ၻွၵ်ႊတိူဝ်ႊ ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း (ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၵေႃႉၵဝ်ႇ) မွၵ်ႇလၢတ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း ၼႂ်းပၢင်ပွႆးပီမႂ်ႇတႆး 2113 ၼီႈ တီႈဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ

Photo by – SHAN/ ၻွၵ်ႊတိူဝ်ႊ ၸၢႆးမွၵ်ႇၶမ်း (ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၵေႃႉၵဝ်ႇ) ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ဢုပ်ႇ(တၢၼ်ႈ)ၶႆႈ ၼႂ်းဝၼ်းပိုတ်ႇပၢင်ပွႆး ပီမႂ်ႇတႆး 2113 ၼီႈ တီႈလႃႈသဵဝ်ႈ

ပီႈပီႈၼွင်ႉၼွင်ႉ လုၵ်ႉတီႈၵႆ ပႆတီႈယၢဝ်း မႃးၶဝ်ႈပွႆးပီမႂ်ႇႁဝ်း ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ႁႂ်ႈလႆႈၵတ်းယဵၼ်တူဝ်၊ ၵတ်းယဵၼ်ၸႂ် ၵၼ်သေၵမ်း။

ပွႆးပီမႂ်ႇတႆးႁဝ်း တီႈလႃႈသဵဝ်ႈၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းမႃး မီး 20 ပီပၢႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ တႃႇတေႁဵတ်းပွႆးပီမႂ်ႇတႆးၼႆႉ မၼ်းယၢပ်ႇ ၼႅၼ်ႇ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈပၢႆးမိူင်း မိူဝ်ႈၶၢဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်မဵဝ်းၼိုင်ႈ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ႁဵတ်းငၢႆႈမႃး ၼႆႉၵေႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ပၢႆးမိူင်းၶႃႈ။ ဢၼ်ၶႃႈႁဝ်းၶဝ် လႆႈၶမ်ၸႂ် ၶမ်ၶေႃးမႃးႁိုင်ၼႃႇယဝ်ႉၵေႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈပၢႆးမိူင်းၼင်ႇၵဝ်ႇၶႃႈယဝ်ႉ။

ၸင်ႇဝႃႈ ပၢႆးမိူင်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလီၵေႃႈ ပဵၼ်မၼ်း၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸႃႉၵေႃႈပဵၼ်မၼ်း ဢၼ်လီမၼ်းတႄႉ မိူဝ်ႈလဵဝ် ႁဝ်းႁဵတ်း သင်ၵေႃႈ မၼ်းငၢႆႈမႃး ၵႂႃႇတႃႈပႆတၢင်း ၵႂႃႇလႂ်မႃးလႂ်ၵေႃႈ ငၢႆႈမႃး၊ ၶိူင်ႈၶူဝ်းယိပ်းတိုဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸၼ်ႉမၼ်းသုင် တိူဝ်းမႃး။ ဢၼ်ၸႃႉမၼ်းသမ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈပၢႆးမိူင်းသေလႄႈ ႁဝ်းတႅၵ်ႇၵၼ်၊ ယၢႆႈၵၼ်၊ ၸီႉၵၼ်၊ ၸင်းၵၼ် ဢမ်ႇၽွမ်ႉ ၵၼ်လႄႈ မၢင်ၽဝ်ႇပိူၼ်ႈပေႃးၶႂ်ႈသႄႉၼႄးလူလၢႆႁဝ်းၶႃႈမႃး။ ပေႃးၼၼ် ပၢႆးမိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈသင် လႃႇ ႁဝ်းၶႃႈမႃးတူၺ်းၶႃႈလူး။ ပေႃးႁဝ်းတူၺ်းထၢင်ႇဝႃႈ ပေႃးထိုင်ပွႆးလိူၵ်ႈတင်ႈမႃး ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်တႅၼ်းၽွင်းသေၶဝ်ႈ ယူႇ ၼႂ်းသၽႃး ၶိုၼ်ႈသၽႃး လူင်းသၽႃးၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်လူင်ပၢႆးမိူင်းယဝ်ႉၼႆ ႁဝ်းၶႃႈၶဝ် သုမ်းၶႃႈယဝ်ႉ၊ ႁဝ်းၵၢၼ်ႉ ပိူၼ်ႈ ယဝ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်။

