ဝၢႆးလင် သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်းမႃးၼႆႉ ပၢင်တိုၵ်းတႅၵ်ႇၼၼ်ႈတူဝ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း၊ ထိုင်မႃးၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 – ၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1111 လႄႈ 0307 သေ ဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လူႉယႂ်ႇသုမ်းၼမ်။ ထိုင်တီႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ် ၽၢဝ်ႇပၵ်းပိူင်ၵူၼ်းမိူင်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 10/02/2024 ။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ သင်ႇႁႂ်ႈပျီႇတူႉၸိတ်ႉ တႂ်ႈမိုဝ်းၶဝ်ထႅမ်ႁႅင်းသိုၵ်း ၵူႈမူႇၵူႈၸုမ်း။ တႄႇၵဵပ်းသဵၼ်ႈၸိုဝ်ႈၵူၼ်းၼုမ်ႇသေ ပိုတ်ႇပၢင်သွၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်း။

ၸွမ်ႁၢၼ်ၸေႃႇမိၼ်းထုၼ်း ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇမၢၼ်ႈ တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇဝႃႈ – “ဢမ်ႇလႆႈတဵၵ်းငႅၼ်းႁွင်ႉဢဝ်တႃႇမႃးၾိုၵ်းၵၢၼ်သိုၵ်း။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းမႃးၾိုၵ်းၵၢၼ်သိုၵ်းၼႆႉ ဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်ၶႂ်ႈမႃးလႄႈမႃး ၵူၺ်း။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မီးႁႅင်းၸႂ်တႃႇၵႅတ်ႇၶႄဝၢၼ်ႈမိူင်း ၵႃႈႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ပႂ်ႉတူၺ်းဢဝ်လႃႈ ”- ဝႃႈၼႆသေတႃႉ – ဝၢႆးလင် ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပၵ်းပိူင် ႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း ယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵူၼ်းၶၢဝ်ႉ ၼႂ်းမိူင်းဢွၼ်ၵၼ် ပၢႆႈဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း လူၺ်ႈလၢႆးၽႂ်မၼ်း။

ၽိူဝ်ႇပဵၼ်မႃးၸိူင်ႉၼၼ် သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶိုၼ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမၢႆမီႈဢွၵ်ႇမႃးထႅင်ႈလၢႆလၢႆယၢင်ႇ၊ တႃႇၶတ်းၸႂ် ႁၢမ်ႈၵူၼ်းတေပၢႆႈဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း။ ဝႃႈၼၼ်သေတႃႉ ဢမ်ႇႁၢမ်ႈလႆႈ၊ ဢၼ်ပၢႆႈဢွၵ်ႇမိူင်း ၸွမ်းတၢင်းလႅၼ်လိၼ် မီးၵူႈဝၼ်း။

သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸႂ်ႉလၢႆးယွၵ်းလိုပ်ႈလမ်းတီႉၺွပ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ – မၢင်တီႈၵေႃႈ မၢပ်ႇၼႄးတၢင်းၽိတ်း ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈသေ လိုပ်ႈလမ်းတီႉၸွမ်းတႃႈၸွမ်းတၢင်း ၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းယွမ်ႇၵေႃႈမီးမႃး။ မၢင်တီႈမၢင်ဝဵင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ သင်ႇလူင်းတီႈၵူၼ်းလူင်ၵၢင်ႉၵႄႇၼႂ်းပွၵ်ႉၼႂ်းဝၢၼ်ႈဝႃႈ – ၵူၼ်းၸိူဝ်း ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁၢပ်ႇ ၵၢၼ်သိုၵ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈပၼ်ငိုၼ်းၼႆသေ တဵၵ်းၵဵပ်း ငိုၼ်းထိုင်တီႈ ၵူၼ်းမိူင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၵိၼ်း ၸႂ်သေ တိူင်ႇလၢတ်ႈ တီႈၽူႈၵွၼ်းၸႄႈဝဵင်း ၽူႈ ၵွၼ်းၸႄႈတွၼ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈမီး။

ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၸိူဝ်းထုၵ်ႇတီႉၺွပ်းၵႂႃႇ ၾိုၵ်းၵၢၼ်သိုၵ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဝၢႆးလင် ပၢင်သွၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်း 3 လိူၼ်ယဝ်ႉ ထုၵ်ႇသူင်ႇတူဝ်ၵႂႃႇတၢင်းၼႃႈသိုၵ်း တီႈဢၼ်မီးပၢင်တိုၵ်း ႁၢဝ်ႈႁႅင်း။ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၵႂႃႇတၢႆၵႂႃႇႁၢႆ။ ၵမ်ႈ ၽွင်ႈ ထုၵ်ႇၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇလႄႈ သိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶဝ်တီႉၺွပ်းဝႆႉၵေႃႈ မီးၼႆ ၸုမ်းၵႅတ်ႇၶႄၵူၼ်းမိူင်း ၼႂ်း ၼႃႈလိၼ်သိုၵ်း လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇယႂ်ႇၵေႃႈ လႆႈႁၼ်မႃး။

ၽူႈၼမ်း ၸုမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶၢဝ်းႁွင် – တွၵ်ႊတိူဝ်ႊ တေႇၸႃႇသၢၼ်းၵေႃႈ ဢွၵ်ႇမႃးလၢတ်ႈ တီႈ သိုဝ်ႇဢွၼ်ႊလၢႆႊဝႃႈ – ၽႂ်ယႃႇႁဵတ်းၸွမ်းၶေႃႈသင်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ။ ယႃႇသူင်ႇလုၵ်ႈလၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵႂႃႇတၢႆ ၼႃႈသိုၵ်းလႃးလႃး။ ပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ ႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းၼၼ်ႉ ယူႇတီႈသုၼ်ႇတူဝ်ၵေႃႈလီ ယူႇတီႈမူႇၸုမ်းၵေႃႈ ယဝ်ႉ တေၶတ်းၸႂ်သၢၼ်ၶတ်းၵႂႃႇ ႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်း – ဝႃႈၼႆ။

ပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ ႁွင်ႉၵူၼ်းမိူင်း ႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းၼႆႉ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ လၢႆလၢႆၸိုင်ႈမိူင်းၵေႃႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵၼ်ယူႇ သေတႃႉၵေႃႈ – ငဝ်းလၢႆးမိူင်းမၢၼ်ႈ ယၢမ်းလဵဝ် ပဵၼ်ၽွင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁိမ်ၸိင်းယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းဝႆႉ၊ ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇၽွမ်ႉၸွမ်းလႄႈ လႆႈဝႃႈ ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၶဝ်ႈပၵ်းပိူင်ပဵၼ်ထမ်းၼႆ – ၸဝ်ႈသိုၵ်း တွၵ်ႊတိူဝ်ႊ မီႇမီႇဝိၼ်းပၵ်ႉ ၽူႈလိုဝ်ႈၵၢၼ်သိုၵ်းၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်း ၸိုင်ႈမိူင်း ဢမေႊရိၵၼ်ႊ ၊ ၽူႈ လူင်ႉလႅၼ်ႇၼႂ်းၵၢၼ်သိုၵ်းလႄႈ ၵၢၼ်မိူင်းလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။ 

“မိူင်းပိူၼ်ႈၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ဢၼ်ႁွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းႁဵတ်းသိုၵ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸိုင်ႈ မိူင်းပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ် ဢၼ်လုမ်ႈၾႃႉမၵ်းမၼ်ႈ ၼၼ်ႉႁွင်ႉ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈပဵၼ်တႃႇယိုဝ်းၽူႈၶဵၼ် တၢင်ႇၸိုင်ႈ မိူင်း ဢၼ်တေမႃးပူၼ်ႉပႅၼ်တဵၵ်းတဵင်ႁဝ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈႁွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ႁဵတ်းသိုၵ်း ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႇတိုၵ်းၶဵၼ်တၢင်ႇမိူင်း။ မၼ်းပဵၼ် တႃႇႁွင်ႉမႃးယိုဝ်းၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းလဵဝ် ၵၼ်ၶိုၼ်း ၵူၺ်း။ မၼ်းပဵၼ်တႃႇတဵၵ်းတဵင်ပေႉၵိၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၶိုၼ်းၵူၺ်း။ မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈမိူင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊၼႆၵေႃႈ ၽွင်းသိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉပွၵ်ႈ 2 ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းဢဝ်ၸႂ်ၸေႇတႃႇၼၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈသိုၵ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇမီးၸႂ်ၸေႇတႃႇၼ တႃႇၶဝ်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း ၶဝ်သမ်ႉတဵၵ်းငႅၼ်းလမ်း တီႉသေ ႁွင်ႉမႃးႁဵတ်းၼၼ်ႉၼႃႇ”။

ၽွင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းႁၢပ်ႇၵၼ်သိုၵ်း ယူႇၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ ပၢင်တိုၵ်းၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 ဢၼ် ပဵၼ်ယူႇမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယူႇတီႈမိူင်းၶႄႇ ၶဝ်ႈၵႄႈပၼ်သေ လႆႈႁူပ်ႉဢုပ်ႇၵၼ်တီႈ သူၼ်မွၵ်ႇ ႁၢႆႊၵိူင် ၸႄႈဝဵင်းယုၼ်ႊၼၢၼ်ႊ မိူင်းၶႄႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 11 လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊၼိဝ်ႊရီႊ 2024 သေတူၵ်းလူင်း လႆႈၸႂ်ၵၼ် တႃႇၵိုတ်းတိုၵ်းယဝ်ႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇမႃးပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်။

ၶေႃႈလႆႈၸႂ်တူၵ်းလူင်းၵၼ် တီႈမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်တႃႇမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၵူၺ်း၊ ဢမ်ႇပႃးၼႂ်းမိူင်းရၶႅင်ႇၼႆ သေ ၸုမ်းသိုၵ်းရၶႅင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈၸုမ်း ၸုမ်းသိုၵ်းဢူၺ်းလီ ပွတ်းႁွင်ႇ 3 ၸုမ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းမိူဝ်းယိုဝ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ တီႈမိူင်းရၶႅင်ႇၶိုၼ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း။ ယွၼ်ႉပၢင်တိုၵ်းမိူင်းရၶႅင်ႇႁႅင်းမႃးတိၵ်းတိၵ်းသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵေႃႈ တူၵ်းသုမ်းလႄႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းပၢႆႈၵႂႃႇတၢင်းမိူင်းပင်ႊၵလႃႊတဵတ်ႉသျ်ၵေႃႈ မီးၼမ်။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပင်ႊၵလႃႊတဵတ်ႉသျ် ၶိုၼ်းဢဝ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မႃးသူင်ႇပၼ်ၼႂ်းမိုဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်း။

ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးပၢင်တိုၵ်းၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ သိုပ်ႇပိုတ်းယိုဝ်းၵွင်ႈလူင်လႄႈ ပွႆႇမၢၵ်ႇ လူၺ်ႈတၢင်းၶိူင်ႈမိၼ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ၊ ၼွင်ၶဵဝ်၊ မိူင်းၵုတ်ႈ ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး။ သိုၵ်းလွႆတဢၢင်း TNLA  ၸင်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 21 လိူၼ်ၵျုၼ်ႊဝႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇၸွမ်းၶေႃႈတူၵ်းလူင်း ႁၢႆႊ ၵိူင်ၼႆသေ ထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 25 လိူၼ်ၵျုၼ်ႊ ၼႂ်းပီ 2024 ၸင်ႇၶိုၼ်း တႄႇၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း 1027 ႁွပ်ႈ ၵမ်း 2 ၊ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းပိုတ်ႇၼႃႈသိုၵ်းထႅင်ႈ ၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း မိူင်းတႆးလႄႈ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ(ရှမ်း-မန်း စစ်ဆင်ရေး)။

