ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသွမ်ႈ လမ်ႇလွင်ႈၵူႈသဵင် တႃႇသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်တႆး

ႁိုၼ်း ၵႃယၢင်
Photo by – hurn kayang/ ႁိုၼ်း ၵႃယၢင်း

ပေႃးထႅင်ႈသွင်ဝူင်ႈ တေပဵၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈသွမ်ႈ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ By election တႃႇပီ 2018 ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးၼႂ်းတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ တေလႆႈလိူၵ်ႈတင်ႈၶုၼ်ၽွင်း ၾၢႆႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ဢၼ်တေၶဝ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈသမ်ႉ တေလႆႈလိူၵ်ႈတင်ႈၽူႈတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်တေၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ်လုမ်းတႅၼ်းၽွင်း ၸၼ်ႉမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇၼၼ်ႉၼႆ ႁူႉငိၼ်းၵၼ်ဝႆႉယူႇၶႃႈၼေႃႈ။

တီႈၼႆႈ ႁဝ်းၶႃႈၶႂ်ႈဢုပ်ႇၸွမ်းတူၺ်း ဢႃႇၼႃႇၼႆႉလုၵ်ႉတီႈၵူၼ်းမိူင်းလူင်းမႃးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁိုဝ်လႄႈ မၼ်းလႆႈတႅင်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်းၸိူင်ႉၼၼ်သေဢွၵ်ႇမႃး။ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈပၼ်သဵင်တွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်သေယဝ်ႉ လိူၵ်ႈတင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈထၢၼ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢႃႇၼႃႇယႂ်ႇသုင်သုတ်းမၼ်းမီးၼႂ်းမိုဝ်းၵူၼ်းမိူင်းဝႆႉ၊ ႁဝ်းၶႃႈၶႂ်ႈပိူင်းၼႄဢၼ်ၼၼ်ႉဢိတ်းၼိုင်ႈ။

ၵမ်းၼႆႉ ပေႃးႁဝ်းၶႃႈမႃးတူၺ်းၸွမ်းၶုၼ်ၽွင်းၾၢႆႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ “တၢႆးယိၼ်းတႃးယေးယႃႇဝုၼ်ႇၵျီး” ၼႆႉ မၼ်းမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းတႃႇတေၶိုင်သၢင်ႈႁၢင်ႈပွင်ပၼ် လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းတင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၼ်း ၼၼ်ႉၼႆ ၼႆႉပဵၼ်ပိူင်ယႂ်ႇသုတ်းယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ဢိင်ၼိူဝ်ၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းၶႅၼ်ႇမၼ်းၼၼ်ႉသေယဝ်ႉ ပေႃးဝႃႈၸွမ်ၸိုင်ႈလႄႈ ၸွမ်ၽွင်းၾၢႆႇၼိူဝ်မၼ်း ႁူမ်ႈလႆႈၸႂ်ၵၼ်သေ ပၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းထႅင်ႈၵေႃႈ မၼ်းၸၢင်ႈယိပ်းၵမ်လႆႈပႃးထႅင်ႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်တၢင်ႇဢၼ်ထႅင်ႈၵွၼ်ႇ။

လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းတင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၼ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးဝႆႉလွင်ႈၶၢတ်ႈၶွပ်ႇ၊ တေလႆႈႁဵတ်းမွၵ်ႈ ၵႃႈႁိုဝ်ၵူၺ်း တေဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းမွၵ်ႈၵႃႈႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ သမ်ႉဢမ်ႇလႆႈမၵ်းတတ်းဝႆႉလႄႈ မိူၼ်တင်းမီးသုၼ်ႇႁဵတ်းလႆႈ တၢမ်ၼင်ႇတၢင်းလႅတ်းၽၢႆၵတ်ႉၸၢင်ႈမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉၼႆ ၵေႃႈၸၢင်ႈဝႃႈလႆႈ။ ၼႆႉတႄႉပဵၼ်ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၶုၼ်ၽွင်းၾၢႆႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း။

