ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း၊ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ဝၢၼ်ႈ ဢိၵ်ႇၽူႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ၸႄႈဝဵင်းၵေးသီး ႁူမ်ႈၵၼ် ၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမႆႉတီႈၼမ်ႉၼွင်ၵူင်း ၸႄႈဝဵင်းၵေးသီး တႃႇပႅင်းမႅတ်ႇ ပႂ်ႉပႃးသၽႃႇဝသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ။
ဝၼ်းတီႈ 19/06/2018 ၵူၼ်းမိူင်းၵေးသီးၵူႈပႃႈၵူႈၾၢႆႇ ႁူမ်ႈၵၼ်ၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမႆႉသၵ်း၊ မႆႉယူႇၵလိတ်ႉ၊ မႆႉၵႄႇတွၵ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ တႃႇ 122 တူၼ်ႈ ၵူၼ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈၽုၵ်ႇ 32 ၵေႃႉ။
ၸၢႆးဢုတ်ႉ ၵူၼ်းၵေးသီး လၢတ်ႈတီႈၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ မိူဝ်ႈလဵဝ်ပိုၼ်ႉတီႈ ၼမ်ႉၼွင်ၵူင်းၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵေးသီးလႆႈၶိုၼ်းယဝ်ႉလႄႈ ႁဝ်းၶႃႈၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်မႃးၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမႆႉ ၸွမ်းႁိမ်းၾင်ႇမၼ်း ၼင်ႇႁိုဝ်ၼမ်ႉတေဢမ်ႇႁႅင်ႈ လိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပိူဝ်ႈႁၵ်ႉသႃ ပႅင်းမႅတ်ႇ ႁႂ်ႈသၽႃႇဝၾိင်ႈတိုၼ်း ႁႂ်ႈၼမ်ႉၼွင်ၵူင်း ပဵၼ်တီႈၵူၼ်းမိူင်းလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ပိုင်ႈဢိင်မိူဝ်းၼႃႈၶၢဝ်းယၢဝ်းၼႆဢေႃႈ ” ဝႃႈၼႆ။
ၼမ်ႉၼွင်ၵူင်းၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈၼမ်ႉၸဵတ်းႁူးသေ လႆလူင်းမႃးၸဵတ်းမႄႈ မႃးပဵၼ်ၼမ်ႉၼွင်ၵူင်း/ ၼမ်ႉၸၢၵ်ႈတေႃႇ မီးတီႈပွၵ်ႉလူင်ပူႉ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇဝဵင်းၵေးသီး။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉၸဝ်ႈၶုၼ်သၢၼ်း မိူဝ်ႈပီ1889 ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဢဝ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းဢိူင်ႇ 15 ဢိူင်ႇသေ ၵေႃႇသၢင်ႈ မႄးၵုမ်းလုမ်းလႃးၼွင်ၼမ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်တေၵိၼ်တေၸႂ်ႉလႆႈ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၸႂ်ႉၼမ်ႉၼွင်ၵူင်း တႃႇၽုၵ်ႇသွမ်ႈမၢၵ်ႇၶဝ်ႈတဝ်ႈၼမ်ႉမႃးႁၢၼ်ႉတေႃႇယၢမ်းလဵဝ်။
ၽွင်းပၢၼ် 1990 သိုၵ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ယိုတ်းလိၼ်သူၼ်ႁႆႈၼႃး၊ ပႃႇထိူၼ်ႇသေ ယိုတ်းပႃးၼမ်ႉၼွင်ၵူင်းတင်းမူတ်း 500 ဢေႊၶိူဝ်ႊ ။ ပီ 2016 – 2017 ၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃးလွမ်ႉႁူဝ်ႉလႄႈ ၽွင်းတႅၼ်းသၽႃးဢိၵ်ႇၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ သၢၼ်မိုဝ်းၵၼ်တုၵ်းယွၼ်းၶိုၼ်း။ ၾၢႆႇသၽႃးဢိၵ်ႇတပ်ႉသိုၵ်းဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်သေ မွပ်ႈပိုၼ်ႉတီႈပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၶိုၼ်း 30 ဢေႊၶိူဝ်ႊ ပႃးတင်းၼမ်ႉၼွင်ၵူင်းၼႆႉ။
Photo By F Loi Som
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