ၵူၼ်းလူင်တႆးႁဝ်းၶဝ်ၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်တင်ႈပႃႇတီႇပၢႆးမိူင်းသေ ပွႆႇၵူၼ်းၽႂ် ၵူၼ်းမၼ်းၶဝ်ႈလိူၵ်ႈ တႅၼ်းၽွင်း ၽႂ်ပေႉ ၵေႃႈ လီယဝ်ႉ ႁဝ်းၸူမ်းၸွမ်းယူႇၶႃႈ။ ၵူၺ်းၼႃႇ ၵေႃႉပဵၼ်တႅၼ်းၽွင်း ၶဝ်ႈၼႂ်းသၽႃးၵႂႃႇၼၼ်ႉ မၼ်းသိုပ်ႇ ႁဵတ်းသင် ပၼ်ႁဝ်းသင်ၼႆ လွင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁူႉၶႃႈႁႃႉ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ပေႃးမီးပွႆးလိူၵ်ႈတင်ႈ ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ ၼိုင်ႈလႂ် ၵူၼ်းမိူင်း လႆႈၸႂ် သုၵ်ႉသၵ်ႉယုင်ႈယၢင်ႈၸွမ်းၼႅၼ်ႇ။ ၽႂ်ၵေႃႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းၽႂ်ပေႉသေလႄႈ မၢင်တီႈလႆႈမေႃးၵၼ် ၸီႉၼႃႈ တမ်တႃၵၼ် ပီႈဢၢႆႈလႄႈ ၼွင်ႉၸၢႆး ပူႇၼၢႆးလႄႈလုၵ်ႈၶူၺ်ၵေႃႈ ပေႃးဢမ်ႇၶႂ်ႈလၢတ်ႈတေႃႇၵၼ်လႆႈ။ မိူဝ်ႈပႆႇလိူၵ်ႈ တင်ႈတႄႉ ႁၵ်ႉ ႁွမ်ၵၼ် ဝၢႆးလိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ ၶႂ်ႈၸႃႉ ၶႂ်ႈၸင်းၵၼ်မႃး ၼႆႉပဵၼ်ဢၼ်လီၸႂ်လဵၵ်ႉၶေႃး ၶူမ်တႄႉ တႄႉဝႃႈဝႃႈ။

ပီႈၼွင်ႉမႃးပွႆးၶဝ်ၶႃႈ ႁဝ်းဢွၼ်ၵၼ်ဝႃႈ တႅၼ်းၽွင်း တႅၼ်းၽွင်း ၼႆၼႆႉ ပုၼ်ႈၽွၼ်းၶဝ်ၸဝ်ႈၼႂ်းသၽႃးၼႆႉ ပဵၼ် သင်ၼႆ ၸွင်ႇၶႂ်ႈႁူႉၵၼ်ၶႃႈႁိုဝ် ၸွမ်းၼင်ႇလၵ်းမိူင်းလူင်မိူဝ်ႈၼႆႉ ပုၼ်ႈၽွၼ်းလူင် တႅၼ်းၽွင်းၶဝ်ၸဝ်ႈ 664 ၵေႃႉၼႆႉ တေလႆႈတႅမ်ႈဢွၵ်ႇပိူင်ဢုပတေႇၼမ်ၼမ် (ပိူင်တႅၵ်ႈမၼ်း ပေႃးငိုၼ်းၶဝ်ႈသူ ၼိုင်ႈပီ 25 သႅၼ်ပျႃးၼႆႉ တေလႆႈသႂ်ႇ ၶွၼ်ႇ(အခွန်) ၵႃႈႁိုဝ်၊ ပေႃး 50 သႅၼ်တေလႆႈသႂ်ႇၵႃႈႁိုဝ်၊ 100 သႅၼ်တေလႆႈပၼ်ၵႃႈႁိုဝ် ၼႆႉပဵၼ်ဢုပတေႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈ ၶႃႈယဝ်ႉ။

ပေႃးႁဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လူင် ၸဝ်ႈၵၢၼ်လႄႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႆႉ တေလႆႈပၼ်ငိုၼ်းႁူဝ်လိူၼ် တီႈဢေႇဢေႇ မၼ်း ၵႃႈႁိုဝ်ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢုပတေႇဢၼ်ၼိုင်ႈ။

ပေႃးတင်ႈပႃႇတီႇပၢႆးမိူင်း တီႈဢေႇဢေႇမၼ်း တေလႆႈၶဝ်ႈလိူၵ်ႈလၢႆဢွင်ႈတီႈ ၼႆႉၵေႃႈပဵၼ်ဢုပတေႇဢၼ်ၼိုင်ႈ။ ဢု ပတေႇၼႆႉ မၼ်းၼမ်ၼႅၼ်ႇၼႃ။ ပုၼ်ႈၽွၼ်းလူင် တႅၼ်းၽွင်းၶဝ် ၶဝ်ႈယူႇၼႂ်းသၽႃး။ ဢမ်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈ ပေႃးပဵၼ် တႅၼ်း ၽွင်းၶဝ်ႈၼႂ်းသၽႃးယဝ်ႉၵေႃႈ ႁဵတ်းပၼ်လႆႈၵူႈမဵဝ်း ဢၼ်ႁဝ်းၶႂ်ႈလႆႈ ၶႂ်ႈပဵၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၼမ်ႉဝႃႇ၊ ၾႆးဝႃႇ၊ တၢင်း၊ ၶူဝ်၊ ႁူင်းႁဵၼ်း၊ ႁူင်းယႃ၊ ၵၢၼ်ႁႆႈၼႃး ဢၼ်ယၢပ်ႇၸႂ်ႁဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ် ၽႂ်ၼႆ ပဵၼ်ၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ(အစိုးရ) ၶႃႈ။ ပေႃးၼႆ ဢၼ်ႁဝ်းၶႂ်ႈလႆႈ ၶႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉ သမ်ႉႁဵတ်းႁိုဝ် ၸင်ႇပဵၼ်လႃႇ ၼႆ ဢၼ်ၼႆႉ တေၶႂ်ႈထၢမ်ၶႃႈၼႃ။ တႅၼ်းၽွင်းႁဝ်းၶဝ်ၸဝ်ႈ 1) လႆႈတၢင်ႇလိၵ်ႈသေယွၼ်း ၊ 2) လႆႈတၢင်ႇလၢတ်ႈသေ ယွၼ်း ယွၼ်းတီႈလႂ်လႃႇၼႆ ယွၼ်းၼႂ်းသၽႃး ယွၼ်းတီႈၽႂ် ယွၼ်းတီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။ ၵႂၢမ်းသိုဝ်ႈထွမ်ႇၸႃႉတႅၼ်း ၽွင်းႁဝ်းၶဝ်ၸဝ်ႈ လႆႈႁဵတ်းၵေႃႉယွၼ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသမ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉပၼ် ယွၼ်းတၢၼ်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈ ၶႂ်ႈလႆႈ ၸင်ႇလႆႈ ၶႃႈ ပၵ်းပိူင်မၼ်းမီးဝႆႉ ဢေးလူၵႃႈႁိုဝ် တေလႆႈၵႃႈၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းၼႆႉ ပေႃးၶႂ်ႈပဵၼ် ၵေႃႉႁဵတ်းလႆႈ ပၼ်လႆႈ တႄႉတႄႉၼႆ ႁဝ်းတေလႆႈပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈႁင်းႁဝ်းၶႃႈ ဢမ်ႇၼၼ် တေလႆႈပႃးၸွမ်း ၼႂ်းၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈပိူၼ်ႈ တႄႉၵေႃႈလီ ဢမ်ႇတႄႉၵေႃႈယဝ်ႉ ပိူင်မၼ်းတမ်းဝႆႉၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆ။

ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ ပႃႇတီႇပၢႆးမိူင်းၸုမ်းလႂ်ၵေႃႈ ၶႂ်ႈပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႅၼ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၶႂ်ႈပႃးၼႂ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႅၼ်ႇ ၵွပ်ႈ ဢႃႇၼႃႇ ဢမ်းၼၢတ်ႈ မီးတီႈလႂ်ၵေႃႈ သုၼ်ႇႁဵတ်းလႆႈ ပၼ်လႆႈမီးတီႈၼၼ်ႈ။ ဢၼ်ၼႆႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း ႁူႉပွင်ႇ ၵူႈၵေႃႉၶႃႈ။ လွင်ႈႁဝ်းၶေႉၶႅင်ႇတႅၼ်းၽွင်းၵၼ်ၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၵႂႃႇယဝ်ႉတီႈၼႂ်းသၽႃးၵူၺ်း မၼ်းတေလႆႈၶၢမ်ႈ ပူၼ်ႉ သၽႃးသေ ၽွတ်ႈႁႅၼ်းပဵၼ်လႆႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸင်ႇတေယဝ်ႉၶႃႈယဝ်ႉ။

ၵွပ်ႈၼႆ ပေႃးႁဝ်းၶႂ်ႈႁဵတ်းလႆႈ ပၼ်လႆႈ ၼႆၸိုင် လူဝ်ႇၶဝ်ႈယူႇၼႂ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ပေႃးႁဝ်းၶႂ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းၵေႃႉယွၼ်းၼႆ ၶဝ်ႈယူႇၼႂ်းသၽႃး လွင်ႈၼႆႉ ၶႃႈထၢင်ႇတႄႉ တေ တႅၵ်ႇလႅင်းၵၼ်ယူႇၶႃႈ။ ႁဝ်းတေပဵၼ်လႆႈသင်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းဢွၼ်ၵၼ်ထတ်းတူၺ်းၶႃႈလူး ပေႃးၼႆ ၼႂ်းသၽႃး မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ မီးတႅၼ်းၽွင်း 664 ၵေႃႉ ပေႃးၼိုင်ႈၶိုင်ႈၼႆ 332 ၵေႃႉ ပေႃးလေႃး(ပွင်း) ထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈၸိုင် မီး 333 ၵေႃႉ ႁဝ်းၸင်ႇတေၽွတ်ႈႁႅၼ်းလႆႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ပေႃးဝႃႈ ႁဝ်းပေႉ 333 ၵေႃႉၵေႃႈ ႁဝ်းပဵၼ်လႆႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈႁင်း ၵူၺ်းႁဝ်းၵေႃႈယဝ်ႉ ႁဝ်းမီးဢမ်းၼၢတ်ႈယဝ်ႉ၊ ႁဝ်းပဵၼ်ၵေႃႉႁဵတ်းလႆႈ ပၼ်လႆႈၶႃႈယဝ်ႉ ပေႃးပဵၼ်ၼၼ် ႁဝ်းၶိုၼ်းဝၢႆႇ တူၺ်းၶိုၼ်း ပွႆးလိူၵ်ႈတင်ႈ 2015 ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ပွႆးဢၼ်ႁဝ်းလႆႈၽိတ်းၵၼ်မႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉၶႃႈ တႅၼ်းၽွင်းၽႂ်မီး ၵႃႈႁိုဝ်ၼႆ ၼူၵ်ႉယုင်း 390 ၊ သၢင်ႇသီႈ 41 ၊ ရၶႅင်ႇ 22 ၊ တႆးႁဝ်း 15 ၵွပ်ႈၼႆ ပေႃးထိုင်မႃး ပွႆးလိူၵ်ႈတင်ႈ 2020 မႃးၼႆႉ တေပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ၽႂ်ဢမ်ႇႁူႉသေတႃႉၵေႃႈ ပေႃးတူၺ်း ဢဝ်လၵ်းမိူင်း 2008 ၼႆႉဝႃႈၼႆ ပုၼ်ႈတႃႇႁဝ်းတႄႉ ၶႂ်ႈၶဝ်ႈ ၵေႃႈလီ ဢမ်ႇၶဝ်ႈၵေႃႈယဝ်ႉ ၶေႃႈတွပ်ႇမၼ်းပေႃးဢွၵ်ႇဝႆႉ ယဝ်ႉ။ ႁဝ်းတေပဵၼ်လႆႈယူႇၶႃႈႁႃႉ 333 တီႈၼင်ႈ ဝူၼ်ႉ တူၺ်းၶႃႈလႄႈ ႁဝ်းဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈလႃးလႃးၶႃႈ။

ၵွပ်ႈၼႆ တႃႇႁဝ်းပဵၼ်လႆႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈႁင်းႁဝ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပႆႇဝႃႈၸၢတ်ႈၼႆႉၵွၼ်ႇ ထႅင်ႈ 10 ၸၢတ်ႈၵေႃႈ ႁဝ်းပႆႇ ပဵၼ် လႆႈၶႃႈ ၸင်ႇဝႃႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းၼႆႉ ၶႂ်ႈႁဵတ်းၵေႃႈလီ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁဵတ်းၵေႃႈယဝ်ႉ တိုၼ်းတေလႆႈလဵၼ်ႈပႃးၸွမ်း ပရိ ယႄႇ။ ပရိယႄႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းတေၵႂႃႇ ပႅတ်ႉ၊ ၶႃႈႁႅမ် ပိူၼ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းၼႆႉ ပိူၼ်ႈၵေႃႈ လဵၼ်ႈပရိ ယႄႇတေႃႇႁဝ်း ႁဝ်းၵေႃႈလူဝ်ႇလႆႈလဵၼ်ႈပရိယႄႇတေႃႇပိူၼ်ႈ ၼႆႉတႄႉ ပိူင်မၼ်းၶႃႈယဝ်ႉ။ ပေႃးၶႂ်ႈဢဝ် တေႃးသ၊ မေႃး ႁ၊ မႃႇၼႃႉ ဢွၼ်ႁူဝ်သေႁဵတ်းတႄႉ တေဢမ်ႇပဵၼ်သင်မႃးလႆႈ ဢမ်ႇလႆႈဢဝ်မၢၵ်ႇ ႁူဝ်ၸႂ်သေတႅပ်းတတ်းမဵဝ်း လဵဝ် ၵူၺ်း၊ ႁဝ်းတေလႆႈဢဝ် ဢွၵ်းဢေႃႁဝ်းတႅပ်းတတ်းသေႁဵတ်း ၸင်ႇပဵၼ်ၽွၼ်းလီတႃႇပုၼ်ႈၵူၼ်းတင်းၼမ်ၶႃႈ။ ပေႃး ႁဝ်းတူၺ်းဝႃႈ ၵူၼ်းၵေႃႉၼႆႉ ၵတ်ႉၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ် ၼႂ်းၸုမ်းႁဝ်းလႄႈ ဝႆႉပဵၼ်ၶဵၼ်ႁဝ်းၵူၺ်းၼႆ ပွင်ႇဝႃႈ ပၢႆးမိူင်း ပဵၼ်ဢီႈသင် ၵေႃႉၼၼ်ႉပႆႇႁူႉ။

ပီႈၼွင်ႉႁဝ်းတေၵႆႉၵႆႉယၢမ်ႈငိၼ်းယူႇၶႃႈ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ၵူၼ်းလဵၼ်ႈပၢႆးမိူင်း ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ (လုမ်ႈၾႃႉ) ၼႆႉ မီးၵႂၢမ်းဝႆႉ 2 ၶေႃႈ 1) မႅဝ်းလမ်ၵေႃႈလီ မႅဝ်းၽိူၵ်ႇၵေႃႈယဝ်ႉ ပေႃးမၼ်းမေႃၶူပ်းၼူၵေႃႈ ယဝ်ႉၶႃႈၼႃႇ။ 2) ၶႆႇၵႆႇ ၶႆႇပဵတ်းႁဝ်း ယႃႇဢဝ် သိမ်းဝႆႉတီႈလဵဝ် ပေႃးလူႉၵေႃႈ ယႃႇႁႂ်ႈလူႉတင်းမူတ်း ၵႂၢမ်း 2 ၶေႃႈၼႆႉ ဢဝ်ၶဝ်ႈၸႂ်သေ ၶိုၼ်းမိူဝ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၸၢမ်း တူၺ်းၶႃႈ။

ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း ၶႂ်ႈတိုၵ်းသူၼ်းတႄႉ ၸိူဝ်းလႆႈႁဵတ်းပူၼ်ႉမႃး မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈဢိတ်းဢိတ်း ၽိတ်းၼမ်ၼမ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ဝူဝ်းယဵပ်ႇႁၢႆ ၵႂၢႆးယဵပ်ႇၼႅၼ်ႈသေ ၶတ်းၸႂ်ႁႂ်ႈပဵၼ် ၶေႃႈလဵဝ်၊ သဵင်လဵဝ် ႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်ၽိတ်းဢိတ်းဢိတ်း မၢၼ်ႇၼမ် ၼမ် ၼၼ်ႉၵႂႃႇသေၵမ်း ပီႈၼွင်ႉတီႈၸမ် တီႈၵႆၶဝ်ၵေႃႈ မိူဝ်ႈမႃး ႁႂ်ႈသိူဝ်း မိူဝ်ႈမိူဝ်းႁႂ်ႈသႃႇ ႁႂ်ႈႁွတ်ႈၵႂႃႇ ဝၢၼ်ႈၽႂ်မိူင်း မၼ်း လီလီငၢမ်းငၢမ်း မိူဝ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် လွင်ႈပၢႆးမိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢီႈသင် ႁဝ်းတေႁဵတ်းႁိုဝ်လႆႈ တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈလႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈသေ ယွၼ်းၶွတ်ႇယွတ်ႈဝႆႉတီႈၼႆႈၶႃႈ။

မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ

ဢၢၼ်ႇယဝ်ႉႁူမ်ႈပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်တီႈၼႆႈ

promotion

SHAN Membership

฿ 19฿ 169 /mo
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ႁဵၼ်းဢဝ်ၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ၊ ရေႊတီႊဢူဝ်ႊ၊ ထႆႇႁၢင်ႈ၊ Blogger, Vlog ထႆႇဝီႊတီႊဢူဝ်ႊ တတ်းတေႃႇ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ပိုၼ်ၽႄႈ
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၵၢၼ်သိုဝ်ႇ
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်လႅၵ်ႈလၢႆႈပိုၼ်ႉႁူႉပၢႆးႁၼ် ဢၼ်ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၸတ်းႁဵတ်း
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းတွင်ႈထၢမ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး၊ ပၢႆးမွၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၶေႃႈ ဢၼ်ၶႂ်ႈႁူႉၶႂ်ႈငိၼ်း။
  • လႆႈႁပ်ႉဢၢၼ်ႇ ၶၢဝ်ႇၶိုၵ်ႉတွၼ်း ပိူင်ပဵၼ်ဝူင်ႈလႂ်ဝူင်ႈ ၼၼ်ႉ။

ၶၢဝ်ႇဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ

ၶၢဝ်ႇလိုၼ်းသုတ်း

ဝၼ်းၼၢင်းယိင်းလုမ်ႈၾႃႉ ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်တုၵ်းယွၼ်းပႃး “ယုၵ်ႉမုၼ်းၵၢၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇတႃႇဢွၵ်ႇသဵင်ပၼ်လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းယိင်းၸၢႆး”

