႆႇႁွင်ႈ ၵၢၼ်ၼႂ်းမိူင်း) သမ်ႉယဝ်ႉၸၼ်ႉၸွမ်သိုၵ်း ၸုပ်ႈထီႉ 25 ။ ၸွမ်သိုၵ်း မိၼ်းၼၢႆႇ (ၽူႈၼမ်းၼႂ်းၵေႃႇမတီႇ ၾၢႆႇငူပ်ႉငီႉ ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ် လႄႈ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ) ယဝ်ႉပၢင်သွၼ်ၽူႈမီး ၸၼ်ႉၸုပ်ႈထီႉ 66 ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၸွမ်ၽူႈမီးၸၼ်ႉသုင်   လႄႈ ႁူဝ်ၼႃႈ ၽႅၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်း ၶိုၵ်ႉတွၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈပဵၼ်ၸၼ်ႉ ၸွမ်သိုၵ်း။

မိူၼ်ၼင်ႇ ၸွမ်ၽူႈမီးၸၼ်ႉ(အရာရှိချုပ်)  ၾၢႆႇၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်းတပ်ႉသိုၵ်း ၊ ၾၢႆႇထတ်းသဵၼ်ႈမၢႆ (တပ်ႉလိၼ်၊ တပ်ႉ ၼမ်ႉ၊ တပ်ႉလူမ်း) ၊ ၾၢႆႇၾိုၵ်းသွၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်း ၊ ၾၢႆႇၵၢၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်း၊ ၾၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄၽေးသဵၼ်ႈတၢင်းၵၢင်ႁၢဝ် လႄႈ ၾၢႆႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶိူင်ႈယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ (အရာရှိချုပ်)  ၾၢႆႇမၵ်းမၼ်ႈပၼ်တၼ်းႁဵင်း ၊ ၾၢႆႇၵွၼ်းၵၢၼ်သိုၵ်း ၊ ၾၢႆႇၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ၾၢႆႇသွပ်ႇၶၢဝ်ႇ၊ ၾၢႆႇပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈသိုၵ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၸၼ်ႉ ၸွမ်သိုၵ်း။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ယွၼ်ႉငဝ်းလႆႈဢမ်ႇၼိမ်သဝ်းမိူၼ် မိူဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2010 ၼၼ်ႉလႄႈ ၼႂ်း ၸၼ်ႉၸွမ် သိုၵ်းၼႆႉ လႅပ်ႈတေဢမ်ႇလႆႈၶဝ်ႈၼႂ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ တင်းမူတ်း ။ ၼႂ်းလွင်ႈၵဵပ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၽႂ်တေၶႂ်ႈၶဝ်ႈ ၼႂ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ႁိုဝ် ဢမ်ႇၶဝ်ႈၼႆၼၼ်ႉပႃးဝႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸၼ်ႉ ၸွမ်ႁၢၼ်ထႅင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ ။

ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဢၼ်တေၸတ်းႁဵတ်းၼႆႉ မိူၼ်မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၵူၺ်း ဢမ်ႇမီးၽႂ်ၶႂ်ႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇႁိုင်သင်သဵၼ်ႈမၢႆ တေဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉလႄႈ ဢမ်ႇမီးသဵၼ်ႈတၢင်းလိူၵ်ႈ – ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၼႂ်းလုမ်း သိုၵ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ဢၢင်ႈဢိင်- BBC