ဝၼ်းဝိသႃၶပူးၸႃးၼႆႉ ၽူႈႁူႉသၢႆတၢင်းပုတ်ႉထၶဝ်ၼပ်ႉဝႃႈ- ပဵၼ်ဝၼ်းၵိူတ်ႇ၊ ဝၼ်းႁူပ်ႉလႆႈၺၢၼ်ႇသပ် ပၺ်ၺုတ လႄႈဝၼ်းဢဝ်ပရိၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ ပုၼ်ႈတႃႇၶမ်းၸဝ်ႈပုတ်ႉထၵေႃးတမ- ၼႆၵၼ်။ တင်းသၢမ် ဝၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းလိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်းၼင်ႇၵၼ်၊ ဝၼ်းၵိူတ်ႇလဵင်ႉ တင်းဝၼ်းႁူပ်ႉလႆႈၺၢၼ်ႇသႅင်(ဝၼ်း လႆႈၸိုဝ်ႈ- ပုတ်ႉထ) ႁၢင်ႇယၢၼ်ၵၼ် 35 ပီႊမိူင်း လႄႈဝၼ်းလႆႈၸိုဝ်ႈပုတ်ႉထ တင်းဝၼ်းဢဝ်ပရိၼိပ်ႉ ပၢၼ်ႇ(ဝၼ်းတၢႆ) ႁၢင်ႇယၢၼ်ၵၼ် 45 ပီႊမိူင်း။ ၼပ်ႉတင်ႈဝၼ်းၵိူတ်ႇၸဝ်ႈမႃး ႁိုင်လႆႈ 2649 ထႆး(2650 တႆး)ပီႊမိူင်း၊ ၼပ်ႉတင်ႈဝၼ်းလႆႈၸိုဝ်ႈပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ႁိုင်လႆႈ 2614 ထႆး(2615 တႆး)သေ ၼပ်ႉတင်ႈဝၼ်း ဢဝ်ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇႁိုင်  2569 ထႆး (2570 တႆး) ယဝ်ႉၼႂ်းပီႈၶရိသ်ႉထ် 2026 ၼႆႉ။

ၼပ်ႉၸွမ်းလၵ်းၼီႈပီႊတႆးဝႃႈၸိုင်- ၶမ်းၸဝ်ႈပုတ်ႉထ ၵိူတ်ႇဝၼ်းလိူၼ် (6) မႂ်ႇ 15 ၶမ်ႈ ၼႂ်းလၵ်းၼီႈပိုၵ်း သဵတ်း(တႆးတႂ်ႈႁွင်ႉ- ပိုၵ်းမဵတ်ႉ)၊ ပီႊမႃ (ထႆးႁွင်ႉၸွမ်းၶမဵၼ်ဝႃႈ- ပီႊၸေႃး) မွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းပီႊၶရိသ်ႉထ်  623 (BC) မႅၼ်ႈသၵ်ႉရၢၸ်ႈဢၺ်ၸၼ ပီႊမိူင်းဢိၼ်ႊတိယၵဝ်ႇ 68 ၼီႊ ။ ၶမ်းၸဝ်ႈႁူပ်ႉလႆႈၺၢၼ်ႇသႅင် သပ်ပၺ်ၺူ မိူဝ်ႈဝၼ်းလိူၼ် (6) မႂ်ႇ 15 ၶမ်ႈ ၼႂ်းလၵ်းၼီႈၵႃႇႁၢဝ်ႉ၊ ပီႊၵႆႇ (ထႆးႁွင်ႉၸွမ်းၶမဵၼ်ဝႃႈ- ပီႊရၵႃႈ) မွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းပီႊၶရိသ်ႉထ် 588 (BC) မႅၼ်ႈသၵ်ႉရၢၸ်ႈဢၺ်ၸၼ ပီႊမိူင်းဢိၼ်ႊတိယၵဝ်ႇ 103 ၼီႊ။ ၶမ်းၸဝ်ႈဢဝ်ပရိၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ မိူဝ်ႈဝၼ်းလိူၼ် (6) မႂ်ႇ 15 ၶမ်ႈ ၼႂ်းလၵ်းၼီႈပိုၵ်းသိင၊ ပီႊမႃႉ (ထႆးႁွင်ႉၸွမ်း ၶမဵၼ်ဝႃႈ- ပီႊမမျေႈ) မွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းပီႊၶရိသ်ႉထ် 543 (BC) မႅၼ်ႈသၵ်ႉရၢၸ်ႈဢၺ်ၸၼ ပီႊမိူင်း ဢိၼ်ႊတိယၵဝ်ႇ 148 ၼီႊ- ၸိူင်ႉၼႆ။