ၽွင်းတႄႇပၢင်တိုၵ်း သျၢၼ်း – မၢၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းတဢၢင်းလႄႈ ၸုမ်းသိုၵ်းၵႅတ်ႇၶႄပိုၼ်ႉတီႈ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ တႂ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ NUG တူင်ႉၼိုင်ပိုတ်းယိုဝ်း။ ဝၢႆးမႃး ၸုမ်းသိုၵ်း PLA- BPLA ဢၼ်ႁူမ်ႈတင်း တပ်ႉၸုမ်းလူင် 61 ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈတူင်ႉၼိုင်ပႃးမႃးၸွမ်း။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA ဢၼ်တူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇၵေႃႈ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈမႃးၸွမ်း။ သိုၵ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ TNLA ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႂ်းလိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊၼၼ်ႉ ယိုတ်းလႆႈဝဵင်းလူင်မိူင်းမိတ်ႈ မိူင်းၵုတ်ႈ ၼွင်ၶဵဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ထိုင်မႃးၼႂ်းလိူၼ်ဢေႃႊၵတ်ႊသ် ယိုတ်းလႆႈ ထႅင်ႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး။

ၼႂ်းလိူၼ်ဢေႃႊၵတ်ႊသ်ၼႆႉၵူၺ်း သိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ MNDAA ၶဝ်ႈပိုတ်းယိုဝ်းၼႂ်းဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ၊ ယိုတ်းလႆႈ တပ်ႉတိူင်းသိုၵ်းယမၶ ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ။ ပဵၼ်ဢၼ်သိုၵ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း တိုၵ်းယိုတ်းဢွင်ႇပေႉသေ သိုၵ်း မၢၼ်ႈသုမ်ယႂ်ႇသုမ်းလူင် ၼႂ်းပိုၼ်း 70 ပီမိူင်း ၼႆၵေႃႈဝႃႈလႆႈ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ တပ်ႉတိူင်းသိုၵ်း ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်း တူၵ်း ၼပၶ ၶွင်သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ သိုၵ်းရၶႅင်ႇၶဝ် ပိုတ်းယိုဝ်းယိုတ်းလႆႈ။

ၽွင်းသဵင်ပိုတ်းယိုဝ်းၵၼ်ၼႂ်းမိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ယဵၼ်ၵႂႃႇၵမ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉ သိုၵ်းၶၢင် KIA သမ်ႉ ပိုတ်းယိုဝ်း တိုၵ်းတေႃး တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈလႄႈ ပျီႇတူႉၸိတ်ႉတႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းၶၢင်၊ ယိုတ်းဢဝ်တပ်ႉပၢင်သဝ်း ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ယိုတ်းလႆႈပႃးတပ်ႉပၢင်သဝ်း လၢၼ်ႇလႅၼ်လိၼ်မိူင်းၶႄႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၵိုတ်းယင်ႉၵႂႃႇမူတ်း။

ပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈလိုပ်ႈလၢမ်းလွၵ်ႇငိုတ်ႈမႃးထိုင် ဝဵင်းလူင်မၢၼ်ႈမေႃႈ။

ၽွင်းပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းမိူင်းတႆး ၵိုတ်းယဵၼ်ဝႆႉၵမ်းၼိုင်ႈၼႆႉ တီႈလႅၼ်လိၼ်ထႆး တၢင်းမိူင်းယၢင်းသမ်ႉ ၽွင်း လိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊ ပၢင်တိုၵ်းပဵၼ်ယႂ်ႇလူင်တီႈၵဵတ်ႉ/လၢၼ်ႇယႂ်ႇ မျႃႉဝတီႇ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉထိုင် မိူင်းထႆး။ ၽွင်းၼင်ႇၼၼ် သိုၵ်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်တပ်ႉပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ်သေ သႂ်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်း DKBA ၼႆဝႆႉၼၼ်ႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ဢမ်ႇဢဝ်ငိုၼ်းလိူၼ် တီႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉၼႆသေ ၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇယွမ်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈ၊ တေဢၢၼ်းယူႇၵၢင်ႈၵႂႃႇၵူၺ်းယဝ်ႉ – ဝႃႈၼႆ။

