ၵၢတ်ႇၸဝ်ႈၾႃႉ (ဢမ်ႇၼၼ်) ၵၢတ်ႇၵဝ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတုင် ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းယုမ်ႇယမ် ၸတ်းႁဵတ်းမႃးၵူႈပီၼၼ်ႉ ပီၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်ႈႁူမ်ႈသိုဝ်ႉၸၢႆႇၶၢႆၶူဝ်း ၵိုၼ်းၶွၼ်ႈၼမ်လိူဝ်ၵူႈပီ ဝႃႈၼႆ။

ဝၼ်းတီႈ 27/03/2019 တႄႇယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 6 မူင်း ထိုင် ယၢမ်းဝၢႆးဝၼ်း မွၵ်ႈ 4 မူင်း ၵူၼ်းမိူင်း ၵဵင်းတုင် ၼႂ်းဝဵင်း/ ၼွၵ်ႈဝဵင်း ဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈသိုဝ်ႉၸၢႆႇ/ ၶၢႆၶူဝ်း ၼႂ်းၵၢတ်ႇၸဝ်ႈၾႃႉ/ ၵၢတ်ႇၵဝ်ႇ တီႈပွၵ်ႉႁူဝ်ၵၢတ်ႇ ၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတုင် ၸိုင်ႈတႆး ပွတ်းဢွၵ်ႇၶူင်း။ ဝၼ်းၵၢတ်ႇၸဝ်ႈၾႃႉ/ ၵၢတ်ႇၵဝ်ႇၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် တူၵ်းမႅၼ်ႈဝၼ်းၵၢတ်ႇလီ ဝၼ်းဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃႉမၵ်းမၢႆပၼ်ဝႆႉ ဝႃႈၼႆ။

လုင်းၸၢႆးႁွင်ၶမ်း ပေႃႈဝၢၼ်ႈမႄႈမိူင်း ဝဵင်းၵဵင်းတုင် လၢတ်ႈဝႃႈ “ ဝၼ်းၵၢတ်ႇၵဝ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ဝၼ်းၵၢတ်ႇ ၸဝ်ႈၾႃႉၼႆႉ ၼိုင်ႈပီလႂ် ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ ႁဝ်းၶႃႈဢွၼ်ၵၼ်ၸတ်းႁဵတ်းမႃး ၵူႈပီပီ တူၵ်းမႅၼ်ႈဝၼ်းၵၢတ်ႇလီ ပဵၼ်ဝၼ်းၵၢတ်ႇၵဝ်ႇ။ ၸဝ်ႈၾႃႉ ႁဝ်းၶဝ် မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉပၼ် လႄႈၵူၼ်းမိူင်း ၸင်ႇလႆႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၸတ်းႁဵတ်းမႃးၵူႈပီ တေႃႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ်။ ပေႃးထိုင်ဝၼ်း ၼၼ်ႉမႃး ၵၢတ်ႇၼႂ်း ၵဵင်းတုင် ဢမ်ႇဝႃႈ ၵၢတ်ႇလဵၵ်ႉၵၢတ်ႇယႂ်ႇ တိုၼ်းဢွၼ်ၵၼ် ဢိုတ်းၵူႈတီႈသေ မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈၵၢတ်ႇ ၸဝ်ႈ ၾႃႉၼႆႉတီႈလဵဝ်” ဝႃႈၼႆ။

သိုပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇၾိင်ႈထုင်းတႄႉ ၵၢတ်ႇၵဝ်ႇၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်တီႈဢၼ်ၶႅၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ် မႃးဢုပ်ႇၵၼ်ယဝ်ႉ ၸင်ႇ တေ ၶဝ်ႈၵႂႃႇ ၸူးၸဝ်ႈၾႃႉ၊ ဢၼ်ဢုပ်ႇၵၼ်တီႈၵၢတ်ႇၼၼ်ႉ ဢုပ်ႇၵၼ်တင်းလွင်ႈလီ လွင်ႈၸႃႉ။ သင်ဝႃႈပဵၼ်လွင်ႈၸႃႉၵေႃႈ ဢုပ်ႇၵၼ် ယဝ်ႉတူဝ်ႈတီႈၵၢတ်ႇၼၼ်ႉသေ ဢမ်ႇသိုပ်ႇၶဝ်ႈၸူးၸဝ်ႈၾႃႉယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈပဵၼ် လွင်ႈလီ ၸင်ႇၶဝ်ႈၸူးၸဝ်ႈၾႃႉ – ဝႃႈၼႆ။

ၸၢႆးယီႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵဵင်းတုင် လၢတ်ႈဝႃႈ “ ၸွမ်းၼင်ႇႁဝ်းၶႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းယုမ်ႇယမ်တႄႉ သင်ဝႃႈလႆႈမႃး ၶဝ်ႈၵၢတ်ႇၸဝ်ႈၾႃႉ ႁဝ်းၸိုင် တေယူႇလီ ၵိၼ်ဝၢၼ်လႄႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵေႃႈ တေၶႅမ်ႉလႅပ်ႈတိူဝ်းတွၼ်းလိူဝ်ၵဝ်ႇ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ တေၵတ်း ယဵၼ် သိူဝ်းသႃႇ” ဝႃႈၼႆ။

ၼႂ်းဝၼ်းၵၢတ်ႇၸဝ်ႈၾႃႉ/ ၵၢတ်ႇၵဝ်ႇမိူဝ်ႈၼႆႉ မီးၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်းသူၼ်ၼႂ်းႁႆႈ၊ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼႂ်းမိုဝ်း၊ သိူဝ်ႈၽႃႈသိူဝ်ႈၶူဝ်း၊ ၶွင်ၵိၼ်ၶွင်ယႅမ်ႉ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢဝ်မႃးသိုဝ်ႉၶၢႆတေႃႇၵၼ်။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ယင်း မီးထႅင်ႈ ပၢင်မူၼ်ႈသိူဝ်း၊ ႁွင်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်းပၢၼ်မႂ်ႇ/ၵဝ်ႇ တၢင်းၵႃႈယိူင်း/ ၸိူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ဝႃႈၼႆ။

ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းၵဵင်းတုင် ဢွၼ်ၵႂႃႇလုမ်းလႃးၶုမ်ၵုတ်းၸဝ်ႈၾႃႉလူင်ၵဵင်းတုင်-ၸဝ်ႈၵွၼ်ႈၵႅဝ်ႈဢိၼ်းထလႅင် တႆႈ တဵၼ်းလႄႈ ဝႆႈသႃ။ ၶုမ်ၵုတ်း ၸဝ်ႈၾႃႉၵဵင်းတုင်ၼၼ်ႉ မီးယူႇဝႆႉတီႈပွၵ်ႉၵၢတ်ႇဢၼ်ပဵၼ်ၵၢတ်ႇၵဝ်ႇၼႆႉၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ဝႃႈၼႆ။

မိူဝ်ႈပီ 1930 ၸဝ်ႈၵွၼ်ႈၵႅဝ်ႈ ဢိၼ်းထလႅင် ပူင်ဝႃႈ ၵၢတ်ႇၵဝ်ႇၼႆႉ မၼ်းၵႅပ်ႈ ၼႆသေ ၸင်ႇၶၢႆႉၵႂႃႇႁဵတ်း ၵၢတ်ႇထႅင်ႈ ဢၼ် ၼိုင်ႈ ပဵၼ်ၵၢတ်ႇလူင်ဝဵင်းၵဵင်းတုင် ယၢမ်းလဵဝ်။ တႄႇၶၢႆႉၵၢတ်ႇတီႈၵဵင်းတုင် မိူဝ်ႈပီ 1936 ။ ၼင်ႇႁိုဝ်ထုင်းတေ ဢမ်ႇႁၢႆၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းမႃးၶၢႆတီႈၵၢတ်ႇၵဝ်ႇၶိုၼ်း ၼိုင်ႈပီ ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ။