Tuesday, January 27, 2026

ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ယုၵ်ႉယွင်ႈပႂ်ႉပႃးၽႄႈတိူၼ်းၾိင်ႈငႄႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး သၢပ်ႇၼမ်ႉႁႃႈမႄႈ

[သိုပ်ႇမႃးတီႈၽိုၼ်မၢႆ ISSUE 018 June 2019]
[ၽႅၼ်ၵၢၼ်တႆးႁူမ်ႈသၢင်ႈ- The Noble plan of Tai Thai or Dai]

ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၼႂ်းမိူဝ်ႈလိူၼ်ၵျုၼ်ႊပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ၶႃႈႁဝ်းလႆႈလၢတ်ႈၼႄၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်း ၽႅၼ်ၵၢၼ်တႆးႁူမ်ႈသၢင်ႈ (The Noble plan of Tai Thai or Dai) ဝႆႉဢမ်ႇပွတ်းဢမ်ႇယၢဝ်းယဝ်ႉၶႃႈ။ ၼင်ႇႁိုဝ် ၽူႈဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈႁဝ်းၶႃႈ ပေႃးတေၶဝ်ႈၸႂ်ပွင်ႇၸႂ်ဝႆႉလူင်ႈၼႃႈ ပိူဝ်ႈတႃႇသိုပ်ႇဢၢၼ်ႇလႄႈ ပွင်ႇၸႂ်ၼိူဝ်လၵ်းၵၢၼ် လွင်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း။ လွင်ႈၶိုင်ပွင်ႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်တႆးႁူမ်ႈသၢင်ႈ ၵႂႃႇၸွမ်းၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉၶႃႈ။ ၽႅၼ်ၵၢၼ်တႆးႁူမ်ႈသၢင်ႈ ဢၼ်လႆႈတမ်းၼႄဝႆႉ (3)ၶေႃႈပႃႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉ တေသိုပ်ႇလၢတ်ႈသပ်းလႅင်းၵႂႃႇၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆ။

(1)ၸိုဝ်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်း၊ ၸိုဝ်ႈဝၢၼ်ႈ၊ ၸိုဝ်ႈဝဵင်း၊ ၸိုဝ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းလႄႈ ၸိုဝ်ႈမႄႈၼမ်ႉ (ၸွမ်းတွၼ်ႈလႂ်တွၼ်ႈၼၼ်ႉ)။

1.1 ၸိုဝ်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်း (ၸိုဝ်ႈၶႄႇ၊ မၢၼ်ႈ၊ ၵလႃး၊ ၵႅဝ်၊ ထႆးလႄႈတႆး) -ၸိူင်ႉၼင်ႇ တႆးၸုင်း ၶႄႇႁွင်ႉၸႂူင်ႉ (ၸႂၢင်) မၢၼ်ႈႁွင်ႉသျၢၼ်းၼီႇ၊ ၵႅဝ်ႁွင်ႉၼုင်း (လုင်း)၊ ထႆးႁွင်ႉထႆးသႂူင်ႉ၊ တႆးႁွင်ႉတႆးလမ်၊ ၶဝ်ၸဝ်ႈႁွင်ႉၶိုၼ်းၶဝ်ဝႃႈ-ၸွင်း။

1.2 ၸိုဝ်ႈဝၢၼ်ႈ/ဢိူင်ႇ/ဝဵင်း/ၸႄႈတွၼ်ႈလႄႈမိူင်း (ၸိုဝ်ႈၶႄႇ၊ မၢၼ်ႈ၊ ၵလႃး၊ ၵႅဝ်၊ ထႆးလႄႈတႆး)-ၸိူင်ႉၼင်ႇ မိူင်းၶွၼ် (ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းတႂ်ႈၶူင်း) ၶႄႇႁွင်ႉမင်သိုဝ်ႉ၊ မိူင်းၵွင် (ၼႂ်းၸႄႈမိူင်းၶၢင်) မၢၼ်ႈႁွင်ႉမူဝ်းၵွင်း၊ ၸႄႈႁၢႆးလွႆ (ၼႂ်းမိူင်းဢသ်ႉသမ်) ၵလႃးႁွင်ႉၸရၢႆးတေးဝူဝ်း၊ လႄႈမိူင်းသၢင်း (ၼႂ်းမိူင်းၵႅဝ်ၼိူဝ်) ၵႅဝ်ႁွင်ႉမူၵ်းၸႂ်ႊဝ်။

