ၵူၼ်းၵမ်ႈၼမ်ၼႆႉ ၶႂ်ႈမီးတၢင်းသိူဝ်းၼႂ်းၸူဝ်ႈပၢၼ်လႄႈ ၸင်ႇမၢင်ႉႁဵတ်းၵၢၼ် ၼင်ႇႁိုဝ် တေၵိၼ်ၵုမ်ႇၸႂ်ႉၵုမ်ႇမိူၼ် ပိူၼ်ႈလႆႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်သေ ထိုင်တီႈဢမ်ႇႁူႉဝႃႈ တၢင်းသိူဝ်းပဵၼ်ဢီႈသင်ၼႆ ၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်တင်းလၢႆ။ သင်သမ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်ယူႇၵူႈဝၼ်း သမ်ႉဢမ်ႇမေႃဝၵ်ႉဢဝ် ႁႂ်ႈၸၢတ်ႈပၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မီးတၢင်းသိူဝ်းလႄႈ ၵတ်းယဵၼ်ၸႂ် လႆႈၼႆတႄႉ ႁိုင်မႃးၸၢင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉပၢႆးတူဝ် လႄႈပၢႆးၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေဢမ်ႇၵႃး ပၼ်ႁႃဢၼ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈလႆႈပဵၼ်။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇပဵၼ်ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီလႆႈဝႆႉဝၢင်း ၸႂ်လႄႈ ၸတ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၸူဝ်ႈပၢၼ်တူဝ်ၵဝ်ႇ။  

ၵူၼ်းႁဝ်းၶႃႈၼႆႉ ၼိုင်ႈပီလႂ် လႆႈၶၢဝ်းယၢမ်း 365 ဝၼ်းမိူၼ်ၵၼ်၊ ၼႂ်းၼိုင်ႈဝၼ်းၼၼ်ႉသမ်ႉ လႆႈၶၢဝ်းယၢမ်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း။ ၼႂ်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဝၼ်းတူၵ်းၶဝ်တႄႉ ႁဵတ်း ၵၢၼ် 8 ၸူဝ်ႈမူင်း၊ ဝႆႉတႃႇလိုဝ်ႈၼွၼ်း 8 ၸူဝ်ႈမူင်းလႄႈ ဝႆႉၶၢဝ်းယၢမ်းသုၼ်ႇတူဝ် 8 ၸူဝ်ႈမူင်းၼႆသေ ယႅၵ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းဝႆႉ ၼင်ႇၼႆ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆးသေ ၶၢဝ်းယၢမ်းၸၢတ်ႈပၢၼ် ၼႂ်းၵူႈဝၼ်းဝၼ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇၸတ်းၵၢၼ်လႆႈ။ ယွၼ်ႉဢမ်ႇၸတ်းပွင် မႅင်ႇၸႅၵ်ႇၶၢဝ်းယၢမ်းလႆႈလႄႈ တၢင်းမူၼ်ႈသိူဝ်း ဢၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းယၢမ်းလႆႈမႃး မိူၼ်မိူဝ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇ မိူၼ်မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁၢင်ႈၵႆၵႂႃႇၵမ်းလွႆးလွႆး။

ယွၼ်ႉလွင်ႈၶွင်ႈၶမ်ၸႂ်လႄႈ ပၼ်ႁႃလၢႆလွင်ႈလၢႆဢၼ်သေ ဢၼ်ၸႅၵ်ႇဝႆႉၶၢဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ် 8 ၸူဝ်ႈမူင်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇသိူဝ်းလႆႈ။ ၶၢဝ်းယၢမ်းၼွၼ်း 8 ၸူဝ်ႈမူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇသိူဝ်းၸႂ်လႆႈ၊ ၶၢဝ်းယၢမ်း သုၼ်ႇတူဝ် 8 ၸူဝ်ႈမူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵုမ်ႇဝူၼ်ႉလွင်ႈၼၵ်းၸႂ် ၶမ်ၸႂ်ၵူၺ်းလႄႈ တၢင်းသိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁၢႆၵႂႃႇပႅတ်ႈတင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်း။

တႃႇႁႂ်ႈၽဝၸူဝ်ႈပၢၼ်ၵူၼ်း တေႁၢင်ႈလီလႄႈ မီးတၢင်းသိူဝ်းလႆႈၼၼ်ႉ ဢၼ်မေႃၸတ်းၶၢဝ်းယၢမ်း ၼႂ်းၼႃႈတီႈၵၢၼ်ငၢၼ်းၵေႃႈလမ်ႇလွင်ႈ။ ၵၢၼ်ၵေႃႈႁႂ်ႈပဵၼ်၊ တၢင်းသိူဝ်းၵေႃႈ ႁႂ်ႈမီး။

မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ တေထၢမ်ဝႃႈ ၽွင်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈမီးတၢင်းသိူဝ်းၸႂ်ယူႇႁႃႉ၊ ႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈဝႃႈ သိူဝ်းၸႂ် ဢမ်ႇတွၼ်ႉႁၼ်၊ ၵၢၼ်ဢၼ်လႂ်ၵေႃႈ လႆႈထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇမိူၼ်ၵၼ်မူတ်းယဝ်ႉ၊ လႆႈႁိူဝ်ႉမိူၼ်ၵၼ်မူတ်းယဝ်ႉၼႆသေ တေလၢတ်ႈၵိူဝ်ႉၵၼ်လဵၼ်ႈ။

တၢင်းသိူဝ်းၸႂ်ၼႆႉ မၼ်းလမ်ႇလွင်ႈၼႆသေတႃႉ တႃႇႁႂ်ႈၵူႈၵေႃႉ မေႃဝၵ်ႉဢဝ်ၼႆတႄႉ ဢမ်ႇငၢႆႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ပၢႆးၸႂ်ၵမ်ႈၼမ်လၢတ်ႈဝႃႈ တၢင်းသိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇလူဝ်ႇႁႂ်ႈပိူၼ်ႈသၢင်ႈပၼ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလူဝ်ႇ လႆႈသၢင်ႈဢဝ်ႁင်းၵူၺ်း။ ၵွၼ်ႇပႆႇလၢတ်ႈဝႃႈ တေလႆႈသၢင်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ ႁဝ်းမႃးထွမ်ႇတူၺ်းဝႃႈ တၢင်းသိူဝ်းၸႂ်ၼႆႉ မၼ်းလီတေႃႇ ၼႂ်းၵၢၼ်ငၢၼ်း ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ။

1) တၢင်းသိူဝ်းၸႂ်ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉၵတ်ႉ ၾၢႆႇ Productivity လႄႈ Performance ၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ်ငၢၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶိုၵ်ႉတွၼ်းမႃးၼႆ ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉပၢႆးၸႂ် Barbara Frerickson လၢတ်ႈဝႆႉ။

မၼ်းဢဝ် ပၢႆးဝူၼ်ႉတီႊဢူဝ်ႊရီႊ Braden & Build Theory သေ ပိူင်းၼႄဝႆႉဝႃႈ ၵူၼ်းႁဝ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ သင်ဝႃႈ မီးတၢင်းသိူဝ်းၽွင်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးပၢႆးဝူၼ်ႉလီ (Positive Thinking) သေ ၸၢင်ႈႁူႉႁၼ် လၢႆးၵႄႈပၼ်ႁႃလႆႈ။

2) တၢင်းသိူဝ်းၸႂ်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းၶႂ်ႈဢွၵ်ႇၵၢၼ်ယွမ်းလူင်း

ႁူဝ်ၶေႃႈဢၼ်ၼႆႉ ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၵၼ်တၢင်း ၸဝ်ႈၶွင်ၶွမ်ႊပၼီႊလႄႈ ၸဝ်ႈၶွင်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၶဝ်ၵမ်းသိုဝ်ႈ။ ၵမ်ႈပႃႈၼမ် ဢၼ်ၵူၼ်းဢွၵ်ႇၵၢၼ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉဝႃႈဢမ်ႇႁၼ်တၢင်းသိူဝ်း ၼႂ်း ၼႃႈတီႈၵၢၼ်ငၢၼ်း။

မၢင်ၸိူဝ်း ဢမ်ႇလႆႈငိုၼ်းလိူၼ်သုင်သေတႃႉ ယူႇလႆႈၶၢဝ်းယၢဝ်းၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ်ၵွပ်ႈမီးတၢင်းသိူဝ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ သင်ဝႃႈ ယူႇဢမ်ႇသိူဝ်းယဝ်ႉၸိုင် ၵႃႈၶႂ်ႈၶိုၼ်ႈငိုၼ်းလိူၼ်ပၼ်ၵေႃႈ ၵူၼ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႉၼၼ်ႉ တိုၼ်းတေဢွၵ်ႇ။ လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉ တေယူႇတီႈၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းၶွမ်ႊပၼီႊႁိုဝ် ၼႂ်းၸုမ်းလူဝ်ႇလႆႈႁူႉႁၼ်လႆႈၶိုတ်းတၼ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁွင်ႈၵၢၼ်လီလိူဝ်သေၼႆႉ။

