ၼႂ်းလိူၼ်ၵျုၼ်ႊ ပီ 2025 ၼႆႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁႅၼ်းသိုၵ်း ၶဝ်ႈလေႃႇတိုၵ်း တပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွႆႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတဢၢင်း TNLA ၸိူဝ်းၵုမ်းၵမ်ယူႇသဝ်း တူင်ႉၼိုင်ၵႂႃႇမႃး ပၵ်းတပ်ႉပၢင်သဝ်းယူႇတီႈ ၼႂ်းထုင်ႉတွင်းၶမ်း လႄႈ ၸွမ်းဝၢၼ်ႈၸွမ်းသူၼ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼပ်ႉႁူဝ်ႁဵင်ၵေႃႉ လႆႈပၢႆႈၶၢမ်ႈႁူၺ်ႈၵိုတ်ႈၵႂႃႇသွၼ်ႈယူႇတီႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး၊ လႃႈသဵဝ်ႈ လႄႈ ဝဵင်းပၢင်ႇဢူႈလူင် (ပျိၼ်ႇဢူးလုၼ်ႇ) ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ။

ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ်မီးၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၵပ်းသိုပ်ႇထိုင်လႆႈ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ- လႃႈသဵဝ်ႈ – မူႇၸေႊ။ သူင်ႇၶူဝ်းၵုၼ်ႇၵႃႉၶၢႆ ၶၢမ်ႈၽၵ်းတူလႅၼ်လိၼ်ၵႂႃႇထိုင်လႆႈ ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၵမ်းသိုဝ်ႈၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်ဝဵင်းဢၼ် တူၵ်းယူႇၼႂ်းသုၼ်ၵၢၼ် မိူၼ်ၼင်ႇၽၵ်းတူဢၼ်ၼိုင်ႈ။ လုၵ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႈထုင်ႉပဵင်း ဝဵင်းလိူဝ်ႇ ၶၢမ်ႈမႃး မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ လႄႈ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းၵေႃႈလႆႈ ။

ဝၢႆးလင် ပၢင်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 ႁွပ်ႈၼိုင်ႈ၊ ႁွပ်ႈသွင်မႃး ၸႄႈဝဵင်းၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၵမ်ႈၼမ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဢၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ သိုၵ်းဢူၺ်းလီပွတ်းႁွင်ႇသၢမ်ၸုမ်း (MNDAA၊ TNLA၊ AA) ၶဝ် ႁူမ်ႈတင်း သိုၵ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမၢၼ်ႈ PDF ၶဝ်ၵုမ်းထိင်းဝႆႉ။

တႄႇလိူၼ်ၵျုၼ်ႊ ပီႊ 2024 ဝၢႆးလင် ပၢင်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 ႁွပ်ႈသွင်မႃး တပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွႆႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈတဢၢင်း TNLA  သိုပ်ႇၵုမ်းၵမ်လႆႈ တပ်ႉပၢင်သဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် ထိုင်ၵႂႃႇၼႂ်းထုင်ႉတွင်းၶမ်း ဢွင်ႈတီႈဢၼ် လမ်ႇလွင်ႈတႃႇ ၵၢၼ်သိုၵ်းတင်းသွင်ၾၢႆႇ။

ၼႃႈလိၼ်ထုင်ႉတွင်းၶမ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇ လုၵ်ႉတၢင်းမိူင်းမၢၼ်ႈထုင်ႉပဵင်း ၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ် တင်း မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်း လႄႈ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇသေ တိတ်းၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ဝဵင်းပၢင်ႇဢူႈလူင်။ ဝဵင်းဢၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ်သႂ်ႇၸိုဝ်ႈလဵၼ်ႈဝႃႈ ဝဵင်းတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႆၼၼ်ႉယူႇ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ သိုၵ်းတဢၢင်း လႄႈ သိုၵ်းၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း (PDF) ဝဵင်းလိူဝ်ႇ ၸိူဝ်းယူႇတႂ်ႈ  လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸူဝ်ႈၶၢဝ်း NUG ၼၼ်ႉ ယိုတ်းသိမ်းလႆႈဝႆႉပႃး ဝဵင်းမတ်ႉတယႃႇ တိတ်းၸပ်းၵၼ်တင်း ဝဵင်းလူင်ထုင်ႉပဵင်းထီႉသွင် မၢၼ်းတလေး (ဝဵင်းလိူဝ်ႇ)  ဢၼ်မီးငဝ်ႈငုၼ်းတိူင်းသိုၵ်းပွတ်းၵၢင် (လပခ) ၼၼ်ႉယူႇ။

