ဝၢင်းထၢၼ်ၽႅၼ်သၢင်ႈၸၢတ်ႈ လူၺ်ႈၵၢၼ်ယူၵ်ႉမုၼ်းၾိုၼ်ႉၽူးၸၢတ်ႈ ႁႂ်ႈၵႅၼ်ႇၶႅင်ႁႅင်းၵိုမ်းယိုတ်းယၼ်ၸုၵ်းမၼ်ႈ ယိုတ်ႈႁူဝ်ၶိုတ်းတၼ်းလူၵ်ႈလႄႈယူၵ်ႉၸၼ်ႉသၢင်ႈၵွင်ႉႁႅၼ်ႇၼဵပ်ႉငႃးတပ်ႉသိုၵ်းႁႂ်ႈၵႅၼ်ႇၶႅင် သၢင်ႈပိူၵ်ႇႁေႃႇႁူမ်ႈႁႄႉ ၵင်ႈၼႃၼႅၼ်ႈမၼ်ႈၵိုမ်း ႁူမ်ႇတူဝ်ႈပတ်းပိုၼ်ႉၵုမ်းၵၢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈပႃးတင်းသဵင်ႈလႄႈၵိုင်ႇငၢမ်ႇတင်းလွင်ႈပဵၼ်ယူႇ ယၢမ်းလဵဝ် ၸွမ်းငဝ်းလၢႆးလူၵ်ႈ ဢမ်ႇဝႃႈၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ၵၢၼ်မိူင်း ၵၢၼ်သိုၵ်း ၼမ်ႉၵတ်ႉ လႄႈၵၢၼ်ႁၵ်ႉသႃပႂ်ႉပႃး ၽႃ သႃ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ၶူဝ်းၼုင်ႈတၢင်းဝႆ ၾိင်ႈငႄႈသိုပ်ႇသၢၼ်ႁိတ်ႈႁွႆးႁႂ်ႈၶဝ်ႈသူႇလူၵ်ႈ ဢိၵ်ႇတင်းပိုတ်ႇသၢႆတႃလူၵ်ႈ ႁႂ်ႈမုင်ႈႁၼ်တႆး ပိုတ်ႇသၢႆတႃတႆးႁႂ်ႈမုင်ႈႁၼ်လူၵ်ႈ ဢၼ်ၵႂၢင်ႈယႂ်ႇ။

ၵၢၼ်ဝၢင်းထၢၼ်ၽႅၼ်သၢင်ႈၸၢတ်ႈၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈၶဝ်ႈၸွမ်းလူၵ်ႈယၢမ်းလဵဝ် လူၺ်ႈၵၢၼ်ၶႅင်ႇၵၼ် ၵႄႈၵၢင်ၸၢတ်ႈမႁႃ ဢမ်းၼၢၸ်ႈယႂ်ႇ 2 ၸၢတ်ႈ ဢမေႊရိၵၼ်ႊလႄႈၶႄႇၽူႈႁႅင်းယႂ်ႇတေႃႇသူႈၵၼ်ၼၼ်ႉ လိုၵ်ႉလမ်ႇသပ်းသွၼ်ႉ လႄႈ ပၢႆးဝူၼ်ႉၶွင်ၽူႈၼမ်းၶႄႇ ဢၼ်လၢႆၾၢႆႇယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၵၢၼ်ပိၼ်ႇလၢႆႈၶူင်းသၢင်း ၼႂ်းဝူင်ႈၵၢင်ၸိုင်ႈမိူင်းတေႃႇၸိုင်ႈမိူင်း ပဵၼ်ၵၢၼ်တေႃႇၼႃႈၵၼ်တင်းဢမေႊရိၵၼ်ႊ လူၺ်ႈၵၢၼ်ဝၢင်းၽႅၼ်လိုၵ်ႉလမ်ႇလူင်လၢင် ပဵၼ်ႁၢၵ်ႈငဝ်ႈ ပၢႆးတိုၵ်း လိုၵ်ႉလပ်ႉ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းၼႂ်းၵႄႈၶႄႇလႄႈဢမေႊရိၵၼ်ႊ။