ၼႂ်းတွၼ်ႈ ၵူၼ်းဢွၵ်ႇၵၢၼ်ၼႆႉ တေမီးလွင်ႈမီးတၢင်းယူႇလၢႆလွင်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ – ယွၼ်ႉႁူဝ်ၼႃႈ ယွၼ်ႉၽူႈႁူမ်ႈၽၢၵ်ႈၼႃႈၵၢၼ်၊ ယွၼ်ႉၼမ်ႉၵတ်ႉတူဝ်ၵဝ်ႇၼႂ်းတွၼ်ႈႁဵတ်း ၵၢၼ်၊ ယွၼ်ႉငိုၼ်းလိူၼ်၊ ယွၼ်ႉပၼ်ႁႃ ၶွမ်ႊပၼီႊ (ႁိုဝ်) ၼႂ်းၸုမ်း၊ ယွၼ်ႉပၢႆးယူႇလီ၊ ယွၼ်ႉတေလႆႈၶၢႆႉ ၵႂႃႇယူႇတၢင်ႇဝၢၼ်ႈတၢင်ႇဝဵင်း။

မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ လူဝ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်သုၼ်ႇတူဝ်။ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ဢွၵ်ႇၵၢၼ်လူၺ်ႈဢမ်ႇႁူႉငဝ်ႈႁူႉႁၢၵ်ႈ မၼ်းတႄႉတႄႉၵေႃႈမီးၼႆ ၼႂ်းပပ်ႉဢၼ်ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၸိုဝ်ႈလင် မိူင်းထႆး YAMBO တႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉၼင်ႇၼႆ။

ၵွပ်ႈလွင်ႈၶွင်ႈၶမ်ၸႂ် လၢႆလွင်ႈလၢႆဢၼ် မႃးၶွၼ်ႈၵၼ်ၼႃႇသေ ၸၢင်ႈသုၵ်ႉၸႂ် ထိုင်တီႈဢမ်ႇသိူဝ်းလႆႈၵေႃႈ မီးတင်းၼမ်တင်းလၢႆ။ သင်ဝႃႈ မီးၶေႃႈၵႄႈမၼ်းၸိုင် ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၵေႃႈ တေသိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၵႂႃႇလူၺ်ႈဢမ်ႇဝူၼ်ႉထိုင်တႃႇတေဢွၵ်ႇ။

3) တၢင်းသိူဝ်းၸႂ် ၼႂ်းၵၢၼ်ငၢၼ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ဢမ်ႇၶၢတ်ႇ

ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ ပေႃးဝႃႈမၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်မီးတၢင်းသိူဝ်းၸိုင် တေၶတ်းၸႂ်မႃးႁဵတ်းၵၢၼ် လႆႈတႃႇသေႇ။ ဢမ်ႇသူႈ ဢဝ်ဝၼ်းလိုဝ်ႈ ဢမ်ႇသူႈၶၢတ်ႇၵၢၼ်။ ၼႂ်းၼႃႈတီႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၵေႃႈ တေမီးလွင်ႈၶိုပ်ႈၼႃႈ။

4) တၢင်းသိူဝ်းၸႂ်ၼႆႉ ၸၢင်ႈၶူင်သၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းမႂ်ႇၼႂ်းၸုမ်းႁိုဝ် ၼႂ်းႁူင်းၵၢၼ်လႆႈ

ႁူင်းႁဵၼ်း Harvard Business School ၼၼ်ႉ ၶူၼ်ႉၶႂႃႉႁၼ်ဝႆႉဝႃႈ – ဝၼ်းဢၼ်ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် မီးတၢင်း သိူဝ်းၸိုၼ်ႈၸႂ်ၼၼ်ႉ တေဝူၼ်ႉႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်လႆႈလီလိူဝ်သေ ဝၼ်း ဢၼ်ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၸႂ်ၸႃႉၸႂ်မိူဝ်ႇၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။

5) တၢင်းသိူဝ်းၸႂ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈထိုင်ၶႅၵ်ႇ ၸိူဝ်းမႃးၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၸွမ်းႁူင်းၵၢၼ်