ၵွၼ်ႇၼႃႈၼၼ်ႉလိူၼ်ၼိုင်ႈ ၽွင်းလိူၼ်မၢတ်ႊၶျ်သမ်ႉ တပ်ႉသိုၵ်းယၢင်း KNU-PDF ႁူမ်ႈၵၼ်သေ ယိုတ်း လႆႈတပ်ႉပၢင်သဝ်းပလိၵ်ႈမၢၼ်ႈလႄႈ တပ်ႉပၢင်သဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်းဝဵင်းတိၼ်ႇၵၢၼ်းၺီႇၼွင်ႇ။ ဢိင်ၼိူဝ်ပၢင်တိုၵ်းၼႆႉ ယႂ်ႇၵႂၢင်ႈလၢမ်းၽႄႈသေ ၸင်ႇထိုင်မႃးတီႈ မျႃႉဝတီႇ ယိုတ်းလႆႈလၢၼ်ႇလႅၼ်လိၼ် ယႂ်ႇ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႆႈၵိုတ်းယိုတ်းၵႂႃႇ။ ငဝ်းလၢႆးဢၼ်ၼႆႉႁဵတ်းႁႂ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈထႆး မႆႈၸႂ်လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈလႅၼ်လိၼ်သေ ၸင်ႇလူင်းပိုၼ်ႉတီႈထိုင်လႅၼ်လိၼ်။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ ၶိုၼ်းႁႅၼ်း သိုၵ်း ၽႅၼ်ယၼ်ႇသိုၵ်း ဢွင်ႇၸေႇယၼႆသေ ဢၢၼ်းတေၵုမ်းလႆႈၶိုၼ်း ဝဵင်းမျႃႉဝတီႇ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ တပ်ႉ ပႂ်ႉလႅၼ်လိၼ်ယၢင်းၽိူၵ်ႇ ဢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တေယူႇၵႄႈၵၢင်ၵူၺ်းယဝ်ႉၼႆၼၼ်ႉသမ်ႉ ၶိုၼ်းထႅမ်ႁႅင်း ၸွႆႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃးၼႆ  ၽတူဝ်ႇၸေႃးတေႃးၼီး ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ KNU ၵေႃႈ လၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ VOA ဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ထၢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းယၢင်း ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢဝ်ဝႆႉ – ဢၼ်ပဵၼ် မႃႇ ၼႄႇပလေႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုၵ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈယၢင်း ၶိုၼ်းတိုၵ်းဢဝ်လႆႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 19 လိူၼ်တီႊသႅမ်ႊပိူဝ်ႊ 2024 ၽွင်းပၢင်တိုၵ်းလႅၼ်လိၼ် ၵမ်းၼႆႉ။

ပေႃးတူၺ်းတၢင်းမိူင်းၶျၢင်းၵေႃႈ – တပ်ႉသိုၵ်းၵႅတ်ႇၶႄမိူင်းၶျၢင်း ၶိုၼ်းပိုတ်းယိုဝ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈသေ ယိုတ်း ဢဝ်လႆႈ ဝဵင်းၾလၢမ်း – ႁႃးၶႃး – တီးတိမ်ႇ – မိၼ်းတပ်ႉ- ၵၢၼ်ႇပႅတ်ႉလႅတ်ႉ ဢိၵ်ႇဝဵင်းယႂ်ႇဝဵင်းလူင်ၼႂ်းမိူင်း ၶျၢင်း ႁူမ်ႈမွၵ်ႈ 10 ဝဵင်း။

ၼႂ်းပီ 2024 ယဝ်ႉၵႂႃႇၼႆႉ ပေႃးတေလၢတ်ႈလွင်ႈတူၵ်းသုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆၸိုင် ပေႃးဝႃႈ ဝဵင်းလူင်လႃႈသဵဝ်ႈ ယဝ်ႉ တေပဵၼ်ၼႂ်းမိူင်းရၶႅင်ႇ ၵမ်းလဵဝ်။ တပ်ႉသိုၵ်းရၶႅင်ႇ ဢႃႇရၵ်ႉၶၼႆႉ ယိုတ်းလႆႈဝဵင်းပူးတီးတွင်ႇ၊ မျွၵ်ႉ ဢူး ၸိူဝ်းၼႆႉသေ ထိုင်မႃးလိူၼ်ၵျုၼ်ႊ ၸမ်သဵင်ႈ ယိုတ်းလႆႈပႃးဝဵင်းလူင်တၢၼ်ႇတွႆး တွၼ်ႈၸၢၼ်းမိူင်း ရၶႅင်ႇပႃးထႅင်ႈ။ ပဵၼ်ဢၼ်ယိုတ်းလႆႈ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ် တၢၼ်ႇတွႆး ဢၼ်မီးတီႈၾင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇငပလီႇ – တီႈ ဢၼ်မီးၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၼမ်သုတ်း။

တပ်ႉၼမ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢၼ်မီးတီႈဝဵင်းတၢၼ်ႇတွႆးၼၼ်ႉသမ်ႉ သိုၵ်းရၶႅင်ႇ ယိုတ်းလႆႈၽွင်း လိူၼ်ဢေႃႊၵတ်ႊသ်။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်းသိုၵ်း ႁဵင်ပၢႆၵႅတ်ႇၶႄပိုတ်းယိုဝ်း။ ၸႂ်ႉတပ်ႉၼမ်ႉၸွႆႈယိုဝ်း ပႃး လိုၼ်းသုတ်းၵေႃႈ တပ်ႉၼမ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ “မွင်ႇသူၺ်ႇလေး ယေႇတၢတ်ႉသၶၢၼ်း” ၵေႃႈ တူၵ်းသုမ်းၵႂႃႇ ၽွင်းလိူၼ်သႅပ်ႊထႅမ်ႊပိူဝ်ႊ။

ဝၢႆးၼၼ်ႉ ပၢင်တိုၵ်း သိုပ်ႇလၢမ်းၽႄႈႁၢဝ်ႈႁႅင်း၊ သိုၵ်းရၶႅင်ႇပိုတ်းယိုဝ်းပႃးဝဵင်းဢၢမ်း၊ တွင်ႇၵူၵ်ႉ၊ မွင်းတေႃး၊ ထိုင်မႃးလိူၼ်တီႊသႅမ်ႊပိူဝ်ႊ ဝၼ်းတီႈ 20 ၵေႃႈ သိုၵ်းရၶႅင်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ယိုတ်းလႆႈတပ်ႉတိူင်းသိုၵ်း ၼပၶ (တိူင်းသိုၵ်းဝၼ်းတူၵ်း) ၶွင်ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

ပဵၼ်ဢၼ်သုမ်းယႂ်ႇသုမ်းလူင် ပွၵ်ႈၵမ်းသွင် တွၼ်ႈတႃႇ ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဝၢႆးလင် ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ ၸိုင်ႈ မိူင်းမႃး။ ပၢင်တိုၵ်း တပ်ႉတိူင်းၼပၶၼၼ်ႉ သိုၵ်းရၶႅင်ႇ တီႉလႆႈၵႅမ်ၽူႈၵွၼ်းတိူင်းလႄႈ ႁွင်ႈၵၢၼ် ၾၢႆႇ ၽွင်းငမ်း ၼႂ်းတပ်ႉတိူင်း ဢိၵ်ႇပႃး ၵႅမ်ၸွမ်ႁၢၼ် ၼႂ်းတပ်ႉတိူင်း။

ၼႂ်းလိူၼ်တီႊသႅမ်ႊပိူဝ်ႊၼၼ်ႉၵူၺ်း သိုၵ်းရၶႅင်ႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ယိုတ်းလႆႈဝဵင်းမွင်းတေႃးယဝ်ႉ ၼႆထႅင်ႈ။ တီႉလႆႈထႅင်ႈ ၽူႈၵွၼ်းၵုမ်းၵမ်ယၼ်ႇသိုၵ်း ၸၵၶ 15 – ၵႅမ်ၸွမ်ႁၢၼ် တူႇရဵင်ႇထုၼ်း ဢိၵ်ႇလုၵ်ႈၼွင်ႉပွင်ႈ ပၢႆလႄႈ ၸၢဝ်းရူဝ်ႊႁိၼ်ႊၵျႃႊ ဢၼ်မီးၼႂ်းတပ်ႉၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၺႃးတီႉၺွပ်းတီႈပၢင်တိုၵ်း ၼၼ်ႉ။  

သိုၵ်းရၶႅင်ႇ ဢေႇဢေႇ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ – ၶႂ်ႈႁဵတ်းပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇတႅမ်ႇယေႃႈလိူဝ် Confederate ၸႄႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်၊ ၽွင်းၶွတ်ႇၽွတ်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းလဵဝ် တႅၼ်းတၢင် ပဵၼ်ယႂ်ႇဝႆႉ။ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းမူတ်း ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၽွမ်ႉၸႂ်သေ ႁူမ်ႈၵၼ်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၵႂႃႇ၊ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မၢၼ်ႈၼႆႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်ပိူင် Coming together  and Holding Together ၵႂႃႇ။ ၵွပ်ႈၼႆ ထုၵ်ႇလီတိုၵ်းၵေႃႈ တိုၼ်းတေတိုၵ်းဢဝ်ႁႂ်ႈလႆႈၼႆ ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉသိုၵ်း AA ၸွမ်ႁၢၼ် ထုၼ်းမျၢတ်ႉၼၢႆႇၵေႃႈ ယၢမ်ႈလၢတ်ႈ ၼင်ႇၼႆ။

ၼႂ်းပီ 2024 ပၢင်တိုၵ်းလၢမ်းၽႄႈ ၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵူႈၸိုင်ႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸႂ်ႉၶိူင်ႈမိၼ် ပိုတ်းယိုဝ်းၸွႆႈ ပဵၼ်ပိူင်လူင်။ ယိင်ႈသုမ်းၼႃႈတီႈၼမ်ၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ ယိင်ႈမၼ်းၸႂ်ႉၶိူင်ႈမိၼ် ပိုတ်းယိုဝ်း ဢမ်ႇ ဝႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵူၼ်းသိုၵ်း။ ထိုင်တီႈ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ဢုပ်ႇၵုမ်တႅပ်းတတ်းဝႃႈ ယႃႇႁႂ်ႈလုၵ်ႈၸုမ်း ၸိုင်ႈမိူင်းလႂ် ၸွႆႈထႅမ် တႃႇႁႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ လႆႈၼမ်ႉမၼ်းၶိူင်ႈမိၼ် – ၼႆလူးၵွၼ်ႇ။

ၵူၺ်းဝႃႈၼၼ်သေတႃႉၵေႃႈ တေႃႇထိုင်ပီ 2024 သဵင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၸိုင်ႈမိူင်းလႂ် ဢဝ်လိူင်ႈဢဝ်လၢဝ်း ႁၢမ်ႈ တၢပ်ႈႁႅတ်ႉႁတ်ႉၼမ်ႉမၼ်းၶိူင်ႈမိၼ် တေႃႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁႂ်ႈပေႃးထိုင်တီႈထိုင်လႅၼ်။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယင်းတိုၵ်ႉဢဝ်ၶိူင်ႈမိၼ် မႃးပွႆႇမၢၵ်ႇသႂ်ႇ ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းဝဵင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းမၢတ်ႇၸဵပ်းလူႉတၢႆ ၼမ်ၶိုၼ်ႈ မႃးၵူႈမိုဝ်ႉၵူႈဝၼ်း တေႃႇထိုင်ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။

ၶၢဝ်းတၢင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်းမႃး 4 ပီၼႆႉ ၸိုင်ႈမိူင်းၵေႃႈ သုၵ်ႉယုင်ႈပဵၼ်ၽိုၼ်းပဵၼ် ၾႆး၊ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၸိုင်ႈမိူင်းသမ်ႉ တူၵ်းတႅမ်ႇယေႃႈလူႉသုမ်း ၵူၼ်းမိူင်းၽၢၼ်ၵိၼ်း၊ ၶၼ်ငိုၼ်းမၢၼ်ႈတူၵ်း၊ ၶၼ်ၶမ်းလႄႈ ၼမ်ႉမၼ်းၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ပုင်ႈသုင်၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉမၼ်းၸၢၵ်ႈ တႃႇၸႂ်ႉၼႂ်း ၵၢၼ်ႁႃၵိၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ။ ၵူၼ်းၵႃႉၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ၵူၼ်းၵႃႉငိုၼ်းလႄႈ ၶမ်းၵေႃႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ႁွင်ႉၵူတ်ႇထတ်း ထဵတ်ႈထၢမ်ဢဝ်လိူင်ႈ၊ မၢင်ၵေႃႈ ၺႃးတီႉၺွပ်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈႁၢင်ႈႁၢႆႉလူင် ၼႂ်းပိုၼ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၸိုင်ႈ မိူင်း။