ၵမ်းၼႆႉ ပေႃးၶိုၼ်းမႃးတူၺ်းၽူႈတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉသမ်ႉ မီးဝႆႉပုၼ်ႈၽွၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵူၺ်းၶႃႈလႃႇ၊ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈမၼ်းပဵၼ်ၽူႈတၢင်တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ၽူႈပၼ်သဵင်ၶဝ်လိူၵ်ႈတင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉလႄႈ မၼ်းတိုၼ်းမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းပိူဝ်ႈတႃႇတေႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ် ၽူႈပၼ်သဵင်ၵူၼ်းမိူင်းမၼ်းၼၼ်ႉလုမ်းလုမ်းၼႆ ႁဝ်းၶႃႈတေလႆႈပွင်ႇၸႂ်ၵၼ်ဝႆႉယူႇ။

ၼင်ႇၼႂ်းပၵ်းပိူင်လၵ်းမိူင်း (ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း)ပၼ်ဝႆႉမီးဝႆႉၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူၼ်းမိူင်းတေလႆႈႁပ်ႉပူၺ်ႈတဵမ်တီႈ၊ ၼင်ႇႁိုဝ်တေႁပ်ႉလႆႈၽွၼ်းပၢင်ႈမၼ်းတဵမ်တီႈၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၽူႈတႅၼ်းၽွင်းၼႆႉ တေလႆႈတႅမ်ႈတၢင်ႇ ၸိုင်ႈမိူင်းယုၵ်းယၢင်ႇ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ဢုပတေႇၵျၢၼ်း၊ ယဝ်ႉၵေႃႈတေလႆႈတွင်ႈထၢမ် တေလႆႈတင်ႈၶေႃႈတူၵ်ႇထိုင် ပၼ်ၼႂ်းလုမ်းတႅၼ်းၽွင်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းသၽႃးၼၼ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈပိၼ်ႇပႆႇၵွၼ်းၵိူင်ႈတေႃႇ ၸုမ်းၸၢဝ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ် ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇၽွင်းငမ်းႁိူင်ႈၵိူင်းပူၼ်ႉၶွပ်ႇ လႂ်ၵႂႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ယူႇတီႈၽူႈတႅၼ်းၽွင်းၼႆႉတေလႆႈႁဵတ်းပၼ်ၼႆ ႁဝ်းၶႃႈတေလႆႈပွင်ႇၸႂ်ၵၼ်ဝႆႉ။

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၸိူင်ႉၼႆလႄႈ ၶုၼ်ၽွင်းၾၢႆႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်းလမ်ႇလွင်ႈ၊ ၽူႈတႅၼ်းၽွင်းဢမ်ႇလမ်ႇလွင်ႈၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဝႃႈလႆႈ။ ၽူႈတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်းၼႆႉၵူၺ်းလမ်ႇလွင်ႈ၊ ၶုၼ်ၽွင်းၾၢႆႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵႃႈႁိုဝ်ၼႆၵေႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈဝႃႈလႆႈ။ သိုဝ်ႈၽႂ်ႇတၼ်းမၼ်း ၸွမ်းၼင်ႇတၼ်းႁဵင်းလႄႈပုၼ်ႈၽွၼ်း ၽႂ်မၼ်းၼၼ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ်ၶဝ်မေႃႁဵတ်းမေႃသၢင်ႈသေယဝ်ႉ တိုၼ်းတေမီးၽွၼ်းပၢင်ႈတီႈၵူၼ်းမိူင်းတင်းလၢႆယူႇ။