မိူဝ်ႈၽွင်း သိုၵ်းတဢၢင်း တႄႇယိုတ်းဢဝ်လႆႈ ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵမ်ႈၼမ် ဢွၼ်ၵၼ်လၢမ်းၶၢတ်ႈဝႃႈ ၸုမ်းသိုၵ်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းတိုၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈပွၵ်ႈၼႆႉ တေဢၢၼ်းၶဝ်ႈတိုၵ်းထိုင်လႆႈ ၼႂ်းတိူင်းလူင်မၢၼ်းတလေးသေ ယိုတ်းၵုမ်းလႆႈ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ (ဝဵင်းမၢၼ်းတလေး) တေႉယဝ်ႉ ၼႆယူႇ။

ၵူၺ်းၵႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ၸႂ်ႉလၢႆးတၢင်း ဢိုတ်းႁပ်းၽၵ်းတူၶၢမ်ႈမိူင်း ပိၵ်ႉသဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ် တိတ်းၸပ်းၵၼ်တင်း သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ၵူႈၾၢႆႇၾၢႆႇ။ တတ်းပႅတ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ မၢၵ်ႇမိုဝ်ႉၸိုၼ်းယၢမ်း လႄႈ ၶဝ်ႈ ၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်တႃႇၵူၼ်းသိုၵ်း၊ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ။ ၼႂ်းလိူၼ်ဢေႊပရႄႊလ် ပီ 2025 ၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ မိပ်ႇဢီးသူၼ်းႁႂ်ႈ သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ (MNDAA) ထွႆဢွၵ်ႇ ၼႂ်းဝဵင်း လႃႈသဵဝ်ႈ ဢၼ်မီး တိူင်းသိုၵ်းလူင်မၢၼ်ႈပွတ်းႁွင်ႇၼၼ်ႉ ပၼ်ၶိုၼ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ။

ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉ ပၢႆးဝူၼ်ႉၵူၼ်းမိူင်းၵမ်ႈၼမ်ၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ် ပိၼ်ႇလႅၵ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ ထႅင်ႈဢမ်ႇႁိုင် သိုၵ်းတဢၢင်း (TNLA) ဢၼ်ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ ဝဵင်းမိူင်းၵုတ်ႈ၊ မိူင်းမိတ်ႈ၊ ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်၊ ၵျွၵ်ႉမႄး၊ သီႇပေႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ တေလႆႈထွႆပၼ်ၶိုၼ်း သိုၵ်း မၢၼ်ႈတင်းသဵင်ႈၼႆယူႇ။

ထိုင်မႃး ၼႂ်းႁၢင်လိူၼ်ဢေႊပရႄႊလ်ပီ 2025 လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ယူႇၵၢင်သေ ႁွင်ႉဢဝ် သိုၵ်းတဢၢင်း ၵႂႃႇႁူပ်ႉဢုပ်ႇ ၵၼ်တင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ ဝဵင်းၶုၼ်ႊမိင်ႊ။ ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တူၵ်ႇတၵ်ႉလၢတ်ႈႁႂ်ႈ သိုၵ်းတဢၢင်း ၵိုတ်းၵၢၼ်လေႃႇတိုၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၵူၺ်း ဢမ်ႇၵႃး ႁႂ်ႈထွႆဢွၵ်ႇပၼ်ပႃး ဝဵင်းၸိူဝ်းၵုမ်းၵမ်လႆႈဝႆႉတင်းသဵင်ႈၼႆလႄႈ ဢဝ်ပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းယၢႆႈၵၼ်ၵႂႃႇ။

ယွၼ်ႉပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းဢမ်ႇဢွင်ႇမၢၼ် ၾၢႆႇသိုၵ်းတဢၢင်းဢမ်ႇၽွမ်ႉထွႆဢွၵ်ႇပၼ်ၼႂ်းၼႃႈတီႈၸိူဝ်းၵုမ်းၵမ်ဝႆႉၼၼ်ႉ ငၢႆႈမိူၼ်သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ။ ဝၢႆးလင်ပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉဢမ်ႇႁိုင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉၶိူင်ႈမိၼ်တိုၵ်းပွႆႇမၢၵ်ႇလူင်၊ မၢၵ်ႇငူၼ်ႉၵွင်ႉ သႂ်ႇၼႂ်း ၼႃႈတီႈသိုၵ်းတဢၢင်းၵုမ်းၵမ်မႃးႁၢဝ်ႈႁႅင်းထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ႁႅၼ်းဢဝ်တပ်ႉပႆလိၼ် ၶိုၼ်ႈၼႃႈသိုၵ်းမႃး လေႃႇတိုၵ်းသႂ်ႇၶိုၼ်း တပ်ႉသိုၵ်းတဢၢင်း ၼႂ်းထုင်ႉတွင်းၶမ်း။ ထိုင်တီႈပေႃးၵုမ်းလႆႈၶိုၼ်း တပ်ႉပၢင်သဝ်း မွၵ်ႈသွင်သၢမ် တီႈ။ ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်ၵေႃႈ ၾၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈယင်းတိုၵ်ႉႁႅၼ်းသိုၵ်းလေႃႇတိုၵ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းယူႇ။

သိုၵ်းတဢၢင်း ဢၼ်ၵိုင်ႉၵၢင်ႉယိုတ်းၵုမ်းဢဝ်လႆႈ တပ်ႉပၢင်သဝ်းယႂ်ႇလူင်ၶွင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃး လၢႆလၢႆၸႄႈဝဵင်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉသင် ဢမ်ႇသိုပ်ႇလိုပ်ႈတိုၵ်းလႆႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈထႅင်ႈ။ ၼၼ်ႉၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ယၢမ်းလဵဝ် ၾၢႆႇသိုၵ်းတဢၢင်းၼႆႉ ဢမ်ႇယူႇ တီႈၼႂ်းဢွင်ႈတီႈ ပဵၼ်ၾၢႆႇလေႃႇတိုၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႆႈသေ ၵူၺ်းလႆႈပဵၼ်ၾၢႆႇႁပ်ႉတိုၵ်းၶိုၼ်းသိုၵ်းၵူၺ်း။ တွၼ်ႈတႃႇယူႇၾၢႆႇ ႁပ်ႉတိုၵ်းသိုၵ်းသေ ၵႅတ်ႇၶႄဝႆႉတပ်ႉပၢင်သဝ်းဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယိုတ်းလႆႈဝႆႉၼၼ်ႉၵူၺ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမီး ႁႅင်းပဵင်းပေႃးယဝ်ႉ။