1.3 ၸိုဝ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းလူင်လႄႈ မႄႈၼမ်ႉ (ၸိုဝ်ႈၶႄႇ၊ မၢၼ်ႈ၊ ၵလႃး၊ ၵႅဝ်၊ ထႆးလႄႈတႆး) -ၸိူင်ႉၼင်ႇ မႄႈၼမ်ႉလႅင် ၶႄႇႁွင်ႉႁူင်ႁိူဝ်၊ မႄႈၼမ်ႉၶူင်း မွၼ်း-မၢၼ်ႈႁွင်ႉ တၢၼ်ႇလႂုၼ်ႇ-သလႂုၼ်ႇ၊ ထႆးသမ်ႉႁွင်ႉသႃလဝိၼ်း၊ ၶႄႇသမ်ႉႁွင်ႉၼူႉၵျႅင်း၊ မႄႈၼမ်ႉတီႈလၢဝ် ၵလႃးႁွင်ႉၽြူမ်ႊမပုတ်ႉတြႃႉ၊ မၢၼ်ႈ-ထႆးႁွင်ႉပြမ်ႇမႃႇပုတ်ႉတရ-ၽြူမ်ႊမပုတ်ႇ။

1.4 ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ၊ လိၵ်ႈလၢႆး၊ လွင်ႈၵိူဝ်းလီ၊ ၶူဝ်းၼုင်ႈလႄႈၵၢၼ်လဵင်ႉဢႃးၸိပ်ႉ (ၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ) တူဝ်ယၢင်ႇ-တႆးၼႂ်းမိူင်းၶႄႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆးလေႃးၶႄႇ (ၼိုင်ႈၵူႈဝႃႈ-ၼိုင်ႈတုၺ်ႇ၊ ပၢင်ၵုမ်ဝႃႈ-ၶၢႆႊၶုၺ်ႇ)၊ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ လၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆးလေႃးမၢၼ်ႈ (ဝူၼ်ႉ/ၼိုၵ်ႉဝႃႈ- ၸဵၼ်းၸႃး)၊ ပၢင်ၵုမ်ဝႃႈ-ၸီးဝူၺ်း)၊ ၼႂ်းမိူင်းၵလႃး လၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႆးလႄႈၵလႃး (မႄႈၼမ်ႉဝႃႈ-ၼတီႊ၊ ပၢင်ၵုမ်ဝႃႈ-သၽႃႈ)ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

1.5ၾိင်ႈထုင်း 12 လိူၼ် (တီႈလႂ်တီႈၼၼ်ႉ) တူဝ်ယၢင်ႇ-တႆးမိူင်းၶႄႇ ၼုင်ႈၶူဝ်းမိူၼ်ၶႄႇ၊ ထိုဝ်ၾိင်ႈပီမႂ်ႇ ၸွမ်းၶႄႇ၊ တႆးမိူင်းမၢၼ်ႈ ၼုင်ႈၶူဝ်းမိူၼ်မၢၼ်ႈ၊ ဝႆႈၽြႃးမိူၼ်မၢၼ်ႈ၊ တႆးမိူင်းၵလႃး ၼုင်ႈၶူဝ်းမိူၼ်ၵလႃး ဝႆႈၾႃႉဝၢၼ်းၽီမိူၼ်ၵလႃး-ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ (တူဝ်ယၢင်ႇ-ၸၢႆးၼုင်ႈၶူဝ်းလႄႈသုပ်းမူၵ်ႇသီသွမ်ႇမိူၼ်ၶႄႇ၊ ယိင်းတိုၵ်ႉပႂ်ႉပႃးၶူဝ်းၼုင်ႈတႆးယူႇမၢင်တီႈ။ ၸၢႆးသူင်သႂ်ႇၽႃႈတူင်ႇမၢၼ်ႈ၊ ယိင်းတိုၵ်ႉပႂ်ႉပႃးၶူဝ်းၼုင်ႈတႆးယူႇ မၢင်တီႈ။ တင်းၸၢႆးတင်းယိင်းၼုင်ႈၶူဝ်းၵလႃးသီၶၢဝ်မိူၼ်ၵၼ်) -ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