ၵူၺ်းၵႃႈ တႃႇတေလိူၵ်ႈလႆႈၶုၼ်ၽွင်းၾၢႆႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႄႈ ၽူႈတႅၼ်းၽွင်းၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်တေႁပ်ႉပၢၵ်ႇ ႁဵတ်းၸွမ်း ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းတင်းလၢႆၼၼ်ႉတႄႉၵေႃႈ ပိူင်လူင်သုတ်းၼႆႉ တၢမ်တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းလူဝ်ႇလႆႈ ၽွမ်ႉၵၼ်ပၼ်သဵင်လိူၵ်ႈဢဝ်ၼၼ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။ တေၼပ်ႉသွၼ်ႇဝႃႈ ၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်းၶဝ်ၵူႈၵေႃႉၼႆႉ ဢၼ်တေလူင်းလိူၵ်ႈတင်ႈၸွမ်း တီႈၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈၼၼ်ႉလႂ်၊ ဢၼ်တေလူင်းလိူၵ်ႈတင်ႈၼႂ်းတိူင်း မၼ်းတလေးၼၼ်ႉလႂ်၊ သုတ်းတီႈၵူႈၵေႃႉၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈမႄႈတႆးၼင်ႇၵၼ်ၵူၺ်းလႄႈ ႁဝ်းဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇလိူၵ်ႈယဝ်ႉ ႁဝ်းဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇပၼ်သဵင်ယဝ်ႉ ၼႆတႄႉပေႃးဝူၼ်ႉၸိူင်ႉၼၼ် တိုၼ်းတေဢမ်ႇမႅၼ်ႈ။

ၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်းၵေႃႉလႂ်ၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆႉ ၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းၶႅၼ်ႇမၼ်းမီးထၢၼ်ႈလႂ်၊ မၼ်းသမ်ႉတၢင်တူဝ် ပႃႇတီႇဢၼ်လႂ်၊ ၶေႃႈဢဵၼ်းဢၢၼ်းၵၢၼ်မိူင်းလႄႈ ၸေႇတၼႃႇၵၢၼ်မိူင်းၶွင်မုၵ်ႉၸုမ်းမၼ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉဝႆႉဝၢင်းတေႃႇၵူၼ်းမိူင်းၸိူင်ႉၼင်ႇႁိုဝ်၊ ပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် မီးၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ယဝ်ႉၵေႃႈတၢင်းလၢတ်ႈလႄႈတၢင်းႁဵတ်း ၸွင်ႇၶူပ်းငၢမ်ႇၵၼ်တႄႉႁႃႉၼႆ ၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈၼပ်ႉၸၢင်ႈႁိဝ်ႈၸင်ႈၵၼ်တူၺ်းလီလီငၢမ်းငၢမ်းၵွၼ်ႇ ႁဝ်းၸင်ႇတေၸၢင်ႈလိူၵ်ႈလႆႈၵူၼ်းၵေႃႉတေထုၵ်ႇမႅၼ်ႈမၼ်းၼႆ ႁဝ်းၶႃႈတႄႉႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉၼၼ်။

ၼႂ်းဢၼ်ဝႃႈ ၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်းၵူႈၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်တႆးမိူၼ်ၵၼ်မူတ်းမူတ်းၵူၺ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈသမ်ႉတေမီး တႆးပိူၼ်ႈႁႃႉတႆးႁဝ်း၊ မွၵ်ႈၼႆႉၵူၺ်းတႄႉၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈထတ်းလိူၵ်ႈပၼ်သဵင်ယူႇၼႆ ႁဝ်းၶႃႈတႄႉႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉၼၼ်။

တီႈၼႆႈပေႃးဝႃႈဢမ်ႇၵႂႃႇပၼ်သဵင်၊ တေယူႇၸွမ်းဝႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈပဵၼ်ပႃႇတီႇတႆးၼင်ႇၵၼ်မႃးၶေႉၶႅင်ႇၵၼ်၊ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းတႆးၼင်ႇၵၼ်မႃးၶေႉၶႅင်ႇၵၼ်၊ ပေႃးတေဝႆႉၼမ်ႉၸႂ်ၸိူင်ႉၼၼ်သေယဝ်ႉ ႁဵတ်းၸိူင်ႉၼင်ႇမိူဝ်ႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ပီ 2015 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉၼႆၸိုင် ႁဝ်းၸၢင်ႈသုမ်း သုၼ်ႇႁဝ်းပႅတ်ႈၼႆၵေႃႈ ႁဝ်းၶႃႈတေလႆႈၾၢင်ႉယူႇၶႃႈ။