ၼင်ႇႁိုဝ်တေႁဵတ်းႁႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵိုတ်းၵၢၼ်လေႃႇတိုၵ်းသေ လိုပ်ႈၶိုၼ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းႁႅၼ်းသိုၵ်းၶိုၼ်ႈမႃးတိုၵ်း ၵမ်း ဢိတ်းၵမ်းဢွတ်းၼၼ်ႉၵူၺ်းၵေႃႈ ယွၼ်ႉသင်လႄႈ သိုၵ်းတဢၢင်း ၸုမ်းဢၼ်ယၢမ်ႈဢွင်ႇပေႉ ပၢင်တိုၵ်းယႂ်ႇလူင် မႃးၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ် ႁႅင်းဢူၼ်ႈၵႂႃႇၼႆ မီးၶေႃႈထၢမ်မႃးလၢႆလၢႆလွင်ႈယူႇ။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ယွၼ်ႉလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ႁွင်ႉၵႂႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်းယဝ်ႉ ၺႃးမိပ်ႇဢီးသူၼ်းႁႂ်ႈထွႆပၼ်ၶိုၼ်းသေ တတ်းပႅတ်ႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇ၊ ႁၢမ်ႈႁႂ်ႈၸုမ်းၸိူဝ်းပဵၼ်ဢူၺ်းလီၶဝ် သူင်ႇၶိူင်ႈၵွင်ႈၵၢင်ႇတႃႇသိုၵ်းတဢၢင်းႁိုဝ်ၼႆ ပဵၼ်လွင်ႈ ငမ်းငဝ်းဝႆႉလၢႆလွင်ႈလၢႆတၢင်း။

ယွၼ်ႉၼၼ် ၸင်ႇမီးၶေႃႈထၢမ်မႃးလႆႈဝႃႈ ယွၼ်ႉႁႅင်းမိပ်ႇဢီးသူၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇသေ သိုၵ်းတဢၢင်း မီးငဝ်းလၢႆး တေလႆႈထွႆဢွၵ်ႇ ၼႃႈတီႈၸိူဝ်းၵုမ်းၵမ်ၼၼ်ႉ ပၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်းတေႉယဝ်ႉႁိုဝ်ၼႆယူႇ။

ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းလဵဝ်ၵၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ မီးၶၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃးဝႃႈ သိုၵ်းတဢၢင်း ၸီႉသင်ႇႁႂ်ႈၸုမ်းသိုၵ်းထၼူႉ ဢၼ်ပဵၼ်ဢူၺ်းလီ ႁူမ်ႈတိုၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၸွမ်း သိုၵ်းတဢၢင်း တီႈၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်ၼႆႉ ဢွၵ်ႇပိုၼ်ႉတီႈၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်ၶိုၼ်း ၼႆလႄႈ ယိုင်ႈၶႅၼ်း ပဵၼ်လွင်ႈ တၢင်း ႁႂ်ႈမႃးၵမ်ႉယၼ်ပၼ်လွင်ႈ သိုၵ်းတဢၢင်းတေလႆႈထွႆပၼ်ၶိုၼ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၼမ်မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈသိုၵ်းတဢၢင်း ၸွင်ႇတေထွႆဢွၵ်ႇၼႂ်းၼႃႈတီႈၸိူဝ်းၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ ပၼ်တီႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶိုၼ်းႁိုဝ် ဢမ်ႇပၼ်ၼၼ်ႉ မီးသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇလၢႆလၢႆၸုမ်း တွင်ႈထၢမ်ၵႂႃႇတီႈ ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ ၸုမ်းသိုၵ်းတဢၢင်း ၼႂ်းဝၼ်းႁဵတ်းပၢင် သပ်းၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇ မိူဝ်ႈလိူၼ်ၵျုၼ်ႊ ဝၼ်းတီႈ 5 ၼၼ်ႉ။

ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇသိုၵ်းတဢၢင်း လူၺ်းယေႇဢူး ဢမ်ႇတွပ်ႇပၼ်လႆႈၵႂၢမ်းထၢမ်ၼႆႉၵမ်းသိုဝ်ႈသေ ၵူၺ်းတွပ်ႇပၼ်မႃးဝႃႈ “ပိူဝ်ႈတႃႇတေၵႅတ်ႇၶႄဝႆႉလႆႈ ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်ၼႆႉ ၾၢႆႇႁဝ်းၶႃႈ ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇၸွမ်းၼင်ႇပွင်ပဵၼ်လႆႈၼၼ်ႉဝႆႉယူႇ။ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈၵၢၼ်သိုၵ်းတႄႉ ႁဝ်းၶႃႈဢမ်ႇမီးလွင်ႈမႆႈၸႂ်သင်” ဝႃႈၼႆ။