(2)ႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇတီႈဝၢၼ်ႈ၊ ဝဵင်းလႄႈၸႄႈတွၼ်ႈ (ၸွမ်းတီႈလႂ်တီႈၼၼ်ႉ)

2.1 ႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇတီႈၸႄႈဝဵင်း၊ ၸႄႈတွၼ်ႈ၊ ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸိုင်ႈမိူင်း (ၸီႉၼႄတင်းတီႈယူႇသဝ်းၸၢဝ်းတႆး တီႈလႂ်တီႈၼၼ်ႉ)၊ တူဝ်ယၢင်ႇ-ၽႅၼ်ႇတီႈမိူင်းၶိူဝ်း ၼႂ်းယုၼ်ၼၢၼ်၊ ၽႅၼ်ႇတီႈမိူင်းထႅၼ် ၼႂ်းတူင်ႈၵဵင်ႈ (ၵႅဝ်ၼိူဝ်) ၊ ၽႅၼ်ႇတီႈမိူင်းမၢဝ်း ၼႂ်းၸႄႈၵႅင်ႇ (တိူင်းၸၵႅင်း) လႄႈၽႅၼ်ႇတီႈဢိူင်ႇၽႃၵႄးတႂ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းဢသ်ႉသမ်-ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

2.2 ၸိုဝ်ႈဝၢၼ်ႈ၊ ၸိုဝ်ႈဝဵင်းၼႂ်းၽႅၼ်ႇတီႈ (ႁူမ်ႈတင်းၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇလႄႈ ၸိုဝ်ႈမိူဝ်ႈလဵဝ်) ၸိုဝ်ႈၶႄႇ၊ မၢၼ်ႈ၊ ၵလႃး၊ ၵႅဝ်၊ ထႆးလႄႈတႆး)။ တူဝ်ယၢင်ႇ-ဝၢၼ်ႈၸၢႆးလူင်၊ ဝဵင်းမိူင်းၸႄႈ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈမိူင်းႁၢႆး၊ ၸႄႈမိူင်းၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇၸၢဝ်းတႆး 12 ပၼ်းၼႃး (ၶႂႅင်ယုၼ်ၼၢၼ်-မိူင်းၶႄႇ)။ ဝၢၼ်ႈၵဝ်ႈလၵ်း၊ သဵၼ်ႈတၢင်းပျေႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း၊ တိူင်းယၼ်ႇၵုင်ႇ (မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တင်းမၢၼ်ႈ)။ ဝၢၼ်ႈၼမ်ႉသၢႆး၊ ဢိူင်ႇၼမ်ႉသၢႆး၊ ၸႄႈဝဵင်းဢိတ်ႉထၼၵွရ်း (Itanagar-ဢွၵ်ႇသဵင်ပဵၼ်ဢိတ်ႉထၼၵွၼ်း)၊ ၸႄႈမိူင်းဢရုၼ်ႊၼၶျွၼ်ႊ (မိူင်းဢိၼ်ႊၻီႊယိူဝ်ႊ)။ ဝၢၼ်ႈႁူဝ်ၶူဝ်၊ ဢိူင်ႇလၢဝ်းၵၢႆႇ၊ ၸႄႈဝဵင်းလၢဝ်းၵၢႆႇ၊ (ၸႄႈတွၼ်ႈတူင်ႈၵဵင်ႈ၊ မိူင်းၵႅဝ်/ဝႅတ်ႉၼၢမ်း) -ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

(3)ထွႆႈၵႂၢမ်းဝေႃးႁႃရ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းၾိင်ႈၵူၼ်း (တူင်ႇဝူင်း)ၵူၼ်းတႆး (ပွတ်းလႂ်ပွတ်းၼၼ်ႉ)