သင်ဝႃႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်သိူဝ်းၸႂ်ၵေႃႈ တေႁပ်ႉတွၼ်ႈၶႅၵ်ႇ(လုၵ်ႈၵႃႉ) ႁိုဝ် ၵူၼ်းဢၼ်မႃးသိုဝ်ႉမႃးၶၢႆ တီႈႁူင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ တေလီတွၼ်းလိူဝ်ၵဝ်ႇ။ ၶႅၵ်ႇၵေႃႈ တေသႃႇၸႂ်၊ ၶူဝ်းႁိုဝ်ဢမ်ႇ ၼၼ်ႉ  Project ဢၼ်ႁူင်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၵေႃႈ တေတိူဝ်းၶၢႆလီ။ ႁူင်းၵၢၼ်ၵေႃႈ တေလႆႈၼမ်ႉမျၢတ်ႈၼမ်ႉတွၼ်းၼမ်သေ တေၸၢင်ႈၶိုၼ်းၸၢႆႇပၼ် ငိုၼ်းလိူၼ်ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လီလီလူးၵွၼ်ႇ။

ယွၼ်ႉၼၼ် တၢင်းသိူဝ်ၸႂ်ၼႆႉ မၼ်းသွတ်ႇၵွင်ႉၵၼ်ၵႂႃႇသေ ပဵၼ်ၵူင်းပၼ်ႇၼႂ်းႁူင်းၵၢၼ်ၵူႈဢၼ်ဢၼ်။

6) တၢင်းသိူဝ်းၸႂ်ၼႆႉ မီးၽွၼ်းယွၼ်ႈထိုင် ပၢႆးယူႇလီၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်

ပၢႆးယူႇလီဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မီးပၢႆးတူဝ်လႄႈပၢႆးၸႂ်။ သင်ဝႃႈ ပၢႆးယူႇလီ သေပိူင်ပိူင်ဢမ်ႇလီယဝ်ႉတႄႉ မၼ်းတိုၼ်းဢမ်ႇသိူဝ်းလႆႈ။ ၽူႈၵတ်ႉလႅၼ်ႇၶဝ် တင်ႈႁူဝ်ၶေႃႈ Psychosomatic Medicine သေ ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ႁၼ်ဝႆႉဝႃႈ ၵူၼ်းဢၼ်မီးလွင်ႈႁၢၼ်ႉၸႂ် ၼိူဝ်ၼႃႈတီႈၵၢၼ်ငၢၼ်းၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇသူႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်။

ၵူၼ်းဢၼ်မီးလွင်ႈမႆႈၸႂ်ၶီၸႂ်ၼိူဝ်ၵၢၼ်လႄႈ ၵၢၼ်ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ႁိပ်ႇႁွၼ်ႈၼၵ်းၸႂ်ၼၼ်ႉ တေႁဵတ်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်လွတ်ႇလိူတ်ႈလႄႈ ႁူဝ်ၸႂ် ၼႆယဝ်ႉ။

ၵမ်ႈၼမ်ႁူႉဝႃႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၵူၺ်း ဢမ်ႇတွၼ်ႉထတ်းထွင်တူၺ်း ဢွၵ်းဢေႃလႄႈ ႁူဝ်ၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ပွၵ်ႈ။ တီႈတႄႉမၼ်း ၵူၼ်းၼႆႉ ဢိင်ၼိူဝ်တူဝ်ထူပ်းၼႂ်းၵူႈဝၼ်းဝၼ်းၼၼ်ႉသေ ၸၢင်ႈဢွၵ်ႇမႃးလႆႈ ႁေႃႊမူင်ႊ 2 ဢၼ် – Cortisol လႄႈ Adrenaline ။ Adrenaline ၼႆႉ တေပဵၼ်ႁေႃႊမူင်ႊသႅၼ်းဢၼ် ယူႇလႆႈၼိုင်ႈသႅၵ်ႉၵႅၼ်ႉႁိုဝ် ၼိုင်ႈမိၼိတ်ႉၼႂ်းတူဝ်ၵူၼ်း။ Cortisol ၼႆႉသမ်ႉ ယူႇလႆႈၼပ်ႉၸူဝ်ႈမူင်းလႄႈ ၼပ်ႉဝၼ်းမၼ်း။

ႁေႃႊမူင်ႊ Adrenaline ၼႆႉ တေဢွၵ်ႇမႃးမိူဝ်ႈ ၵူၼ်းႁဝ်းၵိုင်ႉၵၢင်ႉၸႂ်လမ်သေဢၼ်ဢၼ်၊ ၽွင်းၼၼ်ႉ ၵၢမ်ႈၼိူဝ်ႉ ၵူၼ်းႁဝ်းတေၶႅင်လိူတ်ႈတေသုင်ၶိုၼ်ႈသေ ၼႃႈတႃၵေႃႈ တေ ၼႄပိူင်ၾၢင် ဢၼ်ဢမ်ႇလီ လွမ်လီတူၺ်းမႃးၵမ်းလဵဝ်။

