ၼမ်ႉၵဵဝ် ၼွင်းထူမ်ႈ ၼႂ်းဝဵင်းၸေႈၼႃး (မိတ်ႉၵျီးၼႃး) ႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၼမ်ႉလုပ်ႇထူမ်ႈႁိူၼ်းယေး ၵူၼ်းမိူင်း လူႉသုမ်းၼပ်ႉ ႁဵင်လင် ၵူၼ်းမိူင်းလူႉတၢႆၸွမ်းထႅင်ႈ လၢႆၵေႃႉ။

တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ 30 ၵျုၼ်ႊၼၼ်ႉမႃး ၼမ်ႉၵဵဝ်ၼွင်းထူမ်ႈ ၼႂ်းပွၵ်ႉမဵဝ်ႉတိတ်ႉၵျီး၊ ပွၵ်ႉၵသိၼ်ႇၸူႉ၊ ပွၵ်ႉၵလေးၵုင်း၊ ပွၵ်ႉဢွင်ႇလၢၼ်း၊ ပွၵ်ႉယုသၼႃႉ၊ ပွၵ်ႉမေႇမတီႇရိ၊ ပွၵ်ႉၵျႅၵ်ႉပွင်ႇၶျၢၼ်ႇ၊ ပွၵ်ႉသီႇတႃပူႇ၊ ပွၵ်ႉယၼ်ႇၵျီးဢွင်ႇလႄႈ ပွၵ်ႉတူးတထွင်ႇ ၼႂ်းဝဵင်းၸေႈၼႃး ၸႄႈမိူင်းၶၢင် ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင် ယၢမ်းလဵဝ် ၸိူဝ်းဢွင်ႈတီႈၶူင်ႈယၢၼ်း ၼမ်ႉပႆႇလူတ်းယွမ်း ၼႆယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းဝဵင်းၸေႈၼႃး လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၼမ်ႉၼႆႉ ၼမ်တႄႉၼမ်ဝႃႈ ထူမ်ႈတႄႉထူမ်ႈဝႃႈၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ တီႈမိတ်ႉၵျီးၼႃးၼႆႉ။ ႁိူၼ်းယေး ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ၺႃးၼမ်ႉထူမ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇလွတ်ႈသေပွၵ်ႉယဝ် ၼမ်လႄႈဢေႇ။ မၢင် ႁိူၼ်းထူမ်ႈၽႅဝ်ၸိၵ်းၸွမ်ပုၼ်ႉ။ မၢင်ႁိူၼ်း ပႆလွင်ႈၸွမ်းၼမ်ႉၵွၼ်ႇ ပေႃးဢဝ်လွင်ႈ လူႉသုမ်းဝႃႈတႄႉ ဢမ်ႇယွမ်း 1,000 လင်ၶႃႈယဝ်ႉ ပေႃးၽတ်းၽဵင်ႇၵၼ်တင်းမူတ်း”- ဝႃႈၼႆ။

ႁိူၼ်းယေးၵူၼ်းဝၢၼ်ႈ ဢၼ်ၺႃးၼမ်ႉထူမ်ႈႁႅင်းသမ်ႉ ပဵၼ်ပွၵ်ႉၵျႅၵ်ႉပွင်ႇၶျၢၼ်ႇ၊ ပွၵ်ႉဢွင်ႇလၢၼ်း၊ ပွၵ်ႉမဵဝ်ႉတိတ်ႉၵျီးလႄႈ ပွၵ်ႉသီႇတႃႇပူႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ ပွၵ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉသမ်ႉ ယူႇတီႈၶူင်ႈယၢၼ်းလႄႈ ၸမ်ၾင်ႇၼမ်ႉၵဵဝ် ဝႃႈၼႆ။

“ၼမ်ႉၵဵဝ်တႄႉ ယွမ်းလူင်းၵႂႃႇ လႆႈသၢမ်ဝၼ်းယဝ်ႉ ၸွမ်းႁိူၼ်းယေးတႄႉ ၶီႈၵူမ်ႇၶီႈငႂ်ႈ လႆၶဝ်ႈၼႂ်းႁိူၼ်း ၼမ်တႄႉၼမ်ဝႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၶွင်ႁိူၼ်းယေး ဢၼ်လူႉသုမ်းၵေႃႈ ၼမ်ဝႃႈၼမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ မိူၼ်မေႃႈ ဝၢၼ်ႇၽႃႇႁူမ်ႈၶူဝ်းၼွၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ႁိူၼ်းယေး ၸိူဝ်းဢၼ် ယူႇတီႈၶူင်းယၢၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ ပႆႇၸၢင်ႈပွၵ်ႈမိူဝ်း ယွၼ်ႉၼမ်ႉတိုၵ်ႉထူမ်ႈ ပႆႇလူတ်းယွမ်းမူတ်း လွင်ႈလူႉသုမ်းတႄႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈဝႃႈယဝ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇမႃးတူၺ်းသင်ပၼ်”- ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဝဵင်းၸေႈၼႃး သိုပ်ႇလၢတ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆ။