ၵၢၼ်ဝၢင်းထၢၼ်ၽႅၼ်သၢင်ႈၸၢတ်ႈၶွင်ၶႄႇ ၼႄထိုင် ၵႂၢမ်းတင်ႈၸႂ် ဢၼ်ယိုတ်းမၼ်ႈတေႃႇၵၢၼ်ႁွမ်တွမ်းဝူၼ်ႉမႄး လႄႈမုင်ႈမၢႆၽွၼ်းလႆႈၼမ်ႉတွၼ်းႁူမ်ႈတင်းၵၢၼ်ႁွမ်ၶွၼ်ႈပၢႆးၼႂ်းပၢႆးၼွၵ်ႈၶွင်ႁႅင်းဢမ်းၼၢၸ်ႈႁႅင်ႇၸၢတ်ႈဢၼ်တေႁဵတ်းႁႂ်ႈၶႄႇၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၽူႈၼမ်းလူၵ်ႈလုၵ်ႈၼႆႉ ၸင်ႇဝႃႈၵၢၼ်ၶတ်းၸႂ်ၶွင်ၶႄႇဢိၵ်ႇပႃးၵၢၼ်ယူၵ်ႉမုၼ်း ၵူႈၾၢႆႇၽၢႆႇ ၼၼ်ႉဢမ်ႇၵိုတ်းဢမ်ႇလိုဝ်ႈလႆႈ။

ယွၼ်ႉၼႆ တႃႇႁႂ်ႈပေႃႈပဵၼ်ၼိုင်ႈ ၼႂ်းလူၵ်ႈၼႆႉ ၶႄႇတၵ်းယူၵ်ႉမုၼ်းၵၢၼ်မိူင်း တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းလႄႈၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ႁႂ်ႈၶိုတ်းတၼ်းပၢၼ် သူင်ႇၽူလ်ၽွၼ်းႁႂ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းပိၼ်ႇပႆႇလႅၵ်ႈလၢႆႈ ပဵၼ် “ၵၢၼ်ၾိုၼ်ႉၽူးၸၢတ်ႈၶႄႇ ၵမ်းယႂ်ႇလူင်” ႁႂ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇႁုင်ႈႁိူင်းၵႅၼ်ႇၶႅင် ပိူဝ်ႈၵၢဝ်ႉယၢင်ႈၶိုၼ်ႈသူႇၽူႈၼမ်းလူၵ်ႈ ဢိၵ်ႈတင်းႁႂ်ႈၵူမ်ၵဵဝ်တင်းၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈႁွႆး ဢၼ်ၶိုၵ်ႉတိူဝ်းလိူဝ်ၽႂ်ၽႂ်ၼႂ်းလူၵ်ႈ။

သူၼ်ႇႁူမ်ႈဢၼ်ၵိုၵ်းႁွမ်းႁႅင်းသူင်ႇပၢႆးၼွၵ်ႈပၢႆးၼႂ်း ၶွင်ႁႅင်းဢမ်းၼၢၸ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶႄႇ တေမႄႇၵႂၢင်ႈဢူငဝ်း ပဵၼ် ႁႅင်းတိုတ်ႉၸၼ်လႄႈႁႅင်းဢမ်းၼၢၸ်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ်မုင်ႈႁႃတိုဝ်ႉတၢင်း သၢင်ႈငဝ်းလၢႆးႁႂ်ႈသုင်ၶိုၼ်ႈထႅင်ႈ ႁူမ်ႈတင်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးၵၢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတေႃႇတႅဝ်းႁူမ်ႈ ၼိူဝ်ၵၢၼ်ဝၢင်းၽႅၼ်ၶၢဝ်းယၢဝ်း ပိူဝ်ႈၾိုၼ်ႉၽူးၸၢတ်ႈလႄႈ ၶူပ်ႈၵုမ်း ၵူႈၾၢႆႇၾၢႆႇ ဢမ်ႇဝႃႈၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ၵၢၼ်မိူင်း ပၵ်းပိူင် ၵူတ်းမၢႆ ၵၢၼ်မၼ်ႈၵိုမ်းလွင်ႈၼိမ်ယဵၼ်ၶွင်ၵူၼ်းမိူင်း ၵၢၼ်မၼ်ႈၵိုမ်းၶွင်ၸၢတ်ႈ ၵၢၼ်ၽွင်းတၢင် ၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၵင်ႈၸိုင်ႈမိူင်း ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်သွၼ် ၵၢၼ်ပၢႆးသၢႆႊလႄႈ ထဵၶ်ႉၼူဝ်ႊလူဝ်ႊၷျီႊ ၾိင်ႈငႄႈ ႁိတ်ႈႁွႆးလႄႈသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ။