ၽွင်းလိူၼ်သႅပ်ႊထႅမ်ႊပိူဝ်ႊၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လူမ်းလႅင်ႉမုၼ်ႊသုၼ်ႊလႄႈ လူမ်းလႅင်ႉယႃႊၵီႊသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉထူမ်ႈ လၢႆလၢႆၸႄႈဝဵင်း ၶႂ်ႈဝႃႈပတ်းပိုၼ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၶၼ်ၶမ်းလႄႈ ငိုၼ်း ၶိုၼ်းၼိမ်ၵႂႃႇၵမ်းၼိုင်ႈသေတႃႉ ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းၺႃးၼမ်ႉထူမ်ႈ ထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ လွင်ႈယူႇ သဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈလႄႈ ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်။

ဢိင်ၼိူဝ်ၵူၼ်းမိူင်း ထူပ်းၽေးသိုၵ်းသိူဝ်၊ ၽေးၼမ်ႉထူမ်ႈ၊ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတူၵ်း ဢိၵ်ႇပႃးတင်းမၢႆမီႈၵူၼ်းမိူင်း ႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်းၼၼ်ႉသေ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈပတ်းပိုၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈ ၵူၼ်းၼင်ႇၵၼ် ဢီးလူၸွႆႈထႅမ်ၵၼ် သေဢိတ်း။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ႁၢင်ပီ 6 လိူၼ်ၼႆႉၵူၺ်း ၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းပၢႆႈဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း မီးထိုင် 3 လၢၼ်ႉ ပၢႆ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉတူၵ်းၸႂ်သေ ထိုင်တီႈတူၵ်ႇတၵ်ႉဝႃႈ လူဝ်ႇတၢင်းၸွႆႈထႅမ် လွင်ႈဢီးလူ တူၺ်းထိုင် ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၽႂ်းၽႂ်း – ဝႃႈၼႆမႃး။

ပေႃးပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၸိုင်ႈမိူင်းတူၵ်းၵေႃႈ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယႃႈ ၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃးၼႆႉ ပဵၼ်သၽႃႇဝ မၼ်းယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈႁဵတ်းယႃႈမဝ်းၵမ် ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼႂ်းပီ 2023 လႄႈ 2024 ၼႆႉ ပဵၼ်ထီႉ ၼိုင်ႈဝႆႉၼႂ်း ပတ်းပိုၼ်ႉလုမ်ႈၾႃႉ။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ မိူင်းဢႃႊၾၵၼ်ႊၼိတ်ႉသ်ထၢၼ်ႊ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ် ၽုၵ်ႇယႃႈၼမ်သုတ်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽိူဝ်ႇၸုမ်းသိုၵ်းတႃႊလီႊပၢၼ်ႊ ယိုတ်းလႆႈဢႃႇၼႃႇ ၸိုင်ႈ မိူင်းမႃး ၶဝ်ႁၢမ်ႈၽုၵ်ႇယႃႈလႄႈ ဢဝ်ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇယႃႈ လူတ်းယွမ်းလူင်းၵႂႃႇ တင်းၼမ်။

တွၼ်ႈတႃႇ မိူင်းမၢၼ်ႈတႄႉ ၼႂ်းပီ 2023 ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇယႃႈ ပုင်ႈသုင်ၼမ်မႃးထိုင် 35 ပိူဝ်ႊသႅၼ်ႊၼႆ UNODC ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ မိူဝ်ႈလိူၼ်ၵျုၼ်ႊ 2024 ၼင်ႇၼႆ။ လွင်ႈၼႆႉ ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၼႂ်းမိူင်း ၶွင်ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၸွမ် ႁၢၼ်ယႃႇပျေႉ တွပ်ႇၶိုၼ်းဝႃႈ – ယွၼ်ႉၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်းသုၵ်ႉယုင်ႈလႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းလွင်ႈၽဵဝ်ႈ မူၺ်ႉယႃႈမဝ်းၵမ်၊ လွင်ႈဝႃႈ မိူင်းမၢၼ်ႈ မီးၵၢၼ်ၽုၵ်ႇယႃႈၼမ်မႃးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ယွမ်းႁပ်ႉယူႇ – ဝႃႈ ၼႆ။

ယူႇတီႈ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်း မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇသမ်ႉ ၶိုၼ်ႈယိုတ်းဢဝ်တီႈယူႇၸွမ်ၸိုင်ႈထႅင်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 22 လိူၼ်ၵျုၼ်ႊ 2024။ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ – ယွၼ်ႉၸွမ်ၸိုင်ႈၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇၼၼ်ႉ ပၢႆးယူႇလီ ဢမ်ႇပေႃးၶႅမ်ႉလႄႈ မၼ်းၸၢႆး ၸင်ႇဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းဝႆႉတႅၼ်း ဝႃႈၼႆ။

ၽွင်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႉဢဝ် ၸွမ်ၸိုင်ႈဢူးမျိၼ်ႉဝိၼ်း ယဵတ်ႈ ၶွၵ်ႈသေ ဢဝ်ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ ဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸွမ်ၸိုင်ႈၸူဝ်ႈၶၢဝ်းဝႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼွၵ်ႈလိူဝ်ပၢင် ၵုမ် ၵႃႇလူင်ႇ (ဢၼ်ၸုမ်းပၼ်ႇၵၢၼ်ၽွင်းငမ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ယိုတ်းမိူင်း) ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈႁၼ် ဢူးမျိၼ်ႉ သူၺ်ႇ ဢွၵ်ႇၼႃႈဢွၵ်ႇတႃ ႁဵတ်းၵၢၼ်သင်။