မိူဝ်ႈၼႆႉ ဝၼ်းတီႈ 8/3/2025 ၸုမ်းတူင်ႉၼိုင်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းလႄႈလွင်ႈၼၢင်းယိင်းၼႂ်း မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် တင်း မိူင်းထႆး ႁူမ်ႈၵၼ် ၸတ်းႁဵတ်းဝၼ်းၼၢင်းယိင်းလုမ်ႈၾႃႉ တီႈၵဵင်းမႂ်ႇ ၸိုင်ႈထႆး ။ ဝၼ်းၼၢင်းယိင်းလုမ်ႈၾႃႉပီၼႆႉ ၸုမ်းသုၼ်ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်ႈလွင်ႈၼၢင်းယိင်းၸၼ်ႉၸွမ် ၵဵင်းမႂ်ႇ Department of women studies CMU ဢွၼ်ၸုမ်းၼႅင်ႈသၢၼ် ၸိူဝ်းတူင်ႉၼိုင်လွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈၼၢင်းယိင်းလၢႆလၢႆၸုမ်း ဢိၵ်ႇပႃးတင်းတူင်ႇဝူင်း ၼၢင်းယိင်း ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်...

ၶပ်းရူတ်ႉၶိူင်ႈလတ်းၼႃႈၵၼ်ၼႆသေ ၽူႈၸၢႆး 2 ၵေႃႉထုပ်ႉတီႈၵူၼ်းသူင်ႇတၢင်းၵိၼ် တီႈဝဵင်းၵဵင်းမႂ်ႇ

0
ဝၼ်းတီႈ 7/3/2026 ယၢမ်းၵၢင်ၼႂ် 10 မူင်း ၸၢႆးၼုမ်ႇၶပ်းရူတ်ႉၶိူင်ႈသူင်ႇတၢင်းၵိၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၺႃးၼႄးဝႃႈၶပ်းရူတ်ႉၶိူင်ႈပၢတ်ႇၼႃႈၼႆသေ ၸၢႆးၼုမ်ႇၶီႇရူတ်ႉၶိူင်ႈမႃးမိူၼ်ၵၼ် 2 ၵေႃႉလူင်းမႃးထုပ်ႉပေႃႉထိုင်တီႈၵူၼ်းသူင်ႇတၢင်းၵိၼ်လိုမ်းတူဝ်ႁိမ်းၶၢင်ႈတၢင်း တီႈတၢင်းၶွႆႈ ၾႆးၶဵဝ်လႅင်မႄႈႁႄႉ ၸႄႈဝဵင်းမိူင်း ၵဵင်းမႂ်ႇ။ ၽွင်းၽူႈၸၢႆး 2 ၵေႃႉထုပ်ႉပေႃႉၵူၼ်းသူင်ႇတၢင်းၵိၼ်ယူႇၼၼ်ႉ သမ်ႉမီးၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႉၼိုင်ႈ မႃးထၢႆႇႁၢင်ႈတူင်ႉဝီႊတီႊဢူဝ်ႊသေတၢင်ႇၶိုၼ်ႈတၢင်းၾဵတ်ႉသ်ပုၵ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၵေႃႉထုၵ်ႇပေႃႉထုပ်ႉၼၼ်ႉသေ ဢွၼ်ၵၼ်ၸႅင်ႈပလိၵ်ႈ။ ၶလိပ်ႉဝီႊတီႊဢူဝ်ႊၵေႃႈၽႄႈလၢမ်းၵႂႃႇတၢင်းဢွၼ်ႊလၢႆႊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းႁၼ်တင်းၼမ်တင်းလၢႆ။ ၸၢႆးၵေႃႉသူင်ႇတၢင်းၵိၼ်ၼၼ်ႉတႄႉမၢတ်ႇၸဵပ်းႁၢဝ်ႈႁႅင်းထိုင်တီႈလႆႈႁၢမ်သူင်ႇႁူင်းယႃ။ ထိုင်မႃးယၢမ်းၵၢင်ဝၼ်း 1 မူင်းၶိုင်ႈ ၵူၼ်းၸၢႆး...
Heng Kayong

တိုၵ်းသိုၵ်းၼႆႉပိူဝ်ႈတႃႇဢုပ်ႇၵၢၼ်မိူင်း၊ ​​ ၵူၺ်း – ပေႃးဢမ်ႇ​​ပေႉသိုၵ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈဢုပ်ႇ

