ၵူၼ်းႁဵတ်းသူၼ် ပွတ်းမိူင်းပၼ်ႇ၊ မိူင်းတူၼ်၊ မႄႈၵႅၼ်း၊ ၼႃးၵွင်းမူးလႄႈ ပုင်ႇပႃႇၶႅမ် ႁူပ်ႉတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ယွၼ်ႉ ၶၼ်ၽၵ်းမီႇႁေႃ(မီႇႁူဝ်ၶၢဝ်) လူတ်းယွမ်းလူင်းႁၢဝ်ႈႁႅင်း ဝႃႈၼႆ။

တႄႇဢဝ် ႁူဝ်ပီ 2018 ၼႆႉမႃး ၵႃႈၶၼ်ၽၵ်းမီႇၶၢဝ် လူတ်းယွမ်းလူင်းထိုင် ၼိုင်ႈၵီႊလူဝ်ႊလႂ် 8 ဝၢတ်ႇ ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၸဝ်ႈသူၼ်ၽၵ်းမီႇၶၢဝ်၊ ဢဝ်ၵႂႃႇၶၢႆပွတ်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း ဢမ်ႇၶၢတ်ႇ ၶၼ်ၽၵ်းမီႇၶၢဝ်တူၵ်းႁႅင်းလႄႈ ၸဝ်ႈသူၼ်မိူင်းပၼ်ႇ၊ မိူင်းတူၼ်၊ မႄႈၵႅၼ်း ၼႃးၵွင်းမူး လႄႈ ပုင်ႇပႃႇၶႅမ် မႆႈၸႂ်ၵူဝ်ၽၵ်းမီႇလူႉသုမ်း ပႅတ်ႈလၢႆလၢႆ ဝႃႈၼႆ။

ပႃႈၼၢင်းလီၵူၼ်းၵႃႉ မီႇၶၢဝ် ၵေႃႉၼိုင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ “ ဢၼ်ပဵၼ်ပၼ်ႁႃၶၼ်ၽၵ်းမီႇတူၵ်းႁႅင်းၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ယွၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမၢၼ်ႈဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇတေႃႇထႆး၊ ၾၢႆႇၸဝ်ႈၼႃႈတီႈထႆးသမ်ႉ ၵဵပ်းၶွၼ်ႇၵႃႈၽၵ်းမီႇ ႁႅင်းပူၼ်ႉတီႈ။ ၼိုင်ႈလူဝ်းလႂ် 11 ဝၢတ်ႇ သမ်ႉလႆႈ လၵ်ႉဢဝ်ၶဝ်ႈ ဢမ်ႇလႆႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်။ ပိူင်လူင်မၼ်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ မၢၼ်ႈၶဝ် ဢမ်ႇဢဝ်ၸႂ်သႂ်ႇပၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ဢမ်ႇႁႄႉၵင်ႈပၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵူၼ်းမိူင်း ပွႆႇၵူၼ်းမိူင်းႁဵတ်းၵႂႃႇ ၸိူဝ်ႈလိူဝ်ႈ ၸႃႈလႃႈၵူၺ်း။ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်ၼႆႉ ပေႃးၵူၼ်းထႆး ဢဝ်ၵုၼ်ႇၵႃႉတၢင်းၶၢႆၶဝ်ႈမႃးမိူင်းႁဝ်း ၾၢႆႇမၢၼ်ႈၶဝ် လႆႈၵိၼ်ၸွမ်း ပေႃးၵူၼ်းမိူင်းတႆးဢဝ်ၵုၼ်ႇၵႃႉ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇၶၢႆတၢင်းမိူင်းထႆးသမ်ႉ ငိုၼ်းဢၼ်လႆႈမႃးၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၼႃႈ တီႈမၢၼ်ႈၶဝ် ၵဵပ်းၵိၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်သုၼ်ႇတူဝ်ၽႂ်မၼ်းႁဵတ်းၼၼ်ၵူၺ်းၸင်ႇဝႃႈၵၢၼ်ၵႃႉၽၵ်းမီႇလူႉ” ဝႃႈၼႆ။
သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ သင်ၽၵ်းမီႇၼႆႉ ဢဝ်ၵႂႃႇတၢင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်းၸိုင် ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမၢၼ်ႈၶဝ် ပႂ်ႉၵဵပ်းၵိၼ်တီႈပုင်းထုၼ် တီႈၼိုင်ႈလႄႈ တီႈမိူင်းသၢတ်ႇ တေၵႂႃႇတၢင်းတႃႈၶီႈလဵၵ်း တီႈၼိုင်ႈ။ 2 တီႈၼႆႉ ၸဝ်ႈၵႃးလႆႈပၼ်ၶွၼ်ႇတီႈမၢၼ်ႈ ၼိုင်ႈ လမ်းလႂ် 5,000 ဝၢတ်ႇ ငိုၼ်းထႆး” ဝႃႈၼႆ။