3.1 ၸိုဝ်ႈထွႆႈၵႂၢမ်းဝေႃးႁႃရတႆး (ဢၽိထၢၼ်ႇ-ၵႂၢမ်းတႅတ်ႈ) သိင်ႇဢၼ်မီးၸႂ်လႄႈ သိင်ႇဢၼ်ဢမ်ႇမီးၸႂ် တင်းလူင်-ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၸိုဝ်ႈမႆႉတင်းလူင်၊ ၸိုဝ်ႈမၢၵ်ႇတင်းလူင်၊ ၸိုဝ်ႈမွၵ်ႇတင်းလူင်လႄႈ ၸိုဝ်ႈသတ်းတင်းလူင်။

3.2 ဢင်ႇၵႃႇၶိူင်ႈပိူင်ၵူၼ်းလႄႈ ၶိူင်ႈပိူင်ၼႂ်းတူဝ်ၶိင်းတင်းလူင်- ၸိူင်ႉၼင်ႇ တူဝ်၊ ႁူဝ်၊ တႃ၊ ႁူ၊ ၶူၼ်ႁူဝ်၊ တပ်း၊ ပွတ်ႇ၊ ၶူင်းၼႂ်း-ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

3.3ၾိင်ႈပိူင်ၵႂၢမ်းၵပ်းထုၵ်ႇလႄႈ လင်ႇၵႃႇ/ၵႂၢမ်းဝွၵ်းတင်းလူင်- ၸိူင်ႉၼင်ႇ လင်ႇၵႃႇလူင်၊ ပၢၼ်းသႅင်း၊ ယွပ်ႇယွၼ်ႈ၊ ၶပ်း/သိူၼ်/ယိင်ႉ/သေႃး ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ [မၢႆတွင်း ။ ႁူဝ်ၶေႃႈမၢႆ 3 ၼႆႉ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း လႆႈၼႅပ်ႇမႃးၸွမ်းတၢင်းလင်ၽိုၼ်လိၵ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၼႆႉယူႇ]

ၶေႃႈမုင်ႈမွင်း။ ။
ၼႂ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးမိူဝ်ႈလဵဝ် လႆႈႁၼ်မီးၵႃႈၵူၼ်းတႆး သၢႆၶိူဝ်းလၢဝ်းလႄႈထႆး သွင်ၸုမ်းၼႆႉၵူၺ်း ဢၼ်မိူဝ်ႈၵပ်းသိုပ်ႇလၢတ်ႈတေႃႇၵၼ်လႄႈ ဢမ်ႇလႆႈၸႂ်ႉလၢမ်ႈ (ဢမ်ႇလႆႈပိုင်ႈၵူၼ်းပိၼ်ႇၽႃးသႃ)သေ ႁူႉပွင်ႇၶဝ်ႈၸႂ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉၸၢဝ်းတႆးတၢင်ႇသၢႆၶိူဝ်းၵူႈတီႈတီႈၼႆႉ ဢမ်ႇမိူၼ်ၶဝ်ၸဝ်ႈသွင်ၸုမ်း လႆႈၸႂ်ႉလၢမ်ႈၸွႆႈၸင်ႇၶဝ်ႈၸႂ်ၵၼ်။ (ၶႃႈႁဝ်း)မုင်ႈမွင်းဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းသမ်မၼႃးၵမ်းၼႆႉသေ ၼႂ်းၵႃႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးၵူႈတီႈတီႈ ၵူႈသၢႆၶိူဝ်း တေၶဝ်ႈၸႂ်ၵၼ်ၼမ်တိူဝ်းမႃး၊ တေၵႂႃႇမႃးတဵဝ်းႁႃသူႇၸႂ်းၵၼ် မိူၼ်ပီႈဢွၵ်ႇၼွင်ႉပဵၼ်။ လိုၼ်းသုတ်းၼႆႉ တေဢမ်ႇလႆႈၸႂ်ႉလၢမ်ႈ (ၽႃးသႃဢိင်းၵိသျ်း)သေ တေၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇၵၼ်လႆႈငၢႆႈငၢႆႈလူမ်လူမ် ၼႆယူႇ။