ယၢမ်းလဵဝ် သိုၵ်းတဢၢင်း တင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းၵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၸွမ်းဝၢၼ်ႈၸိူဝ်းယၢၼ်ၵႆၵၼ်ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် မွၵ်ႈ 10 လၵ်းၼၼ်ႉၵူၺ်းသေ ပဵၼ်ၼႃႈတီႈ ဢၼ်မီးသဵၼ်ႈတၢင်းၵႂႃႇ လွၵ်ႉၸွၵ်ႇ- ၵျွၵ်ႉၵူႇ- ၼွင်ၶဵဝ်ယူႇလႄႈ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၾၢႆႇၵၢၼ်သိုၵ်းၶဝ်ၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ထတ်းသၢင်ဝႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈဢိူမ်ႈၸမ် ၶဝ်ႈထိုင်လႆႈ ၼႂ်း ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်ငၢႆႈၼၼ်ႉ ၾၢႆႇသိုၵ်းတဢၢင်း လႆႈယူႇတီႈ ဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇၵျီး သေ ပႂ်ႉႁပ်ႉတိုၵ်းလိုပ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။

သင်ဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁႅၼ်းသိုၵ်းတိုၵ်းၶဝ်ႈၵႂႃႇလႆႈထိုင် ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၵၢၼ်ႇၵျီး ဢၼ်မီးသိုၵ်းတဢၢင်း ပၵ်းတပ်ႉပၢင်သဝ်း ၶိုင်ႇၶမ်ႉပႂ်ႉႁပ်ႉတိုၵ်းယူႇၼၼ်ႉတေႉသေ ယိုတ်းလႆႈၵႂႃႇတေႉၸိုင် တွၼ်ႈတႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေၶဝ်ႈထိုင်လႆႈၶိုၼ်း ၼႂ်းဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈယၢပ်ႇယဵၼ်းသင်။ သင်ၾၢႆႇသိုၵ်းတဢၢင်း ႁၢမ်ႈလႆႈဢမ်ႇပၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းၵုမ်း လႆႈ တပ်ႉပၢင်သဝ်း တီႈၵၢၼ်ႇၵျီးၼၼ်ႉတႄႉ တွၼ်ႈတႃႇလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇမီးလွင်ႈလီမႆႈၸႂ်သင် ၼႆ ၽူႈၸမ်ၸႂ်ၵၼ်တင်း သိုၵ်းတဢၢင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ သပ်းလႅင်းလၢတ်ႈၼႄဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပၢင်တိုၵ်း သိုၵ်းတဢၢင်း လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်ၼႆႉ ၶုၼ်သိုၵ်းၵဝ်ႇ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ သိၼ်ႇယေႃႇ ၵေႃႈ ထတ်းသၢင် တူၵ်ႇတၵ်ႉလၢတ်ႈၼႄဝႆႉဝႃႈ “ၸွမ်းၼင်ႇပိူင်လွၵ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်းတႄႉ ၸုမ်းဢၼ်ႁႅၼ်းသိုၵ်းလေႃႇ တိုၵ်းဢွၼ်တၢင်းၼႆႉ တိုၼ်းပဵၼ်ၾၢႆႇသႃႇယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။

ယွၼ်ႉၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆႁၢဝ်ႈႁႅင်းၵႂႃႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်လႄႈ ဢဝ်ၶေႃႈဢၢင်ႈဝႃႈ ႁၼ်ထိုင်ၵၢင်ၸႂ်ၼိူဝ်ၵူၼ်းမိူင်း ၸိူဝ်းထူပ်း ၽေးၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆၼၼ်ႉၼႆသေ သိုၵ်းတဢၢင်း တင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈလႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်းဝႆႉ ႁိုင်ၶၢဝ်းတၢင်းၼိုင်ႈ လိူၼ်။ ၸုမ်းသိုၵ်းတဢၢင်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်းဝႆႉပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ တေတဵမ်ၼိုင်ႈလိူၼ် ၼႂ်းလိူၼ်ၵျုၼ်ႊၼႆႉ သဵင်ႈ။