မိူဝ်ႈပီ 2017 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉမီးၸဝ်ႈတိုၼ်းလၢင်းၶဝ် ႁပ်ႉသိုဝ်ႉၽၵ်းမီႇလႄႈ ၵႃႈၶၼ်လႆႈသုင် ၼိုင်ႈၵီႊလူဝ်ႊလႂ် 30 ဝၢတ်ႇ ထိုင် 50 ဝၢတ်ႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းႁူဝ်ပၢၵ်ႇလႂ် 90 ပၢႆ ပဵၼ်ၵူၼ်းဢၼ်လႆႈပိုင်ႈဢိင်ၸႂ်ယႂ်ႇ ၼိူဝ် ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ။ သင်ဝႃႈ ငိုၼ်းဢမ်ႇမီး ဢမ်ႇပေႃးၸိုင် ၵူႈယိုမ်လႆႈ တီႈၽူႈႁပ်ႉသိုဝ်ႉ ၸဝ်ႈတိုၼ်းလၢင်းၶဝ် ဢဝ်မႃးလူင်းတိုၼ်းလၢင်းၽုၵ်ႇသူၼ်ၽၵ်းမီႇဝႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

တႄႇဢဝ် ႁူဝ်ပီ 2018 ၼႆႉမႃး ၶၼ်ၽၵ်းမီႇၶၢဝ်ၼႆႉ လူတ်းလူင်းမႃးလွႆးလွႆး ၼိုင်ႈၵီႊလူဝ်ႊ 30 ဝၢတ်ႇ ထိုင် 50 ဝၢတ်ႇ ၼၼ်ႉ လူတ်းလူင်းမႃး ၼိုင်ႈၵီႊလူဝ်ႊ 27 ဝၢတ်ႇ။ ထိုင်မႃး ၼႂ်းလိူၼ်မၢတ်ႊၶျ် တင်း လိူၼ်ဢေႊပရိူဝ်ႊ တေႃႇယၢမ်း လဵဝ် လူတ်းလူင်းထိုင် ၼိုင်ႈၵီႊလူဝ်ႊ 8 ဝၢတ်ႇ ဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းမိူင်းထုင်ႉ မိူင်းပၼ်ႇ၊ မိူင်းတူၼ်၊ မႄႈၵႅၼ်း၊ ၼႃးၵွင်းမူးလႄႈ ပုင်ႇပႃႇၶႅမ်ၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် ႁဵတ်းၵိၼ် ၵၢၼ်ႁႃ လဵင် တွင်ႉ ႁဵတ်းၼႃး၊ ႁဵတ်းသူၼ်ၽၵ်းမီႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵူၺ်း ၸၢႆးဢုတ်ႉၸဝ်ႈသူၼ်ၽၵ်းမီႇၼႃးၵွင်းမူးလၢတ်ႈဝႃႈ ၶႂ်ႈတုၵ်း ယွၼ်းထိုင် ၵူၼ်းလူင်ၵူႈၾၢႆႇ၊ ၾၢႆႇၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ၾၢႆႇပၢႆး မၢၵ်ႈမီးလႄႈ ၽူႈတႅၼ်းၶဝ် ႁႂ်ႈၸွႆႈၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ ၸွႆႈထႅမ်တူၺ်းထိုင်ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃး လႄႈ ၸွႆႈတၢင်ႇလၢတ်ႈပၼ် ၼႂ်းသၽႃး ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းပေႃးလႆႈၵႃႉ ၶၢႆလီ ထၢင်ႇႁၢင်ႈလီငၢမ်း ဝႃႈၼႆ။

လႅင်ႇၶၢဝ်ႇ သႅင်ၸွမ်မိူင်း ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းမႆႉၺွင်ႇသၢမ်ၶႃ