ဝၢႆးၼမ်ႉ လူတ်းယွမ်းလူင်း ယဝ်ႉၼႆႉ ထူပ်းႁၼ် တူဝ်တၢႆ ၵူၼ်းမိူင်းထႅင်ႈ 7 ၵေႃႉ ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းဝၢၼ်ႈလႂ် ပွၵ်ႉလႂ် ပဵၼ်ၵူၼ်းသႅၼ်းမဵဝ်းလႂ် ပႆႇႁူႉ ဝႃႈၼႆ။

ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႆး ဝဵင်းၸေႈၼႃး လၢတ်ႈတီႈၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈဝႃႈ – “ၸႂ်ႈဢေႃႈ မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 3 ၼၼ်ႉ ႁၼ်ၸုမ်းပရႁိတၶဝ် တေႃႉၵူၼ်းတၢႆ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇပႅတ်ႈၶႃႈဢေႃႈ တင်းမူတ်း 7 ၵေႃႉ။ ၵူၼ်းတၢႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းပွၵ်ႈလႂ် ဝၢၼ်ႈလႂ်တႄႉ ဢမ်ႇ ႁူႉ”- ဝႃႈၼႆ။

ယွၼ်ႉၼမ်ႉၵဵဝ် ၼွင်းထူမ်ႈၼႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁိူၼ်းယေး လူႉသုမ်းတင်းၼမ် ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ႁဵတ်းႁႂ်ႈတုမ်ႉ တိူဝ်ႉပႃး ၵူၼ်းမိူင်း ဢွၼ်ၵၼ်ပၢႆႈၽေးၼမ်ႉထႅင်ႈ ၼပ်ႉႁူဝ်မိုၼ်ႇ။ မၢင်ၸိူဝ်း ပၢႆႈသွၼ်ႈဝႆႉ ၸွမ်းဝတ်ႉဝႃးၽႃသိူဝ်ႇ၊ ၵျွင်းၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ၊ ၸွမ်းႁိူၼ်းယေး ပီႈၼွင်ႉၽႂ်မၼ်း၊ ၸွမ်းႁၢၼ်ႉၶၢႆၶူဝ်းလႄႈ ၸွမ်းၶၢင်ႈတၢင်း ဢွင်ႈတီႈသုင် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဝႃႈၼႆ။

“ဝၢႆးၼမ်ႉထူမ်ႈယဝ်ႉၼႆႉ ၽၵ်းၶဵဝ်ၼႆႉ ၵႃႈႁႅင်းၼႃႇ၊ ႁူဝ်ပိုၵ်ႉ 1 ၸွႆႈ 10,000 ပျႃး၊ ၽၵ်းၵၢတ်ႇပီ 1 ႁူဝ် 10,000 ပျႃး၊ ၽၵ်းၵမ်ႇၸွမ်းမတ်ႉဢွၼ်ႇ 1 မတ်ႉ 500 ပျႃး ၵူႈပွၵ်ႈ 3 မတ်ႉ 500 ပျႃး။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ၼမ်ႉမၼ်းၵိၼ်၊ ၵိူဝ်ၽွင်ဝၢၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶိုၼ်ႈမူတ်း”- ၵူၼ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဝဵင်းၸေႈၼႃးလၢတ်ႈ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ တီႈႁၢၼ်ႉၶၢႆၶဝ်ႈသၢၼ် ပွၵ်ႉဢွင်ႇလၢၼ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၺႃးၼမ်ႉထူမ်ႈ သုမ်းၶဝ်ႈသၢၼ် 900 ထူင် ၼႆယဝ်ႉ။  

တႄႇဢဝ် ဝၼ်းတီႈ 30 လိူၼ်ၵျုၼ်ႊၼၼ်ႉမႃးသေ ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင် ဝၼ်းတီႈ 6 လိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊၼႆႉ ၾႆ ၾႃႉ တီႈဝဵင်းၸေႈၼႃးၼႆႉ ထုၵ်ႇပိၵ်ႉဢိုတ်း တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် ပႆႇမႃး ယဝ်ႉၵေႃႈ လႅင်းၾူၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵေႃႈၶၢတ်ႇ ဝႃႈၼႆ။

ၼမ်ႉၵဵဝ် ၼွင်းထူမ်ႈဝဵင်းၸေႈၼႃး ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး မိူၼ်ၼင်ႇ တၢင်းဝဵင်းမႂ်ႇလႄႈ မၢၼ်ႈမေႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၼွင်းထူမ်းႁႅင်း မိူၼ်ၵၼ်။ ဢိင်ၼိူဝ် ၼမ်ႉၵဵဝ် ၼွင်းထူမ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ မိူဝ်ႈလိူၼ်ၵျုၼ်ႊ ပီ 2004 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယၢမ်ႈထူမ်ႈမႃး ၸိူင်ႉၼႆပွၵ်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။