ဝၼ်းဝိသႃၶပူၸႃ(ဝၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ပူႇၸေႃႇၵုၼ်းမုၺ်ၶမ်းၸဝ်ႈပုတ်ႉထ ၼႂ်းလိူၼ် 6 ဝိသႃၶ မူၼ်းတဵမ် လူင်ႇ)ၼႆႉ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထၼိၵၢယ်ထေရဝႃတႁဝ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်ယုၵ်ႉယွင်ႈၵုၼ်းမုၺ်ၶမ်းၸဝ်ႈပုတ်ႉထၵၼ် လူၺ်ႈၵၢၼ်တႃၼ သီလ ၽႃဝၼႃ ၼႂ်းလိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်းမႃးၵူႊၶူပ်ႇပဵၼ်ပီႊသေတႃႉ မႃးၼႂ်းပီႊ 2026 ၼႆႉ ၵွပ်ႈပဵၼ်ပီႊလူင်(ပီႊဝႃႇထၢပ်ႈ)လႄႈ မိူင်းထႆးလႆႈၶၢႆႉမႃးႁဵတ်းၼႂ်းလိူၼ်ၸဵတ်း(ၸဵတ်ႉထ) မူၼ်းတဵမ်လူင်ႇ လႄႈ ပီႊၼႆႉမႃးမႅၼ်ႈဝၼ်းဢႃးတိၸ်ႉထိ 31 လိူၼ်မေႊယ်။ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထမိူင်းထႆး ႁူမ်ႈတင်းၸၢဝ်းတႆး ၸိူဝ်းယူႇသဝ်းမိူင်းထႆး ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်းလီ ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်တႃၼ သီလ ၽႃဝၼႃ လႄႈလိုဝ်ႈ သဝ်းၵၢၼ်ငၢၼ်းဢဝ်မုၺ်ႁႂ်ႈၵျႃႉမိူင်းၽီ ႁႂ်ႈလီမိူင်းၵူၼ်းၼႆၵၼ်ၵူႊတီႈ။

ဝၼ်းလိူၼ်ႁူၵ်းမူၼ်းၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်မဵတ်ႇမၢႆပၼ်သတိႁဝ်းၵူၼ်းၽီႁူႉဝႃႈ- ၵူၼ်းၽီတင်းလူင်ၼႆႉ မၼ်းယူႇ ၼႂ်းလၵ်းပိူင်သၽႃႇဝ ၵိူတ်ႇ ယူႇ တၢႆ (မီး ႁၼ် ႁၢႆ) ၸိူင်ႉၼႆယူႇမိူၼ်ၵၼ်ၵူႊၵေႃႉ ႁူမ်ႈတင်းသတ်းတိ ရၸ်ႉသၢၼ်ႇ လႄႈမႅင်းၵူႊၸိူဝ်ႉၽၼ်းထ်။ ယၵ်ႉတူၺ်းရုပ်ႈ-ၼၢမ်ႇႁႂ်ႈလိုၵ်ႉထႅင်ႈၸိုင် တေလႆႈၼပ်ႉပႃး တူၼ်ႈမႆႉ တူၼ်ႈမွၵ်ႇ တူၼ်ႈယိူဝ်ႈ တူၼ်ႈယႃႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၵိူတ်ႇ ယူႇ တၢႆ လွၼ်ႉလွၼ်ႉၼႆယူႇ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵၢၼ် ၵိူတ်ႇ ၵၢၼ်ယူႇ ၵၢၼ်တၢႆ (ၵိူတ်ႇ ယူႇ တၢႆ ၊ မီး ႁၼ် ႁၢႆ) ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၸွမ်းလၵ်းပိူင် မိူၼ်ဝူင်းလေႃႉပၼ်ႇယူႇ တႃႇသေႇလႄႈ မၼ်းပဵၼ်သိင်ႇသၽႃႇဝဢၼ် ဢမ်ႇမၼ်ႈဢမ်ႇတဵင်ႈ ဢမ်ႇယူႇတီႈၵဝ်ႇ ၽႂ်သင်ႇႁႂ်ႈပဵၼ် ဢမ်ႇလႆႈ (ဢၼိၸ်ႉၸ တုၵ်ႉၶ ဢၼတ်ႉတ)မိူၼ်မိူၼ်ၵၼ်ၸိူင်ႉၼႆ။

