တၢင်းမုင်ႈမွင်းလႄႈ တုၵ်းယွၼ်းမႃးယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်းသေၶတ်းၸႂ်ႁႃသဵၼ်ႈတၢင်းၵူႈလၢႆးၵူႈၾၢႆႇ လိူတ်ႈယၢင်ၵူဝ်ႈၵိူၵ်ႇ ၼုၵ်းၽႅၼ်ႇလိၼ်ၸွတ်ႇၵူႈပိုၼ်ႉတီႈမဵၼ်တူႇမဵၼ်ၶႅဝ်း လိူတ်ႈႁၢၼ်ၼွင်းၶူင်းလူၼ်ႉထူမ်ႈၾင်ႇမႃး လၢႆသိုပ်ႇ လၢႆပၢၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇလႆႈၶိုၼ်းသူၼ်ႇလႆႈသူၼ်ႇပဵၼ် သူၼ်ႇလႆႈၽွင်းငမ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ။

ထိုင်မႃးၵၢပ်ႇပၢၼ်ႁၼ်ဝႃႈလီယွၼ်ႇယၢၼ်းၸူးၵၼ် ႁဵတ်းၼင်ႇႁူဝ်တွင်ၶႂၢင်ႁၢင်တွင်ဝၢႆႇ မီးတိုဝ်ႉတၢင်းဝၢႆႇၼႃႈ ၶဝ်ႈႁႃဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇသၢင်ႈလွင်ႈငမ်းယဵၼ်သေတႃႉ ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈပိုတ်ႇႁဵၵ်ႈၶၢၼ် ယွမ်းႁပ်ႉ တေၸတ်းႁဵတ်းပၼ်ပၢင်ၵုမ်ပၢင်လူင် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 21 ပီ ၸွမ်းၼင်ႇလၢႆၾၢႆႇတုၵ်းယွၼ်းႁဵၵ်ႈႁွင်ႉမႃး တင်းၸူဝ်ႈ တင်းပၢၼ်။

မိူဝ်ႈထိုင်မႃးႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင်ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 21 ပီ တင်ႈတႄႇပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈမႃးတေႃႇႁၢၼ်ႉၵမ်းၼႆႉ ပွၵ်ႈၵမ်း 3 ယဝ်ႉၵေႃႈလီ တၢင်ႇၾၢႆႇတၢင်ႇသဵတ်ႈၵႃႈသဵတ်ႈႁူဝ် တၢင်ႇၾၢႆႇတၢင်ႇႁၼ်ပိူဝ်ႈတူဝ်ၵဝ်ႇ ဢမ်ႇပဵၼ်ပၵ်းပဵၼ်ပိူင် ဢမ်ႇပဵၼ်ၶေႃႈလဵဝ်သဵင်လဵဝ် ၵူႈသူၼ်ႇၵူႈၾၢႆႇၵေႃႈ လၢတ်ႈတႃႇတူဝ်ၽႂ်တူဝ်မၼ်း ပုၼ်ႈၽႂ်ပုၼ်ႈမၼ်းၵူၺ်း။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႈပိုတ်ႇတိုဝ်ႉတၢင်းပၼ်ၵူႈၾၢႆႇလႆႈၶဝ်ႈမႃးမီးသူၼ်ႇ ဢုပ်ႇသူၼ်ႇလၢတ်ႈ ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵႃႈ ၾၢႆႇၵၢၼ်မိူင်းၵူၺ်း ၾၢႆႇသူၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း ၾၢႆႇၼၢင်းယိင်း ႁူမ်ႈပႃးၵူႈၾၢႆႇၾၢႆႇ။ လၢႆလၢႆၾၢႆႇၵေႃႈၶဝ်ႈပႃးလၢတ်ႈ လွင်ႈပုၼ်ႈၸုမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၾၢႆႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ သူၼ်ႇလႆႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵူၺ်းၵူၺ်းသေတႃ ၽႂ်သမ်ႉတေတႅပ်းတတ်းပၼ် ၶေႃႈဢၼ်မႃးတၢင်ႇယိုၼ်ႈလဝ်ႈ။ ပေႃးမႃးတူၺ်းပိူင်မၼ်းလၢႆးမၼ်း ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 21 ပီၼႆႉၼႆၸိုင် ႁၼ်ဝႃႈပိူင်ႈၵၼ်တင်းလၢႆးႁဵတ်းလႄႈတင်းၸိုဝ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈ “ပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင်” ယူႇယဝ်ႉ။

ပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင်ၼႆၼႆႉ တၵ်းထုၵ်ႇလႆႈသိုပ်ႇတေႃႇႁဵတ်းၶိုၼ်းပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင် 1947 ဢၼ်ႁဵတ်းမႃး ၸွမ်းလၵ်းၵၢၼ်ပိူင်မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢၼ်ၸွမ်သိုၵ်းဢွင်ႇသၢၼ်းလႄႈၽူႈၼမ်းၵူၼ်းၶိူဝ်းမိူင်းတႄးႁူတ်ႈသၼ်လွႆ ၶဝ်တမ်းဝၢင်းႁဵတ်းမႃးပႆႇယဝ်ႉပႆႇတူဝ်ႈ။ ၽူႈၼမ်းၶဝ်ၸဝ်ႈသမ်ႉထုၵ်ႇပွင်ႁၢႆႉယိုဝ်းတၢႆ ၵၢၼ်ဢၼ်ႁဵတ်းမႃးပႆႇယဝ်ႉ ပႆႇတူဝ်ႈလႄႈ ထုၵ်ႇလႆႈသိုပ်ႇဢုပ်ႇၵၼ်ၶိုၼ်းလႄႈသိုပ်ႇႁဵတ်းၸွမ်းသဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်ၽူႈၼမ်းၶဝ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ တမ်းဝၢင်းမႃး။

ယွၼ်ႉပၼ်ႁႃၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈၵၢၼ်မိူင်းၸင်ႇယုင်ႈယၢင်ႈၽိတ်းမေႃး တိုၵ်းတေႃးၵၼ်မႃးတေႃႇႁၢၼ်ႉမိူဝ်ႈလဵဝ်လႄႈ ပၼ်ႁႃသူၼ်ႇလႆႈသူၼ်ႇပဵၼ်လႄႈၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၸင်ႇတၢမ်ၸွမ်းမႃး။ ပိူင်လူင်မၼ်း ထုၵ်ႇလႆႈၶိုၼ်းယိပ်းလၵ်းပိူင် ပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင် 1947 ၼၼ်ႉၵူၺ်း။

ယႃႇပႆႇဝႃႈၼႂ်းပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 1947 ၶေႃႈမတ်ႉတႃ 201, 201, 203, 204, 205, 206 လူးၵွၼ်ႇ ၼႂ်း 9 ၶေႃႈလိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇပၢင်လူင်ၼၼ်ႉၵူၺ်း မိူင်းတႆးယင်းဢမ်ႇလႆႈသင်သေၸိူဝ်ႉသေပိူင်။ ယွၼ်ႉၼႆ မိူဝ်ႈၵေႃႇၵဝ်ႉ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈႁူဝ်ႁဵၵ်ႈႁူဝ်တီးတေဢဝ်လွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃတီႈဢိင်းၵလဵတ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင် ပဵၼ်လၵ်းလူင်မၼ်း။ ၵမ်းၼႆႉၶိုၼ်းမႃးတင်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ပၢင်ၵုမ်ပၢင်လူင်” ၼႆၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီလႆႈၶိုၼ်းသၢၼ်တေႃႇ ၵဝ်ႉငဝ်ႈဢၼ်ပဵၼ်မႃး။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵုမ်ႇၵႂႃႇ ဢုပ်ႇလွင်ႈသူၼ်ႇလႆႈပိုၼ်ႉတီႈၽႂ်မၼ်း သူၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း သူၼ်ႇလႆႈ ၼၢင်းယိင်းလႂ်ၸိူဝ်းၼႆႉပဵၼ်ပိူင်လူင်သေဝဵင်ႇဝၢႆႇလွၼ်ႉၵႅၼ်လၵ်းပိူင်လူင်မၼ်း ဢၼ်ဝႃႈ “လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်” “လိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇပၢင်လူင်” “ၼမ်ႉၸႂ်ပၢင်လူင်”။

ပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင်ၼႆႉ တိုၼ်းထုၵ်ႇလႆႈဢုပ်ႇၵၼ်ၶိုၼ်း ၼႂ်းၶေႃႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇပၢင်လူင် 9 ၶေႃႈလႄႈ လွင်ႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ ဢၼ်မီးပႃးဝႆႉၼႂ်းပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း 1947 ဢိၵ်ႇတင်း တူဝ်တႅၼ်းၸိုင်ႈမိူင်း မိူဝ်ႈႁဵတ်း လိၵ်ႈၵိၼ်ၵႅၼ်ႇ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၼႂ်းပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင်ၼၼ်ႉ မီး တႆး ၶၢင် ၶျၢင်း မၢၼ်ႈ ၵူၺ်းဝႃႈၼႆသေတႃႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 21 ပီၼႆႉ ထုၵ်ႇလႆႈမီးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း 8 ၸိုင်ႈမိူင်း မၢၼ်ႈ ၶၢင် ၶျၢင်း ယၢင်း ယၢင်းလႅင် တႆး မွၼ်း ရၶႅင်ႇ ၼၼ်ႉလႄႈၶူၼ်ႉဢွၵ်ႇၶိုၼ်းၽိုၼ်ႉ ၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်ၽူႈၼမ်းၶဝ် ၸုပ်ႈသႅၼ်းပၢၼ် ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းမႃးပႆႇယဝ်ႉ ဢမ်ႇတူဝ်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်း။

သူၼ်ႇပၼ်ႁႃလွင်ႈသူၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းလႂ်သူၼ်ႇလႆႈၵူႈလွင်ႈလွင်ႈၼၼ်ႉ ယူႇၼႂ်း 8 ၸိုင်ႈမိူင်းလႄႈတေမႃးပႃႈလင် ၼႂ်းမိူင်းၽႂ်မိူင်းမၼ်းထုၵ်ႇလႆႈဢုပ်ႇၵၼ်သေႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇၵူၺ်း။ ပေႃးဢဝ်လွင်ႈယွႆႈယႅမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးဢုပ်ႇ မႃးလၢတ်ႈၵူၺ်းတႄႉၸိုင် လိူဝ်သေဢမ်ႇမႅၼ်ႈတၢင်းတီႈမုင်ႈမၢႆလႄႈယင်းႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူင်ႈတင်း သဵၼ်ႈတၢင်းဢဵၼ်း ဢၢၼ်း လၵ်းၵၢၼ် ပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင် 1947 ယဝ်ႉ။

ၵွပ်ႈၼၼ် ပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင် ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 21 ဢၼ်ႁဵတ်းမႃးၼႆႉ ၽိတ်းပိူင်ႈတင်းလၵ်းၵၢၼ်ဢၼ်ၶၢၼ်ၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ပၢင်ၵုမ်ပၢင်လူင်” ဢၼ်လၢႆၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မုင်ႈမွင်းၼၼ်ႉတႄႉတႄႉ။ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ ၵေႃႈပဵၼ်ၵၢၼ်ဝိတ်းလိမ်ႇပႅတ်ႈလၵ်းၵၢၼ်သေ ၼႄၾၢင်ႁၢင်ႈ ဢၢင်ႈၸိုဝ်ႈ ယွမ်ႉၸႂ်ၵၼ်ၵူၺ်းလႄႈ ၼႄထိုင် လွင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈပိုတ်ႇၸႂ်ၵႂၢင်ႈ ၼႄၼႃႈတိူဝ်ႈ ဢဝ်ၼႃႈဢဝ်တႃတေႃႇၼွၵ်ႈမိူင်းဝႃႈ လႆႈၶတ်းၸႂ်ႁႃလွင်ႈ ၶိုၼ်းမႄးလီၵၼ်သေ သၢင်ႈငမ်းယဵၼ် ပဵၼ်မိူင်းၻီႊမွၵ်ႉၶရေႊသီႊ မီးလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ မီးသူၼ်ႇ လၢတ်ႈလႆႈထၢင်ႇႁၢင်ႈ ၼၼ်ႉၵူၺ်းႁိုဝ်။