ဝၢႆး Adrenaline ဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ Cortisol ၼၼ်ႉၵေႃႈ သမ်ႉတေၸွမ်းမႃး ႁေႃႊမူင်ႊဢၼ်ၼႆႉသမ်ႉ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈထၢတ်ႈ ၵိူဝ်ဝၢၼ်ၼႂ်းတူဝ်ၵူၼ်းသုင်ၶိုၼ်ႈ။ တေပဵၼ်ႁေႃႊမူင်ႊ ဢၼ်တေမႃးႁႄႉႁၢမ်ႈ ႁေႃႊမူင်ႊ Adrenaline ၼၼ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ တေႁၢႆၵႂႃႇ။

ၵူၺ်းၵႃႈ သင်ဝႃႈ ၵႆႉလႆႈၸႂ်လမ် ၵႆႉလႆႈဝူၼ်ႉၼမ်ၶမ်ၸႂ်ယူႇသေႇသေႇတႄႉ ႁေႃႊမူင်ႊ Cortisol ၼၼ်ႉ တေယူႇၸွမ်းၼႂ်းတူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်း ႁိုင်ၼၢၼ်းတႃႇသေႇသေ ထၢတ်ႈၵိူဝ်ဝၢၼ် ၼႂ်းတူဝ်ၵေႃႈ သုင်ၶိုၼ်ႈမႃး တိၵ်းတိၵ်းလႄႈ တၢင်းပဵၼ်ၵေႃႈ တေမႃးၸွမ်း။

ဢၼ်တေပဵၼ်ငၢႆႈၵေႃႈ တၢင်းပဵၼ်ႁူဝ်ၸႂ်လႄႈ လွတ်ႇလိူတ်ႈ။ ၵမ်းလိုၼ်းထိုင်သဵၼ်ႈလိူတ်ႈဢွၵ်းဢေႃတႅၵ်ႇသေ သုမ်းၸၢတ်ႈပၢၼ်ပဵၼ်ၵူၼ်းလႆႈ။

ၼႂ်းတွၼ်ႈၼႆႉ ၶႂ်ႈလၢတ်ႈထႅမ်ထႅင်ႈဝႃႈ ႁေႃႊမူင်ႊ Cortisol ၼႆႉ ပေႃးဢွၵ်ႇမႃးၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉတႄႉ လီယူႇ ၊ မၼ်းမႃး ႁႄႉပၼ်လွင်ႈၸႂ်ႁုၵ်ႉႁၢႆႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးဢွၵ်ႇယူႇဢမ်ႇထၢတ်ႇတႄႉ ပဵၼ်ၽေးတေႃႇတူဝ်ၵဝ်ႇ။

ပေႃးမီးလွင်ႈၶွင်ႈၶမ်ၸႂ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉမႃး ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၼွၼ်းဢမ်ႇလပ်း ၵိၼ်ဢမ်ႇဝၢၼ် ႁႅင်းၵမ်ႉတူဝ်ဢေႇသေ တၢင်းပဵၼ်ၶဝ်ႈငၢႆႈ။ ၵမ်းလိုၼ်း ၵၢၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းထိုင်တီႈလႆႈ။

ယွၼ်ႉၼၼ် တၢင်းသိူဝ်းၸႂ် ၼႂ်းၼႃႈတီႈၵၢၼ်ငၢၼ်းၼႆႉ လမ်ႇလွင်ႈတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေသိူဝ်းလႆႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉသမ်ႉ လူဝ်ႇႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈၸိူဝ်းဢၼ်တေသိုပ်ႇလၢတ်ႈၵႂႃႇၼႆႉ။

1) လူဝ်ႇလႆႈမီး ၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်း Purpose လႄႈ တီႈပွင်ႇ ဢၼ်လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇၵူၼ်း ပတ်းၽဵဝ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ သင်မၼ်းႁၼ်ဝႃႈ မၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၸၼ်ႉတႅမ်ႇ ဢမ်ႇမိူၼ်ပိူၼ်ႈၼႆၸိုင် မၼ်းတေဢမ်ႇသိူဝ်းလႆႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သင်မၼ်းသမ်ႉ ႁၼ်ဝႃႈ ၸွႆႈႁႂ်ႈၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်းလႆႈယူႇမူတ်းသႂ်၊ ၸွႆႈႁႂ်ႈသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ႁၢင်ႈလီလိူဝ်ၵဝ်ႇၼႆတႄႉ ၸႂ်မၼ်းတေသိူဝ်းမႃး။ တူဝ်ၵဝ်ႇၵေႃႈ တၵ်းလူဝ်ႇမေႃ ဢဝ်လွင်ႈလီသႂ်ႇၸႂ်ၵူႈၶၢဝ်း။