ၸဵမ်မိူဝ်ႈတႄႇ သိုၵ်းတင်းသွင်ၾၢႆႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵိုတ်းတိုၵ်း ၵၢၼ်ႁႅၼ်းသိုၵ်း လေႃႇတိုၵ်းၵၼ်ၼႆႉ သိုၵ်းတဢၢင်း ၵူၺ်းလႆႈ ပဵၼ်ၾၢႆႇပႂ်ႉႁပ်ႉတိုၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ လႆႈထွႆသုမ်းတပ်ႉပၢင်သဝ်း ဢၼ်တိုၵ်းလႆႈမႃးတီႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ပၼ်သိုၵ်း မၢၼ်ႈၶိုၼ်းၵႂႃႇလၢႆလၢႆတီႈယူႇ။

ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၽၵ်းတူ တႃႇလုၵ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႈထုင်ႉပဵင်း ၶဝ်ႈထိုင် မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ လႄႈ မိူင်းတႆးပွတ်းၸၢၼ်းလႆႈ လႄႈ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇ ၸုမ်းသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း လႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေႉတေႉယူႇ။ ပေႃးတူၺ်း ငဝ်းလၢႆးပၢင်တိုၵ်း လႄႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉသိုၵ်းတဢၢင်း ဢၼ်ပႂ်ႉႁပ်ႉတိုၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယူႇ ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ၸိုင် ၾၢႆႇသိုၵ်းတဢၢင်း ပဵၼ်ၾၢႆႇလႆႈထွႆဝႆႉၶိုၼ်း။

သင်တေသိုပ်ႇပဵၼ်ၼႆၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်းၸိုင် ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်း သိုၵ်း တဢၢင်း တေၸၢင်ႈလႆႈဢဝ် ဝဵင်းၼွင်ၶဵဝ် ဢၢပ်ႈပၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵုမ်းၶိုၼ်းယူႇဢမ်ႇႁၢင်ႉၼႆ ၶုၼ်သိုၵ်းလူင် သိၼ်ႇယေႃႇ ၽူႈထတ်းသၢင်ၵၢၼ်သိုၵ်း  သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်း CDM ဝႆႉ ထတ်းသၢင်လၢတ်ႈဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ၵၢၼ်တီႈဢၼ်ဝႃႈ ၸုမ်းသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၸိူဝ်းတိုၵ်းသိမ်းဢဝ် ဝဵင်းယႂ်ႇဝဵင်းလူင် ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၼၼ်ႉ တေလႆႈ ထွႆဢွၵ်ႇၼႂ်းၼႃႈတီႈၶိုၼ်းတင်းသဵင်ႈႁႃႉ ဢမ်ႇထွႆၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ်ဝႃႈ ဢမ်ႇယူႇတီႈၵၢၼ်တိုၵ်းသိုၵ်း ပိူင်လဵဝ်ၵူၺ်းသေ လႆႈႁၼ်ပႃးဝႃႈ ၾၢႆႇလင် ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းသဵင်ႈၼႆႉ မီးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ၵမ်ၵိၼ်းဝႆႉၸွမ်းယူႇ။

တင်ႈတႄႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ႁွင်ႉဢဝ်ၸုမ်းသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ ၵႂႃႇဢုပ်ႇဢူဝ်း လွင်ႈၵၢၼ်ၵိုတ်းတိုၵ်းတေႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ၊ တီႉၺွပ်းဢဝ် ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၼႂ်းၸုမ်းသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉသေ မိပ်ႇငႅၼ်းႁႂ်ႈထွႆဢွၵ်ႇပၼ်ၶိုၼ်း ၼႂ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ တေလႆႈႁၼ်ၸႅင်ႈမႃးဝႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇၼႆႉ ၶဝ်ႈၵဵဝ်ႇသုၵ်ႉၸွမ်း လွင်ႈၵၢၼ်မိူင်းၵၢၼ်သိုၵ်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မၢၼ်ႈၼႆယူႇ။