လၵ်းပိူင်သၽႃႇဝ ၵိူတ်ႇ ယူႇ တၢႆ ၼႆႉ ၼႂ်းသႃႇသၼႃႇပုတ်ႉထႁဝ်း ႁူႉၸၵ်းၵၼ်ဝႃႈ- သံႇသရႃႇ- ၼႆ။ သံႇသ ရႃႇ ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းဝူင်းလေႃႉရုပ်ႈ- ၼၢမ်ႇ(ၶၼ်ႇထႃႇ- တူဝ်ၸႂ်)လႄႈ ပေႃးၸိူဝ်းႁဝ်းတင်ႈသတိ ႁႂ်ႈမၼ်ႈတဵင်ႈသေ ယူႇၸွမ်း သီလ သမႃထိ ပၺ်ၺႃ ဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းသၢႆၵၢင်ၵႂႃႇၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈၼႆ ၸႂ်လေႃးၽ ၸႂ်တေႃးသ လႄႈၸႂ်မေႃးႁၸိူဝ်းႁဝ်း တေလူတ်းယွမ်း။ ပေႃးၸႂ်သၢမ်သဵၼ်ႈၼၼ်ႉဢူၼ်ႈမၢင် လူတ်းယွမ်း ၸၢင်ႁၢႆၵေႃႈ တၢင်းတုၵ်ႉၶပၢႆးၸႂ်ၸိူဝ်းႁဝ်း တေၸၢင်ႁၢႆမွတ်ႇယဵၼ်။ ၼႆႉယဝ်ႉ တၢင်းဢၢၼ်း သုင်သုတ်းဢၼ်ၸိူဝ်းႁဝ်းၸၢဝ်းပုတ်ႉထၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်လႄႈ ႀူးဝၢၼ်းတုၵ်းယွၼ်းႁႂ်ႈလႆႈ ႁႂ်ႈႁူပ်ႉႁၼ်ၵၼ် ယူႇတႃႇသေႇ(ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ)ၼၼ်ႉ။ ပႄႉလႆႈငၢႆႈ ႁူပ်ႉႁၼ်ငၢႆႈလႃႇ ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ ၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈတေၶႂ်ႈထၢမ်။ ငၢႆႈဢိူဝ်ႈ ၶမ်းၸဝ်ႈပုတ်ႉထႁေႃးဝႆႉ ၼႄတၢင်းဝႆႉငၢႆႈငၢႆႈၵွႆးလူး၊ ၸႂ်လေႃးၽ ၸႂ်တေႃးသ ၸႂ်မေႃးႁ ၸၢင်ႁၢႆ မွတ်ႇယဵၼ်မိူဝ်ႈလႂ် လႆႈၼိပ်ႉပၢၼ်ႇမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ၊ ၼီဝရၼတြႃး 5 ယိူင်ႈ ၸၢင်ႁၢႆမွတ်ႇယဵၼ်တီႈလႂ် တီႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇတီႈၼၼ်ႈ။ ၸႂ်ၸပ်းပႅၼ်းၶၼ်ႇထႃႇတင်း 5 ၸၢင်ႁၢႆမွတ်ႇယဵၼ်ယၢမ်းလႂ် ႁွတ်ႈၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ ယၢမ်းၼၼ်ႉၼႆယိုင် ၶမ်းၸဝ်ႈႁေႃးသွၼ်။ ၵူၼ်းႁွတ်ႈၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ၵွပ်ႈယူႇၸွမ်းမၵ်ႉၵင်ႇၵ(မၢၵ်ႈ ၵၢင်ႇတြႃး 8 ယိူင်ႈ) ပႆၸွမ်းတၢင်းသၢႆၵၢင်ၽဵၼ်ႈၽဵၼ်လႄႈ လေႃးၵထမ်ႇတြႃး တင်းၾၢႆႇလီ လႄႈၾၢႆႇၸႃႉ ဢမ်ႇမႃးၵဝ်းၸႂ်ၶဝ်ႁႂ်ႈသုၵ်ႉသၵ်ႉလႆႈ(ၽဝၶုၼ်ပိမ်ပိသႃရ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းမိူင်းမၵထ ပဵၼ်သၵ်ႈသေႇ)။ ၵမ် (ၵၢမ်ႇတြႃး) ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်လီ ၵၢၼ်ႁၢႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇမႃး(ၸွမ်း)ယုင်ႈၵဝ်းၸႂ်ၶဝ်လႆႈၸိူင်ႉၼႆ(ၽဝ ၸဝ်ႈထေႇရ်ဢင်ၵုလိမႃလ ပဵၼ်သၵ်ႈသေႇ)။

ၸင်ႇဝႃႈ ဝၼ်းဝိသႃၶပူးၸႃးၼႆႉ ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်ၸၢဝ်းပုတ်ႉထႁဝ်းတူဝ်ႈလူၵ်ႈလေႃးၵ ဢမ်ႇဝႃႈၼိၵၢယ် ထေရဝႃတ ၼိၵၢယ်မႁႃယႃၼ ၼိၵၢယ်ၸျၢၼ်ႊ(ၸဵၼ်ႊ) လႄႈၼိၵၢယ်ဝၸ်ႉၸရ ဢွၼ်ၵၼ်ၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ ၵုၼ်းမုၺ်ၶမ်းၸဝ်ႈပုတ်ႉထသေ ႁဵတ်းပွႆးပူႇၸေႃႇမူးၸႃးလူၺ်ႈ ၵၢၼ်တႃႇၼ ၵၢၼ်သီႇလ လႄႈၵၢၼ် ၽႃႇဝၼႃႇ ဢဝ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ငၢၼ်းပုတ်ႉထပူးၸႃးၵၼ်သိုပ်ႇမႃးတေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ။ မုၵ်ႉၸုမ်းလူင်ၸၢတ်ႈ ၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ(UNO) မၵ်းမၼ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းငမ်းယဵၼ် တႃႇၵူၼ်းတၢင်းၼမ် ဢၼ်ၶမ်းၸဝ်ပုတ်ႉထ ႁေႃး ၼႄဝႆႉၸဵမ်မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး 2615 ပီႊမိူင်းၼၼ်ႉသေ ႁူမ်ႈၵၼ်မၵ်ႉမၼ်ႊၽွလ်းၵၢၼ်ၶမ်းၸဝ်ႈလႄႈ ဢဝ်ပဵၼ် ဝၼ်းလိုဝ်ႈၵၢၼ် လုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းလုမ်ႈၾႃႉမႃးၵူႊပီႊပီႊလူၺ်ႈမီးတင်းမိူင်းၸၢဝ်းၶရိသ်ႉထ် မိူင်း ၸၢဝ်းဢိသ်ႉလၢမ်းလႄႈမိူင်းၸၢဝ်းႁိၼ်ႊတူႊ ႁူမ်ႈတင်းမိူင်းၶွမ်ႊမိဝ်ႊၼိသ်ႉထ် လၢႆလၢႆမိူင်းႁူမ်ႈၵမ်ႉထႅမ် ၸွမ်းၼၼ်ႉယူႇ(တေပဵၼ် 15/12/1999 ပေႃးၽူႈတႅမ်ႈဢမ်ႇတွင်းၽိတ်း)။