2) သၢင်ႈလွင်ႈ ၵပ်းသၢၼ်ႁူဝ်ၼႃႈလႄႈ ၽူႈႁူမ်ႈၽၢၵ်ႈၼႃႈၵၢၼ်ႁႂ်ႈလီ။ ၼႂ်းတွၼ်ႈၼႆႉၵေႃႈ တႃႇႁႂ်ႈမီး လွင်ႈၵပ်းသၢၼ်ၵၼ်လီလီၼၼ်ႉ တၵ်းလူဝ်ႇမီးပၢင်ႁူပ်ႉဢုပ်ႇ ပိုတ်ႇၸႂ်။ ၵိၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈမူႇသၢင်ႈလွင်ႈ ၸမ်ၸႂ်ၵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၼွၵ်ႈလိူဝ် ၵပ်းသိုပ်ႇၵပ်းသၢၼ်ၵၼ် ၼႂ်းၼႃႈၵၢၼ်ယဝ်ႉ ႁႂ်ႈမီးၶပ်ႉမၢႆ ဢွၵ်ႇတၢင်းၸွမ်းၵၼ်လႂ်၊ လဵၼ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်း ၸွမ်းၵၼ်လႂ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ပေႃးဝႃႈ ၵႆႉၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵၼ်ၵေႃႈ တေတိူဝ်းပွင်ႇၸႂ်ၼိူဝ်ၵၼ်မႃးသေ မီးသင်ၵေႃႈ တေတိူဝ်းလူင်ႉလႅင်းၵၼ်လႄႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းဢၼ်ႁဵတ်းယူႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တေတိူဝ်းဢွင်ႇမၢၼ်။

3) ၼႂ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈလႄႈ လွင်ႈၸတ်းပွင်ပုၼ်ႈၽွၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇလႆႈ။ မၢႆထိုင် ႁႂ်ႈၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ထၢင်ႇႁၢင်ႈလႆႈလၢတ်ႈၸႃ ၼႂ်းမူႇၸုမ်း လူၺ်ႈဢမ်ႇလူဝ်ႇၵူဝ် ၵေႃႉၼၼ်ႉၵေႃႉၼႆႉ။ ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်လႆႈလွတ်ႈလႅဝ်း ပေႃးၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈပုၼ်ႈၽွၼ်း။

တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း ၶႂ်ႈဝၢင်းၽႅၼ်တႃႇလိူၼ်ၼႃႈ၊ ပီၼႃႈၸိူင်ႉႁိုဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ မီးသုၼ်ႇလၢတ်ႈသေ မီးသုၼ်ႇႁူမ်ႈႁဵတ်း လူၺ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း သင်ဝႃႈၵဵဝ်ႇၶွင်ႈတင်းပုၼ်ႈၽွၼ်း။

4) ႁႂ်ႈမေႃၸတ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၶၢဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းသုၼ်ႇတူဝ်ႁႂ်ႈၽဵင်ႇၵၼ် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ Work-Life balance ။ မိူဝ်ႈၶၢဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်တဵမ်တီႈ။ ၶၢဝ်းယၢမ်းလိုဝ်ႈၵေႃႈ ႁႂ်ႈမီးၶၢဝ်းလိုဝ်ႈတဵမ်တီႈ။ ပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း ယူႇၸွမ်းၼႃႈႁေႃတေႃႁိူၼ်း ႁိုဝ်ဢမ်ႇၼၼ် ၵူၼ်း၊ သတ်း၊ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁၵ်ႉလႄႈ ဝႆႉၵႃႈၶၼ်။ ပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းတႃႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇပႃး ၸႂ်သူၼ်ၸႂ် မိူၼ်ၼင်ႇ ႁွင်ႉၵႂၢမ်း ႁႂ်ႈတိုင်ႈ တႅမ်ႈလိၵ်ႈ လူလိၵ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႇၵႂႃႇ။ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ မၢင်ဢၼ် ၵမ်ႉယၼ်ႁႂ်ႈမီးတၢင်းသိူဝ်းၼႂ်း ၶၢဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ယူႇ။

5) ႁႂ်ႈမေႃလိူၵ်ႈႁူႉႁၼ်လွင်ႈလီ၊ မေႃပွင်ႇၸႂ်ၼိူဝ်ၵူၼ်းတင်းၼမ်၊ မေႃဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်သေ ႁူမ်ၸူမ်းၸွမ်း ၽူႈႁူမ်ႈၽၢၵ်ႈ ၼႃႈၵၢၼ်ၵူႈၵေႃႉ ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ယဝ်ႉတူဝ်ႈ။