လွင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူင်းၸႅင်ႈၼႄဝႃႈ မိူၼ်ၵၼ်တင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ပၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸုမ်းဢၼ်ႁဵတ်းပူၼ်ႉ ပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈမီးဢႃႇၼႃႇၵႂႃႇထႅင်ႈၼႆယူႇ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ မိပ်ႇငႅၼ်း သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉၸုမ်းလဵဝ်ၵူၺ်း။ မိပ်ႇငႅၼ်းပႃး သိုၵ်းတဢၢင်း ႁႂ်ႈထွႆဢွၵ်ႇပၼ်ၶိုၼ်း ဝဵင်းၸိူဝ်းဢၼ် သိုၵ်းတဢၢင်းတင်း ၸုမ်းဢူၺ်းလီၶဝ် တိုၵ်းလႆႈဝႆႉပႃးၼၼ်ႉယူႇ။ 

မိူဝ်ႈပၢင်ၵုမ်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်ၵိုတ်းတိုၵ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း သိုၵ်းတဢၢင်း ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ တီႈဝဵင်းၶုၼ်ႊမိင်ႊၼၼ်ႉ ၾၢႆႇသိုၵ်း တဢၢင်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ဢမ်ႇၽွမ်ႉၸွမ်းလႆႈ ၶေႃႈဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယွၼ်းႁႂ်ႈႁူၼ်လင်ပၼ်ၶိုၼ်းၼၼ်ႉသေ တႃႉ ပေႃးထိုင်မႃး လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉသ်ၸိုင် တေမီးပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၢၼ်ၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ်ထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈၼႆလႄႈ တေလႆႈ သိုပ်ႇပႂ်ႉတူၺ်းထႅင်ႈဝႃႈ ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ တင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တေႁူမ်ႈၵၼ် မိပ်ႇငႅၼ်းဢီးသူၼ်းၼိူဝ် ၸုမ်းသိုၵ်း တဢၢင်း ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉထႅင်ႈယူႇ။

လွင်ႈဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ မႃးၶဝ်ႈၵဵဝ်ႇယုင်ႈၸွမ်း ၵၢၼ်မိူင်းၵၢၼ်သိုၵ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယူႇ ဢွၵ်ႇၼႃႈဢွၵ်ႇတႃၸိူင်ႉ ၼႆၼႆႉ တေလႆႈႁၼ်ဝႃႈ ၶဝ်မႆႈၸႂ်ၵူဝ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း ဢမ်ႇမီးဢႃႇၼႃႇပၢၼ်ႇပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။ လၢတ်ႈငၢႆႈငၢႆႈ ၵေႃႈ ၶႄႇၵူဝ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ သုမ်းသိုၵ်း၊ သုမ်းသုၼ်ႇလႆႈယိပ်းၵမ်ဢႃႇၼႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

လွင်ႈဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပေႉၵိၼ်လူလၢႆ၊ ၶႃႈႁႅမ်တၢႆၵူၼ်းမိူင်းယူႇ ၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်းသေ ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တူၵ်းၽၢၼ် ယၢပ်ႇၵိၼ်းၶၢၼ်ၸႂ် ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ဢမ်ႇႁူႉၸွမ်း။ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ ၽူႈၸွပ်ႇဢၼ်လုၵ်ႉၼႂ်းမိူင်းၶႄႇမႃး ၾၢႆႇႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ၾၢႆႇသိုၵ်း၊ ၾၢႆႇပလိၵ်ႈမိူင်းၶႄႇၶဝ် ပွႆႇမႃးယူႇဝႆႉ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပေႃးတဵမ်ၵႂႃႇသဵင်ႈ။

