ဢိင်ၼိူဝ်လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၸွမ်သိုၵ်းလူင်ဢွင်ႇသၢၼ်း လႄႈၸဝ်ႈၾႃ့တႆးႁဝ်းၶဝ် လႆႈတူၵ်းလူင်း ၶေႃႈလႆႈ ၸႂ်ၵၼ်သေ ထိုင်ၵႂႃႇၸၼ်ႉဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်ၸွမ်းၵၼ်ၵႂႃႇလႆႈ မိူဝ်ႈ1947 လိူၼ်ၾႅပ်ႉပိဝ်ႊရီႇ ဝၼ်းတီႈ 12 ယဝ်ႉ ဢမ်ႇႁိုင်လၢႆလိူၼ်ၸဝ်ႈၾႃ့တႆးလႄႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း မၢၼ်ႈ ၸွမ်သိုၵ်းဢွင်ႇသၢၼ်း လႆႈထုၵ်ႇတင်းၽူႈမိူၵ်ႈမႂ်ႈၶဝ် ပိုတ်းယိုဝ်းၶႃႈႁႅမ် ထိုင်တီႈပေႃးလႆႈ လူႇၼိူဝ်ႉ လိူတ်ႈသၢႆၸႂ်ၵႂႃႇ။ 1948 လိူၼ် January ဝၼ်းတီႈ 4 ၸင်ႇလႆႈ လွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃမႃး တွၼ်ႈတႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ပတ်းပိုၼ်ႉမိူင်းမၢၼ်ႈ။
ဝၼ်းလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ တွၼ်ႈတႃႇမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၼႆ့ ယၢမ်းလဵဝ် ၶွပ်ႈၶူပ်ႇထိုင်မႃး 70 ပီ မိူဝ်ႈၼႆ့ ဝၼ်းတီႈ 4 လိူၼ် January ပီ 2018 ယဝ်ႉ ဝႃႈၼၼ်သေတႃ့ၵေႃႈ ပေႃးမႃးတူၺ်းၶိုၼ်း ၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ၼႆၸိုင် ၵူႈၵေႃ့တေလႆႈႁၼ် ယင်းတိုၵ်ႉမီးလွင်ႈဢမ်ႇၽဵင်ႇပဵင်း ၊ လွင်ႈဢမ်ႇၸွမ်းတြႃး လႄႈပၢင်တိုၵ်း သိုၵ်းသိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆ့ၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈ ၶိူဝ်းၶိူဝ်းယႂ်းယႂ်း ၸွမ်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ၼႃႈတီႈၵုမ်းၵမ် ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းယူႇ။
ပေႃးမႃးထတ်းတူၺ်းလွင်ႈတၢင်းလၢႆးႁူဝ်ယွႆႈမၼ်းဢိတ်းဢီႈၼႆၸိုင် ၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၼႆ့ မိူၼ်ၼင်ႇ
1- ပၢင်ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၢၼ်မိူင်း ဢၼ်တေပဵၼ်ပၢင်ဢၼ်ဢွၵ်ႇသဵင်ပၼ် တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ၼၼ်ႉယင်းပႆႇမီး သုၼ်ႇ ၸတ်းႁဵတ်းလႆႈလွတ်ႈလႅဝ်း။ယင်းတိုၵ်ႉမီးဢၼ်ယႃႉဢၼ်ၵဝ်းယူႇ။
2- လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ၼႂ်းမိူင်း ယင်းတိုၵ်ႉယုင်ႈယၢင်ႈသူၼ်ႈသဵၼ်းသၢၼ် တွၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းသေ တေႁဵတ်းႁိုဝ် ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ ႁႂ်ႈၼႂ်းမိူင်းပေႃးတေမီးလွင်ႈငမ်းယဵၼ် ဢၼ်ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းပေႃး တေယူႇၸွမ်းၵၼ်ၵႂႃႇငၢႆႈလူမ်ၸႂ် ၼၼ်ႉၵေႃႈ ယင်းဢမ်ႇလႆႈႁၼ် ၾၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈဝူၼ်ႉၶပ်ႉၼပ်ႉသွၼ်ႇပၼ်သေဢိတ်း။
3- မိူၼ်ၼင်ႇၾၢႆႇသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ်လူဝ်ႇလႆႈၸွမ်းၼင်ႇ ၾိင်ႈမိူင်း ဢၼ်လွတ်ႈ လႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ မီးၼၼ်ႉၵေႃႈ ယင်းပႆႇႁၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းလၢႆ မီးသုၼ်ႇ တႅပ်းတတ်း လႄႈႁဵတ်းသၢင်ႈလႆႈ လွတ်ႈလႅဝ်း ထၢင်ႇႁၢင်ႈ။
4- ၵူၼ်းဢၼ်ယူႇသဝ်းၼႂ်းၸိုင်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတၢင်ႇဢၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ယင်းပႆႇမီးသုၼ်ႇလႆႈထၢင်ႇႁၢင်ႈသွၼ်ႁဵၼ်းလိၵ်ႈႁင်းၽႂ်မၼ်းလွတ်ႈလႅဝ်းလႄႈ ၶူင်သၢင်ႈလႆႈ ထၢင်ႇႁၢင်ႈလႅတ်ႈလႅဝ်း။
5- ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းတႆး တင်းသဵင်ႈ ဢမ်ႇဝႃႈ ပွတ်းႁွင်ႇ ၊ ပွတ်းၸၢၼ်း ၊ ပွတ်းဢွၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆ့ ယင်းတိုၵ်ႉၺႃး ၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင် ပေ့ၵိၼ်လူလၢႆယူႇ ။ ယင်းဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇလႆႈ လွတ်ႈလႅဝ်း ။
ၸိူဝ်းၼႆ့တင်းသဵင်ႈ ပဵၼ်ၶေႃႈဢၼ် ပီႈၼွင်ႉၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းၶႃႈ သုမ်းသုၼ်ႇလႆႈတိုဝ်ႉတၢင်း လွင်ႈဢၼ်ထုၵ်ႇလီလႆႈလီမီးၼၼ်ႉယူႇ။ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ဝၼ်းလွတ်ႈလႅဝ်းၵွၼ်းၶေႃ ဢၼ်ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉပၢဝ်ႇ ၶၢၼ်လၢတ်ႈဝႃႈ လုတ်ႉလၢတ်ႉယေးၼေ့ ၼႆၼၼ်ႉ မၢင်ၽၢဝ်ႇ ပဵၼ်ၵႂႃႇ ဝၼ်းလုတ်ႈလၢပ်ႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ပီႈၼွင်ႉၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈမၢၼ်ႈတင်းသဵင်ႈယဝ်ႉႁိုဝ် ။
ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