ပေႃးတေမႃးတူၺ်းလၵ်းထၢၼ်မၼ်း ၼႂ်းတိူင်းမၼ်းတလေး (ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ႇ) ပီ 2015 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ပိူဝ်ႈတႃႇၶဵတ်ႇသဵင်ၼေႃႇတႅၼ်းၽွင်း ၶုၼ်ၽွင်းၾၢႆႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းမီးသုၼ်ႇပၼ်သဵင်မီးယူႇ 39,599 ၵေႃႉသေတႃႉ ဢၼ်မႃးပဵၼ်သဵင်ၼႆႉၵူၺ်းမီး 23,697 ၵေႃႉ။ ပေႃးမႃးၼပ်ႉတူၺ်းဝၢၵ်ႈမၼ်းၵေႃႈတေမီး 59.84 ၵူၺ်း။ ပွင်ႇဝႃႈၵူၼ်းမႃးပၼ်သဵင်ၼႆႉ ယင်းဢမ်ႇတဵမ် 60% ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ပေႃးတေမႃးတူၺ်းၸွမ်းၸႄႈဝဵင်းလၢႆးၶႃႈၼႆၵေႃႈ ၵူၼ်းမီးသုၼ်ႇပၼ်သဵင်မိူဝ်ႈပီ 2015 ၼၼ်ႉ မီးယူႇ 35,165 ၵေႃႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈဢၼ်မႃးပၼ်သဵင်တႄႉၼၼ်ႉ ၵူၺ်းမီး 19,023 ၵေႃႉၵူၺ်းလႄႈ 55% ယင်းဢမ်ႇတဵမ်ၼႆ ႁဝ်းၶႃႈတေလႆႈႁၼ်ယူႇ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉသမ်ႉတေမီးၶႅပ်းသဵင်ဢၼ်ႁၢႆၵႂႃႇ၊ ၶႅပ်းသဵင်ဢၼ် ဢမ်ႇၶဝ်ႈတၢင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ သမ်ႉတေမီးပႃးထႅင်ႈၼႆလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈပေႃးႁဝ်းၶႃႈ သမ်ႉၵူၺ်း တေဝႆႉၸႂ်ဝႃႈ ယွၼ်ႉၵဝ်ၵေႃႉလဵဝ် ယွၼ်ႉႁဝ်းႁိူၼ်းလဵဝ်ဢမ်ႇၵႂႃႇပၼ်သဵင်လႄႈ မၼ်းတေၸၢင်ႈၵႂႃႇပဵၼ်သင် ၼႆၼၼ်ႉၸိုင် ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈမုင်ႈမွင်းမႃးဝႃႈ ၶႂ်ႈလႆႈသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ ၶႂ်ႈလႆႈသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ် ၾၢႆႇၵၢၼ်မိူင်း၊ ၾၢႆႇမၢၵ်ႈမီး၊ ၾၢႆႇၵၢၼ်ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈပဵၼ်မႃးၶႃႈယူဝ်ႉ တီႈၼႆႈႁဝ်းၶႃႈတေလႆႈဝူၼ်ႉၼၵ်းပၵ်းၸႂ်ၵၼ်ၵူႈၵေႃႉယူႇၶႃႈ။

ၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းၼႆႉ ႁဝ်းၶႃႈသူၼ်ၸႂ်ၵေႃႈလီ ဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ မၼ်းတိုၼ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈတင်းၵူၼ်းမိူင်း ၵူႈၵေႃႉယူႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈတေလႆႈၾၢင်ႉထိုင်ၵၼ်ၵူႈၵေႃႉ။ တႃႇတေၵေႃႇတင်ႈလႆႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၻီႊမူဝ်ႊၶရေႇၸီႇ ၾႅတ်ႊၻရႄႊဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ယူႇတီႈၵူၼ်းမိူင်းတေလႆႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပႃးၸွမ်း ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်ၻီႊမူဝ်ႊၶရေႇၸီႇ ဢၼ်ဝႃႈလွင်ႈၶိုင်ပွင်ႁဵတ်းသၢင်ႈလူၺ်ႈ ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းၼမ်၊ ဢၼ်ဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းၼမ်တႅပ်းတတ်းၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ ႁဝ်းၸင်ႇတေၸၢင်ႈမုင်ႈမွင်းလႆႈ ၾိင်ႈပိူင်ၾႅတ်ႊၻရႄႊ ဢၼ်ၸႂ်ႉလွၵ်းလၢႆးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသုၼ်ၵၢင်လႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸႄႈမိူင်း မီးဢႃႇၼႃႇပိၼ်ႇပႆႇၵွၼ်းၵိူင်ႈၵၼ် လႆႈၼႆ ႁဝ်းၶႃႈတေလႆႈၾၢင်ႉၵၼ်ယူႇၶႃႈ။

ပေႃးဝႃႈတီႈငၢႆႈမၼ်းၵေႃႈ လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈၻီႊမူဝ်ႊၶရေႇၸီႇၵေႃႈလီ၊ လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈၾႅတ်ႊၻရႄႊၵေႃႈယဝ်ႉ ဢမ်ႇပႃးၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်။ ဢႃႇၼႃႇၼႆႉမီးၼႂ်းမိုဝ်းၵူၼ်းမိူင်း၊ ၵူၺ်းၵႃႈ တၢမ်တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းပွင်ႇၸႂ် ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ဢႃႇၼႃႇဢၼ်မီးၼႂ်းမိုဝ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈမၼ်းမႅၼ်ႈပိူင်ၸွမ်းလွၵ်းၸင်ႇ ၻီႊမူဝ်ႊၶရေႇၸီႇၵေႃႈ တေၸၢင်ႈမုၼ်းမၢၵ်ႈ၊ ၾႅတ်ႊၻရႄႊၵေႃႈ တေၸၢင်ႈယင်ႇႁၢၵ်ႈလႆႈ။ ၼင်ႇႁဝ်းၶႃႈမီးသုၼ်ႇ ပိူဝ်ႈတႃႇတေလူင်းလိူၵ်ႈတင်ႈလႆႈၵူႈၵေႃႉ ပိူဝ်ႈတႃႇႁပ်ႉႁဵတ်းပဵၼ်ၽူႈတႅၼ်းၽွင်းလႆႈၵူႈၵေႃႉၼၼ်ႉ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈႁဝ်းၶႃႈမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း ပိူဝ်ႈတႃႇလူင်းပၼ်သဵင်ၵူႈၵေႃႉယူႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ယွၼ်းၾၢင်ႉထိုင်ပေႃႈမႄႈပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းတင်းလၢႆသေယဝ်ႉ ၶွတ်ႇယွတ်ႈပၢႆၵႂၢမ်းတီႈၼႆႈ။

မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ။

ႁိုၼ်း ၵႃယၢင်း

ၶေႃႈမုလ်း – ပပ်ႉမႅၵ်ႉၵသိၼ်းၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ မၢႆ 011, October 2018

ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ

promotion

SHAN Membership

฿ 19฿ 169 /mo
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ႁဵၼ်းဢဝ်ၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ၊ ရေႊတီႊဢူဝ်ႊ၊ ထႆႇႁၢင်ႈ၊ Blogger, Vlog ထႆႇဝီႊတီႊဢူဝ်ႊ တတ်းတေႃႇ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ပိုၼ်ၽႄႈ
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၵၢၼ်သိုဝ်ႇ
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်လႅၵ်ႈလၢႆႈပိုၼ်ႉႁူႉပၢႆးႁၼ် ဢၼ်ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၸတ်းႁဵတ်း
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းတွင်ႈထၢမ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး၊ ပၢႆးမွၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၶေႃႈ ဢၼ်ၶႂ်ႈႁူႉၶႂ်ႈငိၼ်း။
  • လႆႈႁပ်ႉဢၢၼ်ႇ ၶၢဝ်ႇၶိုၵ်ႉတွၼ်း ပိူင်ပဵၼ်ဝူင်ႈလႂ်ဝူင်ႈ ၼၼ်ႉ။