ၽူႈၸွပ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶႄႇတေႉတေႉသေတႃႉ မီးသုၼ်ႇလႆႈယိပ်းမၢႆၾၢင် ႁဵတ်းပဵၼ် ၵူၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်သေ လႆႈသွၼ်လိၵ်ႈမၢၼ်ႈ၊ ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈ လႆႈလီငၢမ်း။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၶႄႇၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း IT ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၶိုတ်း ၵၢပ်ႈသေ ပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်းၸွမ်း လွင်ႈပိူင်ပဵၼ်ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယူႇၵူႈၶၢဝ်း။ ယွၼ်ႉၼၼ် လွင်ႈတီႈဢၼ်ဝႃႈ လူင်ပွင် ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ဢမ်ႇႁူႉၸွမ်း ပိူင်ပဵၼ်ငဝ်းလၢႆးမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်လႄႈ ငဝ်းလၢႆးတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း သိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႆ ၼၼ်ႉ တိုၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈလႃးလႃး။

ၵူၺ်းၵႃႈ မိူင်းၶႄႇပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇၵူႈလွင်ႈလွင်ႈယဝ်ႉလႄႈ ၾၢႆႇမိူင်းၶႄႇ ၸင်ႇမုင်ႈႁၼ် လွၵ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၼႂ်းၵႄႈလွင်ႈသုၵ်ႉသၵ်ႉယုင်ႈယၢင်ႈ ပၼ်ႁႃၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်သေ ႁႃလွၵ်းလၢႆး တိုတ်ႉၸၼ် ဢဝ်ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈၼမ်ႉတွၼ်း ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးယူႇယဝ်ႉ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ႁဵတ်းၵဵင်ႈပိူင်းၼႄဝႃႈ တေၸွႆႈၵႄႈလိတ်ႈပၼ် ပၼ်ႁႃၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းႁႅင်းဢႃႇၼႃႇလႄႈ ငိုၼ်းတွင်း ၸီႉသင်ႇႁႂ်ႈ ၸုမ်းသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁႃၼမ်ႉတွၼ်းပၼ် တွၼ်ႈတႃႇမၼ်းယူႇယဝ်ႉ။

ယွၼ်ႉလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ မုင်ႈႁၼ်ၼမ်ႉတွၼ်းဝူၼ်ႉတႃႇၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးမၼ်းပိူင်လဵဝ်ၵူၺ်းသေ လဵၼ်ႈၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးယူႇ။ မိူင်းၶႄႇ ဢမ်ႇလႆႈဝူၼ်ႉႁၼ်ထိုင်ၼပ်ႉသွၼ်ႇပႃး ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ။ ပေႃးဢဝ် ၵၢၼ်မိူင်းလႄႈ ၵၢၼ်သိုၵ်းဝႃႈၸိုင် မိူင်းၶႄႇၼႆႉ ဢမ်ႇၵႂႃႇသဵၼ်ႈတၢင်းလဵဝ်ၵၼ်တင်း မိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ။ ၶဝ်သွင်မိူင်းၼႆႉ ပိူင်ႈၵၼ်ႁႅင်းၼႃႇ။ ၵႂႃႇတၢင်းၽႂ်ႇတၢင်းမၼ်း။

ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးသေ မိူင်းၶႄႇ တိုၼ်းၵႃႈလႆႈပိုင်ႈဢိင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းယူႇလႄႈ ပိူဝ်ႈတႃႇမၼ်းတေလႆႈ ၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ၶႅမ်ႉတီႈသုတ်းၼၼ်ႉ သင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်းသိုပ်ႇမီးဢႃႇၼႃႇၵႂႃႇၸိုင် တေတိူဝ်း ၶႅမ်ႉလိူဝ် သိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉယူႇတင်းၼမ်ၼႆ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ ႁၼ်ထိုင်ၼင်ႇၼႆ။

ယွၼ်ႉၼၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးမိူင်းၶႄႇ တေသိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႂႃႇလႆႈငၢႆႈလီသေ မီးၼမ်ႉတွၼ်းၼမ်မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ ၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇ တိုၼ်းတေၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸုမ်းသိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ်တင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁႂ်ႈလႆႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

တႅမ်ႈ-မူၺ်ၶမ်း