ၽူႈႁူမ်ႈၽၢၵ်ႈၼႃႈၵၢၼ်လီၵေႃႈယဝ်ႉ ဢမ်ႇလီၵေႃႈယႃႇ ႁႂ်ႈမေႃယိၼ်းၸူမ်းၶွပ်ႈၸႂ်ၶဝ်။ လူဝ်ႇမေႃဝႆႉၸႂ်ဝႃႈ ယွၼ်ႉၶဝ်လႄႈ တူဝ်ၵဝ်ႇမေႃဝႆႉဝၢင်းၸႂ်မႃး၊ မေႃပွႆႇဝၢင်းမႃး ယင်းႁဵတ်းႁႂ်ႈပၢႆးဝူၼ်ႉ ဢၼ်လီတေႃႇတူင်ႇၵူၼ်း EQ (Emotional Quotient) သုင်ၶိုၼ်ႈလူးၵွၼ်ႇ။

6) ႁႃလၢႆးလပ်ႉၼမ်ႉၵတ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇတႃႇသေႇ။ ႁႃတၢင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇတႃႇသေႇ။ လွင်ႈဢွင်ႇမၢၼ် မီးတီႈလႂ်ၵေႃႈ လွင်ႈသိူဝ်းတေမီးတီႈၼၼ်ႈ။

7) ႁႂ်ႈမေႃထၢမ် တီႈၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဝူၼ်ႉဝႃႈပိုင်ႈဢိင်လႆႈ ယုမ်ႇယမ်လႆႈၼၼ်ႉဝႃႈ တူဝ်ၵဝ်ႇ လူဝ်ႇမူၼ်ႉမႄးသင် တီႈလႂ်ၼႆၸိူဝ်းၼႆႉ။

ပေႃးဝႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈမီးလွင်ႈၶိုပ်ႈၼႃႈ ၼႂ်းၸၢတ်ႈပၢၼ်လႄႈ ၼႃႈၵၢၼ်ၵိုင်ႇလီႁဵတ်းသင် ၽႅၼ်ၵၢၼ်သင်ၼႆ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ပေႃးမေႃ ဝၢင်းမႃႇၼသေ ၶဝ်ႈႁႃၽူႈႁူႉႁၼ်ၶဝ်ၵေႃႈ တေၸၢင်ႈလႆႈ ၶေႃႈၼႄႉၼမ်းဢၼ်လီ။  ၼႂ်းတွၼ်ႈၼႆႉ ပေႃးႁဵတ်းမိူၼ်ၼင်ႇ ၼမ်ႉတဵမ်ၵွၵ်းတႄႉ တေဢမ်ႇလႆႈၶေႃႈလီဢီႈသင် ယွၼ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈထႅမ်သင်သႂ်ႇထႅင်ႈၼႆ ၽူႈမီးတၢင်းႁူႉၶဝ်လၢတ်ႈဝႆႉ။

8) ႁႂ်ႈဝႆႉၵႃႈၶၼ် ပၢႆးယူႇလီၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ။ ၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႂ်းလုမ်းၼႂ်းၸႆး မၢင်ၸိူဝ်းၼင်ႈ ယူႇတင်း 6 ၸူဝ်ႈမူင်း 8 ၸူဝ်ႈမူင်း ဢမ်ႇတူင်ႉဢမ်ႇၼိုင် ၵူမ်ႈၼႃႈ တူၺ်းၶွမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵူၺ်းလႄႈ တၢင်းပဵၼ်ၵေႃႈ တၼ်းၶဝ်ႈမႃးၶၢဝ်းလႂ်ၶိင်ႇလႂ်ဢမ်ႇတၼ်းၾၢင်ႉ။

ၵူၼ်းၸိူဝ်းၼင်ႈသေႁဵတ်းၵၢၼ်ႁိုင်ႁိုင်ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်လွတ်ႇလိူတ်ႈတၼ်၊ တၢင်းပဵၼ် ပီးလူၼ်ႉလိူဝ်၊ တၢင်းပဵၼ်ႁူဝ်ၸႂ်၊ ယဵဝ်ႈၸဵမ်းလႄႈ တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၵဵဝ်ႇဢွၵ်း ဢေႃ ၸိူဝ်းၼႆႉ။