ၶၢဝ်ႇဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ

ၶၢဝ်ႇလိုၼ်းသုတ်း

ဝၼ်းၼၢင်းယိင်းလုမ်ႈၾႃႉ ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်တုၵ်းယွၼ်းပႃး “ယုၵ်ႉမုၼ်းၵၢၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇတႃႇဢွၵ်ႇသဵင်ပၼ်လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းယိင်းၸၢႆး”

မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 8/3/2025 ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းလႄႈလွင်ႈၼၢင်းယိင်းၼႂ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တင်း မိူင်းထႆး ႁူမ်ႈၵၼ် ၸတ်းႁဵတ်းဝၼ်းၼၢင်းယိင်းလုမ်ႈၾႃႉ တီႈၵဵင်းမႂ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး ။ ဝၼ်းၼၢင်းယိင်းလုမ်ႈၾႃႉပီၼႆႉ ၸုမ်းသုၼ်ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်ႈလွင်ႈၼၢင်းယိင်းၸၼ်ႉၸွမ် ၵဵင်းမႂ်ႇ Department of women studies CMU ဢွၼ်ၸုမ်းၼႅင်ႈသၢၼ် ၸိူဝ်းတူင်ႉၼိုင်လွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈၼၢင်းယိင်းလၢႆလၢႆၸုမ်း ဢိၵ်ႇပႃးတင်းတူင်ႇဝူင်း ၼၢင်းယိင်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်...

ၶပ်းရူတ်ႉၶိူင်ႈလတ်းၼႃႈၵၼ်ၼႆသေ ၽူႈၸၢႆး 2 ၵေႃႉထုပ်ႉတီႈၵူၼ်းသူင်ႇတၢင်းၵိၼ် တီႈဝဵင်းၵဵင်းမႂ်ႇ

0
ဝၼ်းတီႈ 7/3/2026 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 10 မူင်း ၸၢႆးၼုမ်ႇၶပ်းရူတ်ႉၶိူင်ႈသူင်ႇတၢင်းၵိၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၺႃးၼႄးဝႃႈၶပ်းရူတ်ႉၶိူင်ႈပၢတ်ႇၼႃႈၼႆသေ ၸၢႆးၼုမ်ႇၶီႇရူတ်ႉၶိူင်ႈမႃးမိူၼ်ၵၼ် 2 ၵေႃႉလူင်းမႃးထုပ်ႉပေႃႉထိုင်တီႈၵူၼ်းသူင်ႇတၢင်းၵိၼ်လိုမ်းတူဝ်ႁိမ်းၶၢင်ႈတၢင်း တီႈတၢင်းၶွႆႈ ၾႆးၶဵဝ်လႅင်မႄႈႁႄႉ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်း ၵဵင်းမႂ်ႇ။ ၽွင်းၽူႈၸၢႆး 2 ၵေႃႉထုပ်ႉပေႃႉၵူၼ်းသူင်ႇတၢင်းၵိၼ်ယူႇၼၼ်ႉ သမ်ႉမီးၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ မႃးထၢႆႇႁၢင်ႈတူင်ႉဝီႊတီႊဢူဝ်ႊသေတၢင်ႇၶိုၼ်ႈတၢင်းၾဵတ်ႉသ်ပုၵ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵေႃႉထုၵ်ႇပေႃႉထုပ်ႉၼၼ်ႉသေ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႅင်ႈပလိၵ်ႈ။ ၶလိပ်ႉဝီႊတီႊဢူဝ်ႊၵေႃႈၽႄႈလၢမ်းၵႂႃႇတၢင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းႁၼ်တင်းၼမ်တင်းလၢႆ။ ၸၢႆးၵေႃႉသူင်ႇတၢင်းၵိၼ်ၼၼ်ႉတႄႉမၢတ်ႇၸဵပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းထိုင်တီႈလႆႈႁၢမ်သူင်ႇႁူင်းယႃ။ ထိုင်မႃးယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း 1 မူင်းၶိုင်ႈ ၵူၼ်းၸၢႆး...
Heng Kayong