တင်းသဵင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၶႄႇတၵ်းတေၽိူမ်ႉထႅမ်ၵၢၼ်မႄႇမုၼ်း လႄႈယူၵ်ႉမုၼ်းႁႂ်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်သၢင်ႈႁႅင်းဢမ်းၼၢၸ်ႈၶွင် ၸၢတ်ႈ ဢိၵ်ႇတင်း ၵၢၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄႇႁႄႉၵင်ႈလႅၼ်လိၼ် ႁူမ်ႈပႃးလွင်ႈမၼ်ႈၼိမ်ယဵၼ်ၼႂ်းၸၢတ်ႈလႄႈ ၽူလ်းၽွၼ်းဢၼ်တေၼမ်းမႃးသူႇ ၵၢၼ်သၢင်ႈ “လၵ်းပိူင်သူဝ်ႊသျႄႊလိသ်ႉ”။

ဢၼ်ၶႄႇတၵ်းမႄႇဢမ်းၼၢတ်ႈလႄႈၵႅတ်ႇၵင်ႈသၢင်ႈႁူဝ်ႉၶဵတ်ႇလႅၼ်ဢိၵ်ႇတင်းလွင်ႈၵၢၼ်ၾၢႆႇမၼ်ႈၵိုမ်း လႄႈၽူလ်  ၽွၼ်းတၢင်းၾၢႆႇၵၢၼ်ယူၵ်ႉမုၼ်း ၼမ်းၸူးၵၢၼ်ထႅမ်သၢင်ႈ“တူင်ႇဝူင်းၵၢၼ်ႁၵ်ႉၸၢတ်ႈၶွင်ၶႄႇ” ၼႆႉပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်း သဵၼ်ႈလဵဝ် ဢၼ်တေၼမ်းသူႇၵၢၼ်ယူၵ်ႉမုၼ်းၶွင်ၶႄႇလႆႈလီ ၵၢၼ်ၸႅၵ်ႇၽႄလႅၼ်လိၼ်ၶွင်ၶႄႇ ပဵၼ်ၸုတ်းဢူၼ်ႈ ဢွၼ်ႇၼႆလႄႈ ၶႄႇတၵ်းတေလႆႈၵႄႈ“ပၺ်ႁႃထႆဝၼ်” ပၢႆးၼႂ်း 2049 လႄႈၶွၼ်ႈဢမ်းၼၢၸ်ႈ သၢလ်(လုမ်းတြႃး) တင်းမူတ်းၼႂ်းႁွင်ႇၵူင်း ႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယူႇၵပ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇၽႅၼ်ႇလိၼ်ယႂ်ႇ။

လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶႄႇယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တၵ်းမီး ၵွင်တပ်ႉသိုၵ်းၸၼ်ႉလူၵ်ႈပၢႆးၼႂ်းပီ 2049 ဢၼ်တေ“သူႈလႄႈပေႉ” ၵႅတ်ႇၶႄၽႅၼ်ႇလိၼ် ၵၢၼ်မၼ်ႈၵိုမ်းၵႅၼ်ႇလႄႈၽွၼ်းလီၼမ်ႉတွၼ်းၵၢၼ်ယူၵ်ႉမုၼ်းၸိုင်ႈမိူင်း ၽိူမ်ႉထႅမ်ၵူတ်းမၢႆ ၶွၼ်ႈတုမ်ဢဵၼ်ႁႅင်းၵွင်တပ်ႉသိုၵ်းပူတ်းပွႆႇၵူၼ်းမိူင်း ၵႅတ်ႇၵင်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီတၢင်းၾၢႆႇၵၢၼ်ယူၵ်ႉမုၼ်း ၽိူမ်ႉ ထႅမ်လွင်ႈတဵင်ႈထမ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ၸႂ်ႉႁႅင်းသိုၵ်း ႁႄႉၵင်ႈလႄႈၵႅတ်ႇၶႄၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီပၼ် တၢင်းၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈ တၢင်ႇၸိုင်ႈမိူင်း။