ဝၢႆးလင် ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ ၸွမ်ၸိုင်ႈထႅင်ႈယဝ်ႉ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶိုၼ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇထႅင်ႈ ငဝ်းလၢႆးၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ ထႅင်ႈ 6 လိူၼ်။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ တေၸတ်းႁဵတ်းပႃး ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈထႅင်ႈၼႆ သိုၵ်းမၢၼ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၼင်ႇၼႆ။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈ ၽွင်းပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇ ပဵၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 14 လိူၼ်ဢေႃႊၵတ်ႊသ် ၼၼ်ႉ ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းၶႄႇ ဝၼ်ႊယီႉ ႁွတ်ႈထိုင်မိူင်းမၢၼ်ႈသေ ႁူပ်ႉထူပ်းၸွမ်ၸိၵ်း သိုၵ်း မၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ။ 

ဝၼ်းတီႈ 16 လိူၼ်ဢေႃႊၵတ်ႊသ် တီႈပၢင်ၵုမ်လူင် ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း မႄးၶူင် – လၢၼ်ႉၸၢင်ႉ ဢၼ် ၸတ်းႁဵတ်းတီႈ မိူင်းၵဵင်းမႂ်ႇ ၸိုင်ႈထႆးၼၼ်ႉ ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းၶႄႇ လၢတ်ႈလွင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈဝႃႈ – မိူင်းၶႄႇ ဢိင်ၼိူဝ် ၶွပ်ႇပိူင် 3 ယၢင်ႇသေ တေႁဵတ်းၵေႃႉမိူင်းမၢၼ်ႈၵႂႃႇ။ 1 – ငဝ်းလၢႆး ၵၢၼ်မိူင်းဢမ်ႇၼိမ် သဝ်း၊ ၾႆးသိုၵ်းသိူဝ် ၼႂ်းမိူင်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁၼ်လီၸွမ်း၊  2 – လွင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ႁၢင်ႇယၢၼ်ၵၼ်တင်း တူင်ႇ ဝူင်းဢႃႊသီႊယၼ်ႊၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်လီၸွမ်း၊ 3 – တၢင်ႇၸိုင်ႈမိူင်းၶဝ်ႈယုင်ႈၸွမ်းပၼ်ႁႃၼႂ်းမိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၼ်လီၸွမ်း – ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ ဢုပ်ႇၵၼ်ၼႂ်းႁူဝ်ၶေႃႈ ပၢင်တိုၵ်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးပွတ်းႁွင်ႇလႄႈ လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ လႅၼ်လိၼ် မၢၼ်ႈ – ၶႄႇၼႆသေ မိူင်းၶႄႇ ပၼ်ႁႅင်းဢီး ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ႁႂ်ႈဢုပ်ႇၵုမ် ၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ် တင်းၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ။

ထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 5 လိူၼ်ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊပိူဝ်ႊ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇႁွတ်ႈထိုင်မိူင်းၶႄႇ တႃႇ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ၵုမ် 5 ၸိုင်ႈ မိူင်းသၢပ်ႇၼမ်ႉၶူင်။ ဝၢႆးလင်ယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ ၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်းတၢင်းႁႅၵ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ။  

ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ တွၵ်ႊတိူဝ်ႊလႃႉၵျေႃႇၸေႃး ယူႇတၢင်းလႅၼ်လိၼ်မိူင်းၶႄႇ ထတ်းသၢင်ဝႃႈ – ယူႇတီႈ မိူင်းၶႄႇသေ ၶႂ်ႈသူၼ်းဢီး ၸုမ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တင်းမူတ်း ႁႂ်ႈၵိုတ်းတိုၵ်းတင်း ၸုမ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ၶႂ်ႈသူၼ်းဢီး ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈပႃး ႁႂ်ႈၵိုတ်းလွင်ႈတိုၵ်းတေႃးၵၼ် – ဝႃႈၼႆ။

ထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 3 တီႊသႅမ်ႊပိူဝ်ႊ တပ်ႉသိုၵ်းၵဝ်ႈၵၢင်ႉ MNDAA ဢွၵ်ႇလိၵ်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ဢိင်ၼိူဝ်မိူင်း ၶႄႇ ယူႇၵၢင်ၸွႆႈထႅမ်သေ တေၵိုတ်းတိုၵ်းတင်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈဝႆႉ ၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ဝႃႈၼႆ။

မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 25 ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊပိူဝ်ႊ ၼၼ်ႉၵေႃႈ သိုၵ်းတဢၢင်း TNLA ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၼပ်ႉယမ်ထိုင်ၵၢင်ၸႂ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇ ၶႂ်ႈႁဵတ်းလွင်ႈၵတ်းယဵၼ် ၼိမ်တဵင်ႈၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်သေ တေၵိုတ်းၵၢၼ်တိုၵ်းတေႃးဝႆႉ ၸူဝ်ႈၶၢဝ်း ဝႃႈၼႆ။

ထိုင်မႃးဝၼ်းတီႈ 15 တီႊသႅမ်ႊပိူဝ်ႊ တူဝ်တႅၼ်းၸုမ်းသိုၵ်းတဢၢင်း MNDAA လႄႈ တူဝ်တႅၼ်းၸုမ်း သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်တီႈဝဵင်းၶုၼ်ႊမိင်ႊ မိူင်းၶႄႇ။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ ႁၢင်ႈႁႅၼ်း တႃႇတေဢုပ်ႇ ၵၼ်တင်း သိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA လႄႈ သိုၵ်းတဢၢင်း TNLA ထႅင်ႈဝႃႈၼႆသေတႃႉ တေႃႇထိုင်မႃးႁူဝ်လိူၼ်ၵျႅၼ်ႊ ၼိဝ်ႊရီႊ 2025 ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ပႆႇငိၼ်း ၶၢဝ်ႇၶိုပ်ႈၼႃႈထႅင်ႈ ၸိူင်ႉႁိုဝ်။

