ဝၼ်းတီႈ 19/07/2026 ၼႆႉပဵၼ်ဝၼ်းၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ၶွပ်ႈတဵမ် 79 ပီ – ၸွမ်ၸိုင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ (သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းမိူင်း) ဢွၼ်ၼမ်းၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢၼ်မၼ်းတင်ႈဝႆႉၼၼ်ႉၵႂႃႇတၵ်ႉယမ် ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်း တီႈၵွင်းၽူႈႁတ်းႁၢၼ် ဢၼ်မီးတီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ။

မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇ ဢဝ်ၶူဝ်ႉမွၵ်ႇမွင်ၸႂ် ၵႂႃႇတမ်းဝၢင်းတီႈၵွင်းၽူႈႁတ်းႁၢၼ်။ ၸွမ်သိုၵ်းလူင် ယႄးဝိၼ်းဢူး ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၾၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄတပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၊ ဢူးၶိၼ်ႇယီႇ ႁူဝ်ပဝ်ႈသၽႃးၵူၼ်းမိူင်း၊ ဢူးဢွင်ႇလိၼ်းတူၺ်း ႁူဝ်ပဝ်ႈသၽႃးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလႄႈ ၼႃႇယၵ သၽႃးႁူမ်ႈတုမ် ဢိၵ်ႇၸိၵ်းၸွမ်ၾၢႆႇမၢႆမီႈၸိူဝ်းၼႆႉၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း။

ၼွၵ်ႈလိူဝ်ၼၼ်ႉ မီးၽူႈၼမ်းပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း 45 ပႃႇတီႇ(ဢၼ်တၢင်ႇမၢႆၾၢင်ဝႆႉတီႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈ) ၼၼ်ႉလႄႈတင်း တူဝ်တႅၼ်းလုမ်းတၢင် 28 ဢၼ် ၵေႃႈၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်တမ်းဝၢင်းၶူဝ်ႉမွၵ်ႇမွင်ၸႂ်ၸွမ်း။

မိူဝ်ႈၼႆႉပဵၼ်ဝၼ်းၽူႈႁတ်းႁၢၼ် ၼႆလႄႈ ၼႂ်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ တီႈဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈမၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢဝ်ႁႅင်းသိုၵ်းၵႂႃႇပႂ်ႉဢဝ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈဝႆႉ၊ တတ်းပႃးသႆၢၾူၼ်ႊ သၢႆဢိၼ်ႊထိူဝ်ႊၼႅတ်ႉဝႆႉ- ၵူၼ်းယူႇဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈလၢတ်ႈၼင်ႇၼႆ။

ၵွၼ်ႇပႆႇထိုင်ဝၼ်းၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းၼၼ်ႉမီးၶၢဝ်ႇလိုဝ်းဢွၵ်ႇမႃးဝႃႈ – တေမီးၵူၼ်းလမ်ႇလွင်ႈမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈဝၢင်းၶူဝ်ႉမွၵ်ႇၼႆသေတႃႉ ၻေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇဢၼ်ၺႃးတီႉၵုမ်းဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ၊ ၼွင်ႉၸၢႆးမၼ်းၼၢင်း ဢၼ်ပဵၼ် ဢူးဢွင်ႇသၢၼ်းဢူး ၼၼ်ႉၵေႃႈဢမ်ႇမႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ။

ၽွင်းပၢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢူးတၢၼ်းသူၺ်ႇ ၽွင်းငမ်းမိူင်းၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢႆးတီႉၵုမ်း ဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇဝႆႉယူႇသေတႃႉၵေႃႈပေႃးပဵၼ်ဝၼ်းၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ၼႆ မၼ်းၸၢႆးပၼ်ဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇဢွၵ်ႇမႃးတမ်းၶူဝ်ႉမွၵ်ႇမွင်ၸႂ် ၵူႈပီ။

ၵူၺ်းၵႃႈပီၼႆႉတႄႉ ၸွမ်ၸိၵ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇပၼ်ဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇ မႃးတမ်းၶူဝ်ႉမွၵ်ႇမွင်ၸႂ်။ တင်ႈတႄႇ သိုၵ်းယိုတ်းဢႃႇၼႃႇၸိုင်ႈမိူင်း ပီ 2021 ၼၼ်ႉသေ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတီႉၺွပ်းမၼ်းၼၢင်းဝႆႉတီႈလႂ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉ – တၢႆႁိုဝ်လိပ်းၶီး မီးၼႂ်းမိူင်းၵူၼ်းယူႇႁိုဝ်ၵေႃႈၽႂ်ဢမ်ႇလႆႈႁူႉၸွမ်း ၊ ယွၼ်ႉဝႃႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢမ်ႇပၼ်ၽႂ်ၵေႃႉလႂ်ႁူပ်ႉထူပ်းမၼ်းၼၢင်း။ ထိုင်တီႈလုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်းၼၢင်းလႄႈၵူၼ်းၼုမ်ႇတင်းလုမ်ႈၾႃႉ တူင်ႉၼိုင်တုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈဢဝ်တူဝ်ဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇဢွၵ်ႇမႃးၼႄ ဝႃႈမၼ်းၼၢင်းတိုၵ်ႉမီးသၢႆၸႂ်ယူႇ။