ၼင်ႇႁိုဝ် တေဝႄႈလွတ်ႈလႆႈတၢင်းပဵၼ်လၢႆသႅၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶိုင်ႈၸူဝ်ႈမူင်းလႂ် ၼိုင်ႈၵမ်း၊ ၼိုင်ႈၵမ်းလႂ် 5 မိၼိတ်ႉၼၼ်ႉ တၵ်းလူဝ်ႇတူင်ႉၼိုင်ပၼ်။ ယိုတ်ႈသဵၼ်ႈယိုတ်ႈသၢႆပၼ်၊ လဵၼ်ႈႁႅင်းပၼ် ဢၼ်မဝ်မဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။

မိူဝ်ႈၼင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈမေႃဝႄႈ တၢင်းၵိၼ်ၸိၵ်းၸွၵ်း လူၺ်ႈဢမ်ႇလမ်ႇလွင်ႈ တႃႇတူဝ် ၶိင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။

9) ႁႂ်ႈပွင်ႇၸႂ်လွင်ႈတၢင်းလူဝ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ ဢဵၼ်ႁႅင်းဢၼ်ႁဵတ်းလႆႈပွင်လႆႈၼႂ်းတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း ပေႃးဝႃႈၵၢၼ်ဢၼ်လႂ်ၼၵ်း ထိုင်တီႈဢမ်ႇပေႉလႆႈၼႆၵေႃႈ ႁႂ်ႈၸႅင်ႈႁူဝ်ၼႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ ဢမ်ႇလူဝ်ႇယိူၼ်ႉၵၼ်ႈဝႆႉၵေႃႉလဵဝ်။ မီးသင်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈဝၢင်းၸႂ်ဝၢင်းၶေႃး ဢုပ်ႇလူင်ႉလူင်ႉလႅင်းလႅင်း။

ႁူင်းၵၢၼ်မၢင်ၸိူဝ်း ယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆးလၢႆလွင်ႈသေ ၵၢၼ်တေၼမ်၊ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်သမ်ႉ ဢမ်ႇၵုမ်ႇၼႆသေ ၵၢၼ်မၢင်ဢၼ်ၸၢင်ႈမႃးပူဝ်ႉသႂ်ႇၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵေႃႉလဵဝ်လႄႈ တႃႇႁႂ်ႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်သိူဝ်းၸႂ်လႆႈ တေဢေႇ။

ယွၼ်ႉၼၼ် ပေႉၵၢၼ်ဢမ်ႇပေႉၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ပေႃးတူဝ်ၵဝ်ႇဢမ်ႇလၢတ်ႈၵေႃႈ ပေႃႈလဵင်ႉ ႁူဝ်ၼႃႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ တေဢမ်ႇႁူႉသေ ထၢင်ႇဝႃႈ ႁၢပ်ႇၵၢၼ်လႆႈယူႇၼႆသေ တေထႅမ်ၵၢၼ်ပၼ်ထႅင်ႈ။ ပေႃးပဵၼ်ၼၼ်မႃး ဢၼ်တေတုၵ်ႉ တေၶမ်ၸႂ်ႁႅင်း ပဵၼ်တူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ ၸၢင်ႈႁၢမ်းတၢင်းသိူဝ်းၼႂ်းၵၢၼ်လႆႈ။

10) သင်ဝႃႈ ၼႂ်းၶွမ်ႊပၼီႊၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ၵေႃႈၼမ်လူၼ်ႉတိၼ်လူၼ်ႉမိုဝ်းသေ သမ်ႉမီးပႃး တူင်ႇၵူၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၵွင်ႉပဵၼ်ငူၼ်ႉ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ Toxic ၼၼ်ႉၼႆၸိုင် ႁႂ်ႈႁႃတၢင်းႁႃလၢႆး ဢွၵ်ႇလွတ်ႈမၼ်းလီ တီႈသုတ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းတွၼ်ႈၼႆႉ လူဝ်ႇထတ်းသၢင်ၶိုၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇၶိုၼ်းလီလီဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁဵတ်းလီ မွၵ်ႈၵႃႈႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉလူးၵွၼ်ႇ။

ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈဢၼ် လီဢဝ်မႃးထတ်းသၢင်လႄႈ မူၼ်ႉမႄး ႁႂ်ႈၽဝၸၢတ်ႈပၢၼ်တူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ ၼႃႈတီႈၵၢၼ်ငၢၼ်း ၵူႈၵေႃႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၵတ်းယဵၼ်လႆႈၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။

ဢၢင်ႈဢိင် – Powered by AnyMind Group လႄႈ ၼႂ်းပပ်ႉ ตัวทำงาน แต่ใจลาออกนานละ ဢၼ်ၽူႈတႅမ်ႈ လိၵ်ႈ YAMBO တႅမ်ႈဝႆႉ