တိုၵ်းသိုၵ်းၼႆႉပိူဝ်ႈတႃႇဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်း၊ ​​ ၵူၺ်း – ပေႃးဢမ်ႇ​​ပေႉသိုၵ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈဢုပ်ႇ

“ ႁဝ်းတိုၵ်းသိုၵ်းၼႆႉ ပိူဝ်ႈတႃႇဢုပ်ႇၵုမ်ၵၢၼ်မိူင်းယဝ်ႉ၊ ပေႃးဢမ်ႇတိုၵ်း​​ပေႉၶဝ်​​ႁေ ၵႂႃႇဢုပ်ႇသမ်ႉ ၵမ်ႈၼမ်ၵႆႉ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ယွၼ်ႉသုမ်းၵွတ်းၸင်ႇ ၵႂႃႇႁႃသွၼ်ႈတႂ်ႈၶဝ်ၼႆလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈသိုၵ်း​​ၵေႃႈလူဝ်ႇတိုၵ်း၊ ၵၢၼ်မိူင်း​​ၵေႃႈလူဝ်ႇၾိုၵ်းယဝ်ႉ ” ၼႆ ယၢမ်ႈငိၼ်းၸွမ်သိုၵ်းၵုၼ်ႇ​​မေႃႇ လၢတ်ႈၼႂ်းပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ယူႇ။  မိူဝ်ႈ 5/2/2026 ဝၼ်း မၼ်းၸဝ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ထၢမ်ဝႆႉတၢင်း​​ၼေႇပျီႇ​​တေႃႇယဝ်ႉ ၸွင်ႇၶႂ်ႈဢုပ်ႇၸွမ်း NUG ၼႆၼၼ်ႉ ​​တေတွင်း ၵၼ်ယူႇ။...

လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ လူဝ်ႇတၢင်းၵမ်ႉၸွႆႈတၢင်းၵိၼ်ယႅမ်ႉႁၢဝ်ႈႁႅင်း

လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းလႆႈငိူင်ႉပၢႆႈၽေးသိုၵ်းယူႇဝႆႉၼႂ်းထိူၼ်ႇ ႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼႃးႁီး ဢိူင်ႇၵိူၼ်ႇတူလူင် ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ ဢမ်ႇလႆႈၵိၼ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်လီ ၶၢတ်ႇဢႃႇႁႃႇရႃႉ လူဝ်ႇတၢင်း ၸွႆႈထႅမ်ဝႆႉႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၼႆယဝ်ႉ ။ ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း ပျီႇတူႉၸိတ်ႉပဢူဝ်း PNO လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်း PNLA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းယိုဝ်းၵၼ်တၢင်းဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ မွၵ်ႈ 5 ဝၢၼ်ႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼိုင်ႈႁဵင်ၵေႃႉပၢႆ လႆႈငိူင်ႉပၢႆႈၽေးသိုၵ်းယူႇ ၼႆယဝ်ႉ...

ၽူႈၼမ်းသိုၵ်းတႆးသွင်ၸုမ်း ႁူပ်ႉဢုပ်ႇၵၼ်ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်

ႁူဝ်လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် ပီ 2026 ၼႆႉ ၽူႈၼမ်းပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSPP/SSA) လႄႈ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ႁူပ်ႉထူပ်း ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵုၼ် ႁဵင်တီႈၼိုင်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇသၢင်ႈလွင်ႈမိုတ်ႈၵိုဝ်းယုမ်ႇယမ်ၸမ်ၸႂ်ၵၼ်မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် ဝၼ်းတီႈ 2 ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ၸွမ်သိုၵ်းလူင်...