ၵၢၼ်ယုၵ်ႉယွင်ႈၵုၼ်းမုၺ်ၶမ်းၸဝ်ႈပုတ်ႉထ လူၺ်ႈဝၼ်းဝိသႃၶပူးၸႃးၼႆႉ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထမိူင်းသိင်ႁုလ် (ၵုၼ်သရီလင်းၵႃ)ၶဝ် တႄႇႁဵတ်းမႃးဢွၼ်တၢင်းသေ ၸၢဝ်းပုတ်ႉထၵူႊမိူင်းမိူင်း လႆႈယိူင်ႈႁဵတ်းၸွမ်းမႃးၵူႊ ၾႃႉၵူႊၾူၼ်ၵၼ်တေႃႇထိုင်ပၢၼ်ႁဝ်းၼႆယူႇ။ (ၸၢဝ်းပုတ်ႉထၵူႊမိူင်းမိူင်း တႄႇႁဵတ်းမႃးဝၼ်းဝိသႃၶပူးၸႃး ၼႂ်းပီႊ 1956 မိူဝ်ႈပီႊပုတ်ႉထသႃႇသၼႃႇလႆႈ 2500 ပီႊမိူင်း၊ ၽွင်းၼၼ်ႉႁွင်ႉဝႃႈ-ဝၼ်းသမ်ႇပုတ်ႉထၸ ယၼ်ႇတီႇၼႆယူႇ)။ ဝၢႆးသေၶမ်းၸဝ်ႈသိတ်ႉတတ်ႉထၵေႃးတမ လႆႈၸိုဝ်ႈပဵၼ် ၶမ်းၸဝ်ႈပုတ်ႉထၵေႃးတမ ယဝ်ႉ မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ 18 လိူၼ်မေႊယ် ဢွၼ်တၢင်းပီႊၶရိသ်ႉထ် 588 ပီႊမိူင်းၼၼ်ႉ ၶမ်းၸဝ်ႈဢဝ်ၸႂ် မဵတ်ႉတႃႇ ၵရုၼႃႇ မုတိတႃႇ လႄႈဢုပဵၵ်ႉၶႃႇပဵၼ်ပိုၼ်ႉထၢၼ်သေ ဢဝ်ထမ်းသီႇလ သမႃႇထိ ပၺ်ႇၺႃႇ ဢၼ်ပဵၼ်ထမ်ႇမတြႃးတၢင်းသၢႆၵၢင် ဢွၵ်ႇလႄႇလၢဝ်းသင်ႇသွၼ်ၵူၼ်းၽီလၢႆလၢႆပိုၼ်ႉတီႈ ပိူဝ်ႈတႃႇၽွလ်း လီ ပိူဝ်ႈတႃႇတၢင်းသုၶသိူဝ်းယဵၼ် ပိူဝ်ႈတႃႇၵမ်ႉၸွႆႈၽဝ- တင်းလုမ်ႈၾႃႉလႄႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 45 ပီႊမိူင်း (ဢႃယု 35 – 80 ပီႊၵူၼ်း) လႆႈလၢတ်ႈဝႆႉထွႆႈၵႂၢမ်းတြႃးၼမ်ထိုင် 25 လၢၼ်ႉထွႆႈၵႂၢမ်း၊ ဝၢႆးလင်မႃး ၽူႈႁူႉ ပၼ်ႇတိတၶဝ် လႆႈတႅမ်ႈပဵၼ်လိၵ်ႈလၢႆး ပိူဝ်ႈတႃႇပႂ်ႉပႃးလႄႈၽႄႈတိူၼ်း မီးၼမ်ထိုင် 45 ပပ်ႉၸေႈသႃ (သၢႆႊတ်ဢေႊၾူဝ်ႊရ်)ၼႆယူႇ။ = (ဢဝ်ၸွမ်းထိမ်ႊၶူၼ်ႉၶႂႃႉပုတ်ႉထဝၸၼ မိူင်းထႆး ၵူတ်ႇထတ်းၶူၼ်ႉ ၶႂႃႉလႄႈလၢတ်ႈၼႄဝႆႉ လူၺ်ႈၵၢၼ်ၼပ်ႉသွၼ်ႇတၢင်းၶွမ်ႊၽိဝ်ႊထိူဝ်ႊရ် 2023 – 2026)။

ၵႂၢမ်းသင်ႇသွၼ်ၶမ်းၸဝ်ႈပုတ်ႉထ ဢၼ်မီးထွႆႈၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ၼမ်ထိုင် 25 လၢၼ်ႉၶေႃႈ၊ တႅမ်ႈသႂ်ႇဝႆႉၼႂ်းပပ်ႉ မီးၼမ်ထိုင် 45 ပပ်ႉ(သၢႆႊတ်ဢေႊၾူဝ်ႊရ်)ၼႆႉ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶမ်းၸဝ်ႈပုတ်ႉထၼၼ်ႉ ႁွင်ႉထမ်ႇမဝိၼယ ၸဝ်ႈ(BC 588 – 543)။ ဝၢႆးမႃးႁွင်ႉၼိၵႃႇယထမ်ႇမ 5 ဢၼ် ဢမ်ႇၼၼ် ၼိၵၢယ်ထမ်းႁႃႈဢၼ်(မွၵ်ႈ BC 543 – 443)ၼႆသေ ထိုင်မႃးပၢၼ်လိုၼ်းလင် (BC 273 – 232) ႁွင်ႉဝႃႈတိပိတၵထမ်း(ထမ်းပိတၵၢတ်ႈ 3 ၵွင်) ၼႆမိူၼ်ႁူႉၵၼ်ၼၼ်ႉယူႇ။ ပေႃးမႃးႁုပ်ႈယဝ်ႉ တႃႇႁဵတ်းၸွမ်းငၢႆႈလႄႈ လႆႈၽွၼ်းလီတဵမ်ဝႂ်ၼၼ်ႉ မီး 3 ၶေႃႈ ၵူၺ်း။ ၼိုင်ႈ ဝႄႈၵၢၼ်ႁၢႆႉ သွင် ႁဵတ်းၵၢၼ်လီ သၢမ် သုၵ်ႈသီႁူဝ်ၸႂ်ႁႂ်ႈၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈ (ဝႄႈႁၢႆႉႁဵတ်းလီ သုၵ်ႈသီႁူဝ်ၸႂ်ႁႂ်ႈၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈ ၼႆႉပုတ်ႉထယိုၼ်ႈသွၼ်ဝႆႉ) ၸိူင်ႉၼႆ။ ဝႄႈႁၢႆႉ ႁဵတ်းလီ ပဵၼ်သီႇလ၊ သုၵ်ႈသီႁူဝ်ၸႂ်ႁႂ်ႈၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈ ပဵၼ်သမႃႇထိ၊ ပေႃးသီႇလ သမႃႇထိ မႃးႁူမ်ႈၵၼ်လူၺ်ႈသတိယဝ်ႉ ပဵၼ် ပၺ်ႇၺႃႇ(ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ)ယဝ်ႉ။ ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ ပဵၼ်ထမ်ႇမတြႃး၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတီႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈမိူင်း လႄႈဢမ်ႇၸႂ်ႈရုပ်ႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၼၢမ်ႇ(ဢမ်ႇမီးတူဝ် ဢမ်ႇမီးၸႂ်)ၸိူင်ႉၼင်ႇၸိူဝ်းႁဝ်းဝူၼ်ႉၼိုၵ်ႉ လႄႈလူင်ထၢင်ႇၵၼ်ၼႂ်းၸႂ်။ ၽူႈၵူၼ်းလႂ်ဢမ်ႇဝႃႈ ပေႃးလေႃးၽ တေႃးသ မေႃးႁ ၸၢင်ႁၢႆမွတ်ႇယဵၼ်(ၶၢတ်ႇႁွႆး)ၵေႃႈ ၸႂ်ၽူႈၵူၼ်းၵေႃႉ ၼၼ်ႉပဵၼ်ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇယဝ်ႉ၊ လႆႈၼိပ်ႉပၢၼ်ႇယဝ်ႉ၊ ၵၢမ်ႇၵဝ်ႇ ၵၢမ်ႇမႂ်ႇ ဢမ်ႇမႃး(ၸွမ်း)ႁဵတ်းသင်တီႈမၼ်း လႆႈယဝ်ႉ။ ၼႆႉပဵၼ်ၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ ဢၼ်ၶမ်းၸဝ်ႈပုတ်ႉထ ႁေႃးသွၼ်ဝႆႉ လႄႈ ႁိုင်မႃးလႆႈ 2615 ပီႊမိူင်း ၼႂ်းပီႊ 2026 ၼႆႉယဝ်ႉၼႆယူႇ။ ၼႆႉ ပဵၼ်ၵုၼ်းမုၼ်ဝၼ်းပုတ်ႉထၸဝ်ႈ ႁူမ်ႇငမ်းထိုင်ဝၼ်းဝိသႃႇၶပူးၸႃး ဢၼ်ၸိူဝ်းႁဝ်းယုၵ်ႉယွင်ႈဢဝ်မုၺ်ၵၼ်ယူႇၼႂ်းဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉၼႆယူႇ။ ။

ၶွင်ၾၢၵ်ႇဝၼ်းဝိသႃႇၶပူးၸႃး ၼႂ်းပီႊ2026 ၼႆႉ –

“ ဝႄႈႁၢႆႉႁဵတ်းလီ သုၵ်ႈသီႁူဝ်ၸႂ်ႁႂ်ႈၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈ ၼႆႉပုတ်ႉထယိုၼ်ႈသွၼ်ဝႆႉ ”

ထမ်မပတ၊ ပုတ်ႉထဝၵ်ႉ၊ ၵႃထႃ (183)