“ ႁဝ်းတိုၵ်းသိုၵ်းၼႆႉ ပိူဝ်ႈတႃႇဢုပ်ႇၵုမ်ၵၢၼ်မိူင်းယဝ်ႉ၊ ပေႃးဢမ်ႇတိုၵ်း​​ပေႉၶဝ်​​ႁေ ၵႂႃႇဢုပ်ႇသမ်ႉ ၵမ်ႈၼမ်ၵႆႉ ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ယွၼ်ႉသုမ်းၵွတ်းၸင်ႇ ၵႂႃႇႁႃသွၼ်ႈတႂ်ႈၶဝ်ၼႆလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈသိုၵ်း​​ၵေႃႈလူဝ်ႇတိုၵ်း၊ ၵၢၼ်မိူင်း​​ၵေႃႈလူဝ်ႇၾိုၵ်းယဝ်ႉ ” ၼႆ ယၢမ်ႈငိၼ်းၸွမ်သိုၵ်းၵုၼ်ႇ​​မေႃႇ လၢတ်ႈၼႂ်းပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ယူႇ။  မိူဝ်ႈ 5/2/2026 ဝၼ်း မၼ်းၸဝ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ထၢမ်ဝႆႉတၢင်း​​ၼေႇပျီႇ​​တေႃႇယဝ်ႉ ၸွင်ႇၶႂ်ႈဢုပ်ႇၸွမ်း NUG ၼႆၼၼ်ႉ ​​တေတွင်း ၵၼ်ယူႇ။...

လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူၼ်းပၢႆႈၽေးသိုၵ်းၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ လူဝ်ႇတၢင်းၵမ်ႉၸွႆႈတၢင်းၵိၼ်ယႅမ်ႉႁၢဝ်ႈႁႅင်း

လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၸိူဝ်းလႆႈငိူင်ႉပၢႆႈၽေးသိုၵ်းယူႇဝႆႉၼႂ်းထိူၼ်ႇ ႁိမ်းဝၢၼ်ႈၼႃးႁီး ဢိူင်ႇၵိူၼ်ႇတူလူင် ၸႄႈဝဵင်းမွၵ်ႇမႆႇ ဢမ်ႇလႆႈၵိၼ်ၶဝ်ႈၼမ်ႉတၢင်းၵိၼ်လီ ၶၢတ်ႇဢႃႇႁႃႇရႃႉ လူဝ်ႇတၢင်း ၸွႆႈထႅမ်ဝႆႉႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၼႆယဝ်ႉ ။ ယွၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ တင်း ပျီႇတူႉၸိတ်ႉပဢူဝ်း PNO လႄႈ တပ်ႉသိုၵ်း PNLA ပဵၼ်ပၢင်တိုၵ်းယိုဝ်းၵၼ်တၢင်းဝၢၼ်ႈပၢင်မၢၵ်ႇၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ မွၵ်ႈ 5 ဝၢၼ်ႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းၼိုင်ႈႁဵင်ၵေႃႉပၢႆ လႆႈငိူင်ႉပၢႆႈၽေးသိုၵ်းယူႇ ၼႆယဝ်ႉ...

ၽူႈၼမ်းသိုၵ်းတႆးသွင်ၸုမ်း ႁူပ်ႉဢုပ်ႇၵၼ်ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵုၼ်ႁဵင်

ႁူဝ်လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် ပီ 2026 ၼႆႉ ၽူႈၼမ်းပႃႇတီႇမႂ်ႇသုင်ၸိုင်ႈတႆး၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (SSPP/SSA) လႄႈ ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ႁူပ်ႉထူပ်း ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် ၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းၵုၼ် ႁဵင်တီႈၼိုင်ႈ ပိူဝ်ႈတႃႇသၢင်ႈလွင်ႈမိုတ်ႈၵိုဝ်းယုမ်ႇယမ်ၸမ်ၸႂ်ၵၼ်မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် ဝၼ်းတီႈ 2 ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင် ၶွင်ႇသီႇဢဝ်ၶိုၼ်းၸိုင်ႈတႆး၊ တပ်ႉသိုၵ်းၸိုင်ႈတႆး (RCSS/SSA) ၸွမ်သိုၵ်းလူင်...