တီႈပၢင်ၵုမ်ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း မိူင်းဢႃႊသီႊယၼ်ႊ ဢၼ်ႁဵတ်းတီႈၵုင်းထဵပ်ႈမိူင်းထႆးၼၼ်ႉၵေႃႈ လၢႆလၢႆမိူင်း ပႃးၸဵမ်မိူင်းထႆးတုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈပွႆႇပၼ်ဢွင်ႇသၢၼ်းၸူႉၵျီႇဝႆးဝႆးၼႆယူႇ။

ၾၢႆႇၼိုင်ႈသိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ တင်ႈတႄႇလိူၼ်ၵျုၼ်ႊမႃးတေႃႇထိုင်ဝၼ်းတီႈ 14-15 ၵျူႊလၢႆႊၼႆႉ ဢဝ်ႁႅင်းသိုၵ်းသေ ၵႂႃႇႁႃပူတ်းယႃႉ ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈတွင်း ၸွမ်သိုၵ်းဢွင်ႇသၢၼ်း ယၢမ်းၵၢင်ၶမ်ႈၵၢင်ၶိုၼ်း ၽွင်းၵူၼ်းၼွၼ်းလပ်းယဵၼ် ၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼႂ်းဝဵင်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၼႂ်းမိူင်းမွၼ်း၊ တိူင်းတႃႈၵုင်ႈ၊ ပႃႇၵိူဝ်၊ တိူင်းၼမ်ႉၵဵဝ်၊ တိူင်းၸႄႈၵႅင်းလႄႈတိူင်းမၵူၺ်းၸိူဝ်းၼႆႉ။ ယႃႉယဝ်ႉၵႂႃႇ 8 ဢၼ်ယဝ်ႉဝႃႈၼႆ။

သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈမၼ်းၸၢႆးပႆႇယုၵ်ႉယွင်ႈတူဝ်ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီ 2024-2025 ၵေႃႈ မၼ်းသင်ႇႁႂ်ႈၵူၼ်းသိုၵ်းမၼ်းပူတ်းႁုၼ်ႇႁၢင်ႈဢွင်ႇသၢၼ်းဢၼ်ပၵ်းဝႆႉၼႂ်းဝဵင်း ၼႂ်းသူၼ်မွၵ်ႇ တီႈဝဵင်းလူင်တႃႈလိူဝ်ႇမၼ်းတလေး၊ ၼေႇပျီႇတေႃႇ ၊ တိူင်းၼမ်ႉၵဵဝ် လႄႈတိူင်းပႃႇၵိူဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ။

ယွၼ်ႉသင်လႄႈ မိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇသင်ႇယႃႉႁၢင်ႈၸွမ်သိုၵ်းဢွင်ႇသၢၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇသပ်းၸႅင်ႈၼေၸႅင်ႈလႅင်း။ ၵူၺ်းၵႃႈၵူၼ်းၼႂ်းပႃႇတီႇၼူၵ်ႉယုင်းတႄႉလၢတ်ႈတီႈသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇမၢၼ်ႈဝႃႈ – ဢၼ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယႃႉထွၼ်ပႅတ်ႈၼႆႉပဵၼ်ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈဢွင်ႇသၢၼ်း ဢၼ်ၽွင်းပၢၼ်ပႃႇတီႇ ၼူၵ်ႉယုင်း ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉတင်ႈဝႆႉလွၼ်ႉလွၼ်ႉ။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈတင်ႈၸႂ်ၶႂ်ႈယႃႉပိုၼ်း – ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁၼ်ဢၼ်ပႃႇတီႇ NLD သၢင်ႈဝႆႉလႄႈႁဵတ်းၵူၺ်း ဝႃႈၼႆ။

ၽွင်းမီးလွင်ႈသင်ႇယႃႉႁုၼ်ႈႁၢင်ႈၸွမ်သိုၵ်းဢွင်ႇသၢၼ်းယူႇဝဵင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉဝဵင်းၼိုင်ႈၼႆႉ ၾၢႆႇၼိုင်ႈမိၼ်းဢွင်ႇလၢႆႇၼႆႉ ႁဵတ်းၵႅင်ႈမႃးတမ်းၶူဝ်ႉမွၵ်ႇမွင်ၸႂ်တီႈၵွင်းၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ၸိူင်ႉၼႆ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းၸိူဝ်းဢမ်ႇၵမ်ႉထႅမ်ၸဝ်ႈဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းယိုတ်းမိူင်းၶဝ် ပဵၼ်လွင်ႈလၢတ်ႈထိုင်သႄႉသွမ်းလၢႆးႁဵတ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ။