ၶေႃႈလူပ်းလင်။ ။
လွင်ႈတၢင်းဢၼ်လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းသပ်းလႅင်းၼႄမႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးၼႂ်းမိူင်းထႆး (ပိူင်လူင်မၼ်းၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ) ယုမ်ႇယမ်ၼၵ်းၼၵ်းၼႃၼႃဝႃႈ- ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း ၸိူဝ်းမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း (သမ်မၼႃး) တီႈဝဵင်းလူင်တူၼ်ႈတီး ၼႂ်းၽွင်းပွႆးပီမႂ်ႇတႆးႁူမ်ႈသၢင်ႈ ၵမ်းတီႈ (2)ၼႆႉ ႁူမ်ႈတင်းပီႈၼွင်ႉ/ၼွင်ႉပီႈ ၸိူဝ်းဢၼ်မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈတင်းသဵင်ႈ (ပိူင်လူင်မၼ်း ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈ ၾိင်ႈငႄႈတႆးၵူႈတီႈတီႈ) တေဢဝ်ၸႂ်သႂ်ႇဝႆႉၵႃႈၶၼ်ၼမ်ႉၼၵ်း-ၼၵ်းၼၵ်းၼႃၼႃယူႇ ယုမ်ႇယမ်ၼင်ႇၼႆ။ ပေႃးလႆႈႁၼ်မႅၼ်ႈၽိုၼ်လိၵ်ႈၼႆႉယဝ်ႉၸိုင် တေပွင်ႇၸႂ်ၼိူဝ်- “ၽႅၼ်ၵၢၼ်တႆးႁူမ်ႈသၢင်ႈ” ဢၼ်မီးႁူဝ်ၶေႃႈလူင်မၼ်း (3) ယိူင်ႈပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉသေ ပၼ်တၢင်းမုင်ႈမွင်းဝႃႈ တေႁပ်ႉဢဝ် “ၽႅၼ်ၵၢၼ်တႆးႁူမ်ႈသၢင်ႈ” ၼႆႉ မိူဝ်းဝႆႉပဵၼ်ၼႃႈၵၢၼ်(ပုၼ်ႈၽွၼ်း) ဢမ်ႇၼၼ် ၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈၵၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇၶိုင်ပွင်ႁဵတ်းသၢင်ႈ ႁႂ်ႈႁၼ်ၽွၼ်းၵၢၼ်မၼ်းႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်းယူႇၼႆ။

လိုၼ်းသုတ်းၼႆႉ ၸင်ႇယွၼ်းၶွပ်ႈၵုၼ်းမုၼ်တၢင်ႇၼိူဝ်ၼမ်ႉၸႂ် ပီႈၼွင်ႉတႆးၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ ၵူႈတီႈလႄႈၵူႈၵေႃႉ ၸိူဝ်းမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း လွင်ႈၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ/လိၵ်ႈလၢႆး/ၾိင်ႈငႄႈ လႄႈပိုၼ်းမိူင်း ဢၼ်ၵဵဝ်ႇတင်း ၵူၼ်းတႆးၼႆႉ၊ ဢိၵ်ႇတင်းၶွပ်ႈၵုၼ်းမုၼ်တၢင်ႇ ၵေႃၾိင်ႈငႄႈလႄႈလိၵ်ႈလၢႆးတႆး (ငဝ်ႈငုၼ်း)၊ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး၊ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆးၵူႈတီႈတီႈ၊ ႁူမ်ႈတင်းၵေႃပွင်ၵၢၼ်ပဵၼ်ပွႆးပီမႂ်ႇတႆး ႁူမ်ႈသၢင်ႈ ၵမ်းတီႈ (2)၊ လႄႈၵေႃၽႄပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း (သမ်မၼႃး)တင်းသဵင်ႈ ဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးပီမႂ်ႇတႆးႁူမ်ႈသၢင်ႈ ၵမ်းသွင်ၼႆႉ၊ ပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၼႆႉ ပႃးၸဵမ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸႄႈမိူင်းတႆး (ၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တင်းမိူင်းမၢၼ်ႈ) ဢၼ်ပၼ်တၢင်းၸွႆႈထႅမ် ၵူႈသမ်ႇသႅၼ်ပိူင်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇသုတ်းဢမ်ႇသဵင်ႈတီႈၶႃႈယဝ်ႉ။