ၵွၼ်ႇၼႃႈၼႆႉ ၾၢႆႇတၢင်းမိူင်းၶႄႇတႄႉ လႆႈႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တင်း လုၵ်ႈၸုမ်း ၸုမ်သိုၵ်းဢူၺ်းလီပွတ်းႁွင်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ် တပ်ႉသိုၵ်းရၶႅင်ႇ AA မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 1 တီႊသႅမ်ႊပိူဝ်ႊ၊ ႁူပ်ႉတင်း တပ်ႉသိုၵ်းတဢၢင်း TNLA မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 8 တီႊသႅမ်ႊပိူဝ်ႊ၊ ႁူပ်ႉၵၼ်တင်း သိုၵ်းၶၢင် KIA မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 11 တီႊသႅမ်ႊပိူဝ်ႊ သေဢမ်ႇ ၵႃး လႆႈႁူပ်ႉထူပ်းပႃး သိုၵ်းဝႃႉ UWSA  ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈလုၵ်ႈၸုမ်း ၸုမ်းသိုၵ်းဢူၺ်းလီပွတ်းႁွင်ႇ ၼၼ်ႉပႃး မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ  3 လိူၼ်တီႊသႅမ်ႊပိူဝ်ႊထႅင်ႈ လူးၵွၼ်ႇ။

ၽွင်းမိူင်းၶႄႇ ၶပ်းၶိုင်ႁူပ်ႉထူပ်းတင်းၸုမ်းသိုၵ်းဢူၺ်းလီပွတ်းႁွင်ႇ ယူႇၼၼ်ႉ တၢင်းမိူင်းထႆးၵေႃႈ လူင်ပွင် ၸိုင်ႈထႆး ပဵၼ်ၸဝ်ႈတႃႇၼ ၸတ်းပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်း ဢုပ်ႇလွင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 19 လႄႈ 20 လိူၼ် တီႊသႅမ်ႊပိူဝ်ႊ။ တီႈပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်ၼႆႉ မီးပႃးတူဝ်တႅၼ်းၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ လႅၼ်လိၼ်ၶႄႇ၊ ထႆး၊ လၢဝ်း၊ ပင်ႊၵလႃႊတဵတ်ႉသျ်လႄႈ ဢိၼ်ႊတီႊယိူဝ်ႊ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၸွမ်း။

ၽွင်းဢုပ်ႇဢူဝ်း တႃႇၵိုတ်းတိုၵ်းၵၼ် တႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယူႇၼႆႉ ၾၢႆႇတၢင်း ICC လုမ်းတြႃးလုမ်ႈၾႃႉၵေႃႈ  ဢၼ်ပဵၼ် Karin Khan  ၽူႈၼမ်း ၽူႈတၢင်လၢတ်ႈ ICC ၾၢႆႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းရူဝ်ႊႁိၼ်ႊၵျႃႊ တၢင်ႇလၢတ်ႈၼႂ်း လုမ်းတြႃးထႅင်ႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 27 ၼူဝ်ႊဝႅမ်ႊပိူဝ်ႊ 2024 – ႁႂ်ႈၶတ်းၸႂ်ဢဝ်လိူင်ႈပၼ်တူတ်ႈတၢမ်ႇ ၸွမ် ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ – ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၽဵဝ်ႈမူၺ်ႉၶႃႈႁႅမ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းရူဝ်ႊႁိၼ်ႊၵျႃႊ ၽွင်းပီ 2017 ၼၼ်ႉ – ဝႃႈၼႆထႅင်ႈ။

ဢၼ် Karin Khan  ၽူႈၼမ်း ၽူႈတၢင်လၢတ်ႈ ICC  လၢတ်ႈမႃးၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် Thomas Andrew ၽူႈတၢင်တူဝ်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢိၵ်ႇပႃးတင်း ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းသၢၼ်ၶတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ၊ ၸုမ်းတီႊမူဝ်ႊၶရေႊသီႊ ၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ်ၵမ်ႉထႅမ်။

ၽူႈၶၢၼ်ပၢၵ်ႇ လုမ်းၾၢႆႇပွင်ႇၶၢဝ်ႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈတႄႉ တွပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ – မိူင်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိုင်ႈမိူင်း လုၵ်ႈၸုမ်း ICC လႄႈ ဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ်ဢမ်ႇဝႆႉၼၵ်း ဢမ်ႇမၵ်းမၼ်ႈ ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ICC ဝႃႈၼႆ။

ပၼ်ႁႃၵၢၼ်မိူင်းလႄႈ ၵၢၼ်သိုၵ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ မီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉတေႃႇ ၵၢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းလႄႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၵမ်းသိုဝ်ႈ။ ပေႃးထူပ်းၽေးသၽႃႇဝမႃးၵေႃႈ ယွၼ်ႉမီးၽေးၵူၼ်းႁၢမ်ႈလႄႈ ယင်းဢမ်ႇၸၢင်ႈ ပူၵ်းပွင်ၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်လီလီ။ ၵွပ်ႈၼလႄႈ ၼႂ်းပီ 2024 ၼႆႉလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ပီဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇမီးလွင်ႈ သိူဝ်းသႃႇၸႂ်သင်သေပိူင် ၼႆၵေႃႈဝႃႈလႆႈ။