ပိူဝ်ႈၵၢၼ်ၵႅၼ်ႇၶႅင်လႄႈႁႅင်းမၢၵ်ႈၵိုမ်းၶွင်ၸၢတ်ႈ တၵ်းလႆႈယူၵ်ႉမုၼ်းသၢင်ႈၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းၾၢႆႇၵွင်တပ်ႉသိုၵ်း ႁႂ်ႈ ၵႅၼ်ႇၶႅင်ၵတ်ႉယမ် ထႅမ်သၢင်ႈၶဵဝ်ႈၼဵပ်ႉႁႂ်ႈၶူမ်းၽၢႆ သၢင်ႈဢမ်းၼၢၸ်ႈ ပၺ်းၺႃး ၵၢၼ်လႅတ်းလႅၼ်ႇ လၢမ်းၶၢတ်ႈ ထတ်းထွင် ယင်ႇၼၢႆ မႅၼ်ႈယမ် သၢင်ႈၵုၼ်းၵႃႈၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးသုင်တိူဝ်းၶိုၼ်ႈ သၢင်ႈထဵၶ်းၼူဝ်ႊလူဝ်ႊၷျီႊႁႂ်ႈယူႇ တႅဝ်းၼႃႈလႄႈ သၢင်ႈၽူႈၵူၼ်းႁႂ်ႈမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ။

ၸိူဝ်းၼႆပုၼ်ႈတႃႇတႆးလူးမီးၵၢၼ်ႁၢင်ႈႁႅၼ်းသင်ၸိူင်ႉႁိုဝ် ၵၢၼ်ဝၢင်းထၢၼ်ၽႅၼ်သၢင်ႈၸၢတ်ႈ မိူဝ်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈၽုၵ်ႈမီး ၽႅၼ်သင်ၸိူင်ႉႁိုဝ် လိူဝ်သေၵၢၼ်သႅၼ်ႇပၢဝ်ႇ “ႁၵ်ႉၸၢတ်ႈ” ႁွႆႈ ၽႅၼ် တိတ်း ပူၵ်းတုင်းၸၢတ်ႈ ယူႇၸွမ်းယုမ်း ၸွမ်းၶိူဝ်း ၸွမ်းၽႃ ပေႃးလၢႆးလူင်ၵႂႃႇသဵင်ႈ မိူဝ်ႈၼႆႇႁဝ်းလႆႇႁၢင်ႈႁႅၼ်းသင် မိူဝ်ၽုၵ်ႈႁဝ်းမီးၽႅၼ်ၵၢၼ်တေႁဵတ်းသင် ၵၢၼ်ပူၵ်းပွင် ၵၢၼ်ယူၵ်ႉမုၼ်းၵၢၼ်သၢင်ႈၵူၼ်းႁဝ်း ထိုင်ၸၼ်ႉလႂ်ယဝ်ႉ ၵၢၼ်ၾိုၼ်ႉၽူးၸၢတ်ႈ တၵ်းလႆႈယွမ်း ပၼ်ၶႄႇ “မီးသူၼ်ႇႁူမ်ႈၶဝ်ႈၶႅင်ႇၵၢၼ်ယူၵ်ႉမုၼ်း ပိူင်ၵုမ်းၵမ်လူၵ်ႈ။

လူၺ်ႈလွင်ႈၼႆႉမၵ်းတမ်းပဝ်ႈမၢႆ မႅၼ်ႈၶွပ်ႈႁွပ်ႈၸုပ်ႈၵၢၼ် 1 ၸူဝ်ႈ ၶွင်ၸိုင်ႈမိူင်းၶႄႇတူၵ်းမႅၼ်းၼႂ်းပီ 2049 “ၸိုင်ႈမိူင်း ၶွမ်ႊမိဝ်ႊၼိသ်ႉၸုပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇဢၼ်ယိင်ႈယႂ်ႇ” ၸိုင်ႈမိူင်းယူၵ်ႉမုၼ်းတဵမ်ၶၢပ်ႈလႄႈ ၵၢဝ်ႉၼႃႈၼမ်တိူဝ်း” လူၺ်ႈၵၢၼ် ယူၵ်ႉမုၼ်းသူႇၶိုတ်းတၼ်းလူၵ်ႈ ၼင်ႇၵွႆႈပဵၼ်ၵွႆႈသၢင်ႈလႄႈပဵၼ်ပၵ်းပဵၼ်ပိူင်။

(*** ပွင်ႈၵႂၢမ်းႁူဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ပၢႆးဝူၼ်ႉ ၼမ်ႉၵႂၢမ်းလႄႈ တၢင်းႁၼ်ထိုင်သုၼ်ႇတူဝ် ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၸဝ်ႈပၢႆၵမ် ၵူၺ်းၶႃႈဢေႃႈ)