ၶေႃႈတိုၵ်းသူၼ်း။ ။
ၼင်ႇႁိုဝ်လၵ်းၵၢၼ်တႆးႁူမ်ႈသၢင်ႈ (3)ပိူင် ဢၼ်သပ်းလႅင်းဢုပ်ႇဢူဝ်းမႃးယဝ်ႉပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉ တေထိုင်တီႈ လႆႈၼၼ်ႉ ယူႇတီႈတၢင်းၶတ်းၸႂ်သႂ်ႇႁႅင်းၵူၼ်းတႆးၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၵူႈတီႈလႄႈၵူႈၵေႃႉ၊ ႁဝ်းၶႃႈၸုမ်းတႆးၼႂ်းမိူင်းထႆး ၶႂ်ႈတိုၵ်းယွၼ်းထိုင် ၵူၼ်းတႆးၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူႈတီႈလႄႈၵူႈၵေႃႉ ႁူမ်ႈမိုဝ်းလႄႈၸွႆႈၵၼ်ၶိုင်ပွင်ႁဵတ်းသၢင်ႈ ႁႂ်ႈၵိူတ်ႇပဵၼ်ၽွၼ်းၵၢၼ်လီ တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်းၵူႈတီႈၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်းၼႃႈ။

(ၶႃႈႁဝ်း)ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၽွၼ်းၵၢၼ်ၶွင်ၽႅၼ်ၵၢၼ်တႆးႁူမ်ႈသၢင်ႈၼႆႉ (ႁဝ်းၶႃႈ) တေလႆႈမႃးသိုပ်ႇဢုပ်ႇဢူဝ်းလႄႈ ၼႄၼမ်ႉၼႄတူဝ်ၵၼ် ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ဢုပ်ႇဢူဝ်း လွင်ႈၾိင်ႈငႄႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးထႅင်ႈၶၢဝ်းၼႃႈယူႇ ၼႆသေ ယွၼ်းလိုဝ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်းတီႈၼႆႈၶႃႈယဝ်ႉဢေႃႈ။
မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ

မၢႆဝၼ်း 20-22 လိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊၿိူဝ်ႊ ပီ 2014 [ပီတႆးပီလပ်းမူတ်ႉ (ပီပႄႉ) ပီမိူင်း 2109]
တီႈတိတ်းတေႃႇၵပ်းသိုပ်ႇ-
ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းၵဵင်းမႆႇ (မိူင်းထႆး)
Tai Literaturecom& Culture Society-
Chiangmai P.O Box 259, Prashingh,
Chiangmai 50205 Thailand
မၢႆၾူၼ်း-66-53-231 112, E-mail: [email protected],
Website: www.taiculture.net
[မႁႃမုင်ႉ (မိူင်းၸႄႈ)၊ မၢႆၾူၼ်း -66-81-7846290 (ထႆး)၊ 09-362 78694 (မၢၼ်ႈ)၊ E-mail: [email protected]]

[တေသိုပ်ႇထႅင်ႈၽိုၼ်ၼႃႈ မၢႆ ISSUE 020, August 2019]

ၶူၼ်ႉၶႂႃႉလူၺ်ႈ – မႁႃမုင်ႉ (မိူင်းၸႄႈ)

ၶေႃႈမုလ်း – ပပ်ႉမႅၵ်ႉၵသိၼ်းၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ မၢႆ 19, July 2019

ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ

promotion

SHAN Membership

฿ 19฿ 169 /mo
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ႁဵၼ်းဢဝ်ၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ၊ ရေႊတီႊဢူဝ်ႊ၊ ထႆႇႁၢင်ႈ၊ Blogger, Vlog ထႆႇဝီႊတီႊဢူဝ်ႊ တတ်းတေႃႇ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ပိုၼ်ၽႄႈ
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၵၢၼ်သိုဝ်ႇ
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်လႅၵ်ႈလၢႆႈပိုၼ်ႉႁူႉပၢႆးႁၼ် ဢၼ်ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၸတ်းႁဵတ်း
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းတွင်ႈထၢမ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး၊ ပၢႆးမွၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၶေႃႈ ဢၼ်ၶႂ်ႈႁူႉၶႂ်ႈငိၼ်း။
  • လႆႈႁပ်ႉဢၢၼ်ႇ ၶၢဝ်ႇၶိုၵ်ႉတွၼ်း ပိူင်ပဵၼ်ဝူင်ႈလႂ်ဝူင်ႈ ၼၼ်ႉ။

ၶၢဝ်ႇဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ

ၶၢဝ်ႇလိုၼ်းသုတ်း

ႁွင်ႈၵၢၼ်လိူမ်ႈလႆႇ (စည်ပင်) ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ တဵၵ်းၵဵပ်းၶွၼ်ႇတီႈၵူၼ်းမိူင်းၼမ်ႁႅင်း

ၼႂ်းပီ 2026 လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊၼႆႉ ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ် ၼႂ်းႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇလိူမ်ႈလႆႇ (စည်ပင်) တႂ်ႈ ဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ တဵၵ်းယွၼ်းငိုၼ်း ၵဵပ်းၶွၼ်ႇၵႃႈၵိုတ်းရူတ်ႉ ၶိူင်ႈရူတ်ႉၵႃး ၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်း လႄႈ ၸွမ်းၵၢတ်ႇ၊ ၸွမ်းၼႃႈႁၢၼ်ႉၶၢႆၵုၼ်ႇယွႆႈၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်း ႁၢဝ်ႈႁႅင်းမႃးၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၵႃႈၵိုတ်းရူတ်ႉၶိူင်ႈ၊ ၵႃႈၵိုတ်းၵႃးၵူႈသႅၼ်းသႅၼ်းၼႆႉ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇလိူမ်ႈလႆႇ ၵဵပ်း ၼိုင်ႈလမ်းလႂ် ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ...

ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈမိူင်းထႆး တေၶႄႉၵၼ် 57 ပႃႇတီႇ ၵူၼ်းတၢင်ႇသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈ ဢၼ်ၶႂ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၽွင်းလူင် မီး 73 ၵေႃႉ

ပေႃးဢဝ် ပိူင်ၸိုင်ႈမိူင်းဢၼ်ငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းၼိမ်သဝ်းဝႃႈတႄႉ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၸိုင်ႈထႆးၼႆႉ တေဢၢၼ်းၸတ်းၼႂ်းပီ 2027 မွၵ်ႈလိူၼ်မေႊၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ဢိင်ၼိူဝ် ၵၢၼ်မိူင်းၵိုင်ႉၵၢင်ႉမီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈသေ ၶွမ်ႊမသျိၼ်ႊပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၸိုင်ႈထႆး ၸင်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတေၸတ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႂ်းပီ 2026 ၼႆႉ ။ ၵၢၼ်မိူင်းၼႂ်းၸိုင်ႈထႆးၼႆႉ မၼ်းၸၢင်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈထိုင်မိူင်းႁိမ်းႁွမ်း ပႃးၸဵမ်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မၢၼ်ႈ ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ၼႂ်းထႆး မီးႁႅင်းၵၢၼ်ယၢၼ်မိူင်းၼမ် ။ ပႃႇတီႇ ဢၼ် တူင်ႉတိုၼ်ႇလႄႈ...

ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 2025-2026 ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၵႂႃႇပၼ်သဵင် 55% ၵူၺ်း

ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼမ်းၸတ်းႁဵတ်းၵႂႃႇႁႂ်ႈပဵၼ် ၼႂ်းၵႄႈငဝ်းလၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်းသုၵ်ႉယုင်ႈ ဢူၼ်မေႃး ၵူၼ်းမိူင်းႁူပ်ႉတၢင်းယၢပ်ႇၵိၼ်းယူႇၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းမီးသုၼ်ႇလႆႈပၼ်သဵင် မီးယူႇ 24.22 လၢၼ်ႉပၢႆသေတႃႉ ဢၼ်ၵႂႃႇပၼ်သဵင်ၼႆႉ မီးယူႇ 13.14 လၢၼ်ႉၵေႃႉၵူၺ်းလႄႈ ပေႃးၼပ်ႉပဵၼ် ဝၢၵ်ႈမၼ်းၸိုင် မီးယူႇမွၵ်ႈ 55% ၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 26/1/2026 ၸွမ်ႁၢၼ်ၸေႃႇမိၼ်းထုၼ်း ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈ “ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းမႃးပၼ်သဵင် တင်းသၢမ်ပွၵ်ႈၼႆႉ...

ပလိၵ်ႈထႆး တီႉၵူၼ်းၼုမ်ႇႁႅင်းၵၢၼ် 20 ပၢႆ ၼႂ်းပွႆးၶၢဝ်းၵတ်း ၵဵင်းမႂ်ႇ

0
ပလိၵ်ႈထႆး တီႉၺွပ်းၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇႁႅင်းၵၢၼ် ၼႂ်းပွႆးၶၢဝ်းၵတ်း တီႈဝဵင်းၵဵင်းမႂ်ႇ လႆႈဝႆႉ 20 ပၢႆ သိုပ်ႇၸွပ်ႇႁႃၸွမ်းတီႉႁူဝ်ၼႃႈၸုမ်း တီႉလႆႈတီႈႁူင်းၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈတီႈၼိုင်ႈ တီႈၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈလမ်းပၢင်း။ ဝၼ်းတီႈ 23/01/2026 ပလိၵ်ႈထႆး ၶဝ်ႈၵူတ်ႇထတ်း ၼႂ်းပွႆးၶၢဝ်းၵတ်း(ငၢၼ်းရုၻူႊၼၢဝ်) ဝဵင်းၵဵင်းမႂ်ႇ - တီႉလႆႈၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇႁႅင်းၵၢၼ်ၸုမ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်မီးၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ ၵႅင်း(ၸုမ်း)လဝ်ႈၶၢဝ်” ။ ပလိၵ်ႈထႆးလၢတ်ႈဝႃႈ တႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈမီးမၢၵ်ႇ(ရပိူတ်ႇ) ပိင်းပွင်း...

ၶူင်ႇႁိူဝ်းမိၼ်ၵုင်းထဵပ်ႈ ၵဵင်းမႂ်ႇၵူတ်ႇထတ်းတၢင်းပဵၼ်မႅင်းၼီႊပႃႊ ႁၢဝ်ႈႁႅင်း

0
ၶူင်ႇႁိူဝ်းမိၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်း မိူၼ်ၼင်ႇတႃႈႁိူဝ်းမိၼ်သူဝၼ်းၼႃးၽုမ်း မိူင်းၵွၵ်ႇ(ၵုင်းထဵပ်ႈ) လႄႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵဵင်းမႂ်ႇ ၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းၶဝ်ႈမိူင်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း တႃႇႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ် ဝၢႆႊရၢတ်ႉသ် ၼီႊပႃႊ။ ဝၼ်းတီႈ 24/01/2026 တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် ၵူႈမိူင်းမိူင်း ဢၼ်မီးတီႈဝဵင်းလူင်ၵုင်းထဵပ်ႈလႄႈ ဢၼ်မီးတီႈ ဝဵင်းၵဵင်းမႂ်ႇ 2 ဢၼ် ပႂ်ႉၵူတ်ႇထတ်းၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၶဝ်ႈမႃးမိူင်းထႆး။ ပိူင်လူင်ၵူတ်ႇထတ်း ဢၼ်လုၵ်ႉမိူင်းၵြႃးဢိၼ်ႊတီႊယႃႊမႃး ဢမ်ႇၼၼ် ဢၼ်လုၵ်ႉတၢင်ႇမိူင်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉမႃး ၵူၺ်းၵႃႈလႆႈမႃးၵိုတ်းဝႄႉတီႈမိူင်းၵြႃးဢိၼ်ႊတီႊယႃႊသေ...