မိူဝ်ႈပီ 1947 လိူၼ်ၵျူႊလၢႆႊ ဝၼ်းတီႈ 19 ၽွင်းၸွမ်သိုၵ်းဢွင်ႇသၢၼ်းလႄႈ ၽွင်းလူင်ၼႂ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸူဝ်ႈၶၢဝ်းမိူင်းမၢၼ်ႈတိုၵ်ႉၼင်ႈပၢင်ၵုမ်ၼႂ်းသၽႃးပူၵ်းပွင်ၸိုင်ႈမိူင်း(Constituent Assembly) ၵဵဝ်ႇတင်းလၵ်းပိူင်-ပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း။ ၽွင်းတိုၵ်ႉဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် လွင်ႈၶဵၼ်ႇ တႅမ်ႈပိူင်ငဝ်ႈပိုင်းမိူင်း(ရတ်ႉထထမ်းမၼုၼ်း- အခြေခံဥပဒေ- Constitution) ပိူဝ်ႈတႃႇ ၵေႃႇတင်ႈၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼၼ်ႉယူႇလႄႈလႆႈထုၵ်ႇတင်းၵူၼ်းၵၢၼ်မိူင်း ၸိူဝ်းႁၼ်ဝႃႈ တေသုမ်းပုၼ်ႈလႄႈၽွၼ်းပၢင်ႈတၢင်းၵၢၼ်မိူင်းၶဝ် ဝၢင်းၽႅၼ်ၶဝ်ႈမႃးယိုဝ်းတၢႆၼႂ်းသၽႃး။

ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်တင်း (9) ၵေႃႉၼႆႉမီး- ၽွင်းလူင်ၼႂ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸူဝ်ႈၶၢဝ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ (Interim Government of Burma) ဢၼ်ယူႇပႃႈတႂ်ႈႁေႃၶမ်းဢိင်ႊၵလိသျ်ႊ (8) ၵေႃႉ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ = ၵႅမ်ၽွင်းလူင်ၸိုင်ႈမိူင်း ပူဝ်ႇၶျူၵ်ႉဢွင်ႇသၢၼ်း(ၽွင်းလူင်ၽွင်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၸၢဝ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈ)၊ ၽွင်းလူင်ၾၢႆယေးငိုၼ်းလႄႈၶွၼ်ႇ တၶိၼ်ႇတိၼ်ႇမျႃႉ(ၸၢဝ်းမၢၼ်ႈ)၊ ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇ ပိုၼ်ႉတီႈသၼ်လွႆ ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်း ၸဝ်ႈၾႃႉ မိူင်းပွၼ်(ၸၢဝ်းတႆး)၊ ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇႁူင်း ၸၢၵ်ႈလႄႈႁႅင်းၵၢၼ် မၢၼ်းၽၶႅင်ႇ(ၸၢဝ်းယၢင်း)၊ ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇလႄႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တီးတူၵ်ႉဢူးၽၶျူဝ်ႇၸၢဝ်းမၢၼ်ႈ)၊ ၽွင်းလူင်းၾၢႆႇပၺ်ၺႃႇ ဢူးရႃႇၸၢတ်ႉ(ၸၢဝ်းမၢၼ်-ၵလႃး)၊ ၽွင်းလူင်ၾၢႆႇၵမ်ႉထႅမ်လႄႈၵႃႇၶၢႆ ဢူးၽဝိၼ်း(ၸၢဝ်းမၢၼ်ႈ- ပီႈဢၢႆႈပူဝ်ႇၶျူၵ်ႉဢွင်ႇ သၢၼ်း)၊ ၽူႈၼမ်းၼႂ်းလူင် ႁွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇတၢင်းလႄႈတေႃႇသူင်ႇ ဢူးဢူင်းမွင်ႇ(ၸၢဝ်းမၢၼ်ႈ)၊ ႁူမ်ႈတင်း သိုၵ်းႁၢၼ် ၵူဝ်ႇထူၺ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းဢဝ်ႁူမ်ႈလူမ်ႈၽွင်းလူင်ဢူးရႃႇၸၢတ်ႉ ။

ၵွပ်ႈၼႆ ဝၼ်းတီႈ 19 ၵျူႊလၢႆႊၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်ဝၼ်းၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မျႅၼ်ႇမႃႇ။ ဢၼ်ႁူႉ ၸၵ်းၵၼ်ၼႂ်းၼၢမ်း- ဝၼ်းဢႃႇၸႃႇၼီႇ၊ Heroic person’s day (Martyr day)။

ၼႂ်း 9 ၵေႃႉၼၼ်ႉ တႃႇ 7 ၵေႃႉတႄႉ တၢႆထင်တီႈ တီႈၺႃးယိုဝ်းၼၼ်ႉၵမ်းလဵဝ်၊ ၸွမ်သိုၵ်းဢွင်ႇသၢၼ်းလႄႈ ၸဝ်ႈၾႃႉလူင်မိူင်းပွၼ်ၸဝ်ႈၸၢမ်ႇထုၼ်းတႄႉ မႃးတၢႆတီႈႁူင်းယႃ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 20/7/1947 ၼႂ်းလိၵ်ႈလၢႆးတႄႉပႃးဝႆႉၼင်ႇၼႆ။